अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
१० वैरूपः सध्रिः, तापसो धर्मो वा। विश्वे देवाः।त्रिष्टुप्, ४ जगती।
घ॒र्मा सम॑न्ता त्रि॒वृतं॒ व्या॑पतु॒स्तयो॒र्जुष्टिं॑ मात॒रिश्वा॑ जगाम ।
दि॒वस्पयो॒ दिधि॑षाणा अवेषन्वि॒दुर्दे॒वाः स॒हसा॑मानम॒र्कम् ॥10.114.1॥
gha̱rmā sama̍ntā tri̱vṛta̱ṃ vyā̍patu̱stayo̱rjuṣṭi̍ṃ māta̱riśvā̍ jagāma |
di̱vaspayo̱ didhi̍ṣāṇā aveṣanvi̱durde̱vāḥ sa̱hasā̍mānama̱rkam
ति॒स्रो दे॒ष्ट्राय॒ निॠ॑ती॒रुपा॑सते दीर्घ॒श्रुतो॒ वि हि जा॒नन्ति॒ वह्न॑यः ।
तासां॒ नि चि॑क्युः क॒वयो॑ नि॒दानं॒ परे॑षु॒ या गुह्ये॑षु व्र॒तेषु॑ ॥10.114.2॥
ti̱sro de̱ṣṭrāya̱ niṝ̍tī̱rupā̍sate dīrgha̱śruto̱ vi hi jā̱nanti̱ vahna̍yaḥ |
tāsā̱ṃ ni ci̍kyuḥ ka̱vayo̍ ni̱dāna̱ṃ pare̍ṣu̱ yā guhye̍ṣu vra̱teṣu̍
चतु॑ष्कपर्दा युव॒तिः सु॒पेशा॑ घृ॒तप्र॑तीका व॒युना॑नि वस्ते ।
तस्यां॑ सुप॒र्णा वृष॑णा॒ नि षे॑दतु॒र्यत्र॑ दे॒वा द॑धि॒रे भा॑ग॒धेय॑म् ॥10.114.3॥
catu̍ṣkapardā yuva̱tiḥ su̱peśā̍ ghṛ̱tapra̍tīkā va̱yunā̍ni vaste |
tasyā̍ṃ supa̱rṇā vṛṣa̍ṇā̱ ni ṣe̍datu̱ryatra̍ de̱vā da̍dhi̱re bhā̍ga̱dheya̍m
एक॑: सुप॒र्णः स स॑मु॒द्रमा वि॑वेश॒ स इ॒दं विश्वं॒ भुव॑नं॒ वि च॑ष्टे ।
तं पाके॑न॒ मन॑सापश्य॒मन्ति॑त॒स्तं मा॒ता रे॑ळ्हि॒ स उ॑ रेळ्हि मा॒तर॑म् ॥10.114.4॥
eka̍: supa̱rṇaḥ sa sa̍mu̱dramā vi̍veśa̱ sa i̱daṃ viśva̱ṃ bhuva̍na̱ṃ vi ca̍ṣṭe |
taṃ pāke̍na̱ mana̍sāpaśya̱manti̍ta̱staṃ mā̱tā re̍l̤hi̱ sa u̍ rel̤hi mā̱tara̍m
सु॒प॒र्णं विप्रा॑: क॒वयो॒ वचो॑भि॒रेकं॒ सन्तं॑ बहु॒धा क॑ल्पयन्ति ।
छन्दां॑सि च॒ दध॑तो अध्व॒रेषु॒ ग्रहा॒न्त्सोम॑स्य मिमते॒ द्वाद॑श ॥10.114.5॥
su̱pa̱rṇaṃ viprā̍: ka̱vayo̱ vaco̍bhi̱reka̱ṃ santa̍ṃ bahu̱dhā ka̍lpayanti |
chandā̍ṃsi ca̱ dadha̍to adhva̱reṣu̱ grahā̱ntsoma̍sya mimate̱ dvāda̍śa
ष॒ट्त्रिं॒शाँश्च॑ च॒तुर॑: क॒ल्पय॑न्त॒श्छन्दां॑सि च॒ दध॑त आद्वाद॒शम् ।
य॒ज्ञं वि॒माय॑ क॒वयो॑ मनी॒ष ऋ॑क्सा॒माभ्यां॒ प्र रथं॑ वर्तयन्ति ॥10.114.6॥
ṣa̱ṭtri̱ṃśām̐śca̍ ca̱tura̍: ka̱lpaya̍nta̱śchandā̍ṃsi ca̱ dadha̍ta ādvāda̱śam |
ya̱jñaṃ vi̱māya̍ ka̱vayo̍ manī̱ṣa ṛ̍ksā̱mābhyā̱ṃ pra ratha̍ṃ vartayanti
चतु॑र्दशा॒न्ये म॑हि॒मानो॑ अस्य॒ तं धीरा॑ वा॒चा प्र ण॑यन्ति स॒प्त ।
आप्ना॑नं ती॒र्थं क इ॒ह प्र वो॑च॒द्येन॑ प॒था प्र॒पिब॑न्ते सु॒तस्य॑ ॥10.114.7॥
catu̍rdaśā̱nye ma̍hi̱māno̍ asya̱ taṃ dhīrā̍ vā̱cā pra ṇa̍yanti sa̱pta |
āpnā̍naṃ tī̱rthaṃ ka i̱ha pra vo̍ca̱dyena̍ pa̱thā pra̱piba̍nte su̱tasya̍
स॒ह॒स्र॒धा प॑ञ्चद॒शान्यु॒क्था याव॒द्द्यावा॑पृथि॒वी ताव॒दित्तत् ।
स॒ह॒स्र॒धा म॑हि॒मान॑: स॒हस्रं॒ याव॒द्ब्रह्म॒ विष्ठि॑तं॒ ताव॑ती॒ वाक् ॥10.114.8॥
sa̱ha̱sra̱dhā pa̍ñcada̱śānyu̱kthā yāva̱ddyāvā̍pṛthi̱vī tāva̱dittat |
sa̱ha̱sra̱dhā ma̍hi̱māna̍: sa̱hasra̱ṃ yāva̱dbrahma̱ viṣṭhi̍ta̱ṃ tāva̍tī̱ vāk
कश्छन्द॑सां॒ योग॒मा वे॑द॒ धीर॒: को धिष्ण्यां॒ प्रति॒ वाचं॑ पपाद ।
कमृ॒त्विजा॑मष्ट॒मं शूर॑माहु॒र्हरी॒ इन्द्र॑स्य॒ नि चि॑काय॒ कः स्वि॑त् ॥10.114.9॥
kaśchanda̍sā̱ṃ yoga̱mā ve̍da̱ dhīra̱: ko dhiṣṇyā̱ṃ prati̱ vāca̍ṃ papāda |
kamṛ̱tvijā̍maṣṭa̱maṃ śūra̍māhu̱rharī̱ indra̍sya̱ ni ci̍kāya̱ kaḥ svi̍t
भूम्या॒ अन्तं॒ पर्येके॑ चरन्ति॒ रथ॑स्य धू॒र्षु यु॒क्तासो॑ अस्थुः ।
श्रम॑स्य दा॒यं वि भ॑जन्त्येभ्यो य॒दा य॒मो भव॑ति ह॒र्म्ये हि॒तः ॥10.114.10॥
bhūmyā̱ anta̱ṃ paryeke̍ caranti̱ ratha̍sya dhū̱rṣu yu̱ktāso̍ asthuḥ |
śrama̍sya dā̱yaṃ vi bha̍jantyebhyo ya̱dā ya̱mo bhava̍ti ha̱rmye hi̱taḥ