अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- इन्द्रः (पूर्वस्यां दिशि) · अग्निः (आग्नेय्याम्) · यमः (दक्षिणस्याम्) · निरृतिः (नैर्ऋत्याम्) · वरुणः (पश्चिमस्याम्) · वायुः (वायव्याम्) · सोमः / कुबेरः (उत्तरस्याम्) · ईशानः (ऐशान्याम्) · आदित्यः / अन्तरिक्षम् (ऊर्ध्वायाम्) · पृथिवी / अनन्तः (अधस्तात्)
- मूलम्
- तैत्तिरीय-ऋग्वेदपाठः याजुषमन्त्ररत्नाकरानुसारेण। स्वरः गुरोः समीपे एव।
इन्द्रः (पूर्वस्यां दिशि)
त्रा॒तार॒मिन्द्र॑मवि॒तार॒मिन्द्र॒ꣳ हवे॑हवे सु॒हव॒ꣳ शूर॒मिन्द्र᳚म्। ह्वे नु श॒क्रं पु॑रुहू॒तमिन्द्र॑ꣴ स्व॒स्ति नो॑ म॒घवा॑ धा॒त्विन्द्रः॑॥ इन्द्राय नमः॥
॥१॥अग्निः (आग्नेय्याम्)
त्वं नो॑ अग्ने॒ वरु॑णस्य वि॒द्वान् दे॒वस्य॒ हेडोऽव॑ यासिसीष्ठाः। यजि॑ष्ठो॒ वह्नि॑तम॒ः शोशु॑चानो॒ विश्वा॒ द्वेषां॑सि॒ प्र मु॑मुग्ध्य॒स्मत्॥ अग्नये नमः॥
॥२॥यमः (दक्षिणस्याम्)
सु॒गं नः॑ पन्था॒मभ॑यं कृणोतु। यस्मि॒न्नक्ष॑त्रे य॒म एति॒ राजा᳚। यस्मि॑न्नेनम॒भ्यषि॑ञ्चन्त दे॒वाः। तद॑स्य चि॒त्रꣳ ह॒विषा॑ यजाम॥ यमाय नमः॥
॥३॥निरृतिः (नैर्ऋत्याम्)
असु॑न्वन्त॒मय॑जमानमिच्छस्ते॒नस्ये॒त्यां तस्क॑र॒स्यान्वे॑षि। अ॒न्यम॒स्मदि॑च्छ॒ सा त॑ इ॒त्या नमो॑ देवि निरृते॒ तुभ्य॑मस्तु॥ निरृतये नमः॥
॥४॥वरुणः (पश्चिमस्याम्)
तत्त्वा॑ यामि॒ ब्रह्म॑णा॒ वन्द॑मान॒स्तदा शा᳚स्ते॒ यज॑मानो ह॒विर्भिः॑। अहे॑डमानो वरुणे॒ह बो॒ध्युरु॑शꣳस॒ मा न॒ आयुः॒ प्र मो॑षीः॥ वरुणाय नमः॥
॥५॥वायुः (वायव्याम्)
आ नो॑ नि॒युद्भिः॑ श॒तिनी॑भिरध्व॒रम्। स॒ह॒स्रिणी॑भि॒रुप॑याहि य॒ज्ञम्। वायो॑ अ॒स्मिन् ह॒विषि॑ मादयस्व। यू॒यं पा॑तः स्व॒स्तिभिः॒ सदा॑ नः॥ वायवे नमः॥
॥६॥सोमः / कुबेरः (उत्तरस्याम्)
व॒यꣳ सो॑म व्र॒ते तव॑। मन॑स्त॒नूषु॒ बिभ्र॑तः। प्र॒जाव॑न्तो अशीमहि। इ॒न्द्रा॒णी दे॒वी सु॒भगा॑सु॒पत्नी᳚॥ सोमाय नमः॥
॥७॥ईशानः (ऐशान्याम्)
तमीशा᳚नं॒ जग॑तस्त॒स्थुष॒स्पतिंᇺ धियं जि॒न्वमव॑से हूमहे व॒यम्। पू॒षा नो॒ यथा॒ वेद॑सामस॑द्वृ॒धे र॑क्षि॒ता पा॒युरद॑ब्धः स्व॒स्तये᳚॥ ईशानाय नमः॥
॥८॥आदित्यः / अन्तरिक्षम् (ऊर्ध्वायाम्)
अ॒स्मे रु॒द्रा मे॒हना॒ पर्व॑तासो वृत्र॒हत्ये॒ भर॑हूताै स॒जोषा᳚ः। यः शंस॑ते स्तुव॒ते धायि॑प॒ज्र इन्द्र॑ज्येष्ठा अ॒स्माँ अ॑वन्तु दे॒वाः॥ आधित्याय नमः॥
॥९॥पृथिवी / अनन्तः (अधस्तात्)
स्यो॒ना पृ॑थि॒वि भवा॑ नृक्ष॒रा नि॒वेश॑नी। यच्छा॑ नः॒ शर्म॑ स॒प्रथा᳚ः॥ अनन्ताय नमः॥
॥१०॥