अध्ययनम्
११ दिव्य आंगिरसः, दक्षिणा वा प्राजापत्या। दक्षिना, दक्षिणादातारो वा। त्रिष्टुप् , ४ जगती।
आ॒विर॑भू॒न्महि॒ माघो॑नमेषां॒ विश्वं॑ जी॒वं तम॑सो॒ निर॑मोचि ।
महि॒ ज्योति॑: पि॒तृभि॑र्द॒त्तमागा॑दु॒रुः पन्था॒ दक्षि॑णाया अदर्शि ॥10.107.1॥
ā̱vira̍bhū̱nmahi̱ māgho̍nameṣā̱ṃ viśva̍ṃ jī̱vaṃ tama̍so̱ nira̍moci |
mahi̱ jyoti̍: pi̱tṛbhi̍rda̱ttamāgā̍du̱ruḥ panthā̱ dakṣi̍ṇāyā adarśi
उ॒च्चा दि॒वि दक्षि॑णावन्तो अस्थु॒र्ये अ॑श्व॒दाः स॒ह ते सूर्ये॑ण ।
हि॒र॒ण्य॒दा अ॑मृत॒त्वं भ॑जन्ते वासो॒दाः सो॑म॒ प्र ति॑रन्त॒ आयु॑: ॥10.107.2॥
u̱ccā di̱vi dakṣi̍ṇāvanto asthu̱rye a̍śva̱dāḥ sa̱ha te sūrye̍ṇa |
hi̱ra̱ṇya̱dā a̍mṛta̱tvaṃ bha̍jante vāso̱dāḥ so̍ma̱ pra ti̍ranta̱ āyu̍:
दैवी॑ पू॒र्तिर्दक्षि॑णा देवय॒ज्या न क॑वा॒रिभ्यो॑ न॒हि ते पृ॒णन्ति॑ ।
अथा॒ नर॒: प्रय॑तदक्षिणासोऽवद्यभि॒या ब॒हव॑: पृणन्ति ॥10.107.3॥
daivī̍ pū̱rtirdakṣi̍ṇā devaya̱jyā na ka̍vā̱ribhyo̍ na̱hi te pṛ̱ṇanti̍ |
athā̱ nara̱: praya̍tadakṣiṇāso'vadyabhi̱yā ba̱hava̍: pṛṇanti
श॒तधा॑रं वा॒युम॒र्कं स्व॒र्विदं॑ नृ॒चक्ष॑स॒स्ते अ॒भि च॑क्षते ह॒विः ।
ये पृ॒णन्ति॒ प्र च॒ यच्छ॑न्ति संग॒मे ते दक्षि॑णां दुहते स॒प्तमा॑तरम् ॥10.107.4॥
śa̱tadhā̍raṃ vā̱yuma̱rkaṃ sva̱rvida̍ṃ nṛ̱cakṣa̍sa̱ste a̱bhi ca̍kṣate ha̱viḥ |
ye pṛ̱ṇanti̱ pra ca̱ yaccha̍nti saṃga̱me te dakṣi̍ṇāṃ duhate sa̱ptamā̍taram
दक्षि॑णावान्प्रथ॒मो हू॒त ए॑ति॒ दक्षि॑णावान्ग्राम॒णीरग्र॑मेति ।
तमे॒व म॑न्ये नृ॒पतिं॒ जना॑नां॒ यः प्र॑थ॒मो दक्षि॑णामावि॒वाय॑ ॥10.107.5॥
dakṣi̍ṇāvānpratha̱mo hū̱ta e̍ti̱ dakṣi̍ṇāvāngrāma̱ṇīragra̍meti |
tame̱va ma̍nye nṛ̱pati̱ṃ janā̍nā̱ṃ yaḥ pra̍tha̱mo dakṣi̍ṇāmāvi̱vāya̍
तमे॒व ऋषिं॒ तमु॑ ब्र॒ह्माण॑माहुर्यज्ञ॒न्यं॑ साम॒गामु॑क्थ॒शास॑म् ।
स शु॒क्रस्य॑ त॒न्वो॑ वेद ति॒स्रो यः प्र॑थ॒मो दक्षि॑णया र॒राध॑ ॥10.107.6॥
tame̱va ṛṣi̱ṃ tamu̍ bra̱hmāṇa̍māhuryajña̱nya̍ṃ sāma̱gāmu̍ktha̱śāsa̍m |
sa śu̱krasya̍ ta̱nvo̍ veda ti̱sro yaḥ pra̍tha̱mo dakṣi̍ṇayā ra̱rādha̍
दक्षि॒णाश्वं॒ दक्षि॑णा॒ गां द॑दाति॒ दक्षि॑णा च॒न्द्रमु॒त यद्धिर॑ण्यम् ।
दक्षि॒णान्नं॑ वनुते॒ यो न॑ आ॒त्मा दक्षि॑णां॒ वर्म॑ कृणुते विजा॒नन् ॥10.107.7॥
dakṣi̱ṇāśva̱ṃ dakṣi̍ṇā̱ gāṃ da̍dāti̱ dakṣi̍ṇā ca̱ndramu̱ta yaddhira̍ṇyam |
dakṣi̱ṇānna̍ṃ vanute̱ yo na̍ ā̱tmā dakṣi̍ṇā̱ṃ varma̍ kṛṇute vijā̱nan
न भो॒जा म॑म्रु॒र्न न्य॒र्थमी॑यु॒र्न रि॑ष्यन्ति॒ न व्य॑थन्ते ह भो॒जाः ।
इ॒दं यद्विश्वं॒ भुव॑नं॒ स्व॑श्चै॒तत्सर्वं॒ दक्षि॑णैभ्यो ददाति ॥10.107.8॥
na bho̱jā ma̍mru̱rna nya̱rthamī̍yu̱rna ri̍ṣyanti̱ na vya̍thante ha bho̱jāḥ |
i̱daṃ yadviśva̱ṃ bhuva̍na̱ṃ sva̍ścai̱tatsarva̱ṃ dakṣi̍ṇaibhyo dadāti
भो॒जा जि॑ग्युः सुर॒भिं योनि॒मग्रे॑ भो॒जा जि॑ग्युर्व॒ध्वं१ या सु॒वासा॑: ।
भो॒जा जि॑ग्युरन्त॒:पेयं॒ सुरा॑या भो॒जा जि॑ग्यु॒र्ये अहू॑ताः प्र॒यन्ति॑ ॥10.107.9॥
bho̱jā ji̍gyuḥ sura̱bhiṃ yoni̱magre̍ bho̱jā ji̍gyurva̱dhvaṃ1 yā su̱vāsā̍: |
bho̱jā ji̍gyuranta̱:peya̱ṃ surā̍yā bho̱jā ji̍gyu̱rye ahū̍tāḥ pra̱yanti̍
भो॒जायाश्वं॒ सं मृ॑जन्त्या॒शुं भो॒जाया॑स्ते क॒न्या॒३ शुम्भ॑माना ।
भो॒जस्ये॒दं पु॑ष्क॒रिणी॑व॒ वेश्म॒ परि॑ष्कृतं देवमा॒नेव॑ चि॒त्रम् ॥10.107.10॥
bho̱jāyāśva̱ṃ saṃ mṛ̍jantyā̱śuṃ bho̱jāyā̍ste ka̱nyā̱3 śumbha̍mānā |
bho̱jasye̱daṃ pu̍ṣka̱riṇī̍va̱ veśma̱ pari̍ṣkṛtaṃ devamā̱neva̍ ci̱tram
भो॒जमश्वा॑: सुष्ठु॒वाहो॑ वहन्ति सु॒वृद्रथो॑ वर्तते॒ दक्षि॑णायाः ।
भो॒जं दे॑वासोऽवता॒ भरे॑षु भो॒जः शत्रू॑न्त्समनी॒केषु॒ जेता॑ ॥10.107.11॥
bho̱jamaśvā̍: suṣṭhu̱vāho̍ vahanti su̱vṛdratho̍ vartate̱ dakṣi̍ṇāyāḥ |
bho̱jaṃ de̍vāso'vatā̱ bhare̍ṣu bho̱jaḥ śatrū̍ntsamanī̱keṣu̱ jetā̍