ambhasya pāre
ambha̍sya pā̱re bhuva̍nasya̱ madhye̱ nāka̍sya pṛ̱ṣṭhe ma̍ha̱to mahī̍yān|
śu̱kreṇa̱ jyotīgͫ̍ṣi samanu̱pravi̍ṣṭaḥ pra̱jāpa̍tiścarati̱ garbhe̍ a̱ntaḥ||
yasmi̍nni̱dagͫ saṃ ca̱ vicaiti̱ sarva̱ṃ yasmi̍nde̱vā adhi̱ viśve̍ niṣe̱duḥ|
tade̱va bhū̱taṃ tadu̱ bhavya̍mā i̱daṃ tada̱kṣare̍ para̱me vyo̍man||
yenā̍''vṛ̱taṃ khaṃ ca̱ diva̍ṃ ma̱hīṃ ca̱ yenā̍''di̱tyastapa̍ti̱ teja̍sā̱ bhrāja̍sā ca|
yama̱ntaḥ sa̍mu̱dre ka̱vayo̱ vaya̍nti̱ yada̱kṣare̍ para̱me pra̱jāḥ||
yata̍ḥ prasū̱tā ja̱gata̍ḥ prasūtī̱ toye̍na jī̱vān vyasa̍sarja̱ bhūmyā̎m|
yadoṣa̍dhībhiḥ pu̱ruṣā̎npa̱śūgͫ̄śca̱ vive̍śa bhū̱tāni̍ carāca̱rāṇi̍||
ata̍ḥ para̱ṃ nānya̱daṇī̍yasagͫ hi̱ parā̎tpara̱ṃ yanmaha̍to ma̱hāntam̎|
yade̍kama̱vyakta̱mana̍ntarūpa̱ṃ viśva̍ṃ purā̱ṇaṃ tama̍sa̱ḥ para̍stāt||1||
tade̱vartaṃ tadu̍ sa̱tyamā̍hu̱stade̱va brahma̍ para̱maṃ ka̍vī̱nām|
i̱ṣṭā̱pū̱rtaṃ ba̍hu̱dhā jā̱taṃ jāya̍mānaṃ vi̱śvaṃ bi̍bharti̱ bhuva̍nasya̱ nābhi̍ḥ||
tade̱vāgnistadvā̱yustathsūrya̱stadu̍ ca̱ndramā̎ḥ|
tade̱va śu̱krama̱mṛta̱ṃ tadbrahma̱ tadāpa̱ḥ sa pra̱jāpa̍tiḥ||
sarve̍ nime̱ṣā ja̱jñire̍ vi̱dyuta̱ḥ puru̍ṣā̱dadhi̍|
ka̱lā mu̍hū̱rtāḥ kāṣṭhā̎ścāhorā̱trāśca̍ sarva̱śaḥ||
a̱rdha̱mā̱sā māsā̍ ṛ̱tava̍ḥ saṃvathsa̱raśca̍ kalpantām|
sa āpa̍ḥ pradu̱ghe u̱bhe i̱me a̱ntari̍kṣa̱matho̱ suva̍ḥ||
naina̍mū̱rdhvaṃ na ti̱ryañca̱ṃ na madhye̱ pari̍jagrabhat|
na tasye̍śe̱ kaśca̱na tasya̍ nāma ma̱hadyaśa̍ḥ||2||
na sa̱ndṛśe̍ tiṣṭhati̱ rūpa̍masya̱ na cakṣu̍ṣā paśyati̱ kaśca̱nainam̎|
hṛ̱dā ma̍nī̱ṣā mana̍sā̱'bhiklṛ̍pto̱ ya e̍naṃ vi̱duramṛ̍tā̱ste bha̍vanti||
a̱dbhyaḥ sambhū̍to hiraṇyaga̱rbha itya̱ṣṭau||
e̱ṣa hi de̱vaḥ pra̱diśo'nu̱ sarvā̱ḥ pūrvo̍ hi jā̱taḥ sa u̱ garbhe̍ a̱ntaḥ|
sa vi̱jāya̍mānaḥ sa jani̱ṣyamā̍ṇaḥ pra̱tyaṅmukhā̎stiṣṭhati vi̱śvato̍mukhaḥ||
vi̱śvata̍ścakṣuru̱ta vi̱śvato̍mukho vi̱śvato̍hasta u̱ta vi̱śvata̍spāt|
saṃ bā̱hubhyā̱ṃ nama̍ti̱ saṃ pata̍trai̱rdyāvā̍pṛthi̱vī ja̱naya̍nde̱va eka̍ḥ||
ve̱nastatpaśya̱nviśvā̱ bhuva̍nāni vi̱dvān yatra̱ viśva̱ṃ bhava̱tyeka̍nīl̤am|
yasmi̍nni̱dagͫ saṃ ca̱ vicaika̱g̱ͫ sa ota̱ḥ prota̍śca vi̱bhuḥ pra̱jāsu̍|
pra tadvo̍ce a̱mṛta̱ṃ nu vi̱dvānga̍ndha̱rvo nāma̱ nihi̍ta̱ṃ guhā̍su||3||
trīṇi̍ pa̱dā nihi̍tā̱ guhā̍su̱ yastadveda̍ savi̱tuḥ pi̱tā'sa̍t|
sa no̱ bandhu̍rjani̱tā sa vi̍dhā̱tā dhāmā̍ni̱ veda̱ bhuva̍nāni̱ viśvā̎|
yatra̍ de̱vā a̱mṛta̍mānaśā̱nāstṛ̱tīye̱ dhāmā̎nya̱bhyaira̍yanta|
pari̱ dyāvā̍pṛthi̱vī ya̍nti sa̱dyaḥ pari̍ lo̱kān pari̱ diśa̱ḥ pari̱ suva̍ḥ|
ṛ̱tasya̱ tantu̍ṃ vitataṃ vi̱cṛtya̱ tada̍paśya̱ttada̍bhavat pra̱jāsu̍|
pa̱rītya̍ lo̱kānpa̱rītya̍ bhū̱tāni̍ pa̱rītya̱ sarvā̎ḥ pra̱diśo̱ diśa̍śca|
pra̱jāpa̍tiḥ prathama̱jā ṛ̱tasyā̱'̱'̱tmanā̱'̱'̱tmāna̍ma̱bhisamba̍bhūva|
sada̍sa̱spati̱madbhu̍taṃ pri̱yamindra̍sya̱ kāmyam̎|
sani̍ṃ me̱dhāma̍yāsiṣam|
uddī̎pyasva jātavedo'pa̱ghnannirṛ̍ti̱ṃ mama̍||4||
pa̱śūgͫ̄śca̱ mahya̱māva̍ha̱ jīva̍naṃ ca̱ diśo̍ diśa|
mā no̍ higͫsījjātavedo̱ gāmaśva̱ṃ puru̍ṣa̱ṃ jaga̍t|
abi̍bhra̱dagna̱ āga̍hi śri̱yā mā̱ pari̍pātaya|
||1||gāyatrīmantrāḥ
puru̍ṣasya vidma sahasrā̱kṣasya̍ mahāde̱vasya̍ dhīmahi|
tanno̍ rudraḥ praco̱dayā̎t|
tatpuru̍ṣāya vi̱dmahe̍ mahāde̱vāya̍ dhīmahi|
tanno̍ rudraḥ praco̱dayā̎t|
tatpuru̍ṣāya vi̱dmahe̍ vakratu̱ṇḍāya̍ dhīmahi|
tanno̍ dantiḥ praco̱dayā̎t|
tatpuru̍ṣāya vi̱dmahe̍ cakratu̱ṇḍāya̍ dhīmahi||5||
tanno̍ nandiḥ praco̱dayā̎t|
tatpuru̍ṣāya vi̱dmahe̍ mahāse̱nāya̍ dhīmahi|
tanna̍ḥ ṣaṇmukhaḥ praco̱dayā̎t|
tatpuru̍ṣāya vi̱dmahe̍ suvarṇapa̱kṣāya̍ dhīmahi|
tanno̍ garuḍaḥ praco̱dayā̎t|
ve̱dā̱tma̱nāya̍ vi̱dmahe̍ hiraṇyaga̱rbhāya̍ dhīmahi|
tanno̎ brahma̍ praco̱dayā̎t|
nā̱rā̱ya̱ṇāya̍ vi̱dmahe̍ vāsude̱vāya̍ dhīmahi|
tanno̍ viṣṇuḥ praco̱dayā̎t|
va̱jra̱na̱khāya̍ vi̱dmahe̍ tīkṣṇada̱g̱ͫ̄ṣṭrāya̍ dhīmahi||6||
tanno̍ nārasigͫhaḥ praco̱dayā̎t|
bhā̱ska̱rāya̍ vi̱dmahe̍ mahadyutika̱rāya̍ dhīmahi|
tanno̍ ādityaḥ praco̱dayā̎t|
vai̱śvā̱na̱rāya̍ vi̱dmahe̍ lālī̱lāya̍ dhīmahi|
tanno̍ agniḥ praco̱dayā̎t|
kā̱tyā̱ya̱nāya̍ vi̱dmahe̍ kanyaku̱māri̍ dhīmahi|
tanno̍ durgiḥ praco̱dayā̎t|
||1||dūrvāsūktam
sa̱ha̱sra̱para̍mā de̱vī̱ śa̱tamū̍lā śa̱tāṅku̍rā|
sarvagͫ̍ haratu̍ me pā̱pa̱ṃ dū̱rvā du̍ḥsvapna̱nāśa̍nī|
kāṇḍā̎tkāṇḍāt pra̱roha̍ntī̱ paru̍ṣaḥ paruṣa̱ḥ pari̍||7||
e̱vāno̍ dūrve̱ prata̍nu sa̱hasre̍ṇa śa̱tena̍ ca|
yā śa̱tena̍ prata̱noṣi̍ sa̱hasre̍ṇa vi̱roha̍si|
tasyā̎ste devīṣṭake vi̱dhema̍ ha̱viṣā̍ va̱yam|
aśva̍krā̱nte ra̍thakrā̱nte̱ vi̱ṣṇukrā̎nte va̱sundha̍rā|
śirasā̍ dhāra̍yiṣyā̱mi̱ ra̱kṣa̱sva mā̎ṃ pade̱ pade|
||1||mṛttikāsūktam
bhūmirdhenurdharaṇī lo̍kadhā̱riṇī|
u̱ddhṛtā̍'si va̍rāhe̱ṇa̱ kṛ̱ṣṇe̱na śa̍tabā̱hunā|
mṛ̱ttike̍ hana̍ me pā̱pa̱ṃ ya̱nma̱yā du̍ṣkṛta̱ṃ kṛtam|
mṛ̱ttike̎ brahma̍dattā̱'̱si̱ kā̱śyape̍nābhi̱mantri̍tā|
mṛ̱ttike̍ dehi̍ me pu̱ṣṭi̱ṃ tva̱yi sa̍rvaṃ pra̱tiṣṭhi̍tam||8||
mṛ̱ttike̎ pratiṣṭhi̍te sa̱rva̱ṃ ta̱nme ni̍rṇuda̱ mṛtti̍ke|
tayā̍ ha̱tena̍ pāpe̱na̱ ga̱cchā̱mi pa̍ramā̱ṃ gatim|
||1||śatrujayamantrāḥ
yata̍ indra̱ bhayā̍mahe̱ tato̍ no̱ abha̍yaṃ kṛdhi|
magha̍vancha̱gdhi tava̱ tanna̍ ū̱taye̱ vidviṣo̱ vimṛdho̍ jahi|
sva̱sti̱dā vi̱śaspati̍rvṛtra̱hā vimṛdho̍ va̱śī|
vṛṣendra̍ḥ pu̱ra e̍tu naḥ svasti̱dā a̍bhayaṅka̱raḥ|
sva̱sti na̱ indro̍ vṛ̱ddhaśra̍vāḥ sva̱sti na̍ḥ pū̱ṣā vi̱śvave̍dāḥ|
sva̱sti na̱stārkṣyo̱ ari̍ṣṭanemiḥ sva̱sti no̱ bṛha̱spati̍rdadhātu|
āpā̎ntamanyustṛ̱pala̍prabharmā̱ dhuni̱ḥ śimī̍vā̱ñcharu̍māgͫ ṛjī̱ṣī|
somo̱ viśvā̎nyata̱sāvanā̍ni̱ nārvāgindra̍ṃ prati̱mānā̍nidebhuḥ||9||
brahma̍jajñā̱naṃ pra̍tha̱maṃ pu̱rastā̱dvisī̍ma̱taḥ su̱ruco̍ ve̱na ā̍vaḥ|
sabu̱dhniyā̍ upa̱mā a̍sya vi̱ṣṭhāḥ sa̱taśca̱ yoni̱masa̍taśca̱ viva̍ḥ|
syo̱nā pṛ̍thivi̱ bhavā̍'nṛkṣa̱rā ni̱veśa̍nī|
yacchā̍na̱ḥ śarma̍ sa̱prathā̎ḥ|
ga̱ndha̱dvā̱rāṃ du̍rādha̱ṟṣā̱ṃ ni̱tyapu̍ṣṭāṃ karī̱ṣiṇī̎m|
ī̱śvarīgͫ̍ sarva̍bhūtā̱nā̱ṃ tāmi̱hopa̍hvaye̱ śriyam|
śrī̎rme bha̱jatu|
alakṣmī̎rme na̱śyatu|
viṣṇu̍mukhā̱ vai de̱vāśchando̍bhiri̱mām̐llo̱kāna̍napaja̱yyama̱bhya̍jayan|
ma̱hāgͫ indro̱ vajra̍bāhuḥ ṣoḍa̱śī śarma̍ yacchatu||10||
sva̱sti no̍ ma̱ghavā̍ karotu̱ hantu̍ pā̱pmāna̱ṃ yo̎'smān dveṣṭi̍|
so̱māna̱g̱ͫ̄ svara̍ṇaṃ kṛṇu̱hi bra̍hmaṇaspate|
ka̱kṣīva̍nta̱ṃ ya au̍śi̱jam|
śarī̍raṃ yajñaśama̱laṃ kusī̍da̱ṃ tasmi̎nthsīdatu̱ yo̎'smān dveṣṭi̍|
cara̍ṇaṃ pa̱vitra̱ṃ vita̍taṃ purā̱ṇaṃ yena̍ pū̱tastara̍ti duṣkṛ̱tāni̍|
tena̍ pa̱vitre̍ṇa śu̱ddhena̍ pū̱tā ati̍ pā̱pmāna̱marā̍tiṃ tarema|
sa̱joṣā̍ indra̱ saga̍ṇo ma̱rudbhi̱ḥ soma̍ṃ piba vṛtrahañchūra vi̱dvān|
ja̱hi śatrū̱g̱ͫ rapa̱ mṛdho̍ nuda̱svāthābha̍yaṃ kṛṇuhi vi̱śvato̍ naḥ|
su̱mi̱trā na̱ āpa̱ oṣa̍dhayaḥ santu durmi̱trāstasmai̍ bhūyāsu̱ryo̎'smān dveṣṭi̱ yaṃ ca̍ va̱yaṃ dvi̱ṣmaḥ|
āpo̱ hi ṣṭhā ma̍yo̱ bhuva̱stā na̍ ū̱rje da̍dhātana||11||
ma̱heraṇā̍ya̱ cakṣa̍se|
yo va̍ḥ śi̱vata̍mo̱ rasa̱stasya̍ bhājayate̱ha na̍ḥ|
u̱śa̱tīri̍va mā̱tara̍ḥ|
tasmā̱ ara̍ṃ gamāma vo̱ yasya̱ kṣayā̍ya̱ jinva̍tha|
āpo̍ ja̱naya̍thā ca naḥ|
||1||aghamarṣaṇasūktam
hira̍ṇyaśṛṅga̱ṃ varu̍ṇa̱ṃ prapa̍dye tī̱rthaṃ me̍ dehi̱ yāci̍taḥ|
ya̱nmayā̍ bhu̱ktama̱sādhū̍nāṃ pā̱pebhya̍śca pra̱tigra̍haḥ|
yanme̱ mana̍sā vā̱cā̱ ka̱rma̱ṇā vā du̍ṣkṛta̱ṃ kṛtam|
tanna̱ indro̱ varu̍ṇo̱ bṛha̱spati̍ḥ savi̱tā ca̍ punantu̱ puna̍ḥ punaḥ|
namo̱'gnaye̎'phsu̱mate̱ nama̱ indrā̍ya̱ namo̱ varu̍ṇāya̱ namo vāruṇyai̍ namo̱'dbhyaḥ||12||
yada̱pāṃ krū̱raṃ yada̍me̱dhyaṃ yada̍śā̱ntaṃ tadapa̍gacchatāt|
a̱tyā̱śa̱nāda̍tīpā̱nā̱dya̱cca u̱grāt pra̍ti̱grahā̎t|
tanno̱ varu̍ṇo rā̱jā̱ pā̱ṇinā̎ hyava̱marśa̍tu|
so̍'hama̍pā̱po vi̱rajo̱ nirmu̱kto mu̍ktaki̱lbiṣaḥ|
nāka̍sya pṛ̱ṣṭhamāru̍hya̱ gacche̱dbrahma̍salo̱katām|
yaścā̱phsu varu̍ṇa̱ḥ sa pu̱nātva̍ghamarṣa̱ṇaḥ|
i̱maṃ me̍ gaṅge yamune sarasvati̱ śutu̍dri̱ stomagͫ̍ sacatā̱ paru̱ṣṇiyā|
a̱si̱kni̱yā ma̍rudvṛdhe vi̱tasta̱yā''rjī̍kīye śṛṇu̱hyā su̱ṣoma̍yā|
ṛ̱taṃ ca̍ sa̱tyaṃ cā̱bhī̎ddhā̱ttapa̱so'dhya̍jāyata|
tato̱ rātri̍rajāyata̱ tata̍ḥ samu̱dro a̍rṇa̱vaḥ||13||
sa̱mu̱drāda̍rṇa̱vādadhi̍ saṃvathsa̱ro a̍jāyata|
a̱ho̱rā̱trāṇi̍ vi̱dadha̱dviśva̍sya miṣa̱to va̱śī|
sū̱ryā̱ca̱ndra̱masau̍ dhā̱tā ya̍thāpū̱rvama̍kalpayat|
diva̍ṃ ca pṛthi̱vīṃ cā̱ntari̍kṣa̱matho̱ suva̍ḥ|
yatpṛ̍thi̱vyāgͫ raja̍ḥ sva̱māntari̍kṣe vi̱roda̍sī|
i̱māgͫ̄stadā̱po va̍ruṇaḥ pu̱nātva̍ghamarṣa̱ṇaḥ|
pu̱nantu̱ vasa̍vaḥ pu̱nātu̱ varu̍ṇaḥ pu̱nātva̍ghamarṣa̱ṇaḥ|
e̱ṣa bhū̱tasya̍ ma̱dhye bhuva̍nasya go̱ptā|
e̱ṣa pu̱ṇyakṛ̍tāṃ lo̱kā̱ne̱ṣa mṛ̱tyorhi̍ra̱ṇmayam̎|
dyāvā̍pṛthi̱vyorhi̍ra̱ṇmaya̱g̱ͫ sagͫ̄śri̍ta̱g̱ͫ suva̍ḥ||14||
sa na̱ḥ suva̱ḥ sagͫśi̍śādhi|
ārdra̱ṃ jvala̍ti̱ jyoti̍ra̱hama̍smi|
jyoti̱rjvala̍ti̱ brahmā̱hama̍smi|
yo̍'hama̍smi̱ brahmā̱hama̍smi|
a̱hama̍smi̱ brahā̱hama̍smi|
a̱hame̱vāhaṃ māṃ ju̍homi̱ svāhā̎|
a̱kā̱rya̱kā̱rya̍vakī̱rṇī ste̱no bhrū̍ṇa̱hā gu̍ruta̱lpagaḥ|
varu̍ṇo̱'pāma̍ghamarṣa̱ṇastasmā̎tpā̱pāt pramu̍cyate|
ra̱jo bhūmi̍stva̱māgͫ roda̍yasva̱ prava̍danti̱ dhīrā̎ḥ|
ākrā̎nthsamu̱draḥ pra̍tha̱me vidha̍rmaṃ ja̱naya̍npra̱jā bhuva̍nasya̱ rājā̎|
vṛṣā̍ pa̱vitre̱ adhi̱ sāno̱ avye̍ bṛ̱hathsomo̍ vāvṛdhe suvā̱na indu̍ḥ||15||
||1||durgāsūktam
jā̱tave̍dase sunavāma̱ soma̍marātīya̱to nida̍hāti̱ veda̍ḥ|
sa na̍ḥ parṣa̱dati̍ du̱rgāṇi̱ viśvā̍ nā̱veva̱ sindhu̍ṃ duri̱tā'tya̱gniḥ|
tāma̱gniva̍rṇā̱ṃ tapa̍sā jvala̱ntī̱ṃ vai̍roca̱nīṃ ka̍rmapha̱leṣu̱ juṣṭā̎m|
du̱rgāṃ de̱vīgͫ śara̍ṇama̱haṃ prapa̍dye su̱tara̍si tarase̱ nama̍ḥ|
agne̱ tvaṃ pā̍rayā̱ navyo̍ a̱smānthsva̱stibhi̱rati̍ du̱rgāṇi̱ viśvā̎|
pūśca̍ pṛ̱thvī ba̍hu̱lā na̍ u̱rvī bhavā̍ to̱kāya̱ tana̍yāya̱ śaṃ yoḥ|
viśvā̍ni no du̱rgahā̍ jātaveda̱ḥ sindhu̱ṃ na nā̱vā du̍ri̱tāti̍ parṣi|
agne̍ atri̱vanmana̍sā gṛṇā̱no̎'smāka̍ṃ bodhyavi̱tā ta̱nūnā̎m|
pṛ̱ta̱nā̱jita̱g̱ͫ saha̍mānama̱gnimu̱gragͫ hu̍vema para̱māthsa̱dhasthā̎t|
sa na̍ḥ parṣa̱dati̍ du̱rgāṇi̱ viśvā̱ kṣāma̍dde̱vo ati̍ duri̱tā'tya̱gniḥ|
pra̱tnoṣi̍ ka̱mīḍyo̍ adhva̱reṣu̍ sa̱nācca̱ hotā̱ navya̍śca̱ sathsi̍|
svāñcā̎gne ta̱nuva̍ṃ pi̱praya̍svā̱smabhya̍ṃ ca̱ saubha̍ga̱māya̍jasva|
gobhi̱rjuṣṭa̍ma̱yujo̱ niṣi̍kta̱ṃ tave̎ndra viṣṇo̱ranu̱sañca̍rema|
nāka̍sya pṛ̱ṣṭhama̱bhi sa̱ṃvasā̍no̱ vaiṣṇa̍vīṃ lo̱ka i̱ha mā̍dayantām||16||
||1||vyāhṛtihomantrāḥ
bhūranna̍ma̱gnaye̍ pṛthi̱vyai svāhā̱ bhuvo'nna̍ṃ vā̱yave̱'ntari̍kṣāya̱ svāhā̱ suva̱ranna̍mādi̱tyāya̍ di̱ve svāhā̱ bhūrbhuva̱ḥ suva̱ranna̍ṃ ca̱ndrama̍se di̱gbhyaḥ svāhā̱ namo̍ de̱vebhya̍ḥ sva̱dhā pi̱tṛbhyo̱ bhūrbhuva̱ḥ suva̱ranna̱mom||17||
||1||bhūra̱gnaye̍ pṛthi̱vyai svāhā̱ bhuvo̍ vā̱yave̱'ntari̍kṣāya̱ svāhā̱ suva̍rādi̱tyāya̍ di̱ve svāhā̱ bhūrbhuva̱ḥ suva̍śca̱ndrama̍se di̱gbhyaḥ svāhā̱ namo̍ de̱vebhya̍ḥ sva̱dhā pi̱tṛbhyo̱ bhūrbhuva̱ḥ suva̱ragna̱ om||18||
||2||bhūra̱gnaye̍ ca pṛthi̱vyai ca̍ maha̱te ca̱ svāhā̱ bhuvo̍ vā̱yave̍ cā̱ntari̍kṣāya ca maha̱te ca̱ svāhā̱ suva̍rādi̱tyāya̍ ca di̱ve ca̍ maha̱te ca̱ svāhā̱ bhūrbhuva̱ḥ suva̍śca̱ndrama̍se ca̱ nakṣa̍trebhyaśca di̱gbhyaśca̍ maha̱te ca̱ svāhā̱ namo̍ de̱vebhya̍ḥ sva̱dhā pi̱tṛbhyo̱ bhūrbhuva̱ḥ suva̱rmaha̱rom||19||
||3||jñānaprāptyarthahomamantrāḥ
pāhi no agna ena̍se svā̱hā|
pāhi no viśvaveda̍se svā̱hā|
yajñaṃ pāhi vibhāva̍so svā̱hā|
sarvaṃ pāhi śatakra̍to svā̱hā||20||
||1||pā̱hi no̍ agna̱ eka̍yā|
pā̱hyu̍ta dvi̱tīya̍yā|
pā̱hyūrja̍ṃ tṛ̱tīya̍yā|
pā̱hi gī̱rbhiśca̍ ta̱sṛbhi̍rvaso̱ svāhā̎||21||
||2||vedavismaraṇāya japamantrāḥ
yaśchanda̍sāmṛṣa̱bho vi̱śvarū̍pa̱śchando̎bhya̱śchandāgͫ̄̍syāvi̱veśa̍|
satāgͫ śikyaḥ purovāco̍pani̱ṣadindro̎ jye̱ṣṭha i̍ndri̱yāya̱ ṛṣi̍bhyo̱ namo̍ de̱vebhya̍ḥ sva̱dhā pi̱tṛbhyo̱ bhūrbhuva̱ḥ suva̱śchanda̱ om||22||
||1||namo̱ brahma̍ṇe dhā̱raṇa̍ṃ me a̱stvani̍rākaraṇaṃ dhā̱rayi̍tā bhūyāsa̱ṃ karṇa̍yoḥ śru̱taṃ mā cyo̎ḍhva̱ṃ mamā̱muṣya̱ om||23||
||2||tapaḥ praśaṃsā
ṛ̱taṃ tapa̍ḥ sa̱tyaṃ tapa̍ḥ śru̱taṃ tapa̍ḥ śā̱ntaṃ tapo̱ dama̱stapa̱ḥ śama̱stapo̱ dāna̱ṃ tapo̱ yajña̱ṃ tapo̱ bhūrbhuva̱ḥ suva̱rbrahmai̱tadupā̎syai̱tattapa̍ḥ||24||
||1||vihitācaraṇapraśaṃsā niṣiddhācaraṇanindā ca
yathā̍ vṛ̱kṣasya̍ sa̱mpuṣpi̍tasya dū̱rādga̱ndho vā̎tye̱vaṃ puṇya̍sya ka̱rmaṇo̍ dū̱rādga̱ndho vā̍ti̱ yathā̍'sidhā̱rāṃ ka̱rte'va̍hitāmava̱krāme̱ yadyuve̱ yuve̱ ha vā̍ vi̱hvayi̍ṣyāmi ka̱rtaṃ pa̍tiṣyā̱mītye̱vama̱nṛtā̍dā̱tmāna̍ṃ ju̱guphse̎t||25||
||1||daharavidyā
a̱ṇoraṇī̍yānmaha̱to mahī̍yānā̱tmā guhā̍yā̱ṃ nihi̍to'sya ja̱ntoḥ|
tama̍kratuṃ paśyati vītaśo̱ko dhā̱tuḥ pra̱sādā̎nmahi̱māna̍mīśam|
sa̱pta prā̱ṇāḥ pra̱bhava̍nti̱ tasmā̎thsa̱ptārciṣa̍ḥ sa̱midha̍ḥ sa̱pta ji̱hvāḥ|
sa̱pta i̱me lo̱kā yeṣu̱ cara̍nti prā̱ṇā gu̱hāśa̍yā̱ṃ nihi̍tāḥ sa̱pta sa̍pta|
ata̍ḥ samu̱drā gi̱raya̍śca̱ sarve̱'smāthsyanda̍nte̱ sindha̍va̱ḥ sarva̍rūpāḥ|
ata̍śca̱ viśvā̱ oṣa̍dhayo̱ rasā̎cca̱ yenai̍ṣa bhū̱tasti̍ṣṭhatyantarā̱tmā|
bra̱hmā de̱vānā̎ṃ pada̱vīḥ ka̍vī̱nāmṛṣi̱rviprā̍ṇāṃ mahi̱ṣo mṛ̱gāṇā̎m|
śye̱no gṛdhrā̍ṇā̱g̱ͫ̄ svadhi̍ti̱rvanā̍nā̱g̱ͫ soma̍ḥ pa̱vitra̱matye̍ti̱ rebhan̍|
a̱jāmekā̱ṃ lohi̍taśuklakṛ̱ṣṇāṃ ba̱hvīṃ pra̱jāṃ ja̱naya̍ntī̱g̱ͫ sarū̍pām|
a̱jo hyeko̍ ju̱ṣamā̍ṇo'nu̱śete̱ jahā̎tyenāṃ bhu̱ktabho̍gā̱majo̎'nyaḥ||26||
ha̱g̱ͫsaḥ śu̍ci̱ṣadvasu̍rantarikṣa̱saddhotā̍ vedi̱ṣadati̍thirduroṇa̱sat|
nṛ̱ṣadva̍ra̱sadṛ̍ta̱sadvyo̍ma̱sada̱bjā go̱jā ṛ̍ta̱jā a̍dri̱jā ṛ̱taṃ bṛ̱hat|
ghṛ̱taṃ mi̍mikṣire ghṛ̱tama̍sya̱ yoni̍rghṛ̱te śri̱to ghṛ̱tamu̍vasya̱ dhāma̍|
a̱nu̱ṣva̱dhamāva̍ha mā̱daya̍sva̱ svāhā̍kṛtaṃ vṛṣabha vakṣi ha̱vyam|
sa̱mu̱drādū̱rmirmadhu̍mā̱g̱ͫ udā̍radupā̱g̱ͫśunā̱ sama̍mṛta̱tvamā̍naṭ|
ghṛ̱tasya̱ nāma̱ guhya̱ṃ yadasti̍ ji̱hvā de̱vānā̍ma̱mṛta̍sya̱ nābhi̍ḥ|
va̱yaṃ nāma̱ prabra̍vāmā ghṛ̱tenā̱smin ya̱jñe dhā̍rayāmā̱ namo̍bhiḥ|
upa̍ bra̱hmā śṛ̍ṇavaccha̱syamā̍na̱ṃ catu̍ḥ śṛṅgo'vamīdgau̱ra e̱tat|
ca̱tvāri̱ śṛṅgā̱ trayo̍ asya̱ pādā̱ dve śī̱rṣe sa̱pta hastā̍so a̱sya|
tridhā̍ ba̱ddho vṛ̍ṣa̱bho ro̍ravīti ma̱ho de̱vo martyā̱g̱ͫ āvi̍veśa||27||
tridhā̍ hi̱taṃ pa̱ṇibhi̍rgu̱hyamā̍na̱ṃ gavi̍ de̱vāso̍ ghṛ̱tamanva̍vindan|
indra̱ eka̱g̱ͫ sūrya̱ eka̍ṃ jajāna ve̱nādekagͫ̄̍ sva̱dhayā̱ niṣṭa̍takṣuḥ|
yo de̱vānā̎ṃ pratha̱maṃ pu̱rastā̱dviśvā̱dhiyo̍ ru̱dro ma̱harṣi̍ḥ|
hi̱ra̱ṇya̱ga̱rbhaṃ pa̍śyata̱ jāya̍māna̱g̱ͫ sa no̍ de̱vaḥ śu̱bhayā̱ smṛtyā̱ saṃyu̍naktu|
yasmā̱tpara̱ṃ nāpa̍ra̱masti̱ kiñci̱dyasmā̱nnāṇī̍yo̱ na jyāyo̎'sti̱ kaści̍t|
vṛ̱kṣa i̍va stabdho di̱vi ti̍ṣṭha̱tyeka̱stene̱daṃ pū̱rṇaṃ puru̍ṣeṇa̱ sarvam̎|
na karma̍ṇā na pra̱jayā̱ dhane̍na̱ tyāge̍naike amṛta̱tvamā̍na̱śuḥ|
pare̍ṇa̱ nāka̱ṃ nihi̍ta̱ṃ guhā̍yāṃ vi̱bhrāja̍te̱ yadyata̍yo vi̱śanti̍|
ve̱dā̱nta̱vi̱jñāna̱suni̍ścitā̱rthāḥ sannyā̍sayo̱gādyata̍yaḥ śuddha̱sattvā̎ḥ|
te bra̍hmalo̱ke tu̱ parā̎ntakāle̱ parā̍mṛtā̱tpari̍mucyanti̱ sarve̎|
da̱hra̱ṃ vi̱pā̱paṃ pa̱rame̎śmabhūta̱ṃ yatpu̍ṇḍarī̱kaṃ pu̱rama̍dhyasa̱g̱ͫ̄stham|
ta̱trā̱pi̱ da̱hraṃ ga̱gana̍ṃ viśoka̱stasmi̍n yada̱ntastadupā̍sita̱vyam|
yo vedādau sva̍raḥ pro̱kto̱ ve̱dānte̍ ca pra̱tiṣṭhi̍taḥ|
tasya̍ pra̱kṛti̍līna̱sya̱ ya̱ḥ para̍ḥ sa ma̱heśva̍raḥ||28||
||1||nārāyaṇasūktam
sa̱ha̱sra̱śīrṣaṃ de̱va̱ṃ vi̱śvākṣa̍ṃ vi̱śvaśa̍mbhuvam|
viśva̍ṃ nā̱rāya̍ṇaṃ de̱va̱ma̱kṣara̍ṃ para̱maṃ pa̱dam|
vi̱śvata̱ḥ para̍mānni̱tya̱ṃ vi̱śvaṃ nā̍rāya̱ṇagͫ ha̍rim|
viśva̍me̱vedaṃ puru̍ṣa̱stadviśva̱mupa̍jīvati|
pati̱ṃ viśva̍syā̱'̱'̱tmeśva̍ra̱g̱ͫ śāśva̍tagͫ śi̱vama̍cyutam|
nā̱rāya̱ṇaṃ ma̍hājñe̱ya̱ṃ vi̱śvātmā̍naṃ pa̱rāya̍ṇam|
nā̱rāya̱ṇapa̍ro jyo̱ti̱rā̱tmā nā̍rāya̱ṇaḥ pa̍raḥ|
nā̱rāya̱ṇa pa̍raṃ bra̱hma̱ ta̱ttvaṃ nā̍rāya̱ṇaḥ pa̍raḥ|
nā̱rāya̱ṇapa̍ro dhyā̱tā̱ dhyā̱naṃ nā̍rāya̱ṇaḥ pa̍raḥ|
yacca̍ ki̱ñcijja̍gathsa̱rva̱ṃ dṛ̱śyate̎ śrūya̱te'pi̍ vā||
anta̍rba̱hiśca̍ tathsa̱rva̱ṃ vyā̱pya nā̍rāya̱ṇaḥ sthi̍taḥ||29||
ana̍nta̱mavya̍yaṃ ka̱vigͫ sa̍mu̱dre'nta̍ṃ vi̱śvaśa̍mbhuvam|
pa̱dma̱ko̱śa pra̍tīkā̱śa̱g̱ͫ hṛ̱daya̍ṃ cāpya̱dhomu̍kham|
adho̍ ni̱ṣṭyā vi̍tastyā̱nte̱ nā̱bhyāmu̍pari̱ tiṣṭha̍ti|
jvā̱la̱mā̱lāku̍laṃ bhā̱tī̱ vi̱śvasyā̍''yata̱naṃ ma̍hat|
santa̍tagͫ śi̱lābhi̍stu̱lamba̍tyākośa̱sanni̍bham|
tasyānte̍ suṣi̱ragͫ sū̱kṣmaṃ tasmi̎nthsa̱rvaṃ prati̍ṣṭhitam|
tasya̱ madhye̍ ma̱hāna̍gnirvi̱śvārci̍rvi̱śvato̍mukhaḥ|
so'gra̍bhu̱gvibha̍janti̱ṣṭha̱nnāhā̍ramaja̱raḥ ka̱viḥ|
ti̱rya̱gū̱rdhvama̍dhaḥ śā̱yī̱ ra̱śmaya̍stasya̱ santa̍tā|
sa̱ntā̱paya̍ti svaṃ de̱hamāpā̍datala̱masta̍kaḥ|
tasya̱ madhye̱ vahni̍śikhā a̱ṇīyo̎rdhvā vya̱vasthi̍taḥ|
nī̱lato̍yada̍madhya̱sthā̱dvi̱dyulle̍kheva̱ bhāsva̍rā|
nī̱vāra̱śūka̍vatta̱nvī̱ pī̱tā bhā̎svatya̱ṇūpa̍mā|
tasyā̎ḥ śikhā̱yā ma̍dhye pa̱ramā̎tmā vya̱vasthi̍taḥ|
sa brahma̱ sa śiva̱ḥ sa hari̱ḥ sendra̱ḥ so'kṣa̍raḥ para̱maḥ sva̱rāṭ||30||
||1||ādityamaṇḍale parabrahmopāsanam
ā̱di̱tyo vā e̱ṣa e̱tanma̱ṇḍala̱ṃ tapa̍ti̱ tatra̱ tā ṛca̱stadṛ̱cā ma̍ṇḍala̱g̱ͫ sa ṛ̱cāṃ lo̱ko'tha̱ ya e̱ṣa e̱tasmi̍nma̱ṇḍale̱'rcirdī̱pyate̱ tāni̱ sāmā̍ni̱ sa sā̱mnāṃ ma̱ṇḍala̱g̱ͫ sa sā̱mnāṃ lo̱ko'tha̱ ya e̱ṣa e̱tasmi̍nma̱ṇḍale̱'rciṣi̱ puru̍ṣa̱stāni̱ yajūgͫ̍ṣi̱ sa yaju̍ṣā maṇḍala̱g̱ͫ sa yaju̍ṣāṃ lo̱kaḥ saiṣā tra̱yyeva̍ vi̱dyā ta̍pati̱ ya e̱ṣo̎'ntarā̍di̱tye hi̍ra̱ṇmaya̱ḥ puru̍ṣaḥ||31||
||1||ādityapuruṣasya sarvātmakatvapradarśanam
ā̱di̱tyo vai teja̱ ojo̱ bala̱ṃ yaśa̱ścakṣu̱ḥ śrotra̍mā̱tmā mano̍ ma̱nyurmanu̍rmṛ̱tyuḥ sa̱tyo mi̱tro vā̱yurā̍kā̱śaḥ prā̱ṇo lo̍kapā̱laḥ kaḥ kiṃ kaṃ tathsa̱tyamanna̍ma̱mṛto̍ jī̱vo viśva̍ḥ kata̱maḥ sva̍ya̱mbhu brahmai̱tadamṛ̍ta e̱ṣa puru̍ṣa e̱ṣa bhū̱tānā̱madhi̍pati̱rbrahma̍ṇa̱ḥ sāyu̍jyagͫ salo̱katā̍māpnotye̱tāsā̍me̱va de̱vatā̍nā̱g̱ͫ sāyu̍jyagͫ sā̱rṣṭitāgͫ̍ samānalo̱katā̍māpnoti̱ ya e̱vaṃ vede̎tyupa̱niṣat||32||
||1||śivopāsanamantrāḥ
nidha̍napataye̱ namaḥ|
nidha̍napatāntikāya̱ namaḥ|
ūrdhvāya̱ namaḥ|
ūrdhvaliṅgāya̱ namaḥ|
hiraṇyāya̱ namaḥ|
hiraṇyaliṅgāya̱ namaḥ|
suvarṇāya̱ namaḥ|
suvarṇaliṅgāya̱ namaḥ|
divyāya̱ namaḥ|
divyaliṅgāya̱ namaḥ|
bhavāya̱ namaḥ|
bhavaliṅgāya̱ namaḥ|
śarvāya̱ namaḥ|
śarvaliṅgāya̱ namaḥ|
śivāya̱ namaḥ|
śivaliṅgāya̱ namaḥ|
jvalāya̱ namaḥ|
jvalaliṅgāya̱ namaḥ|
ātmāya̱ namaḥ|
ātmaliṅgāya̱ namaḥ|
paramāya̱ namaḥ|
paramaliṅgāya̱ namaḥ|
etathsomasya̍ sūrya̱sya̱ sarvaliṅgagͫ̄̍ sthāpa̱ya̱ti̱ pāṇimantra̍ṃ pavi̱tram||33||
||1||paścimavaktra-pratipādaka-mantraḥ
sa̱dyojā̱taṃ pra̍padyā̱mi̱ sa̱dyojā̱tāya̱ vai namo̱ nama̍ḥ|
bha̱ve bha̍ve̱ nāti̍ bhave bhavasva̱ mām|
bha̱vodbha̍vāya̱ nama̍ḥ||34||
||1||uttaravaktra-pratipādaka-mantraḥ
vā̱ma̱de̱vāya̱ namo̎ jye̱ṣṭhāya̱ nama̍ḥ śre̱ṣṭhāya̱ namo̍ ru̱drāya̱ nama̱ḥ kālā̍ya̱ nama̱ḥ kala̍vikaraṇāya̱ namo̱ bala̍vikaraṇāya̱ namo̱ balā̍ya̱ namo̱ bala̍pramathanāya̱ nama̱ḥ sarva̍bhūtadamanāya̱ namo̍ ma̱nonma̍nāya̱ nama̍ḥ||35||
||1||dakṣiṇavaktra-pratipādaka-mantraḥ
a̱ghore̎bhyo'tha̱ ghore̎bhyo̱ ghora̱ghora̍tarebhyaḥ|
sarve̎bhyaḥ sarva̱śarve̎bhyo̱ nama̍ste astu ru̱drarū̍pebhyaḥ||36||
||1||prāgvaktra-pratipādaka-mantraḥ
tatpuru̍ṣāya vi̱dmahe̍ mahāde̱vāya̍ dhīmahi|
tanno̍ rudraḥ praco̱dayā̎t||37||
||1||ūrdhvavaktra-pratipādaka-mantraḥ
īśānaḥ sarva̍vidyā̱nā̱mīśvaraḥ sarva̍bhūtā̱nā̱ṃ brahmādhi̍pati̱rbrahma̱ṇo'dhi̍pati̱rbrahmā̍ śi̱vo me̍ astu sadāśi̱vom||38||
||1||namaskāramantrāḥ
namo hiraṇyabāhave hiraṇyavarṇāya hiraṇyarūpāya hiraṇyapataye'mbikāpataya umāpataye paśupataye̍ namo̱ namaḥ||39||
||1||ṛ̱tagͫ sa̱tyaṃ pa̍raṃ bra̱hma̱ pu̱ruṣa̍ṃ kṛṣṇa̱piṅga̍lam|
ū̱rdhvare̍taṃ vi̍rūpā̱kṣa̱ṃ vi̱śvarū̍pāya̱ vai namo̱ nama̍ḥ||40||
||2||sarvo̱ vai ru̱drastasmai̍ ru̱drāya̱ namo̍ astu|
puru̍ṣo̱ vai ru̱draḥ sanma̱ho namo̱ nama̍ḥ|
viśva̍ṃ bhū̱taṃ bhuva̍naṃ ci̱traṃ ba̍hu̱dhā jā̱taṃ jāya̍mānaṃ ca̱ yat|
sarvo̱ hye̍ṣa ru̱drastasmai̍ ru̱drāya̱ namo̍ astu||41||
||3||kadru̱drāya̱ prace̍tase mī̱ḍhuṣṭa̍māya̱ tavya̍se|
vo̱ cema̱ śanta̍magͫ hṛ̱de|
sarvo̱ hye̍ṣa ru̱drastasmai̍ ru̱drāya̱ namo̍ astu||42||
||4||agnihotrahavaṇyāḥ upayuktasya vṛkṣaviśeṣasyābhidhānam
yasya̱ vaika̍ṅkatyagnihotra̱hava̍ṇī bhavati̱ pratye̱vāsyā''hu̍tayastiṣṭha̱ntyatho̱ prati̍ṣṭhityai||43||
||1||kṛ̱ṇu̱ṣva pāja̱ iti̱ pañca̍||44||
||2||bhūdevatākamantraḥ
adi̍tirde̱vā ga̍ndha̱rvā ma̍nu̱ṣyā̎ḥ pi̱taro'su̍rā̱steṣāgͫ̍ sarvabhū̱tānā̎ṃ mā̱tā me̱dinī̍ maha̱tā ma̱hī sā̍vi̱trī gā̍ya̱trī jaga̍tyu̱rvī pṛ̱thvī ba̍hu̱lā viśvā̍ bhū̱tā ka̍ta̱mā kā yā sā sa̱tyetya̱mṛteti̍ vasi̱ṣṭhaḥ||45||
||1||sarvadevatā āpaḥ
āpo̱ vā i̱dagͫ sarva̱ṃ viśvā̍ bhū̱tānyāpa̍ḥ prā̱ṇā vā āpa̍ḥ pa̱śava̱ āpo'nna̱māpo'mṛ̍ta̱māpa̍ḥ sa̱mrāḍāpo̍ vi̱rāḍāpa̍ḥ sva̱rāḍāpa̱śchandā̱g̱ͫ̄syāpo̱ jyotī̱g̱ͫ̄ṣyāpo̱ yajū̱g̱ͫ̄ṣyāpa̍ḥ sa̱tyamāpa̱ḥ sarvā̍ de̱vatā̱ āpo̱ bhūrbhuva̱ḥ suva̱rāpa̱ om||46||
||1||sandhyāvandanamantrāḥ
āpa̍ḥ punantu pṛthi̱vīṃ pṛ̍thi̱vī pū̱tā pu̍nātu̱ mām|
pu̱nantu̱ brahma̍ṇa̱spati̱rbrahma̍pū̱tā pu̍nātu̱ mām|
yaducchi̍ṣṭa̱mabho̎jya̱ṃ yadvā̍ du̱ścari̍ta̱ṃ mama̍|
sarva̍ṃ punantu̱ māmāpo̍'sa̱tāṃ ca̍ prati̱graha̱g̱ͫ̄ svāhā̎||47||
||1||agniśca mā manyuśca manyupatayaśca manyu̍kṛte̱bhyaḥ|
pāpebhyo̍ rakṣa̱ntām|
yadahnā pāpa̍makā̱riṣam|
manasā vācā̍ hastā̱bhyām|
padbhyāmudare̍ṇa śi̱śñā|
aha̱stada̍valu̱mpatu|
yatkiṃ ca̍ duri̱taṃ mayi̍|
idamahaṃ māmamṛ̍tayo̱nau|
satye jyotiṣi juho̍mi svā̱hā||48||
||2||sūryaśca mā manyuśca manyupatayaśca manyu̍kṛte̱bhyaḥ|
pāpebhyo̍ rakṣa̱ntām|
yadrātriyā pāpa̍makā̱riṣam|
manasā vācā̍ hastā̱bhyām|
padbhyāmudare̍ṇa śi̱śñā|
rātri̱stada̍valu̱mpatu|
yatkiṃ ca̍ duri̱taṃ mayi̍|
idamahaṃ māmamṛ̍tayo̱nau|
sūrye jyotiṣi juho̍mi svā̱hā||49||
||3||praṇavasya ṛṣyādivivaraṇam
omityekākṣa̍raṃ bra̱hma|
agnirdevatā brahma̍ ityā̱rṣam|
gāyatraṃ chandaṃ paramātma̍ṃ sarū̱pam|
sāyujyaṃ vi̍niyo̱gam||50||
||1||gāyatryāvāhanamantrāḥ
āyā̍tu̱ vara̍dā de̱vī̱ a̱kṣara̍ṃ brahma̱sammi̍tam|
gā̱ya̱trī̎ṃ chanda̍sāṃ mā̱tedaṃ bra̍hma ju̱ṣasva̍ me|
yadahnā̎tkuru̍te pā̱pa̱ṃ tadahnā̎tprati̱mucya̍te|
yadrātriyā̎tkuru̍te pā̱pa̱ṃ tadrātriyā̎tprati̱mucya̍te|
sarva̍va̱rṇe ma̍hāde̱vi̱ sa̱ndhyāvi̍dye sa̱rasva̍ti||51||
||1||ojo̍'si̱ saho̍'si̱ bala̍masi̱ bhrājo̍'si de̱vānā̱ṃ dhāma̱ nāmā̍si̱ viśva̍masi vi̱śvāyu̱ḥ sarva̍masi sa̱rvāyurabhibhūroṃ gāyatrīmāvā̍hayā̱mi̱ sāvitrīmāvā̍hayā̱mi̱ sarasvatīmāvā̍hayā̱mi̱ chandaṛṣīnāvā̍hayā̱mi̱ śriyamāvā̍hayā̱mi̱ gāyatriyā gāyatrīcchando viśvāmitra ṛṣiḥ savitā devatā'gnirmukhaṃ brahmā śiro viṣṇurhṛdayagͫ rudraḥ śikhā pṛthivī yoniḥ prāṇāpānavyānodānasamānā saprāṇā śvetavarṇā sāṅkhyāyanasagotrā gāyatrī caturvigͫśatyakṣarā tripadā̍ ṣaṭku̱kṣi̱ḥ pañcaśīrṣopanayane vi̍niyo̱ga̱ oṃ bhūḥ|
oṃ bhuvaḥ|
ogͫ suvaḥ|
oṃ mahaḥ|
oṃ janaḥ|
oṃ tapaḥ|
ogͫ sa̱tyam|
oṃ tathsa̍vi̱turvare̎ṇya̱ṃ bhargo̍ de̱vasya̍ dhīmahi|
dhiyo̱ yo na̍ḥ praco̱dayā̎t|
omāpo̱ jyotī̱raso̱'mṛta̱ṃ brahma̱ bhūrbhuva̱ḥ suva̱rom||52||
||2||gāyatrī upasthānamantrāḥ
u̱ttame̍ śikha̍re jā̱te̱ bhū̱myāṃ pa̍rvata̱mūrdha̍ni|
brā̱hma̱ṇe̎bhyo'bhya̍nujñā̱tā̱ ga̱ccha de̍vi ya̱thāsu̍kham|
stuto mayā varadā ve̍damā̱tā̱ pracodayantī pavane̎ dvijā̱tā|
āyuḥ pṛthivyāṃ draviṇaṃ bra̍hmava̱rca̱sa̱ṃ mahyaṃ dattvā prajātuṃ bra̍hmalo̱kam||53||
||1||ādityadevatāmantraḥ
ghṛṇiḥ sūrya̍ ādi̱tyo na prabhā̍ vā̱tyakṣa̍ram|
madhu̍ kṣaranti̱ tadra̍sam|
sa̱tyaṃ vai tadrasa̱māpo̱ jyotī̱raso̱'mṛta̱ṃ brahma̱ bhūrbhuva̱ḥ suva̱rom||54||
||1||trisuparṇamantrāḥ
brahma̍metu̱ mām|
madhu̍metu̱ mām|
brahma̍me̱va madhu̍metu̱ mām|
yāste̍ soma pra̱jāva̱thsobhi̱ so a̱ham|
duḥsva̍pna̱handu̍ruṣṣaha|
yāste̍ soma prā̱ṇāgͫ̄stāṃ ju̍homi|
trisu̍parṇa̱mayā̍citaṃ brāhma̱ṇāya̍ dadyāt|
bra̱hma̱ha̱tyāṃ vā e̱te ghna̍nti|
ye brā̎hma̱ṇāstrisu̍parṇa̱ṃ paṭha̍nti|
te soma̱ṃ prāpnu̍vanti|
ā̱sa̱ha̱srātpa̱ṅktiṃ puna̍nti|
om||55||
||1||brahma̍ me̱dhayā̎|
madhu̍ me̱dhayā̎|
brahma̍me̱va madhu̍ me̱dhayā̎|
a̱dyā no̍ deva savitaḥ pra̱jāva̍thsāvī̱ḥ saubha̍gam|
parā̍ du̱ḥṣvapni̍yagͫ suva|
viśvā̍ni deva savitarduri̱tāni̱ parā̍ suva|
yadbha̱draṃ tanma̱ ā su̍va|
madhu̱ vātā̍ ṛtāya̱te madhu̍ kṣaranti̱ sindha̍vaḥ|
mādhvī̎rnaḥ sa̱ntvoṣa̍dhīḥ|
madhu̱ nakta̍mu̱toṣasi̱ madhu̍ma̱tpārthi̍va̱g̱ͫ raja̍ḥ|
madhu̱ dyaura̍stu naḥ pi̱tā|
madhu̍mānno̱ vana̱spati̱rmadhu̍māgͫ astu̱ sūrya̍ḥ|
mādhvī̱rgāvo̍ bhavantu naḥ|
ya i̱maṃ trisu̍parṇa̱mayā̍citaṃ brāhma̱ṇāya̍ dadyāt|
bhrū̱ṇa̱ha̱tyāṃ vā e̱te ghna̍nti|
ye brā̎hma̱ṇāstrisu̍parṇa̱ṃ paṭha̍nti|
te soma̱ṃ prāpnu̍vanti|
ā̱sa̱ha̱srātpa̱ṅktiṃ puna̍nti|
om||56||
||2||brahma̍ me̱dhavā̎|
madhu̍ me̱dhavā̎|
brahma̍me̱va madhu̍ me̱dhavā̎|
bra̱hmā de̱vānā̎ṃ pada̱vīḥ ka̍vī̱nāmṛṣi̱rviprā̍ṇāṃ mahi̱ṣo mṛ̱gāṇā̎m|
śye̱no gṛdhrā̍ṇā̱g̱ͫ̄ svadhi̍ti̱rvanā̍nā̱g̱ͫ soma̍ḥ pa̱vitra̱matye̍ti̱ rebhan̍|
ha̱g̱ͫsaḥ śu̍ci̱ṣadvasu̍rantarikṣa̱saddhotā̍ vedi̱ṣadati̍thirduroṇa̱sat|
nṛ̱ṣadva̍ra̱sadṛ̍ta̱sadvyo̍ma̱sada̱bjā go̱jā ṛ̍ta̱jā a̍dri̱jā ṛ̱taṃ bṛ̱hat|
ṛ̱ce tvā̍ ru̱ce tvā̱ samithsra̍vanti sa̱rito̱ na dhenā̎ḥ|
a̱ntarhṛ̱dā mana̍sā pū̱yamā̍nāḥ|
ghṛ̱tasya̱ dhārā̍ a̱bhicā̍kaśīmi|
hi̱ra̱ṇyayo̍ veta̱so madhya̍ āsām|
{tasmi ̎{-1.25ex}nthsu}pa̱rṇo ma̍dhu̱kṛtku̍lā̱yī bhaja̍nnāste̱ madhu̍de̱vatā̎bhyaḥ|
tasyā̍''sate̱ hara̍yaḥ sa̱ptatīre̎ sva̱dhāṃ duhā̍nā a̱mṛta̍sya̱ dhārā̎m|
ya i̱daṃ trisu̍parṇa̱mayā̍citaṃ brāhma̱ṇāya̍ dadyāt|
vī̱ra̱ha̱tyāṃ vā e̱te ghna̍nti|
ye brā̎hma̱ṇāstrisu̍parṇa̱ṃ paṭha̍nti|
te soma̱ṃ prāpnu̍vanti|
ā̱sa̱ha̱srātpa̱ṅktiṃ puna̍nti|
om||57||
||3||medhāsūktam
me̱dhā de̱vī ju̱ṣamā̍ṇā na̱ āgā̎dvi̱śvācī̍ bha̱drā su̍mana̱syamā̍nā|
tvayā̱ juṣṭā̍ ju̱ṣamā̍ṇā du̱ruktā̎nbṛ̱hadva̍dema vi̱dathe̍ su̱vīrā̎ḥ||
tvayā̱ juṣṭa̍ ṛ̱ṣirbha̍vati devi̱ tvayā̱ brahmā̍''ga̱taśrī̍ru̱ta tvayā̎|
tvayā̱ juṣṭa̍ści̱traṃ vi̍ndate vasu̱ sā no̍ juṣasva̱ dravi̍ṇo na medhe||58||
||1||me̱dhāṃ ma̱ indro̍ dadātu me̱dhāṃ de̱vī sara̍svatī|
me̱dhāṃ me̍ a̱śvinā̍vu̱bhāvādha̍ttā̱ṃ puṣka̍rasrajā|
a̱phsa̱rāsu̍ ca̱ yā me̱dhā ga̍ndha̱rveṣu̍ ca̱ yanmana̍ḥ|
daivī̎ṃ me̱dhā sara̍svatī̱ sā mā̎ṃ me̱dhā su̱rabhi̍rjuṣatā̱g̱ͫ̄ svāhā̎||59||
||2||ā mā̎ṃ me̱dhā su̱rabhi̍rvi̱śvarū̍pā̱ hira̍ṇyavarṇā̱ jaga̍tī jaga̱myā|
ūrja̍svatī̱ paya̍sā̱ pinva̍mānā̱ sā mā̎ṃ me̱dhā su̱pratī̍kā juṣantām||60||
||3||mayi̍ me̱dhāṃ mayi̍ pra̱jāṃ mayya̱gnistejo̍ dadhātu̱ mayi̍ me̱dhāṃ mayi̍ pra̱jāṃ mayīndra̍ indri̱yaṃ da̍dhātu̱ mayi̍ me̱dhāṃ mayi̍ pra̱jāṃ mayi̱ sūryo̱ bhrājo̍ dadhātu||61||
||4||mṛtyunivāraṇamantrāḥ
apai̍tu mṛ̱tyura̱mṛta̍ṃ na̱ āga̍nvaivasva̱to no̱ abha̍yaṃ kṛṇotu|
pa̱rṇaṃ vana̱spate̍rivā̱bhina̍ḥ śīyatāgͫ ra̱yiḥ sa ca̍ tānna̱ḥ śacī̱pati̍ḥ||62||%
||1||para̍ṃ mṛtyo̱ anu̱ pare̍hi̱ panthā̱ṃ yaste̱ sva ita̍ro deva̱yānā̎t|
cakṣu̍ṣmate śṛṇva̱te te̎ bravīmi̱ mā na̍ḥ pra̱jāgͫ rī̍riṣo̱ mota vī̱rān||63||%
||2||vāta̍ṃ prā̱ṇaṃ mana̍sā̱'nvā ra̍bhāmahe pra̱jāpa̍ti̱ṃ yo bhuva̍nasya go̱pāḥ|
sa no̍ mṛ̱tyostrā̍yatā̱ṃ pātvagͫha̍so̱ jyogjī̱vā ja̱rāma̍śīmahi||64||
||3||a̱mu̱tra̱ bhūyā̱dadha̱ yadya̱masya̱ bṛha̍spate a̱bhiśa̍ste̱ramu̍ñcaḥ|
pratyau̍hatāma̱śvinā̍ mṛ̱tyuma̍smādde̱vānā̍magne bhi̱ṣajā̱ śacī̍bhiḥ||65||
||4||hari̱g̱ͫ hara̍nta̱manu̍yanti de̱vā viśva̱syeśā̍naṃ vṛṣa̱bhaṃ ma̍tī̱nām|
brahma̱ sarū̍pa̱manu̍me̱damāgā̱daya̍na̱ṃ mā viva̍dhī̱rvikra̍masva||66||
||5||śalkai̍ra̱gnimi̍ndhā̱na u̱bhau lo̱kau sa̍nema̱ham|
u̱bhayo̎rlo̱kayor̍-ṛ̱dhvā'ti̍ mṛ̱tyuṃ ta̍rāmya̱ham||67||
||6||mā chi̍do mṛtyo̱ mā va̍dhī̱rmā me̱ bala̱ṃ vivṛ̍ho̱ mā pramo̍ṣīḥ|
pra̱jāṃ mā me̍ rīriṣa̱ āyu̍rugra nṛ̱cakṣa̍saṃ tvā ha̱viṣā̍ vidhema||68||
||7||mā no̍ ma̱hānta̍mu̱ta mā no̍ arbha̱kaṃ mā na̱ ukṣa̍ntamu̱ta mā na̍ ukṣi̱tam|
mā no̍'vadhīḥ pi̱tara̱ṃ mota mā̱tara̍ṃ pri̱yā mā na̍sta̱nuvo̍ rudra rīriṣaḥ||69||
||8||mā na̍sto̱ke tana̍ye̱ mā na̱ āyu̍ṣi̱ mā no̱ goṣu̱ mā no̱ aśve̍ṣu rīriṣaḥ|
vī̱rānmā no̍ rudra bhāmi̱to'va̍dhīrha̱viṣma̍nto̱ nama̍sā vidhema te||70||
||9||prajāpatiprārthanāmantraḥ
prajā̍pate̱ na tvade̱tānya̱nyo viśvā̍ jā̱tāni̱ pari̱tā ba̍bhūva|
yatkā̍māste juhu̱mastanno̍ astu va̱yagͫ̄ syā̍ma̱ pata̍yo rayī̱ṇām||71||%
||1||indraprārthanāmantraḥ
sva̱sti̱dā vi̱śaspati̍rvṛtra̱hā vimṛdho̍ va̱śī|
vṛṣendra̍ḥ pu̱ra e̍tu naḥ svasti̱dā a̍bhayaṅka̱raḥ||72||
||1||mṛtyuñjayamantrāḥ
trya̍mbakaṃ yajāmahe suga̱ndhiṃ pu̍ṣṭi̱vardha̍nam|
u̱rvā̱ru̱kami̍va̱ bandha̍nānmṛ̱tyormu̍kṣīya̱ mā'mṛtā̎t||73||
||1||ye te̍ sa̱hasra̍ma̱yuta̱ṃ pāśā̱ mṛtyo̱ martyā̍ya̱ hanta̍ve|
tān ya̱jñasya̍ mā̱yayā̱ sarvā̱nava̍ yajāmahe||74||
||2||mṛ̱tyave̱ svāhā̍ mṛ̱tyave̱ svāhā̎||75||%
||3||pāpanivāraka-mantrāḥ
de̱vakṛ̍ta̱syaina̍so'va̱yaja̍namasi̱ svāhā̎|
ma̱nu̱ṣya̍kṛta̱syaina̍so'va̱yaja̍namasi̱ svāhā̎|
pi̱tṛkṛ̍ta̱syaina̍so'va̱yaja̍namasi̱ svāhā̎|
ā̱tmakṛ̍ta̱syaina̍so'va̱yaja̍namasi̱ svāhā̎|
a̱nyakṛ̍ta̱syaina̍so'va̱yaja̍namasi̱ svāhā̎|
a̱smatkṛ̍ta̱syaina̍so'va̱yaja̍namasi̱ svāhā̎|
yaddi̱vā ca̱ nakta̱ṃ caina̍ścakṛ̱ma tasyā̍va̱yaja̍namasi̱ svāhā̎|
yathsva̱panta̍śca̱ jāgra̍ta̱ścaina̍ścakṛ̱ma tasyā̍va̱yaja̍namasi̱ svāhā̎|
yathsu̱ṣupta̍śca̱ jāgra̍ta̱ścaina̍ścakṛ̱ma tasyā̍va̱yaja̍namasi̱ svāhā̎|
yadvi̱dvāgͫsa̱ścāvi̍dvāgͫsa̱ścaina̍ścakṛ̱ma tasyā̍va̱yaja̍namasi̱ svāhā̎|
enasa enaso'vayajanama̍si svā̱hā||76||
||1||vasuprārthanāmantraḥ
yadvo̍ devāścakṛ̱ma ji̱hvayā̍ gu̱rumana̍so vā̱ prayu̍tī deva̱ heḍa̍nam|
arā̍vā̱ yo no̍ a̱bhi du̍cchunā̱yate̱ tasmi̱ntadeno̍ vasavo̱ nidhe̍tana̱ svāhā̎||77||
||1||kāmo'kār{
ṣīt-manyurakārṣīt mantraḥ}
kāmo'kārṣī̎nnamo̱ namaḥ|
kāmo'kārṣītkāmaḥ karoti nāhaṃ karomi kāmaḥ kartā nāhaṃ kartā kāma̍ḥ kāra̱yitā nāha̍ṃ kāra̱yitā eṣa te kāma kāmā̍ya svā̱hā||78||
||1||manyurakārṣī̎nnamo̱ namaḥ|
manyurakārṣīnmanyuḥ karoti nāhaṃ karomi manyuḥ kartā nāhaṃ kartā manyu̍ḥ kāra̱yitā nāha̍ṃ kāra̱yitā eṣa te manyo manya̍ve svā̱hā||79||
||2||virājahomamantrāḥ
tilāñjuhomi sarasāgͫ sapiṣṭān gandhāra mama citte rama̍ntu svā̱hā|
gāvo hiraṇyaṃ dhanamannapānagͫ sarveṣāgͫ̄ śri̍yai svā̱hā|
śriyaṃ ca lakṣmīṃ ca puṣṭiṃ ca kīrti̍ṃ cānṛ̱ṇyatām|
brahmaṇyaṃ ba̍hupu̱tratām|
śraddhāmedhe prajāḥ sandadā̍tu svā̱hā||80||
||1||tilāḥ kṛṣṇāsti̍lāḥ śve̱tā̱stilāḥ saumyā va̍śānu̱gāḥ|
tilāḥ punantu̍ me pā̱pa̱ṃ yatkiñcidduritaṃ ma̍yi svā̱hā|
cora̱syānnaṃ na̍vaśrā̱ddha̱ṃ bra̱hma̱hā gu̍ruta̱lpagaḥ|
gosteyagͫ su̍rāpā̱na̱ṃ bhrūṇahatyā tilā śāntigͫ śamaya̍ntu svā̱hā|
śrīśca lakṣmīśca puṣṭīśca kīrti̍ṃ cānṛ̱ṇyatām|
brahmaṇyaṃ ba̍hupu̱tratām|
śraddhāmedhe prajñā tu jātavedaḥ sandadā̍tu svā̱hā||81||
||2||prāṇāpānavyānodānasamānā me̍ śuddhya̱ntā̱ṃ jyoti̍ra̱haṃ vi̱rajā̍ vipā̱pmā bhū̍yāsa̱g̱ͫ̄ svāhā̎|
vāṅmanaścakṣuḥśrotrajihvāghrāṇaretobuddhyākūtiḥsaṅkalpā me̍ śuddhya̱ntā̱ṃ jyoti̍ra̱haṃ vi̱rajā̍ vipā̱pmā bhū̍yāsa̱g̱ͫ̄ svāhā̎|
tvakcarmamāgͫsarudhiramedomajjāsnāyavo'sthīni me̍ śuddhya̱ntā̱ṃ jyoti̍ra̱haṃ vi̱rajā̍ vipā̱pmā bhū̍yāsa̱g̱ͫ̄ svāhā̎|
śiraḥpāṇipādapārśvapṛṣṭhorūdarajaṅghaśiśñopasthapāyavo me̍ śuddhya̱ntā̱ṃ jyoti̍ra̱haṃ vi̱rajā̍ vipā̱pmā bhū̍yāsa̱g̱ͫ̄ svāhā̎|
uttiṣṭha puruṣa harita piṅgala lohitākṣi dehi dehi dadāpayitā me̍ śuddhya̱ntā̱ṃ jyoti̍ra̱haṃ vi̱rajā̍ vipā̱pmā bhū̍yāsa̱g̱ͫ̄ svāhā̎||82||
||3||pṛthivyāpastejovāyurākāśā me̍ śuddhya̱ntā̱ṃ jyoti̍ra̱haṃ vi̱rajā̍ vipā̱pmā bhū̍yāsa̱g̱ͫ̄ svāhā̎|
śabdasparśarūparasagandhā me̍ śuddhya̱ntā̱ṃ jyoti̍ra̱haṃ vi̱rajā̍ vipā̱pmā bhū̍yāsa̱g̱ͫ̄ svāhā̎|
manovākkāyakarmāṇi me̍ śuddhya̱ntā̱ṃ jyoti̍ra̱haṃ vi̱rajā̍ vipā̱pmā bhū̍yāsa̱g̱ͫ̄ svāhā̎|
avyaktabhāvaira̍haṅkā̱rai̱rjyoti̍ra̱haṃ vi̱rajā̍ vipā̱pmā bhū̍yāsa̱g̱ͫ̄ svāhā̎|
ātmā me̍ śuddhya̱ntā̱ṃ jyoti̍ra̱haṃ vi̱rajā̍ vipā̱pmā bhū̍yāsa̱g̱ͫ̄ svāhā̎|
antarātmā me̍ śuddhya̱ntā̱ṃ jyoti̍ra̱haṃ vi̱rajā̍ vipā̱pmā bhū̍yāsa̱g̱ͫ̄ svāhā̎|
paramātmā me̍ śuddhya̱ntā̱ṃ jyoti̍ra̱haṃ vi̱rajā̍ vipā̱pmā bhū̍yāsa̱g̱ͫ̄ svāhā̎|
kṣu̱dhe svāhā̎|
kṣutpi̍pāsāya̱ svāhā̎|
vivi̍ṭyai̱ svāhā̎|
ṛgvi̍dhānāya̱ svāhā̎|
ka̱ṣo̎tkāya̱ svāhā̎|
kṣu̱tpi̱pā̱sāma̍laṃ jye̱ṣṭhā̱ma̱la̱kṣmīrnā̍śayā̱myaham|
abhū̍ti̱masa̍mṛddhi̱ṃ ca̱ sarvānnirṇuda me pāpmā̍nagͫ̄ svā̱hā|
annamaya-prāṇamaya-manomaya-vijñānamaya-mānandamaya-mātmā me̍ śuddhya̱ntā̱ṃ jyoti̍ra̱haṃ vi̱rajā̍ vipā̱pmā bhū̍yāsa̱g̱ͫ̄ svāhā̎||83||
||4||vaiśvadevamantrāḥ
a̱gnaye̱ svāhā̎|
viśve̎bhyo de̱vebhya̱ḥ svāhā̎|
dhru̱vāya̍ bhū̱māya̱ svāhā̎|
dhru̱va̱kṣita̍ye̱ svāhā̎|
a̱cyu̱ta̱kṣita̍ye̱ svāhā̎|
a̱gnaye̎ sviṣṭa̱kṛte̱ svāhā̎||
dharmā̍ya̱ svāhā̎|
adha̍rmāya̱ svāhā̎|
a̱dbhyaḥ svāhā̎|
o̱ṣa̱dhi̱va̱na̱spa̱tibhya̱ḥ svāhā̎||84||
ra̱kṣo̱de̱va̱ja̱nebhya̱ḥ svāhā̎|
gṛhyā̎bhya̱ḥ svāhā̎|
a̱va̱sāne̎bhya̱ḥ svāhā̎|
a̱va̱sāna̍patibhya̱ḥ svāhā̎|
sa̱rva̱bhū̱tebhya̱ḥ svāhā̎|
kāmā̍ya̱ svāhā̎|
a̱ntari̍kṣāya̱ svāhā̎|
yadeja̍ti̱ jaga̍ti̱ yacca̱ ceṣṭa̍ti̱ nāmno̍ bhā̱go'yaṃ nāmne̱ svāhā̎|
pṛ̱thi̱vyai svāhā̎|
a̱ntari̍kṣāya̱ svāhā̎||85||
di̱ve svāhā̎|
sūryā̍ya̱ svāhā̎|
ca̱ndrama̍se̱ svāhā̎|
nakṣa̍trebhya̱ḥ svāhā̎|
indrā̍ya̱ svāhā̎|
bṛha̱spata̍ye̱ svāhā̎|
pra̱jāpa̍taye̱ svāhā̎|
brahma̍ṇe̱ svāhā̎|
sva̱dhā pi̱tṛbhya̱ḥ svāhā̎|
namo̍ ru̱drāya̍ paśu̱pata̍ye̱ svāhā̎||86||
de̱vebhya̱ḥ svāhā̎|
pi̱tṛbhya̍ḥ sva̱dhā'stu̍|
bhū̱tebhyo̱ nama̍ḥ|
ma̱nu̱ṣye̎bhyo̱ hantā̎|
pra̱jāpa̍taye̱ svāhā̎|
pa̱ra̱me̱ṣṭhine̱ svāhā̎|
yathā kū̍paḥ śa̱tadhā̍raḥ sa̱hasra̍dhāro̱ akṣi̍taḥ|
e̱vā me̍ astu dhā̱nyagͫ sa̱hasra̍dhāra̱makṣi̍tam|
dhana̍dhānyai̱ svāhā̎|
ye bhū̱tāḥ pra̱cara̍nti̱ divā̱nakta̱ṃ bali̍mi̱cchanto̍ vi̱tuda̍sya̱ preṣyā̎ḥ|
tebhyo̍ ba̱liṃ pu̍ṣṭi̱kāmo̍ harāmi̱ mayi̱ puṣṭi̱ṃ puṣṭi̍patirdadhātu̱ svāhā̎||87||
||1||o̎ṃ tadbra̱hma|
o̎ṃ tadvā̱yuḥ|
o̎ṃ tadā̱tmā|
o̎ṃ tathsa̱tyam|
o̎ṃ tathsarvam̎|
o̎ṃ tatpuro̱rnamaḥ||
antaścarati̍ bhūte̱ṣu̱ guhāyāṃ vi̍śvamū̱rtiṣu|
tvaṃ yajñastvaṃ vaṣaṭkārastvamindrastvagͫ rudrastvaṃ viṣṇustvaṃ brahma tva̍ṃ prajā̱patiḥ|
tvaṃ ta̍dāpa̱ āpo̱ jyotī̱ raso̱'mṛta̱ṃ brahma̱ bhūrbhuva̱ssuva̱rom||88||
||2||prāṇāhutimantrāḥ
śra̱ddhāyā̎ṃ prā̱ṇe nivi̍ṣṭo̱'mṛta̍ṃ juhomi|
śra̱ddhāyā̍mapā̱ne nivi̍ṣṭo̱'mṛta̍ṃ juhomi|
śra̱ddhāyā̎ṃ vyā̱ne nivi̍ṣṭo̱'mṛta̍ṃ juhomi|
śra̱ddhāyā̍mudā̱ne nivi̍ṣṭo̱'mṛta̍ṃ juhomi|
śra̱ddhāyāgͫ̍ samā̱ne nivi̍ṣṭo̱'mṛta̍ṃ juhomi|
brahma̍ṇi ma ā̱tmā'mṛ̍ta̱tvāya̍||
a̱mṛ̱to̱pa̱stara̍ṇamasi||
śra̱ddhāyā̎ṃ prā̱ṇe nivi̍ṣṭo̱'mṛta̍ṃ juhomi|
śi̱vo mā̍ vi̱śāpra̍dāhāya|
prā̱ṇāya̱ svāhā̎||
śra̱ddhāyā̍mapā̱ne nivi̍ṣṭo̱'mṛta̍ṃ juhomi|
śi̱vo mā̍ vi̱śāpra̍dāhāya|
a̱pā̱nāya̱ svāhā̎||
śra̱ddhāyā̎ṃ vyā̱ne nivi̍ṣṭo̱'mṛta̍ṃ juhomi|
śi̱vo mā̍ vi̱śāpra̍dāhāya|
vyā̱nāya̱ svāhā̎||
śra̱ddhāyā̍mudā̱ne nivi̍ṣṭo̱'mṛta̍ṃ juhomi|
śi̱vo mā̍ vi̱śāpra̍dāhāya|
u̱dā̱nāya̱ svāhā̎||
śra̱ddhāyāgͫ̍ samā̱ne nivi̍ṣṭo̱'mṛta̍ṃ juhomi|
śi̱vo mā̍ vi̱śāpra̍dāhāya|
sa̱mā̱nāya̱ svāhā̎||
brahma̍ṇi ma ā̱tmā'mṛ̍ta̱tvāya̍|
a̱mṛ̱tā̱pi̱dhā̱nama̍si||89||
||1||bhuktānnābhimantraṇamantrāḥ
śra̱ddhāyā̎ṃ prā̱ṇe nivi̍śyā̱mṛtagͫ̍ hu̱tam|
prā̱ṇamanne̍nā''pyāyasva|
śra̱ddhāyā̍mapā̱ne nivi̍śyā̱mṛtagͫ̍ hu̱tam|
a̱pā̱namanne̍nā''pyāyasva|
śra̱ddhāyā̎ṃ vyā̱ne nivi̍śyā̱mṛtagͫ̍ hu̱tam|
vyā̱namanne̍nā''pyāyasva|
śra̱ddhāyā̍mudā̱ne nivi̍śyā̱mṛtagͫ̍ hu̱tama|
u̱dā̱namanne̍nā''pyāyasva|
śra̱ddhāyāgͫ̍ samā̱ne nivi̍śyā̱mṛtagͫ̍ hu̱tam|
sa̱mā̱namanne̍nā''pyāyasva||90||
||1||bhojanānte ātmānusandhānamantrāḥ
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo'ṅguṣṭhaṃ ca̍ samā̱śritaḥ|
īśaḥ sarvasya jagataḥ prabhuḥ prīṇāti̍ viśva̱bhuk||||91||
||1||avayavasvasthatā-prārthanāmantraḥ
vāṅma̍ ā̱san|
na̱soḥ prā̱ṇaḥ|
a̱kṣyoścakṣu̍ḥ|
karṇa̍yo̱ḥ śrotram̎|
bā̱hu̱vorbalam̎|
ū̱ru̱voroja̍ḥ|
ari̍ṣṭā̱ viśvā̱nyaṅgā̍ni ta̱nūḥ|
ta̱nuvā̍ me sa̱ha nama̍ste astu̱ mā mā̍ higͫsīḥ||92||
||1||indrasaptarṣi-saṃvādamantraḥ
vaya̍ḥ supa̱rṇā upa̍ sedu̱rindra̍ṃ pri̱yame̍dhā̱ ṛṣa̍yo̱ nādha̍mānāḥ|
apa̍ dhvā̱ntamū̎rṇu̱hi pū̱rdhi cakṣu̍rmumu̱gdhya̍smānni̱dhaye̍'va ba̱ddhān|
||1||hṛdayālambhanamantraḥ
prāṇānāṃ granthirasi rudro mā̍ viśā̱ntakaḥ|
tenānnenā̎''pyāya̱sva||93||
||1||devatāprāṇanirūpaṇamantraḥ
namo rudrāya viṣṇave mṛtyu̍rme pā̱hi||94||
||1||agnistutimantraḥ
tvama̍gne̱ dyubhi̱stvamā̍śuśu̱kṣaṇi̱stvama̱dbhyastvamaśma̍na̱spari̍|
tvaṃ vane̎bhya̱stvamoṣa̍dhībhya̱stvaṃ nṛ̱ṇāṃ nṛ̍pate jāyase̱ śuci̍ḥ||95||
||1||abhīṣṭayācanāmantrāḥ
śi̱vena̍ me̱ santi̍ṣṭhasva syo̱nena̍ me̱ santi̍ṣṭhasva subhū̱tena̍ me̱ santi̍ṣṭhasva brahmavarca̱sena̍ me̱ santi̍ṣṭhasva ya̱jñasyardhi̱manu̱ santi̍ṣṭha̱svopa̍ te yajña̱ nama̱ upa̍ te̱ nama̱ upa̍ te̱ nama̍ḥ||96||
{}{{$$} }
||1||paratattva-nirūpaṇam
sa̱tyaṃ para̱ṃ paragͫ̍ sa̱tyagͫ sa̱tyena̱ na su̍va̱rgāllo̱kāccya̍vante ka̱dāca̱na sa̱tāgͫ hi sa̱tyaṃ tasmā̎thsa̱tye ra̍mante̱
tapa̱ iti̱ tapo̱ nānaśa̍nā̱tpara̱ṃ yaddhi para̱ṃ tapa̱staddurdha̍rṣa̱ṃ taddurā̍dharṣa̱ṃ tasmā̱ttapa̍si ramante̱
dama̱ iti̱ niya̍taṃ brahmacā̱riṇa̱stasmā̱ddame̍ ramante̱
śama̱ ityara̍ṇye mu̱naya̱stasmā̱cchame̍ ramante
dā̱namiti̱ sarvā̍ṇi bhū̱tāni̍ pra̱śagͫsa̍nti dā̱nānnāti̍ du̱ṣkara̱ṃ tasmā̎ddā̱ne ra̍mante
dha̱rma iti̱ dharme̍ṇa̱ sarva̍mi̱daṃ pari̍gṛhītaṃ dha̱rmānnāti̍ du̱ṣkara̱ṃ tasmā̎ddha̱rme ra̍mante
pra̱jana̱ iti̱ bhūyāgͫ̍sa̱stasmā̱dbhūyi̍ṣṭhā̱ḥ prajā̍yante̱ tasmā̱dbhūyi̍ṣṭhāḥ pra̱jana̍ne ramante̱'gnaya̱
ityā̍ha̱ tasmā̍da̱gnaya̱ ādhā̍tavyā agniho̱tramityā̍ha̱ tasmā̍dagniho̱tre ra̍mante
ya̱jña iti̍ ya̱jño hi de̱vāstasmā̎dya̱jñe ra̍mante
māna̱samiti̍ vi̱dvāgͫsa̱stasmā̎dvi̱dvāgͫsa̍ e̱va mā̍na̱se ra̍mante
nyā̱sa iti̍ bra̱hmā bra̱hmā hi para̱ḥ paro̍ hi bra̱hmā tāni̱ vā e̱tānyava̍rāṇi̱ parāgͫ̍si nyā̱sa e̱vātya̍recaya̱dya e̱vaṃ vede̎tyupa̱niṣat||97||
||1||jñānasādhana-nirūpaṇam
prā̱jā̱pa̱tyo hāru̍ṇiḥ supa̱rṇeya̍ḥ pra̱jāpa̍tiṃ pi̱tara̱mupa̍sasāra̱\\
kiṃ bha̍gava̱ntaḥ pa̍ra̱maṃ va̍da̱ntīti̱ tasmai̱ pro̍vāca\\
sa̱tyena̍ vā̱yurāvā̍ti sa̱tyenā̍''di̱tyo ro̍cate \\
di̱vi sa̱tyaṃ vā̱caḥ pra̍ti̱ṣṭhā\\
sa̱tye sa̱rvaṃ prati̍ṣṭhita̱ṃ tasmā̎thsa̱tyaṃ pa̍ra̱maṃ vada̍nti̱\\
tapa̍sā de̱vā de̱vatā̱magra̍ āya̱ntapa̱sarṣa̍ya̱ḥ suva̱ranva̍vinda̱n\\
tapa̍sā sa̱patnā̱n praṇu̍dā̱mārā̍tī̱s-\\
tapa̍si sa̱rvaṃ prati̍ṣṭhita̱ṃ tasmā̱ttapa̍ḥ para̱maṃ vada̍nti̱\\
dame̍na dā̱ntāḥ ki̱lbiṣa̍mavadhū̱nvanti̱\\
dame̍na brahmacā̱riṇa̱ḥ suva̍ragaccha̱ndamo̍ bhū̱tānā̎ṃ durā̱dharṣa̱ṃ\\
dame̍ sa̱rvaṃ prati̍ṣṭhita̱ṃ tasmā̱ddama̍ḥ para̱maṃ vada̍nti̱\\
śame̍na śā̱ntāḥ śi̱vamā̱cara̍nti̱\\
śame̍na nā̱kaṃ mu̱nayo̱'nvavi̍nda̱ñchamo̍ bhū̱tānā̎ṃ durā̱dharṣa̱ñ-\\
chame̍ sa̱rvaṃ prati̍ṣṭhita̱ṃ tasmā̱cchama̍ḥ para̱maṃ vada̍nti\\
dā̱naṃ ya̱jñānā̱ṃ varū̍tha̱ṃ dakṣi̍ṇā lo̱ke dā̱tāragͫ̍ sarvabhū̱tānyu̍pajī̱vanti̍ dā̱nenārā̍tī̱rapā̍nudanta dā̱nena̍ dviṣa̱nto mi̱trā bha̍vanti\\
dā̱ne sa̱rvaṃ prati̍ṣṭhita̱ṃ tasmā̎ddā̱naṃ pa̍ra̱maṃ vada̍nti\\
dha̱rmo viśva̍sya̱ jaga̍taḥ prati̱ṣṭhā lo̱ke dha̱rmiṣṭha̍ṃ pra̱jā u̍pasa̱rpanti̍ dha̱rmeṇa̍ pā̱pama̍pa̱nuda̍ti\\
dha̱rme sa̱rvaṃ prati̍ṣṭhita̱ṃ tasmā̎ddha̱rmaṃ pa̍ra̱maṃ vada̍nti\\
pra̱jana̍na̱ṃ vai pra̍ti̱ṣṭhā lo̱ke sā̱dhu pra̱jāyā̎sta̱ntuṃ ta̍nvā̱naḥ pi̍tṛ̱ṇāma̍nṛ̱ṇo bhava̍ti̱\\
tade̍va ta̱syānṛ̍ṇa̱ṃ tasmā̎t pra̱jana̍naṃ para̱maṃ vada̍ntya̱-\\
gnayo̱ vai trayī̍ vi̱dyā de̍va̱yāna̱ḥ panthā̍ gārhapa̱tya ṛkpṛ̍thi̱vī ra̍thanta̱rama̍nvāhārya̱paca̍na̱ṃ yaju̍ra̱ntari̍kṣaṃ vāmade̱vyamā̍hava̱nīya̱ḥ sāma̍ suva̱rgo lo̱ko bṛ̱hattasmā̍da̱gnīnpa̍ra̱maṃ vada̍ntya-\\
gniho̱tragͫ sā̍yaṃ prā̱targṛ̱hāṇā̱ṃ niṣkṛ̍ti̱ḥ svi̍ṣṭagͫ suhu̱taṃ ya̍jñakratū̱nāṃ prāya̍ṇagͫ suva̱rgasya̍ lo̱kasya̱ jyoti̱stasmā̍dagniho̱traṃ pa̍ra̱maṃ vada̍nti\\
ya̱jña iti̍ ya̱jñena̱ hi de̱vā diva̍ṃ ga̱tā ya̱jñenāsu̍rā̱napā̍nudanta ya̱jñena̍ dviṣa̱nto mi̱trā bha̍vanti\\
ya̱jñe sa̱rvaṃ prati̍ṣṭhita̱ṃ tasmā̎dya̱jñaṃ pa̍ra̱maṃ vada̍nti\\
māna̱saṃ vai prā̍jāpa̱tyaṃ pa̱vitra̍ṃ māna̱sena̱ mana̍sā sā̱dhu pa̍śyati māna̱sā ṛṣa̍yaḥ pra̱jā a̍sṛjanta\\
māna̱se sa̱rvaṃ prati̍ṣṭhita̱ṃ tasmā̎nmāna̱saṃ pa̍ra̱maṃ vada̍nti\\
nyā̱sa i̱tyāhu̍rmanī̱ṣiṇo̎ bra̱hmāṇa̍ṃ bra̱hmā viśva̍ḥ kata̱maḥ sva̍ya̱mbhuḥ pra̱jāpa̍tiḥ saṃvathsa̱ra iti̍ saṃvathsa̱ro̍'sāvā̍di̱tyo ya e̱ṣa ā̍di̱tye puru̍ṣa̱ḥ sa pa̍rame̱ṣṭhī brahmā̱tmā\\
yābhi̍rādi̱tyastapa̍ti ra̱śmibhi̱stābhi̍ḥ pa̱rjanyo̍ varṣati pa̱rjanye̍nauṣadhivanaspa̱taya̱ḥ prajā̍yanta\\
oṣadhivanaspa̱tibhi̱ranna̍ṃ bhava̱tyanne̍na prā̱ṇāḥ
prā̱ṇairbala̱ṃ bale̍na̱ tapa̱stapa̍sā śra̱ddhā śra̱ddhayā̍ me̱dhā me̱dhayā̍ manī̱ṣā ma̍nī̱ṣayā̱ mano̱ mana̍sā̱ śānti̱ḥ śāntyā̍ ci̱ttaṃ ci̱ttena̱ smṛti̱g̱ͫ̄ smṛtyā̱ smāra̱g̱ͫ̄ smāre̍ṇa vi̱jñāna̍ṃ vi̱jñāne̍nā̱'̱'̱tmāna̍ṃ vedayati̱\\
tasmā̍da̱nnaṃ dada̱nthsarvā̎ṇye̱tāni̍ dadā̱tyannā̎t prā̱ṇā bha̍vanti\\
bhū̱tānā̎ṃ prā̱ṇairmano̱ mana̍saśca vi̱jñāna̍ṃ vi̱jñānā̍dāna̱ndo bra̍hmayo̱niḥ sa vā e̱ṣa puru̍ṣaḥ pañca̱dhā pa̍ñcā̱tmā yena̱ sarva̍mi̱daṃ prota̍ṃ pṛthi̱vī cā̱ntari̍kṣaṃ ca̱ dyauśca̱ diśa̍ścāvāntaradi̱śāśca̱\\
sa vai sarva̍mi̱daṃ jaga̱thsa ca̱ bhūtagͫ̍ sa bha̱vyaṃ ji̍jñāsakḷ̱pta ṛ̍ta̱jā rayi̍ṣṭhā śra̱ddhā sa̱tyo maha̍svānta̱paso̱ vari̍ṣṭhā̱djñātvā̍ tame̱vaṃ mana̍sā hṛ̱dā ca̱ bhūyo̍ na mṛ̱tyumupa̍yāhi vi̱dvāntasmā̎nnyā̱same̱ṣāṃ tapa̍sāmatirikta̱māhu̍rvasura̱ṇvo̍ vi̱bhūra̍si\\
prā̱ṇe tvamasi̍ sandhā̱tā brahma̍n tvamasi̍ viśva̱dhṛtte̍jo̱dāstvama̍sya̱gnira̍si varco̱dāstvama̍si̱ sūrya̍sya dyumno̱dāstvama̍si ca̱ndrama̍sa upayā̱magṛ̍hīto'si bra̱hmaṇe̎ tvā̱ mahasa̱ omityā̱tmāna̍ṃ yuñjītai̱tadvai ma̍hopa̱niṣa̍daṃ de̱vānā̱ṃ guhya̱ṃ ya e̱vaṃ veda̍ bra̱hmaṇo̍ mahi̱māna̍māpnoti̱ tasmā̎dbra̱hmaṇo̍ mahi̱māna̍mityupa̱niṣat||98||
||1||jñānayajñaḥ
tasyai̱vaṃ vi̱duṣo̍ ya̱jñasyā̱'̱'̱tmā yaja̍mānaḥ śra̱ddhā patnī̱ śarī̍rami̱dhmamuro̱ vedi̱rlomā̍ni ba̱ṟhirve̱daḥ śikhā̱ hṛda̍ya̱ṃ yūpa̱ḥ kāma̱ ājya̍ṃ ma̱nyuḥ pa̱śustapo̱'gnirdama̍ḥ śamayi̱tā dakṣi̍ṇā̱ vāgghotā̎ prā̱ṇa u̍dgā̱tā cakṣu̍radhva̱ryurmano̱ brahmā̱
śrotra̍ma̱gnīdyāva̱ddhriya̍te̱ sā dī̱kṣā\\
yadaśñā̍ti̱ taddhavi̱ryatpiba̍ti̱ tada̍sya somapā̱naṃ yadrama̍te̱ tadu̍pa̱sado̱ yathsa̱ñcara̍tyupa̱viśa̍tyu̱ttiṣṭha̍te ca̱ sa pra̍va̱rgyo̍ yanmukha̱ṃ tadā̍hava̱nīyo̱ yā vyāhṛ̍tirāhu̱tiryada̍sya
vi̱jñāna̱ṃ tajju̱hoti̱\\
yathsā̱yaṃ prā̱tara̍tti̱ tathsa̱midha̱ṃ yatprā̱tarma̱dhyaṃ di̍nagͫ sā̱yaṃ ca̱ tāni̱ sava̍nāni̱ ye a̍horā̱tre te da̍rśapūrṇamā̱sau ye̎'rdhamā̱sāśca̱ māsā̎śca̱ te cā̍turmā̱syāni̱ ya ṛ̱tava̱ste pa̍śuba̱ndhā ye sa̍ṃvathsa̱rāśca̍ parivathsa̱rāśca̱ te'ha̍rga̱ṇāḥ sa̍rvaveda̱saṃ vā
e̱tathsa̱traṃ yanmara̍ṇa̱ṃ tada̍va̱bhṛtha̍ e̱tadvai ja̍rāmaryamagniho̱tragͫ sa̱traṃ ya e̱vaṃ vi̱dvānu̍da̱gaya̍ne pra̱mīya̍te de̱vānā̍me̱va ma̍hi̱māna̍ṃ ga̱tvā''di̱tyasya̱ sāyu̍jyaṃ gaccha̱tyatha̱
yo da̍kṣi̱ṇe pra̱mīya̍te pitṛ̱ṇāme̱va ma̍hi̱māna̍ṃ ga̱tvā ca̱ndrama̍sa̱ḥ sāyu̍jya salo̱katā̍māpnotye̱tau vai sū̎ryācandra̱maso̎rmahi̱mānau̎ brāhma̱ṇo vi̱dvāna̱bhija̍yati̱ tasmā̎dbra̱hmaṇo̍ mahi̱māna̍māpnoti̱ tasmā̎dbra̱hmaṇo̍ mahi̱māna̍mityupa̱niṣat||99||
oṃ| sa̱ha nā̍vavatu|
sa̱ha nau̍ bhunaktu|
sa̱ha vī̱rya̍ṃ karavāvahai|
te̱ja̱svi nā̱vadhī̍tamastu̱ mā vi̍dviṣā̱vahai̎|
oṃ śānti̱ḥ śānti̱ḥ śānti̍ḥ||
||1||