अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
११ हिरण्यस्तूप आङ्गिरसः। १ (पादानां क्रमेण) अग्निः, मित्रावरुणौ, रात्रिः, सविता च। २-११ सविता। त्रिष्टुप्, १, ९ जगती।
ह्वया॑म्य॒ग्निं प्र॑थ॒मं स्व॒स्तये॒ ह्वया॑मि मि॒त्रावरु॑णावि॒हाव॑से । ह्वया॑मि॒ रात्रीं॒ जग॑तो नि॒वेश॑नीं॒ ह्वया॑मि दे॒वं स॑वि॒तार॑मू॒तये॑ ॥1.35.1॥
hvayā̍mya̱gniṃ pra̍tha̱maṃ sva̱staye̱ hvayā̍mi mi̱trāvaru̍ṇāvi̱hāva̍se | hvayā̍mi̱ rātrī̱ṃ jaga̍to ni̱veśa̍nī̱ṃ hvayā̍mi de̱vaṃ sa̍vi̱tāra̍mū̱taye̍
आ कृ॒ष्णेन॒ रज॑सा॒ वर्त॑मानो निवे॒शय॑न्न॒मृतं॒ मर्त्यं॑ च ।
हि॒र॒ण्यये॑न सवि॒ता रथे॒नाऽऽ दे॒वो या॑ति॒ भुव॑नानि॒ पश्य॑न् ॥1.35.2॥
ā kṛ̱ṣṇena̱ raja̍sā̱ varta̍māno nive̱śaya̍nna̱mṛta̱ṃ martya̍ṃ ca |
hi̱ra̱ṇyaye̍na savi̱tā rathe̱nā'' de̱vo yā̍ti̱ bhuva̍nāni̱ paśya̍n
याति॑ दे॒वः प्र॒वता॒ यात्यु॒द्वता॒ याति॑ शु॒भ्राभ्यां॑ यज॒तो हरि॑भ्याम् ।
आ दे॒वो या॑ति सवि॒ता प॑रा॒वतो ऽप॒ विश्वा॑ दुरि॒ता बाध॑मानः ॥1.35.3॥
yāti̍ de̱vaḥ pra̱vatā̱ yātyu̱dvatā̱ yāti̍ śu̱bhrābhyā̍ṃ yaja̱to hari̍bhyām |
ā de̱vo yā̍ti savi̱tā pa̍rā̱vato 'pa̱ viśvā̍ duri̱tā bādha̍mānaḥ
अ॒भीवृ॑तं॒ कृश॑नैर्वि॒श्वरू॑पं॒ हिर॑ण्यशम्यं यज॒तो बृ॒हन्त॑म् ।
आस्था॒द् रथं॑ सवि॒ता चि॒त्रभा॑नुः कृ॒ष्णा रजां॑सि॒ तवि॑षीं॒ दधा॑नः ॥1.35.4॥
a̱bhīvṛ̍ta̱ṃ kṛśa̍nairvi̱śvarū̍pa̱ṃ hira̍ṇyaśamyaṃ yaja̱to bṛ̱hanta̍m |
āsthā̱d ratha̍ṃ savi̱tā ci̱trabhā̍nuḥ kṛ̱ṣṇā rajā̍ṃsi̱ tavi̍ṣī̱ṃ dadhā̍naḥ
वि जना॑ञ्छ्या॒वाः शि॑ति॒पादो॑ अख्य॒न् रथं॒ हिर॑ण्यप्रउगं॒ वह॑न्तः ।
शश्व॒द् विश॑: सवि॒तुर्दैव्य॑स्यो॒पस्थे॒ विश्वा॒ भुव॑नानि तस्थुः ॥ ५
ति॒स्रो द्याव॑: सवि॒तुर्द्वा उ॒पस्थाँ॒ एका॑ य॒मस्य॒ भुव॑ने विरा॒षाट् ।
आ॒णिं न रथ्य॑म॒मृताधि॑ तस्थुरि॒ह ब्र॑वीतु॒ य उ॒ तच्चिके॑तत् ॥1.35.6॥
vi janā̍ñchyā̱vāḥ śi̍ti̱pādo̍ akhya̱n ratha̱ṃ hira̍ṇyaprauga̱ṃ vaha̍ntaḥ |
śaśva̱d viśa̍: savi̱turdaivya̍syo̱pasthe̱ viśvā̱ bhuva̍nāni tasthuḥ || 5
ti̱sro dyāva̍: savi̱turdvā u̱pasthā̱m̐ ekā̍ ya̱masya̱ bhuva̍ne virā̱ṣāṭ |
ā̱ṇiṃ na rathya̍ma̱mṛtādhi̍ tasthuri̱ha bra̍vītu̱ ya u̱ taccike̍tat
वि सु॑प॒र्णो अ॒न्तरि॑क्षाण्यख्यद्ग गभी॒रवे॑पा॒ असु॑रः सुनी॒थः ।
क्वे॒३दानीं॒ सूर्य॒: कश्चि॑केत कत॒मां द्यां र॒श्मिर॒स्या त॑तान ॥1.35.7॥
vi su̍pa̱rṇo a̱ntari̍kṣāṇyakhyadga gabhī̱rave̍pā̱ asu̍raḥ sunī̱thaḥ |
kve̱3dānī̱ṃ sūrya̱: kaści̍keta kata̱māṃ dyāṃ ra̱śmira̱syā ta̍tāna
अ॒ष्टौ व्य॑ख्यत् क॒कुभ॑: पृथि॒व्यास् त्री धन्व॒ योज॑ना स॒प्त सिन्धू॑न् ।
हि॒र॒ण्या॒क्षः स॑वि॒ता दे॒व आगा॒द् दध॒द्रत्ना॑ दा॒शुषे॒ वार्या॑णि ॥1.35.8॥
a̱ṣṭau vya̍khyat ka̱kubha̍: pṛthi̱vyās trī dhanva̱ yoja̍nā sa̱pta sindhū̍n |
hi̱ra̱ṇyā̱kṣaḥ sa̍vi̱tā de̱va āgā̱d dadha̱dratnā̍ dā̱śuṣe̱ vāryā̍ṇi
हिर॑ण्यपाणिः सवि॒ता विच॑र्षणिरु॒भे द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरी॑यते ।
अपामी॑वां॒ बाध॑ते॒ वेति॒ सूर्य॑म॒भि कृ॒ष्णेन॒ रज॑सा॒ द्यामृ॑णोति ॥1.35.9॥
hira̍ṇyapāṇiḥ savi̱tā vica̍rṣaṇiru̱bhe dyāvā̍pṛthi̱vī a̱ntarī̍yate |
apāmī̍vā̱ṃ bādha̍te̱ veti̱ sūrya̍ma̱bhi kṛ̱ṣṇena̱ raja̍sā̱ dyāmṛ̍ṇoti
हिर॑ण्यहस्तो॒ असु॑रः सुनी॒थः सु॑मृळी॒कः स्ववाँ॑ यात्व॒र्वाङ् ।
अ॒प॒सेध॑न् र॒क्षसो॑ यातु॒धाना॒नस्था॑द् दे॒वः प्र॑तिदो॒षं गृ॑णा॒नः ॥1.35.10॥
hira̍ṇyahasto̱ asu̍raḥ sunī̱thaḥ su̍mṛl̤ī̱kaḥ svavā̍m̐ yātva̱rvāṅ |
a̱pa̱sedha̍n ra̱kṣaso̍ yātu̱dhānā̱nasthā̍d de̱vaḥ pra̍tido̱ṣaṃ gṛ̍ṇā̱naḥ
ये ते॒ पन्था॑: सवितः पू॒र्व्यासो॑ ऽरे॒णव॒: सुकृ॑ता अ॒न्तरि॑क्षे ।
तेभि॑र्नो अ॒द्य प॒थिभि॑: सु॒गेभी॒ रक्षा॑ च नो॒ अधि॑ च ब्रूहि देव ॥1.35.11॥
ye te̱ panthā̍: savitaḥ pū̱rvyāso̍ 're̱ṇava̱: sukṛ̍tā a̱ntari̍kṣe |
tebhi̍rno a̱dya pa̱thibhi̍: su̱gebhī̱ rakṣā̍ ca no̱ adhi̍ ca brūhi deva