मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Upākarmotsarjanapaṭalaḥ

Also spelled: Upakarmotsarjanapatala · Upakarmothsarjanapatala

3
Āpastambagṛhyasūtram · Upākarmotsarjanapaṭalaḥ

athāta upākaraṇotsarjane vyākhyāsyāmaḥ

||1||

śravaṇāpakṣa oṣadhīṣu jātāsu hastena paurṇamāsyāṃ vā'dhyāyopākarma

||2||

agnerupasamādhānādyājyabhāgānte'nvārabdheṣu kāṇḍaṛṣibhyo juhoti sadasaspataye sāvitryā ṛgvedāya yajurvedāya sāmavedāyātharvaṇavedāyeti hutvā upahomo vedāhutīnāmupariṣṭātsadasaspatimityeke

||3||

pariṣecanāntaṃ kṛtvā trīnanuvākānādito'dhīyīran

||4||

prathamottamāvanuvākau vā

||5||

tryahamekāhaṃ vā kṣamyādhīyīran

||6||

athopākaraṇamadhyāyaḥ

||7||

taiṣīpakṣasya rohiṇyāṃ paurṇamāsyāṃ votsargaḥ

||8||

prācīmudīcīṃ vā sagaṇo diśamupaniṣkramya yatrāpaḥ purastātsukhāḥ sukhāvagāhā avakinyaḥ śaṅkhinyaḥ tāsāmantaṃ gatvā'bhiṣekānkṛtvā surabhimatyābliṅgābhirvāruṇībhirhiraṇyavarṇābhiḥ pāvamanībhiriti mārjayitvāntarjalagato'ghamarṣaṇena trīnprāṇāyāmān dhārayitvottīryācamyopotthāya darbhānanyonyasmai sampradāya śucau deśe prākkūlairdarbhairāsanāni kalpayanti

||9||

brahmaṇe prajāpataye vṛhaspataye'gnaye vāyave sūryāya candramase nakṣatrebhyaḥ ṛtubhyassaṃvatsarāya indrāya rājñe somāya rājñe yamāya rājñe varuṇāya rājñe vaiśravaṇāya rājñe vasubhyo rudrebhya ādityebhyo viśvebhyo devebhyassādhyebhyo marudbhya ṛbhubhyo bhṛgubhyo'ṅgirobhya iti devagaṇānām

||10||

atharṣayaḥviśvāmitro jamadagnirbharadvājo gautamo'trirvasiṣṭhaḥ kaśyapa ityete saptarṣayaḥ saptarṣibhyaḥ kalpayitvā dakṣiṇato'gastyāya kalpayanti

||11||

tato yāvadekavaidyantaiḥ kalpayanti

||12||

prācīnāvītāni kṛtvā dakṣiṇato vaiśampāyanāya paiṅgaye tittiraye ukhāyātreyāya padākārāya kauṇḍinyāya vṛttikārāya baudhāyanāya pravacanakārāya āpastambāya sūtrakārāya bharadvājāya sūtrakārāya satyāṣāḍhāya hiraṇyakeśāya ācāryebhya ūrdhvaretobhya ekapatnībhyo vānaprasthebhyaḥ kalpayāmīti

||13||

atha yathāsvaṃ pitṛbhyaḥ kalpayanti mātāmahebhyaśca pṛthak

||14||

yajñopavītāni kṛtvā teṣveva deśeṣu tathaivānupūrvyā taireva nāmabhirdevānṛṣīṃśca tarpayanti vaiśampāyanaprabhṛtīṃstu mātuḥ prapitāmahaparyantānprācīnāvītinastarpayanti amuṃ tarpayāmyamuṃ tarpayāmyamuṃ tarpayāmīti

||15||

abhipyante vānyonyam

||16||

yajñopavītāni kṛtvā trīnādito'nuvākānadhīyīran

||17||

kāṇḍādīnprathamottamau vā

||18||

kāṇḍātkāṇḍātprarohantītidvābhyāmupodake dūrvā ropayanti

||19||

apaḥ pragāhyodadhiṃ kurvanti

||20||

sarvataḥ parivāryormimantaḥ kurvanti

||21||

udgāhyātamitorājiṃ dhāvanti

||22||

pratyetyābhidānāni saktubhirodaneneti brāhmaṇān bhojayitvā vācayati

||23||

evaṃ pārāyaṇasamāptau ca kāṇḍādi dūrvāropaṇodadhidhāvanavarjam

||24||

pratyetya brāhmaṇabhojanādi karma pratipadyate

||25||

evamevādbhiraharahardevānṛṣīnpitṝṃśca tarpayet

||26||