अध्ययनम्
१४ संकुसुको यामायनः। १-४ मृत्युः,५ धाता, ६ त्वष्टा,७-१४ पितृमेधः,१४ प्रजापतिर्वा। त्रिष्टुप् , ११ प्रस्तारपंक्तिः, १३ जगती १४ अनुष्टुप्।
परं॑ मृत्यो॒ अनु॒ परे॑हि॒ पन्थां॒ यस्ते॒ स्व इत॑रो देव॒याना॑त् ।
चक्षु॑ष्मते शृण्व॒ते ते॑ ब्रवीमि॒ मा न॑: प्र॒जां री॑रिषो॒ मोत वी॒रान् ॥10.18.1॥
para̍ṃ mṛtyo̱ anu̱ pare̍hi̱ panthā̱ṃ yaste̱ sva ita̍ro deva̱yānā̍t |
cakṣu̍ṣmate śṛṇva̱te te̍ bravīmi̱ mā na̍: pra̱jāṃ rī̍riṣo̱ mota vī̱rān
मृ॒त्योः प॒दं यो॒पय॑न्तो॒ यदैत॒ द्राघी॑य॒ आयु॑: प्रत॒रं दधा॑नाः ।
आ॒प्याय॑मानाः प्र॒जया॒ धने॑न शु॒द्धाः पू॒ता भ॑वत यज्ञियासः ॥10.18.2॥
mṛ̱tyoḥ pa̱daṃ yo̱paya̍nto̱ yadaita̱ drāghī̍ya̱ āyu̍: prata̱raṃ dadhā̍nāḥ |
ā̱pyāya̍mānāḥ pra̱jayā̱ dhane̍na śu̱ddhāḥ pū̱tā bha̍vata yajñiyāsaḥ
इ॒मे जी॒वा वि मृ॒तैराव॑वृत्र॒न्नभू॑द्भ॒द्रा दे॒वहू॑तिर्नो अ॒द्य ।
प्राञ्चो॑ अगाम नृ॒तये॒ हसा॑य॒ द्राघी॑य॒ आयु॑: प्रत॒रं दधा॑नाः ॥10.18.3॥
i̱me jī̱vā vi mṛ̱tairāva̍vṛtra̱nnabhū̍dbha̱drā de̱vahū̍tirno a̱dya |
prāñco̍ agāma nṛ̱taye̱ hasā̍ya̱ drāghī̍ya̱ āyu̍: prata̱raṃ dadhā̍nāḥ
इ॒मं जी॒वेभ्य॑: परि॒धिं द॑धामि॒ मैषां॒ नु गा॒दप॑रो॒ अर्थ॑मे॒तम् ।
श॒तं जी॑वन्तु श॒रद॑: पुरू॒चीर॒न्तर्मृ॒त्युं द॑धतां॒ पर्व॑तेन ॥10.18.4॥
i̱maṃ jī̱vebhya̍: pari̱dhiṃ da̍dhāmi̱ maiṣā̱ṃ nu gā̱dapa̍ro̱ artha̍me̱tam |
śa̱taṃ jī̍vantu śa̱rada̍: purū̱cīra̱ntarmṛ̱tyuṃ da̍dhatā̱ṃ parva̍tena
यथाहा॑न्यनुपू॒र्वं भव॑न्ति॒ यथ॑ ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॒र्यन्ति॑ सा॒धु ।
यथा॒ न पूर्व॒मप॑रो॒ जहा॑त्ये॒वा धा॑त॒रायूं॑षि कल्पयैषाम् ॥10.18.5॥
yathāhā̍nyanupū̱rvaṃ bhava̍nti̱ yatha̍ ṛ̱tava̍ ṛ̱tubhi̱ryanti̍ sā̱dhu |
yathā̱ na pūrva̱mapa̍ro̱ jahā̍tye̱vā dhā̍ta̱rāyū̍ṃṣi kalpayaiṣām
आ रो॑ह॒तायु॑र्ज॒रसं॑ वृणा॒ना अ॑नुपू॒र्वं यत॑माना॒ यति॒ ष्ठ ।
इ॒ह त्वष्टा॑ सु॒जनि॑मा स॒जोषा॑ दी॒र्घमायु॑: करति जी॒वसे॑ वः ॥10.18.6॥
ā ro̍ha̱tāyu̍rja̱rasa̍ṃ vṛṇā̱nā a̍nupū̱rvaṃ yata̍mānā̱ yati̱ ṣṭha |
i̱ha tvaṣṭā̍ su̱jani̍mā sa̱joṣā̍ dī̱rghamāyu̍: karati jī̱vase̍ vaḥ
इ॒मा नारी॑रविध॒वाः सु॒पत्नी॒राञ्ज॑नेन स॒र्पिषा॒ सं वि॑शन्तु ।
अ॒न॒श्रवो॑ऽनमी॒वाः सु॒रत्ना॒ आ रो॑हन्तु॒ जन॑यो॒ योनि॒मग्रे॑ ॥10.18.7॥
i̱mā nārī̍ravidha̱vāḥ su̱patnī̱rāñja̍nena sa̱rpiṣā̱ saṃ vi̍śantu |
a̱na̱śravo̍'namī̱vāḥ su̱ratnā̱ ā ro̍hantu̱ jana̍yo̱ yoni̱magre̍
उदी॑र्ष्व नार्य॒भि जी॑वलो॒कं ग॒तासु॑मे॒तमुप॑ शेष॒ एहि॑ ।
ह॒स्त॒ग्रा॒भस्य॑ दिधि॒षोस्तवे॒दं पत्यु॑र्जनि॒त्वम॒भि सं ब॑भूथ ॥10.18.8॥
udī̍rṣva nārya̱bhi jī̍valo̱kaṃ ga̱tāsu̍me̱tamupa̍ śeṣa̱ ehi̍ |
ha̱sta̱grā̱bhasya̍ didhi̱ṣostave̱daṃ patyu̍rjani̱tvama̱bhi saṃ ba̍bhūtha
धनु॒र्हस्ता॑दा॒ददा॑नो मृ॒तस्या॒ऽस्मे क्ष॒त्राय॒ वर्च॑से॒ बला॑य ।
अत्रै॒व त्वमि॒ह व॒यं सु॒वीरा॒ विश्वा॒: स्पृधो॑ अ॒भिमा॑तीर्जयेम ॥10.18.9॥
dhanu̱rhastā̍dā̱dadā̍no mṛ̱tasyā̱'sme kṣa̱trāya̱ varca̍se̱ balā̍ya |
atrai̱va tvami̱ha va̱yaṃ su̱vīrā̱ viśvā̱: spṛdho̍ a̱bhimā̍tīrjayema
उप॑ सर्प मा॒तरं॒ भूमि॑मे॒तामु॑रु॒व्यच॑सं पृथि॒वीं सु॒शेवा॑म् ।
ऊर्ण॑म्रदा युव॒तिर्दक्षि॑णावत ए॒षा त्वा॑ पातु॒ निॠ॑तेरु॒पस्था॑त् ॥10.18.10॥
upa̍ sarpa mā̱tara̱ṃ bhūmi̍me̱tāmu̍ru̱vyaca̍saṃ pṛthi̱vīṃ su̱śevā̍m |
ūrṇa̍mradā yuva̱tirdakṣi̍ṇāvata e̱ṣā tvā̍ pātu̱ niṝ̍teru̱pasthā̍t
उच्छ्व॑ञ्चस्व पृथिवि॒ मा नि बा॑धथाः सूपाय॒नास्मै॑ भव सूपवञ्च॒ना ।
मा॒ता पु॒त्रं यथा॑ सि॒चाऽभ्ये॑नं भूम ऊर्णुहि ॥10.18.11॥
ucchva̍ñcasva pṛthivi̱ mā ni bā̍dhathāḥ sūpāya̱nāsmai̍ bhava sūpavañca̱nā |
mā̱tā pu̱traṃ yathā̍ si̱cā'bhye̍naṃ bhūma ūrṇuhi
उ॒च्छ्वञ्च॑माना पृथि॒वी सु ति॑ष्ठतु स॒हस्रं॒ मित॒ उप॒ हि श्रय॑न्ताम् ।
ते गृ॒हासो॑ घृत॒श्चुतो॑ भवन्तु वि॒श्वाहा॑स्मै शर॒णाः स॒न्त्वत्र॑ ॥10.18.12॥
u̱cchvañca̍mānā pṛthi̱vī su ti̍ṣṭhatu sa̱hasra̱ṃ mita̱ upa̱ hi śraya̍ntām |
te gṛ̱hāso̍ ghṛta̱ścuto̍ bhavantu vi̱śvāhā̍smai śara̱ṇāḥ sa̱ntvatra̍
उत्ते॑ स्तभ्नामि पृथि॒वीं त्वत्परी॒मं लो॒गं नि॒दध॒न्मो अ॒हं रि॑षम् ।
ए॒तां स्थूणां॑ पि॒तरो॑ धारयन्तु॒ तेऽत्रा॑ य॒मः साद॑ना ते मिनोतु ॥10.18.13॥
utte̍ stabhnāmi pṛthi̱vīṃ tvatparī̱maṃ lo̱gaṃ ni̱dadha̱nmo a̱haṃ ri̍ṣam |
e̱tāṃ sthūṇā̍ṃ pi̱taro̍ dhārayantu̱ te'trā̍ ya̱maḥ sāda̍nā te minotu
प्र॒ती॒चीने॒ मामह॒नीष्वा॑: प॒र्णमि॒वा द॑धुः । प्र॒तीचीं॑ जग्रभा॒ वाच॒मश्वं॑ रश॒नया॑ यथा ॥10.18.14॥
pra̱tī̱cīne̱ māmaha̱nīṣvā̍: pa̱rṇami̱vā da̍dhuḥ | pra̱tīcī̍ṃ jagrabhā̱ vāca̱maśva̍ṃ raśa̱nayā̍ yathā