अध्ययनम्
१६ वैवस्वतो यमः। यमः,६ अङ्गिरःपित्रथर्वभृगुसोमाः,७-९ लिङ्गोक्तदेवताः पितरो वा,१०-१२ श्वानौ। त्रिष्टुप्,१३,१४,१६, अनुष्टुप्,१५बृहती।
प॒रे॒यि॒वांसं॑ प्र॒वतो॑ म॒हीरनु॑ ब॒हुभ्य॒: पन्था॑मनुपस्पशा॒नम् ।
वै॒व॒स्व॒तं सं॒गम॑नं॒ जना॑नां य॒मं राजा॑नं ह॒विषा॑ दुवस्य ॥10.14.1॥
pa̱re̱yi̱vāṃsa̍ṃ pra̱vato̍ ma̱hīranu̍ ba̱hubhya̱: panthā̍manupaspaśā̱nam |
vai̱va̱sva̱taṃ sa̱ṃgama̍na̱ṃ janā̍nāṃ ya̱maṃ rājā̍naṃ ha̱viṣā̍ duvasya
य॒मो नो॑ गा॒तुं प्र॑थ॒मो वि॑वेद॒ नैषा गव्यू॑ति॒रप॑भर्त॒वा उ॑ ।
यत्रा॑ न॒: पूर्वे॑ पि॒तर॑: परे॒युरे॒ना ज॑ज्ञा॒नाः प॒थ्या॒३ अनु॒ स्वाः ॥10.14.2॥
ya̱mo no̍ gā̱tuṃ pra̍tha̱mo vi̍veda̱ naiṣā gavyū̍ti̱rapa̍bharta̱vā u̍ |
yatrā̍ na̱: pūrve̍ pi̱tara̍: pare̱yure̱nā ja̍jñā̱nāḥ pa̱thyā̱3 anu̱ svāḥ
मात॑ली क॒व्यैर्य॒मो अङ्गि॑रोभि॒र्बृह॒स्पति॒ॠक्व॑भिर्वावृधा॒नः ।
याँश्च॑ दे॒वा वा॑वृ॒धुर्ये च॑ दे॒वान्त्स्वाहा॒न्ये स्व॒धया॒न्ये म॑दन्ति ॥10.14.3॥
māta̍lī ka̱vyairya̱mo aṅgi̍robhi̱rbṛha̱spati̱ṝkva̍bhirvāvṛdhā̱naḥ |
yām̐śca̍ de̱vā vā̍vṛ̱dhurye ca̍ de̱vāntsvāhā̱nye sva̱dhayā̱nye ma̍danti
इ॒मं य॑म प्रस्त॒रमा हि सीदाऽङ्गि॑रोभिः पि॒तृभि॑: संविदा॒नः ।
आ त्वा॒ मन्त्रा॑: कविश॒स्ता व॑हन्त्वे॒ना रा॑जन्ह॒विषा॑ मादयस्व ॥10.14.4॥
i̱maṃ ya̍ma prasta̱ramā hi sīdā'ṅgi̍robhiḥ pi̱tṛbhi̍: saṃvidā̱naḥ |
ā tvā̱ mantrā̍: kaviśa̱stā va̍hantve̱nā rā̍janha̱viṣā̍ mādayasva
अङ्गि॑रोभि॒रा ग॑हि य॒ज्ञिये॑भि॒र्यम॑ वैरू॒पैरि॒ह मा॑दयस्व ।
विव॑स्वन्तं हुवे॒ यः पि॒ता ते॒ऽस्मिन्य॒ज्ञे ब॒र्हिष्या नि॒षद्य॑ ॥10.14.5॥
aṅgi̍robhi̱rā ga̍hi ya̱jñiye̍bhi̱ryama̍ vairū̱pairi̱ha mā̍dayasva |
viva̍svantaṃ huve̱ yaḥ pi̱tā te̱'sminya̱jñe ba̱rhiṣyā ni̱ṣadya̍
अङ्गि॑रसो नः पि॒तरो॒ नव॑ग्वा॒ अथ॑र्वाणो॒ भृग॑वः सो॒म्यास॑: ।
तेषां॑ व॒यं सु॑म॒तौ य॒ज्ञिया॑ना॒मपि॑ भ॒द्रे सौ॑मन॒से स्या॑म ॥10.14.6॥
aṅgi̍raso naḥ pi̱taro̱ nava̍gvā̱ atha̍rvāṇo̱ bhṛga̍vaḥ so̱myāsa̍: |
teṣā̍ṃ va̱yaṃ su̍ma̱tau ya̱jñiyā̍nā̱mapi̍ bha̱dre sau̍mana̱se syā̍ma
प्रेहि॒ प्रेहि॑ प॒थिभि॑: पू॒र्व्येभि॒र्यत्रा॑ न॒: पूर्वे॑ पि॒तर॑: परे॒युः ।
उ॒भा राजा॑ना स्व॒धया॒ मद॑न्ता य॒मं प॑श्यासि॒ वरु॑णं च दे॒वम् ॥10.14.7॥
prehi̱ prehi̍ pa̱thibhi̍: pū̱rvyebhi̱ryatrā̍ na̱: pūrve̍ pi̱tara̍: pare̱yuḥ |
u̱bhā rājā̍nā sva̱dhayā̱ mada̍ntā ya̱maṃ pa̍śyāsi̱ varu̍ṇaṃ ca de̱vam
सं ग॑च्छस्व पि॒तृभि॒: सं य॒मेने॑ष्टापू॒र्तेन॑ पर॒मे व्यो॑मन् ।
हि॒त्वाया॑व॒द्यं पुन॒रस्त॒मेहि॒ सं ग॑च्छस्व त॒न्वा॑ सु॒वर्चा॑: ॥10.14.8॥
saṃ ga̍cchasva pi̱tṛbhi̱: saṃ ya̱mene̍ṣṭāpū̱rtena̍ para̱me vyo̍man |
hi̱tvāyā̍va̱dyaṃ puna̱rasta̱mehi̱ saṃ ga̍cchasva ta̱nvā̍ su̱varcā̍:
अपे॑त॒ वी॑त॒ वि च॑ सर्प॒तातो॒ऽस्मा ए॒तं पि॒तरो॑ लो॒कम॑क्रन् ।
अहो॑भिर॒द्भिर॒क्तुभि॒र्व्य॑क्तं य॒मो द॑दात्यव॒सान॑मस्मै ॥10.14.9॥
ape̍ta̱ vī̍ta̱ vi ca̍ sarpa̱tāto̱'smā e̱taṃ pi̱taro̍ lo̱kama̍kran |
aho̍bhira̱dbhira̱ktubhi̱rvya̍ktaṃ ya̱mo da̍dātyava̱sāna̍masmai
अति॑ द्रव सारमे॒यौ श्वानौ॑ चतुर॒क्षौ श॒बलौ॑ सा॒धुना॑ प॒था ।
अथा॑ पि॒तॄन्त्सु॑वि॒दत्राँ॒ उपे॑हि य॒मेन॒ ये स॑ध॒मादं॒ मद॑न्ति ॥10.14.10॥
ati̍ drava sārame̱yau śvānau̍ catura̱kṣau śa̱balau̍ sā̱dhunā̍ pa̱thā |
athā̍ pi̱tṝntsu̍vi̱datrā̱m̐ upe̍hi ya̱mena̱ ye sa̍dha̱māda̱ṃ mada̍nti
यौ ते॒ श्वानौ॑ यम रक्षि॒तारौ॑ चतुर॒क्षौ प॑थि॒रक्षी॑ नृ॒चक्ष॑सौ ।
ताभ्या॑मेनं॒ परि॑ देहि राजन्त्स्व॒स्ति चा॑स्मा अनमी॒वं च॑ धेहि ॥10.14.11॥
yau te̱ śvānau̍ yama rakṣi̱tārau̍ catura̱kṣau pa̍thi̱rakṣī̍ nṛ̱cakṣa̍sau |
tābhyā̍mena̱ṃ pari̍ dehi rājantsva̱sti cā̍smā anamī̱vaṃ ca̍ dhehi
उ॒रू॒ण॒साव॑सु॒तृपा॑ उदुम्ब॒लौ य॒मस्य॑ दू॒तौ च॑रतो॒ जनाँ॒ अनु॑ ।
ताव॒स्मभ्यं॑ दृ॒शये॒ सूर्या॑य॒ पुन॑र्दाता॒मसु॑म॒द्येह भ॒द्रम् ॥10.14.12॥
u̱rū̱ṇa̱sāva̍su̱tṛpā̍ udumba̱lau ya̱masya̍ dū̱tau ca̍rato̱ janā̱m̐ anu̍ |
tāva̱smabhya̍ṃ dṛ̱śaye̱ sūryā̍ya̱ puna̍rdātā̱masu̍ma̱dyeha bha̱dram
य॒माय॒ सोमं॑ सुनुत य॒माय॑ जुहुता ह॒विः । य॒मं ह॑ य॒ज्ञो ग॑च्छत्य॒ग्निदू॑तो॒ अरं॑कृतः ॥10.14.13॥
ya̱māya̱ soma̍ṃ sunuta ya̱māya̍ juhutā ha̱viḥ | ya̱maṃ ha̍ ya̱jño ga̍cchatya̱gnidū̍to̱ ara̍ṃkṛtaḥ
य॒माय॑ घृ॒तव॑द्ध॒विर्जु॒होत॒ प्र च॑ तिष्ठत । स नो॑ दे॒वेष्वा य॑मद्दी॒र्घमायु॒: प्र जी॒वसे॑ ॥10.14.14॥
ya̱māya̍ ghṛ̱tava̍ddha̱virju̱hota̱ pra ca̍ tiṣṭhata | sa no̍ de̱veṣvā ya̍maddī̱rghamāyu̱: pra jī̱vase̍
य॒माय॒ मधु॑मत्तमं॒ राज्ञे॑ ह॒व्यं जु॑होतन । इ॒दं नम॒ ऋषि॑भ्यः पूर्व॒जेभ्य॒: पूर्वे॑भ्यः पथि॒कृद्भ्य॑: ॥10.14.15॥
ya̱māya̱ madhu̍mattama̱ṃ rājñe̍ ha̱vyaṃ ju̍hotana | i̱daṃ nama̱ ṛṣi̍bhyaḥ pūrva̱jebhya̱: pūrve̍bhyaḥ pathi̱kṛdbhya̍:
त्रिक॑द्रुकेभिः पतति॒ षळु॒र्वीरेक॒मिद्बृ॒हत् । त्रि॒ष्टुब्गा॑य॒त्री छन्दां॑सि॒ सर्वा॒ ता य॒म आहि॑ता ॥10.14.16॥
trika̍drukebhiḥ patati̱ ṣal̤u̱rvīreka̱midbṛ̱hat | tri̱ṣṭubgā̍ya̱trī chandā̍ṃsi̱ sarvā̱ tā ya̱ma āhi̍tā