Skip to content

Īśāvāsya Upaniṣad — Vājasaneyi Saṃhitā (Kāṇva) (18 mantras)

Īśa upaniṣad

atha catvāriṃśo'dhyāyaḥ|

ī̱śā vā̱sya̍mi̱daṃ sarva̱ṃ yatkiṃ ca̱ jaga̍tyā̱ṃ jaga̍t |

tena̍ tya̱ktena̍ bhuñjīthā̱ mā gṛ̍dha̱ḥ kasya̍ svi̱ddhana̍m

||40.1||

ku̱rvanne̱veha karmā̍ṇi jijīvi̱ṣeccha̱ta samā̍ḥ |

e̱vaṃ tvayi̱ nānyathe̱to̍'sti̱ na karma̍ lipyate̱ nare̍

||40.2||

a̱su̱ryā̱ nāma̍ te lo̱kā a̱ndhena̱ tama̱sāvṛ̍tāḥ |

tāste pretyā̱bhiga̍cchanti̱ ye ke cā̍tma̱hano̱ janā̍ḥ

||40.3||

ane̍ja̱deka̱ṃ mana̍so̱ javī̍yo̱ naina̍dde̱vā ā̍pnuva̱npūrva̱marśa̍t |

taddhāva̍to̱'nyānatye̍ti̱ tiṣṭha̱ttasmi̍nna̱po mā̍ta̱riśvā̍ dadhāti

||40.4||

tade̍jati̱ tannai̍jati̱ taddū̱re tadva̍nti̱ke |

tada̱ntara̍sya̱ sarva̍sya̱ tadu̱ sarva̍syāsya bāhya̱taḥ

||40.5||

yastu sarvā̍ṇi bhū̱tānyā̱tmanne̱vānu̱paśya̍ti |

sa̱rva̱bhū̱teṣu̍ cā̱tmāna̱ṃ tato̱ na vi ju̍gupsate

||40.6||

yasmi̱ntsarvā̍ṇi bhū̱tānyā̱tmaivābhū̍dvijāna̱taḥ |

tatra̱ ko moha̱ḥ kaḥ śoka̍ eka̱tvama̍nu̱paśya̍taḥ

||40.7||

sa parya̍gācchu̱krama̍kā̱yama̍vra̱ṇama̍snāvi̱ra śu̱ddhamapā̍paviddham |

ka̱virma̍nī̱ṣī pa̍ri̱bhūḥ sva̍ya̱ṃbhūryā̍thātathya̱to'rthā̱nvya̍da dhācchāśva̱tī bhya̱ḥ samā̍bhyaḥ

||40.8||

a̱ndhaṃ tama̱ḥ pra vi̍śanti̱ ye'vi̍dyāmu̱pāsa̍te |

tato̱ bhūya̍ iva̱ te tamo̱ ya u̍ vi̱dyāyā̍ ra̱tāḥ

||40.9||

a̱nyade̱vāhurvi̱dyayā̱nyadā̍hu̱ravi̍dyāyā |

iti̍ śuśruma̱ dhīrā̍ṇā̱ṃ ye na̱stadvi̍cacakṣi̱re

||40.10||

vi̱dyāṃ cāvi̍dyāṃ ca̱ yastadvedo̱bhaya̍ sa̱ha |

avi̍dyayā mṛ̱tyuṃ tī̱rtvā vi̱dyayā̱mṛta̍maśnute

||40.11||

a̱ndhaṃ tama̱ḥ pravi̍śanti̱ ye'sa̍ṃbhūtimu̱pāsa̍te |

tato̱ bhūya̍ iva̱ te tamo̱ ya u̱ saṃbhū̍tyā ra̱tāḥ

||40.12||

a̱nyade̱vāhuḥ sa̍ṃbha̱vāda̱nyadā̍hu̱rasa̍ṃbhavāt |

iti̍ śuśruma̱ dhīrā̍ṇā̱ṃ ye na̱stadvi̍cacakṣi̱re

||40.13||

saṃbhū̍tiṃ ca vinā̱śaṃ ca̱ yastadvedo̱bhaya̍ sa̱ha |

vi̱nā̱śena̍ mṛ̱tyuṃ tī̱rtvā saṃbhū̍tyā̱mṛta̍maśnute

||40.14||

hi̱ra̱ṇmaye̍na̱ pātre̍ṇa sa̱tyasyāpi̍hita̱ṃ mukha̍m |

tattvaṃ pū̍ṣa̱nnapāvṛ̍ṇu sa̱tyadha̍rmāya dṛ̱ṣṭaye̍

||40.15||

tejo̱ yatte̍ rū̱pe kalyā̍ṇatama̱ṃ tatte̍ paśyāmi |

yo̱'sāva̱sau puru̍ṣa̱ḥ so̱'hama̍smi

||40.16||

vā̱yurani̍lama̱mṛta̱mathe̱daṃ bhasmā̍nta̱ śarī̍ram |

om3 krato̱ smara̍ kṛ̱ta sma̍ra̱ krato̱ smara̍ kṛ̱ta sma̍ra

||40.17||

agne̱ naya̍ su̱pathā̍ rā̱ye a̱smānviśvā̍ni deva va̱yunā̍ni vi̱dvān |

yu̱yo̱dhya̱smajju̍hurā̱ṇameno̱ bhūyi̍ṣṭhāṃ te̱ nama̍ u̱ktiṃ vidhema

||40.18||