अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- तै॰ब्रा॰ २.८.८
- संहिता निर्देशाः
- अन्यत्र ग्रन्थे
- मूलम्
- तैत्तिरीय-ऋग्वेदपाठः याजुषमन्त्ररत्नाकरानुसारेण। स्वरः गुरोः समीपे एव।
तै॰ब्रा॰ २.८.८
अ॒हम॑स्मि प्रथम॒जा ऋ॒तस्य॑।
पूर्वं॑ दे॒वेभ्यो॑ अ॒मृत॑स्य॒ नाभिः॑।
यो मा॒ ददा॑ति॒ स इदे॒व माऽऽवाः᳚।
अ॒हमन्न॒मन्न॑म॒दन्त॑मद्मि।
पूर्व॑म॒ग्नेरपि॑ दह॒त्यन्नम्᳚।
य॒त्तौ हा॑साते अहमुत्त॒रेषु॑।
व्यात्त॑मस्य प॒शवः॑ सु॒जम्भम्᳚।
पश्य॑न्ति॒ धीराः॒ प्रच॑रन्ति॒ पाकाः᳚।
जहा᳚म्य॒न्यन्न ज॑हाम्य॒न्यम्।
अ॒हमन्नं॒ वश॒मिच्च॑रामि॥५९॥
स॒मा॒नमर्थं॒ पर्ये॑मि भु॒ञ्जत्।
को मामन्नं॑ मनु॒ष्यो॑ दयेत।
परा॑के॒ अन्नं॒ निहि॑तं लो॒क ए॒तत्।
विश्वै᳚र्दे॒वैः पि॒तृभि॑र्गु॒प्तमन्नम्᳚।
यद॒द्यते॑ लु॒प्यते॒ यत्प॑रो॒प्यते᳚।
श॒त॒त॒मी सा त॒नूर्मे॑ बभूव।
म॒हान्तौ॑ च॒रू स॑कृद्दु॒ग्धेन॑ पप्रौ।
दिवं॑ च॒ पृश्ञि॑ पृथि॒वीं च॑ सा॒कम्।
तथ्स॒म्पिब॑न्तो॒ न मि॑नन्ति वे॒धसः॑।
नैतद्भूयो॒ भव॑ति॒ नो कनी॑यः॥६०॥
अन्नं॑ प्रा॒णमन्न॑मपा॒नमा॑हुः।
अन्नं॑ मृ॒त्युं तमु॑ जी॒वातु॑माहुः।
अन्नं॑ ब्र॒ह्माणो॑ ज॒रसं॑ वदन्ति।
अन्न॑माहुः प्र॒जन॑नं प्र॒जाना᳚म्।
मोघ॒मन्नं॑ विन्दते॒ अप्र॑चेताः।
स॒त्यं ब्र॑वीमि व॒ध इथ्स तस्य॑।
नार्य॒मणं॒ पुष्य॑ति॒ नो सखा॑यम्।
केव॑लाघो भवति केवला॒दी।
अ॒हं मे॒घः स्त॒नय॒न्वर्ष॑न्नस्मि।
माम॑दन्त्य॒हम॑द्म्य॒न्यान्॥६१॥
अ॒हꣳ सद॒मृतो॑ भवामि।
मदा॑दि॒त्या अधि॒ सर्वे॑ तपन्ति।
दे॒वीं वाच॑मजनयन्त॒ यद्वाग्वद॑न्ती।
अ॒न॒न्तामन्ता॒दधि॒ निर्मि॑तां म॒हीम्।
यस्यां᳚ दे॒वा अ॑दधु॒र्भोज॑नानि।
एका᳚क्षरां द्वि॒पदा॒ꣳ॒ षट्प॑दां च।
वाचं॑ दे॒वा उप॑ जीवन्ति॒ विश्वे᳚।
वाचं॑ दे॒वा उप॑ जीवन्ति॒ विश्वे᳚।
वाचं॑ गन्ध॒र्वाः प॒शवो॑ मनु॒ष्याः᳚।
वा॒चीमा विश्वा॒ भुव॑ना॒न्यर्पि॑ता॥६२॥
सा नो॒ हवं॑ जुषता॒मिन्द्र॑पत्नी।
वाग॒क्षरं॑ प्रथम॒जा ऋ॒तस्य॑।
वेदा॑नां मा॒ताऽमृत॑स्य॒ नाभिः॑।
सा नो॑ जुषा॒णोप॑ य॒ज्ञमागा᳚त्।
अव॑न्ती दे॒वी सु॒हवा॑ मे अस्तु।
यामृष॑यो मन्त्र॒कृतो॑ मनी॒षिणः॑।
अ॒न्वैच्छं॑ दे॒वास्तप॑सा॒ श्रमे॑ण।
तान्दे॒वीं वाचꣳ॑ ह॒विषा॑ यजामहे।
सा नो॑ दधातु सुकृ॒तस्य॑ लो॒के।
च॒त्वारि॒ वाक्परि॑मिता प॒दानि॑॥६३॥
तानि॑ विदुर्ब्राह्म॒णा ये म॑नी॒षिणः॑।
गुहा॒ त्रीणि॒ निहि॑ता॒ नेङ्ग॑यन्ति।
तु॒रीयं॑ वा॒चो म॑नु॒ष्या॑ वदन्ति।
श्र॒द्धया॒ऽग्निः समि॑ध्यते।
श्र॒द्धया॑ विन्दते ह॒विः।
श्र॒द्धां भग॑स्य मू॒र्धनि॑।
वच॒सा वे॑दयामसि।
प्रि॒यꣴ श्र॑द्धे॒ दद॑तः।
प्रि॒यꣴ श्र॑द्धे॒ दिदा॑सतः।
प्रि॒यं भो॒जेषु॒ यज्व॑सु॥६४॥
इ॒दं म॑ उदि॒तं कृ॑धि।
यथा॑ दे॒वा असु॑रेषु।
श्र॒द्धामु॒ग्रेषु॑ चक्रि॒रे।
ए॒वं भो॒जेषु॒ यज्व॑सु।
अ॒स्माक॑मुदि॒तं कृ॑धि।
श्र॒द्धां दे॑वा॒ यज॑मानाः।
वा॒युगो॑पा॒ उपा॑सते।
श्र॒द्धाꣳ हृ॑द॒य्य॑याऽऽकू᳚त्या।
श्र॒द्धया॑ हूयते ह॒विः।
श्र॒द्धां प्रा॒तर्ह॑वामहे॥६५॥
श्र॒द्धां म॒ध्यन्दि॑नं॒ परि॑।
श्र॒द्धाꣳ सूर्य॑स्य नि॒म्रुचि॑।
श्रद्धे॒ श्रद्धा॑पये॒ह मा᳚।
श्र॒द्धा दे॒वानधि॑ वस्ते।
श्र॒द्धा विश्व॑मि॒दं जग॑त्।
श्र॒द्धां काम॑स्य मा॒तरम्᳚।
ह॒विषा॑ वर्धयामसि।
ब्रह्म॑ जज्ञा॒नं प्र॑थ॒मं पु॒रस्ता᳚त्।
वि सी॑म॒तः सु॒रुचो॑ वे॒न आ॑वः।
स बु॒ध्निया॑ उप॒ मा अ॑स्य वि॒ष्ठाः॥६६॥
स॒तश्च॒ योनि॒मस॑तश्च॒ विवः॑।
पि॒ता वि॒राजा॑मृष॒भो र॑यी॒णाम्।
अ॒न्तरि॑क्षं वि॒श्वरू॑प॒ आवि॑वेश।
तम॒र्कैर॒भ्य॑र्चन्ति व॒थ्सम्।
ब्रह्म॒ सन्तं॒ ब्रह्म॑णा व॒र्धय॑न्तः।
ब्रह्म॑ दे॒वान॑जनयत्।
ब्रह्म॒ विश्व॑मि॒दं जग॑त्।
ब्रह्म॑णः क्ष॒त्रं निर्मि॑तम्।
ब्रह्म॑ ब्राह्म॒ण आ॒त्मना᳚।
अ॒न्तर॑स्मिन्नि॒मे लो॒काः॥६७॥
अ॒न्तर्विश्व॑मि॒दं जग॑त्।
ब्रह्मै॒व भू॒तानां॒ ज्येष्ठम्᳚।
तेन॒ को॑ऽर्हति॒ स्पर्धि॑तुम्।
ब्रह्म॑न्दे॒वास्त्रय॑स्त्रिꣳशत्।
ब्रह्म॑न्निन्द्रप्रजाप॒ती।
ब्रह्म॑न् ह॒ विश्वा॑ भू॒तानि॑।
ना॒वीवा॒न्तः स॒माहि॑ता।
चत॑स्र॒ आशाः॒ प्रच॑रन्त्व॒ग्नयः॑।
इ॒मं नो॑ य॒ज्ञं न॑यतु प्रजा॒नन्।
घृ॒तं पिन्व॑न्न॒जरꣳ॑ सु॒वीरम्᳚॥६८॥
ब्रह्म॑ स॒मिद्भ॑व॒त्याहु॑तीनाम्।
आ गावो॑ अग्मन्नु॒त भ॒द्रम॑क्रन्।
सीद॑न्तु गो॒ष्ठे र॒णय॑न्त्व॒स्मे।
प्र॒जाव॑तीः पुरु॒रूपा॑ इ॒ह स्युः।
इन्द्रा॑य पू॒र्वीरु॒षसो॒ दुहा॑नाः।
इन्द्रो॒ यज्व॑ने पृण॒ते च॑ शिक्षति।
उपेद्द॑दाति॒ न स्वं मु॑षायति।
भूयो॑भूयो र॒यिमिद॑स्य व॒र्धयन्॑।
अभि॑न्ने खि॒ल्ले नि द॑धाति देव॒युम्।
न ता न॑शन्ति॒ न ता अर्वा᳚॥६९॥
गावो॒ भगो॒ गाव॒ इन्द्रो॑ मे अच्छात्।
गावः॒ सोम॑स्य प्रथ॒मस्य॑ भ॒क्षः।
इ॒मा या गावः॒ सज॑नास॒ इन्द्रः॑।
इ॒च्छामीद्धृ॒दा मन॑सा चि॒दिन्द्रम्᳚।
यू॒यं गा॑वो मेदयथा कृ॒शं चि॑त्।
अ॒श्ली॒लं चि॑त्कृणुथा सु॒प्रती॑कम्।
भ॒द्रं गृ॒हं कृ॑णुथ भद्रवाचः।
बृ॒हद्वो॒ वय॑ उच्यते स॒भासु॑।
प्र॒जाव॑तीः सू॒यव॑सꣳ रि॒शन्तीः᳚।
शु॒द्धा अ॒पः सु॑प्रपा॒णे पिब॑न्तीः।
मा वः॑ स्ते॒न ई॑शत॒ माऽघशꣳ॑सः।
परि॑ वो हे॒ती रु॒द्रस्य॑ वृञ्ज्यात्।
उपे॒दमु॑प॒पर्च॑नम्।
आ॒सु गोषूप॑पृच्यताम्।
उप॑र्ष॒भस्य॒ रेत॑सि।
उपे᳚न्द्र॒ तव॑ वी॒र्ये᳚॥७०॥ ॥TB 2.8.8॥
॥१॥