oṃ vāṅme̱ mana̍si̱ prati̍ṣṭhitā̱ mano̍ me̱ vāci̱
prati̍ṣṭhitamā̱virā̱vīrma̍ edhi ve̱dasya ma̱ āṇī̎sthaḥ śru̱taṃ me̱ mā
prahā̍sīra̱nenā̱dhīte̍nāhorā̱trān sanda̍dhāmyṛ̱taṃ va̍diṣyāmi sa̱tyaṃ va̍diṣyāmi̱
tanmāma̍vatu̱ tadva̱ktāra̍mava̱tvava̍tu̱ māmava̍tu va̱ktāra̱mava̍tu va̱ktāram̎ ||
oṃ śānti̱ḥ śānti̱ḥ śānti̍ḥ ||
prathamo'dhyāyaḥ
ātmā vā idameka evā̎gra āsīnnānyatkiñca̍na mi̱ṣat |
sa īkṣata lokānnu sṛ̍jā i̱ti
sa i̱māṃllokānasṛjata | ambho marīcīrmaramā̎po'do'mbhaḥ pareṇa
di̱vaṃ dyauḥ pratiṣṭhā̎'ntari̍kṣaṃ marīca̱yaḥ |
pṛ̱thivī maro yā a̱dhastāttā ā̱paḥ
sa īkṣateme nu lokā lokapālānnu sṛ̍jā i̱ti |
so'dbhya eva puruṣaṃ samuddhṛtyā̎mūrccha̱yat
tamabhya̍tapattasyābhitaptasya mukhaṃ nira̍bhi̱dyata yathā'ṇḍam |
mukhādvāgvāco̎'gnirnāsike nira̍bhidyetāṃ nāsikābhyāṃ prā̱ṇaḥ
prā̱ṇādvā̱yurakṣiṇī nira̍bhidyetāma̱kṣībhyāṃ cakṣu̱ścakṣuṣa̍
ādi̱tyaḥ ka̱rṇau nira̍bhidyetāṃ karṇābhyāṃ śrotra̱ṃ śrotraddiśa̱stvaṅ
nira̍bhidyata tvaco lomāni lomabhya oṣadhivanaspatayo hṛ̱dayaṃ
nira̍bhidyata hṛ̱dayānmano manasaśca̱ndramā nābhirnira̍bhidyata
nā̱bhyā apāno'pānānmṛ̱tyuḥ śiśnaṃ nira̍bhidyata śiśnā̱dreto̎
reta̍sa ā̱paḥ
||1||tā e̱tā de̱vatāḥ sṛ̱ṣṭā a̱sminmahatyarṇave prāpataṃstamaśanāyāpipāsābhyāma̎nvavārjat |
tā enamabruvannāyatanaṃ naḥ pra̍jānī̱hi ya̱sminpratiṣṭhitā a̱nnama̍dāmeti
tābhyo gāmānayattā abruvanna vai no'yama̍lami̱ti |
tābhyo'śvamānayattā abruvanna vai no'yama̍lami̱ti
tābhyaḥ puruṣamānayattā abruvan sukṛta̎ṃ bate̱ti puruṣo vāva̍ sukṛtam |
tā abravīdyathā''dayatanaṃ pravi̍śate̱ti
a̱gnirvāgbhūtvā mukha̎ṃ prāviśadvā̱yuḥ prāṇo bhūtvā nāsike̎
prāviśadādityaścakṣurbhūtvā'kṣiṇī̎ prāviśāddiśa̍ḥ śrotraṃ bhūtvā karṇau̎
prāviśannoṣadhivanaspatayo lomā̎ni bhūtvā tvaca̎ṃ prāviśaṃśca̱ndramā
mano bhūtvā hṛdaya̎ṃ prāviśanmṛ̱tyurapāno bhūtvā nābhi̎ṃ prāviśadāpo
reto bhūtvā śiśna̎ṃ prāviśan
tamaśanāyāpipāse abrūtāmāvābhyāmabhiprajānīhī̱ti |
sa te abravīdetāsveva vāṃ devatāsvābha̍jāmye̱tāsu bhāginnyau ka̍romī̱ti |
tasmādyasyai kasyai ca de̱vatāyai havirgṛ̱hyate bhāginyāvevāsyāmaśanāyāpipā̎se bha̱vataḥ
||2||sa īkṣateme nu lokāśca lokapālāścānnamebhyaḥ sṛ̍jā i̱ti
so'pobhya̍tapattābhyo'bhitaptābhyo mūrtira̍jāya̱ta yo vai sā mūrtirajāyatā'nnaṃ vai̱ tat
tadetadabhisṛṣṭaṃ parāṅatyajighāṃsattadvā̱cā jighṛkṣatta̱nnā śaknodvā̱cā gra̍hītum |
sa yaddhainadvā̱cā'grahaiṣyada̱bhivyāhṛtya hai̱vānna̍matra̱psyat
tatprā̱ṇenājighṛkṣatta̱nnāśaknot prā̱ṇena gra̍hītum |
sa yaddhainatprā̱ṇenāgra̍haiṣyada̱bhiprāṇya hai̱vānna̍matra̱psyat
tacca̱kṣuṣā'jighṛkṣatta̱nnāśaknocca̱kṣuṣā gra̍hītum |
sa yaddhainacca̱kṣuṣā'gra̍haiṣyad dṛ̱ṣṭvā haivānna̍matra̱psyat
tacchro̱treṇājighṛkṣatta̱nnāśaknocchro̱treṇa gra̍hītum |
sa yaddhaina̱cchrotreṇāgrahaiṣyacchru̱tvā hai̱vānna̍matra̱psyat
tattva̱cā'jighṛkṣatta̱nnāśaknot tva̱cā gra̍hītum |
sa yaddhainatva̱cā'grahaiṣyatspṛ̱ṣṭvā hai̱vānna̍matra̱psyat
tanma̱nasā'jighṛkṣattannāśaknonma̱nasā gra̍hītum |
sa yaddhainanma̱nasā'grahaiṣyaddhayā̱tvā hai̱vānna̍matra̱psyat
tacchi̱śnenājighṛkṣatta̱nnāśaknocchi̱śnena gra̍hītum |
sa yaddhainacchi̱śnenāgrahaiṣyadvi̱sṛjya hai̱vānna̍matrapsyat
tada̱pānenājighṛkṣatta̱dāvayat |
sa eṣo'nnasya graho yadvāyurannamāyurvā e̱ṣa ya̱dvāyuḥ
sa īkṣata kathaṃ nvidaṃ madṛte syādi̱ti sa īkṣata katareṇa prapadyā i̱ti |
sa īkṣata yadi vā̱cā'bhivyāhṛtaṃ yadi prā̱ṇenābhiprāṇitaṃ yadi ca̱kṣuṣā
dṛ̱ṣṭaṃ yadi śro̱treṇa śru̱taṃ yadi tva̱cā spṛ̱ṣṭaṃ yadi ma̱nasā dhyā̱taṃ yadya̱pānenābhyapānitaṃ
yadi śi̱śnena visṛṣṭamatha ko̎'hami̱ti
sa etameva sīmānaṃ vidaryaitayā dvārāprā̎pa̱dyata | saiṣā vidṛtirnā̱ma dvāstadetannāndanaṃ
tasya traya āvasathāstraya̍ḥ sva̱pnā a̱yamāvasatho'yamāvasatho'yamāvasa̍tha i̱ti
sa jāto bhūtānyabhivyai̱khyat kimihānyaṃ vāvadiṣadi̱ti |
sa etameva puruṣaṃ brahma tatamamapaśyadidamada̍rśamaho
tasmādidandro nāmedandro ha vai nāma | tamida̎ndraṃ santamindrami̍tyāca̱kṣate pa̱rokṣe̎ṇa |
pa̱rokṣapri̍yā iva hi de̱vāḥ parokṣapriyā iva̍ hi devāḥ
||3||dvitīyo'dhyāyaḥ
puruṣe̱ ha vā ayamādi̱to ga̍rbho bha̱vati | yadetadretastadetatsarvebhyo'ṅgebhyastejaḥ
sambhūtamātmanyevātmānaṃ bibha̱rti tadya̱yā striyāṃ siñcatya̱thainajjanayati tadasya pratha̍maṃ ja̱nma
tat striyāṃ ātmabhūyaṃ gacchati yathā svamaṅgaṃ tathā |
tasmādenāṃ na hinasti sāsyaitamātmānamatra gataṃ bhāvaya̱ti
sā bhāvayitrī bhāvayitavyā̍ bhavati taṃ strī garbha̎ bibha̱rti so'gra eva kumāraṃ
janmano'gre'dhibhāvaya̱ti sa yatkumāraṃ janmano'gre'dhibhāvayatyātmānameva tadbhāvayatyeṣāṃ
lokānāṃ santatyā evaṃ santatā hī̱me lo̱kāstadasya dvitī̎yaṃ ja̱nma
so'syāyamātmā puṇyebhyaḥ karmabhyaḥ prati̍dhīyate | athāsyā'yāmitara ā̱tmā
kṛtakṛtyo vayogataḥ praiti sa itaḥ prayanneva puna̍rjāyate tadasya tṛtī̎yaṃ janma
tadu̍ktamṛ̱ṣiṇā- ``garbhe̱ nu sannanve̍ṣāmavedama̱haṃ de̱vānā̱ṃ
jani̍māni̱ viśvā̎ | śa̱taṃ mā̱ pura̱ āya̍sīrarakṣa̱nnadha̍
śye̱no ja̱vasā̱ nira̍dīyamiti | (ṛgvede maṇḍale 4 sūktaṃ 27| 1)
garbha evaitacchayāno vā̱madeva eva̍muvā̱ca
sa evaṃ vidvānasmāccharīrabhedādūrdhvasūtkramyāmuṣmin svarge loke
sarvānkāmānāptvā'mṛtaḥ samabhava̍tsama̱bhavat
||1||tṛtīyo'dhyāyaḥ
ko'yamātmeti va̱yamupāsmahe | kataraḥ sa ātmā | yena vā̍ rūpaṃ paśyati yena
vā̍ śabdaṃ śaṛṇoti yena vā̍ gandhānājighrati yena vā̍ vācaṃ vyākaroti yena
vā̍ svādu cāsvādu ca vi̍jānā̱ti
yadetad hṛdayaṃ manaścaitatsaṃjñānamājñānaṃ vijñānaṃ prajñānaṃ medhā
dṛ̱ṣṭirdhṛtirmatirmanīṣā jūtiḥ smṛtiḥ saṅkalpaḥ kraturasuḥ kāmo va̍śa i̱ti |
sarvāṇyevaitāni prajñānasya nāmadheyāni̍ bhava̱nti
e̱ṣa brahmaiṣa indra e̱ṣa prajāpatirete sa̱rve devā imāni ca pañca mahābhūtāni pṛthivī vāyurākāśa āpo jyotīṃṣītyetānīmāni ca kṣu̱dramiśrāṇīva bījānītarāṇi cetarāṇi cāṇḍajāni ca jarāyujāni ca svedajāni codbhijjāni cāśvā gāvaḥ puruṣā hastino yatkiñcedaṃ prāṇi jaṅgamaṃ ca patatri ca yacca sthāvaraṃ sarvaṃ tatpra̱jñānetraṃ pra̱jñāne̎ pratiṣṭhitaṃ pra̱jñāne̎tro lo̱kaḥ pra̱jñā prati̱ṣṭhā prajñā̎naṃ brahma
sa e̱tena prājñenātmanā'smāllokādutkramyāmuṣminsvarge
loke sarvānkāmānāptavā'mṛtaḥ samabhava̍tsama̱bhavadityom
oṃ vāṅme̱ mana̍si̱ prati̍ṣṭhitā̱ mano̍ me̱ vāci̱
prati̍ṣṭhitamā̱virā̱vīrma̍ edhi ve̱dasya ma̱ āṇī̎sthaḥ śru̱taṃ me̱ mā
prahā̍sīra̱nenā̱dhīte̍nāhorā̱trān sanda̍dhāmyṛ̱taṃ va̍diṣyāmi sa̱tyaṃ va̍diṣyāmi̱
tanmāma̍vatu̱ tadva̱ktāra̍mava̱tvava̍tu̱ māmava̍tu va̱ktāra̱mava̍tu va̱ktāram̎ ||
oṃ śānti̱ḥ śānti̱ḥ śānti̍ḥ ||
Encoded and proofread by Premraj Ware
||1||