अध्ययनम्
६ दीर्घतमा औचथ्यः। विष्णुः। त्रिष्टुप्।
विष्णो॒र्नु कं॑ वी॒र्या॑णि॒ प्र वो॑चं॒ यः पार्थि॑वानि विम॒मे रजां॑सि ।
यो अस्क॑भाय॒दुत्त॑रं स॒धस्थं॑ विचक्रमा॒णस्त्रे॒धोरु॑गा॒यः ॥1.154.1॥
viṣṇo̱rnu ka̍ṃ vī̱ryā̍ṇi̱ pra vo̍ca̱ṃ yaḥ pārthi̍vāni vima̱me rajā̍ṃsi |
yo aska̍bhāya̱dutta̍raṃ sa̱dhastha̍ṃ vicakramā̱ṇastre̱dhoru̍gā̱yaḥ
प्र तद् विष्णु॑: स्तवते वी॒र्ये॑ण मृ॒गो न भी॒मः कु॑च॒रो गि॑रि॒ष्ठाः ।
यस्यो॒रुषु॑ त्रि॒षु वि॒क्रम॑णेष्वधिक्षि॒यन्ति॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑ ॥1.154.2॥
pra tad viṣṇu̍: stavate vī̱rye̍ṇa mṛ̱go na bhī̱maḥ ku̍ca̱ro gi̍ri̱ṣṭhāḥ |
yasyo̱ruṣu̍ tri̱ṣu vi̱krama̍ṇeṣvadhikṣi̱yanti̱ bhuva̍nāni̱ viśvā̍
प्र विष्ण॑वे शू॒षमे॑तु॒ मन्म॑ गिरि॒क्षित॑ उरुगा॒याय॒ वृष्णे॑ ।
य इ॒दं दी॒र्घं प्रय॑तं स॒धस्थ॒मेको॑ विम॒मे त्रि॒भिरित् प॒देभि॑: ॥1.154.3॥
pra viṣṇa̍ve śū̱ṣame̍tu̱ manma̍ giri̱kṣita̍ urugā̱yāya̱ vṛṣṇe̍ |
ya i̱daṃ dī̱rghaṃ praya̍taṃ sa̱dhastha̱meko̍ vima̱me tri̱bhirit pa̱debhi̍:
यस्य॒ त्री पू॒र्णा मधु॑ना प॒दान्यक्षी॑यमाणा स्व॒धया॒ मद॑न्ति ।
य उ॑ त्रि॒धातु॑ पृथि॒वीमु॒त द्यामेको॑ दा॒धार॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑ ॥1.154.4॥
yasya̱ trī pū̱rṇā madhu̍nā pa̱dānyakṣī̍yamāṇā sva̱dhayā̱ mada̍nti |
ya u̍ tri̱dhātu̍ pṛthi̱vīmu̱ta dyāmeko̍ dā̱dhāra̱ bhuva̍nāni̱ viśvā̍
तद॑स्य प्रि॒यम॒भि पाथो॑ अश्यां॒ नरो॒ यत्र॑ देव॒यवो॒ मद॑न्ति ।
उ॒रु॒क्र॒मस्य॒ स हि बन्धु॑रि॒त्था विष्णो॑: प॒दे प॑र॒मे मध्व॒ उत्स॑: ॥1.154.5॥
tada̍sya pri̱yama̱bhi pātho̍ aśyā̱ṃ naro̱ yatra̍ deva̱yavo̱ mada̍nti |
u̱ru̱kra̱masya̱ sa hi bandhu̍ri̱tthā viṣṇo̍: pa̱de pa̍ra̱me madhva̱ utsa̍:
ता वां॒ वास्तू॑न्युश्मसि॒ गम॑ध्यै॒ यत्र॒ गावो॒ भूरि॑शृङ्गा अ॒यास॑: ।
अत्राह॒ तदु॑रुगा॒यस्य॒ वृष्ण॑: पर॒मं प॒दमव॑ भाति॒ भूरि॑ ॥1.154.6॥
tā vā̱ṃ vāstū̍nyuśmasi̱ gama̍dhyai̱ yatra̱ gāvo̱ bhūri̍śṛṅgā a̱yāsa̍: |
atrāha̱ tadu̍rugā̱yasya̱ vṛṣṇa̍: para̱maṃ pa̱damava̍ bhāti̱ bhūri̍
२१ मेधातिथिः काण्वः। १-४ अश्विनौ, ५-८ सविता, ९-१० अग्निः, ११ देव्यः, १२ इन्द्राणी वरुणान्यग्नाय्यः, १३-१४ द्यावापृथिव्यौ, १५ पृथिवी, १६ विष्णुर्देवा वा, १७-२१ विष्णुः। गायत्री।
अतो॑ दे॒वा अ॑वन्तु नो॒ यतो॒ विष्णु॑र्विचक्र॒मे । पृ॒थि॒व्याः स॒प्त धाम॑भिः ॥1.22.16॥
ato̍ de̱vā a̍vantu no̱ yato̱ viṣṇu̍rvicakra̱me | pṛ̱thi̱vyāḥ sa̱pta dhāma̍bhiḥ
इ॒दं विष्णु॒र्वि च॑क्रमे त्रे॒धा नि द॑धे प॒दम् । समू॑ह्लमस्य पांसु॒रे ॥1.22.17॥
i̱daṃ viṣṇu̱rvi ca̍krame tre̱dhā ni da̍dhe pa̱dam | samū̍hlamasya pāṃsu̱re
त्रीणि॑ प॒दा वि च॑क्रमे॒ विष्णु॑र्गो॒पा अदा॑भ्यः । अतो॒ धर्मा॑णि धा॒रय॑न् ॥1.22.18॥
trīṇi̍ pa̱dā vi ca̍krame̱ viṣṇu̍rgo̱pā adā̍bhyaḥ | ato̱ dharmā̍ṇi dhā̱raya̍n
विष्णो॒: कर्मा॑णि पश्यत॒ यतो॑ व्र॒तानि॑ पस्प॒शे । इन्द्र॑स्य॒ युज्य॒: सखा॑ ॥1.22.19॥
viṣṇo̱: karmā̍ṇi paśyata̱ yato̍ vra̱tāni̍ paspa̱śe | indra̍sya̱ yujya̱: sakhā̍
तद् विष्णो॑: पर॒मं प॒दं सदा॑ पश्यन्ति सू॒रय॑: । दि॒वी॑व॒ चक्षु॒रात॑तम् ॥1.22.20॥
tad viṣṇo̍: para̱maṃ pa̱daṃ sadā̍ paśyanti sū̱raya̍: | di̱vī̍va̱ cakṣu̱rāta̍tam
तद् विप्रा॑सो विप॒न्यवो॑ जागृ॒वांस॒: समि॑न्धते । विष्णो॒र्यत् प॑र॒मं प॒दम् ॥1.22.21॥
tad viprā̍so vipa̱nyavo̍ jāgṛ̱vāṃsa̱: sami̍ndhate | viṣṇo̱ryat pa̍ra̱maṃ pa̱dam