अध्ययनम्
१९ पायुर्भारद्वाज: । { संग्रामाशिष: } १ वर्म, २ धनु:, ३ ज्या , ४ आर्त्नी, इषुधि:, ६ [ पूर्वार्ध:] सारथि :, ६ {उत्तरार्ध:} रश्मय: , ७ अश्वा: , ८ रथ: , ९ रथगोपा:, १० ब्राह्मण–पितृ-सोम-द्यावा-पृथिवी-पूषाण: ; ११-१२, १५-१६ इषव:, १३ प्रतोद:, १४ हस्तघ्न:, १७ युद्धभूमि-कवच–ब्रह्मणस्पत्यादय:, १८ वर्म–सोम–वरुणा:, १९ देवब्रह्माणी। त्रिष्टुप् ; ६,१० जगती; १२,१३,१५,१६,१९ अनुष्टुप् , १७ पङ्क्ति: ।
जी॒मूत॑स्येव भवति॒ प्रती॑कं॒ यद्व॒र्मी याति॑ स॒मदा॑मु॒पस्थे॑ ।
अना॑विद्धया त॒न्वा॑ जय॒ त्वं स त्वा॒ वर्म॑णो महि॒मा पि॑पर्तु ॥6.75.1॥
jī̱mūta̍syeva bhavati̱ pratī̍ka̱ṃ yadva̱rmī yāti̍ sa̱madā̍mu̱pasthe̍ |
anā̍viddhayā ta̱nvā̍ jaya̱ tvaṃ sa tvā̱ varma̍ṇo mahi̱mā pi̍partu
धन्व॑ना॒ गा धन्व॑ना॒जिं ज॑येम॒ धन्व॑ना ती॒व्राः स॒मदो॑ जयेम ।
धनु॒: शत्रो॑रपका॒मं कृ॑णोति॒ धन्व॑ना॒ सर्वा॑: प्र॒दिशो॑ जयेम ॥6.75.2॥
dhanva̍nā̱ gā dhanva̍nā̱jiṃ ja̍yema̱ dhanva̍nā tī̱vrāḥ sa̱mado̍ jayema |
dhanu̱: śatro̍rapakā̱maṃ kṛ̍ṇoti̱ dhanva̍nā̱ sarvā̍: pra̱diśo̍ jayema
व॒क्ष्यन्ती॒वेदा ग॑नीगन्ति॒ कर्णं॑ प्रि॒यं सखा॑यं परिषस्वजा॒ना ।
योषे॑व शिङ्क्ते॒ वित॒ताधि॒ धन्व॒ञ्ज्या इ॒यं सम॑ने पा॒रय॑न्ती ॥6.75.3॥
va̱kṣyantī̱vedā ga̍nīganti̱ karṇa̍ṃ pri̱yaṃ sakhā̍yaṃ pariṣasvajā̱nā |
yoṣe̍va śiṅkte̱ vita̱tādhi̱ dhanva̱ñjyā i̱yaṃ sama̍ne pā̱raya̍ntī
ते आ॒चर॑न्ती॒ सम॑नेव॒ योषा॑ मा॒तेव॑ पु॒त्रं बि॑भृतामु॒पस्थे॑ ।
अप॒ शत्रू॑न्विध्यतां संविदा॒ने आर्त्नी॑ इ॒मे वि॑ष्फु॒रन्ती॑ अ॒मित्रा॑न् ॥6.75.4॥
te ā̱cara̍ntī̱ sama̍neva̱ yoṣā̍ mā̱teva̍ pu̱traṃ bi̍bhṛtāmu̱pasthe̍ |
apa̱ śatrū̍nvidhyatāṃ saṃvidā̱ne ārtnī̍ i̱me vi̍ṣphu̱rantī̍ a̱mitrā̍n
ब॒ह्वी॒नां पि॒ता ब॒हुर॑स्य पु॒त्रश्चि॒श्चा कृ॑णोति॒ सम॑नाव॒गत्य॑ ।
इ॒षु॒धिः सङ्का॒: पृत॑नाश्च॒ सर्वा॑: पृ॒ष्ठे निन॑द्धो जयति॒ प्रसू॑तः ॥6.75.5॥
ba̱hvī̱nāṃ pi̱tā ba̱hura̍sya pu̱traści̱ścā kṛ̍ṇoti̱ sama̍nāva̱gatya̍ |
i̱ṣu̱dhiḥ saṅkā̱: pṛta̍nāśca̱ sarvā̍: pṛ̱ṣṭhe nina̍ddho jayati̱ prasū̍taḥ
रथे॒ तिष्ठ॑न्नयति वा॒जिन॑: पु॒रो यत्र॑यत्र का॒मय॑ते सुषार॒थिः ।
अ॒भीशू॑नां महि॒मानं॑ पनायत॒ मन॑: प॒श्चादनु॑ यच्छन्ति र॒श्मय॑: ॥6.75.6॥
rathe̱ tiṣṭha̍nnayati vā̱jina̍: pu̱ro yatra̍yatra kā̱maya̍te suṣāra̱thiḥ |
a̱bhīśū̍nāṃ mahi̱māna̍ṃ panāyata̱ mana̍: pa̱ścādanu̍ yacchanti ra̱śmaya̍:
ती॒व्रान्घोषा॑न्कृण्वते॒ वृष॑पाण॒योऽश्वा॒ रथे॑भिः स॒ह वा॒जय॑न्तः ।
अ॒व॒क्राम॑न्त॒: प्रप॑दैर॒मित्रा॑न्क्षि॒णन्ति॒ शत्रूँ॒रन॑पव्ययन्तः ॥6.75.7॥
tī̱vrānghoṣā̍nkṛṇvate̱ vṛṣa̍pāṇa̱yo'śvā̱ rathe̍bhiḥ sa̱ha vā̱jaya̍ntaḥ |
a̱va̱krāma̍nta̱: prapa̍daira̱mitrā̍nkṣi̱ṇanti̱ śatrū̱m̐rana̍pavyayantaḥ
र॒थ॒वाह॑नं ह॒विर॑स्य॒ नाम॒ यत्रायु॑धं॒ निहि॑तमस्य॒ वर्म॑ ।
तत्रा॒ रथ॒मुप॑ श॒ग्मं स॑देम वि॒श्वाहा॑ व॒यं सु॑मन॒स्यमा॑नाः ॥6.75.8॥
ra̱tha̱vāha̍naṃ ha̱vira̍sya̱ nāma̱ yatrāyu̍dha̱ṃ nihi̍tamasya̱ varma̍ |
tatrā̱ ratha̱mupa̍ śa̱gmaṃ sa̍dema vi̱śvāhā̍ va̱yaṃ su̍mana̱syamā̍nāḥ
स्वा॒दु॒षं॒सद॑: पि॒तरो॑ वयो॒धाः कृ॑च्छ्रे॒श्रित॒: शक्ती॑वन्तो गभी॒राः ।
चि॒त्रसे॑ना॒ इषु॑बला॒ अमृ॑ध्राः स॒तोवी॑रा उ॒रवो॑ व्रातसा॒हाः ॥6.75.9॥
svā̱du̱ṣa̱ṃsada̍: pi̱taro̍ vayo̱dhāḥ kṛ̍cchre̱śrita̱: śaktī̍vanto gabhī̱rāḥ |
ci̱trase̍nā̱ iṣu̍balā̱ amṛ̍dhrāḥ sa̱tovī̍rā u̱ravo̍ vrātasā̱hāḥ
ब्राह्म॑णास॒: पित॑र॒: सोम्या॑सः शि॒वे नो॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॑ने॒हसा॑ ।
पू॒षा न॑: पातु दुरि॒तादृ॑तावृधो॒ रक्षा॒ माकि॑र्नो अ॒घशं॑स ईशत ॥6.75.10॥
brāhma̍ṇāsa̱: pita̍ra̱: somyā̍saḥ śi̱ve no̱ dyāvā̍pṛthi̱vī a̍ne̱hasā̍ |
pū̱ṣā na̍: pātu duri̱tādṛ̍tāvṛdho̱ rakṣā̱ māki̍rno a̱ghaśa̍ṃsa īśata
सु॒प॒र्णं व॑स्ते मृ॒गो अ॑स्या॒ दन्तो॒ गोभि॒: संन॑द्धा पतति॒ प्रसू॑ता ।
यत्रा॒ नर॒: सं च॒ वि च॒ द्रव॑न्ति॒ तत्रा॒स्मभ्य॒मिष॑व॒: शर्म॑ यंसन् ॥6.75.11॥
su̱pa̱rṇaṃ va̍ste mṛ̱go a̍syā̱ danto̱ gobhi̱: saṃna̍ddhā patati̱ prasū̍tā |
yatrā̱ nara̱: saṃ ca̱ vi ca̱ drava̍nti̱ tatrā̱smabhya̱miṣa̍va̱: śarma̍ yaṃsan
ऋजी॑ते॒ परि॑ वृङ्धि॒ नोऽश्मा॑ भवतु नस्त॒नूः । सोमो॒ अधि॑ ब्रवीतु॒ नोऽदि॑ति॒: शर्म॑ यच्छतु ॥6.75.12॥
ṛjī̍te̱ pari̍ vṛṅdhi̱ no'śmā̍ bhavatu nasta̱nūḥ | somo̱ adhi̍ bravītu̱ no'di̍ti̱: śarma̍ yacchatu
आ ज॑ङ्घन्ति॒ सान्वे॑षां ज॒घनाँ॒ उप॑ जिघ्नते । अश्वा॑जनि॒ प्रचे॑त॒सोऽश्वा॑न्त्स॒मत्सु॑ चोदय ॥6.75.13॥
ā ja̍ṅghanti̱ sānve̍ṣāṃ ja̱ghanā̱m̐ upa̍ jighnate | aśvā̍jani̱ prace̍ta̱so'śvā̍ntsa̱matsu̍ codaya
अहि॑रिव भो॒गैः पर्ये॑ति बा॒हुं ज्याया॑ हे॒तिं प॑रि॒बाध॑मानः ।
ह॒स्त॒घ्नो विश्वा॑ व॒युना॑नि वि॒द्वान्पुमा॒न्पुमां॑सं॒ परि॑ पातु वि॒श्वत॑: ॥6.75.14॥
ahi̍riva bho̱gaiḥ parye̍ti bā̱huṃ jyāyā̍ he̱tiṃ pa̍ri̱bādha̍mānaḥ |
ha̱sta̱ghno viśvā̍ va̱yunā̍ni vi̱dvānpumā̱npumā̍ṃsa̱ṃ pari̍ pātu vi̱śvata̍:
आला॑क्ता॒ या रुरु॑शी॒र्ष्ण्यथो॒ यस्या॒ अयो॒ मुख॑म् । इ॒दं प॒र्जन्य॑रेतस॒ इष्वै॑ दे॒व्यै बृ॒हन्नम॑: ॥6.75.15॥
ālā̍ktā̱ yā ruru̍śī̱rṣṇyatho̱ yasyā̱ ayo̱ mukha̍m | i̱daṃ pa̱rjanya̍retasa̱ iṣvai̍ de̱vyai bṛ̱hannama̍:
अव॑सृष्टा॒ परा॑ पत॒ शर॑व्ये॒ ब्रह्म॑संशिते । गच्छा॒मित्रा॒न्प्र प॑द्यस्व॒ मामीषां॒ कं च॒नोच्छि॑षः ॥6.75.16॥
ava̍sṛṣṭā̱ parā̍ pata̱ śara̍vye̱ brahma̍saṃśite | gacchā̱mitrā̱npra pa̍dyasva̱ māmīṣā̱ṃ kaṃ ca̱nocchi̍ṣaḥ
यत्र॑ बा॒णाः स॒म्पत॑न्ति कुमा॒रा वि॑शि॒खा इ॑व ।
तत्रा॑ नो॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॒रदि॑ति॒: शर्म॑ यच्छतु वि॒श्वाहा॒ शर्म॑ यच्छतु ॥6.75.17॥
yatra̍ bā̱ṇāḥ sa̱mpata̍nti kumā̱rā vi̍śi̱khā i̍va |
tatrā̍ no̱ brahma̍ṇa̱spati̱radi̍ti̱: śarma̍ yacchatu vi̱śvāhā̱ śarma̍ yacchatu
मर्मा॑णि ते॒ वर्म॑णा छादयामि॒ सोम॑स्त्वा॒ राजा॒मृते॒नानु॑ वस्ताम् ।
उ॒रोर्वरी॑यो॒ वरु॑णस्ते कृणोतु॒ जय॑न्तं॒ त्वानु॑ दे॒वा म॑दन्तु ॥6.75.18॥
marmā̍ṇi te̱ varma̍ṇā chādayāmi̱ soma̍stvā̱ rājā̱mṛte̱nānu̍ vastām |
u̱rorvarī̍yo̱ varu̍ṇaste kṛṇotu̱ jaya̍nta̱ṃ tvānu̍ de̱vā ma̍dantu
यो न॒: स्वो अर॑णो॒ यश्च॒ निष्ट्यो॒ जिघां॑सति । दे॒वास्तं सर्वे॑ धूर्वन्तु॒ ब्रह्म॒ वर्म॒ ममान्त॑रम् ॥6.75.19॥
yo na̱: svo ara̍ṇo̱ yaśca̱ niṣṭyo̱ jighā̍ṃsati | de̱vāstaṃ sarve̍ dhūrvantu̱ brahma̱ varma̱ mamānta̍ram