अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- तै॰ब्रा॰ ३.७.६
- संहिता निर्देशाः
- मूलम्
- तैत्तिरीय-ऋग्वेदपाठः याजुषमन्त्ररत्नाकरानुसारेण। स्वरः गुरोः समीपे एव।
तै॰ब्रा॰ ३.७.६
परि॑स्तृणीत॒ परि॑धत्ता॒ग्निम्।
परि॑हितो॒ऽग्निर्यज॑मानं भुनक्तु।
अ॒पाꣳ रस॒ ओष॑धीनाꣳ सु॒वर्णः॑।
नि॒ष्का इ॒मे यज॑मानस्य सन्तु काम॒दुघाः᳚।
अ॒मुत्रा॒मुष्मिँ॑ल्लो॒के।
भूप॑ते॒ भुव॑नपते।
म॒ह॒तो भू॒तस्य॑ पते।
ब्र॒ह्माणं॑ त्वा वृणीमहे।
अ॒हं भूप॑तिर॒हं भुव॑नपतिः।
अ॒हं म॑ह॒तो भू॒तस्य॒ पतिः॑॥५५॥
दे॒वेन॑ सवि॒त्रा प्रसू॑त॒ आर्त्वि॑ज्यं करिष्यामि।
देव॑ सवितरे॒तं त्वा॑ वृणते।
बृह॒स्पतिं॒ दैव्यं॑ ब्र॒ह्माणम्᳚।
तद॒हं मन॑से॒ प्र ब्र॑वीमि।
मनो॑ गायत्रि॒यै।
गा॒य॒त्री त्रि॒ष्टुभे᳚।
त्रि॒ष्टुब्जग॑त्यै।
जग॑त्यनु॒ष्टुभे᳚।
अ॒नु॒ष्टुक्प॒ङ्क्त्यै।
प॒ङ्क्तिः प्र॒जाप॑तये॥५६॥
प्र॒जाप॑ति॒र्विश्वे᳚भ्यो दे॒वेभ्यः॑।
विश्वे॑ दे॒वा बृह॒स्पत॑ये।
बृह॒स्पति॒र्ब्रह्म॑णे।
ब्रह्म॒ भूर्भुवः॒ सुवः॑।
बृह॒स्पति॑र्दे॒वानां᳚ ब्र॒ह्मा।
अ॒हं म॑नु॒ष्या॑णाम्।
बृह॑स्पते य॒ज्ञं गो॑पाय।
इ॒दं तस्मै॑ ह॒र्म्यं क॑रोमि।
यो वो॑ देवा॒श्चर॑ति ब्रह्म॒चर्यम्᳚।
मे॒धा॒वी दि॒क्षु मन॑सा तप॒स्वी॥५७॥
अ॒न्तर्दू॒तश्च॑रति॒ मानु॑षीषु।
चतुः॑ शिखण्डा युव॒तिः सु॒पेशाः᳚।
घृ॒तप्र॑तीका॒ भुव॑नस्य॒ मध्ये᳚।
म॒र्मृ॒ज्यमा॑ना मह॒ते सौभ॑गाय।
मह्यं॑ धुक्ष्व॒ यज॑मानाय॒ कामान्॑।
भूमि॑र्भू॒त्वा म॑हि॒मानं॑ पुपोष।
ततो॑ दे॒वी व॑र्धयते॒ पयाꣳ॑सि।
य॒ज्ञिया॑ य॒ज्ञं वि च॒ यन्ति॒ शं च॑।
ओष॑धी॒राप॑ इ॒ह शक्व॑रीश्च।
यो मा॑ हृ॒दा मन॑सा॒ यश्च॑ वा॒चा॥५८॥
यो ब्रह्म॑णा॒ कर्म॑णा॒ द्वेष्टि॑ देवाः।
यः श्रु॒तेन॒ हृद॑येनेष्ण॒ता च॑।
तस्ये᳚न्द्र॒ वज्रे॑ण॒ शिर॑श्छिनद्मि।
ऊर्णा॑मृदु॒ प्रथ॑मानꣴ स्यो॒नम्।
दे॒वेभ्यो॒ जुष्ट॒ꣳ॒ सद॑नाय ब॒र्॒हिः।
सु॒व॒र्गे लो॒के यज॑मान॒ꣳ॒ हि धे॒हि।
मां नाक॑स्य पृ॒ष्ठे प॑र॒मे व्यो॑मन्।
चतुः॑ शिखण्डा युव॒तिः सु॒पेशाः᳚।
घृ॒तप्र॑तीका व॒युना॑नि वस्ते।
साऽऽस्ती॒र्यमा॑णा मह॒ते सौभ॑गाय॥५९॥
सा मे॑ धुक्ष्व॒ यज॑मानाय॒ कामान्॑।
शि॒वा च॑ मे श॒ग्मा चै॑धि।
स्यो॒ना च॑ मे सु॒षदा॑ चैधि।
ऊर्ज॑स्वती च मे॒ पय॑स्वती चैधि।
इष॒मूर्जं॑ मे पिन्वस्व।
ब्रह्म॒ तेजो॑ मे पिन्वस्व।
क्ष॒त्रमोजो॑ मे पिन्वस्व।
विशं॒ पुष्टिं॑ मे पिन्वस्व।
आयु॑र॒न्नाद्यं॑ मे पिन्वस्व।
प्र॒जां प॒शून्मे॑ पिन्वस्व॥६०॥
अ॒स्मिन् य॒ज्ञ उप॒ भूय॒ इन्नु मे᳚।
अवि॑क्षोभाय परि॒धीं द॑धामि।
ध॒र्ता ध॒रुणो॒ धरी॑यान्।
अ॒ग्निर्द्वेषाꣳ॑सि॒ निरि॒तो नु॑दातै।
विच्छि॑नद्मि॒ विधृ॑तीभ्याꣳ स॒पत्नान्॑।
जा॒तान्भ्रातृ॑व्या॒न्॒ ये च॑ जनि॒ष्यमा॑णाः।
वि॒शो य॒न्त्राभ्यां॒ विध॑माम्येनान्।
अ॒हꣴ स्वाना॑मुत्त॒मो॑ऽसानि देवाः।
वि॒शो य॒न्त्रे नु॒दमा॑ने॒ अरा॑तिम्।
विश्वं॑ पा॒प्मान॒मम॑तिं दुर्मरा॒युम्॥६१॥
सीद॑न्ती दे॒वी सु॑कृ॒तस्य॑ लो॒के।
धृती᳚ स्थो॒ विधृ॑ती॒ स्वधृ॑ती।
प्रा॒णान्मयि॑ धारयतम्।
प्र॒जां मयि॑ धारयतम्।
प॒शून्मयि॑ धारयतम्।
अ॒यं प्र॑स्त॒र उ॒भय॑स्य ध॒र्ता।
ध॒र्ता प्र॑या॒जाना॑मु॒तानू॑या॒जाना᳚म्।
स दा॑धार स॒मिधो॑ वि॒श्वरू॑पाः।
तस्मि॒न्थ्स्रुचो॒ अध्या सा॑दयामि।
आ रो॑ह प॒थो जु॑हु देव॒यानान्॑॥६२॥
यत्रर्ष॑यः प्रथम॒जा ये पु॑रा॒णाः।
हिर॑ण्यपक्षाऽजि॒रा सम्भृ॑ताङ्गा।
वहा॑सि मा सु॒कृतां॒ यत्र॑ लो॒काः।
अवा॒हं बा॑ध उप॒भृता॑ स॒पत्नान्॑।
जा॒तान्भ्रातृ॑व्या॒न्॒ ये च॑ जनि॒ष्यमा॑णाः।
दोहै॑ य॒ज्ञꣳ सु॒दुघा॑मिव धे॒नुम्।
अ॒हमुत्त॑रो भूयासम्।
अध॑रे॒ मथ्स॒पत्नाः᳚।
यो मा॑ वा॒चा मन॑सा दुर्मरा॒युः।
हृ॒दाऽरा॑ती॒याद॑भि॒दास॑दग्ने॥६३॥
इ॒दम॑स्य चि॒त्तमध॑रं ध्रु॒वायाः᳚।
अ॒हमुत्त॑रो भूयासम्।
अध॑रे॒ मथ्स॒पत्नाः᳚।
ऋ॒ष॒भो॑ऽसि शाक्व॒रः।
घृ॒ताची॑नाꣳ सू॒नुः।
प्रि॒येण॒ नाम्ना᳚ प्रि॒ये सद॑सि सीद।
स्यो॒नो मे॑ सीद सु॒षदः॑ पृथि॒व्याम्।
प्रथ॑यि प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ सुव॒र्गे लो॒के।
दि॒वि सी॑द पृथि॒व्याम॒न्तरि॑क्षे।
अ॒हमुत्त॑रो भूयासम्॥६४॥{त्त॑}%for spacing!
अध॑रे॒ मथ्स॒पत्नाः᳚।
इ॒यꣴ स्था॒ली घृ॒तस्य॑ पू॒र्णा।
अच्छि॑न्नपयाः श॒तधा॑र॒ उथ्सः॑।
मा॒रु॒तेन॒ शर्म॑णा॒ दैव्ये॑न।
य॒ज्ञो॑ऽसि स॒र्वतः॑ श्रि॒तः।
स॒र्वतो॒ मां भू॒तं भ॑वि॒ष्यच्छ्र॑यताम्।
श॒तं मे॑ सन्त्वा॒शिषः॑।
स॒हस्रं॑ मे सन्तु सू॒नृताः᳚।
इरा॑वतीः पशु॒मतीः᳚।
प्र॒जाप॑तिरसि स॒र्वतः॑ श्रि॒तः॥६५॥
स॒र्वतो॒ मां भू॒तं भ॑वि॒ष्यच्छ्र॑यताम्।
श॒तं मे॑ सन्त्वा॒शिषः॑।
स॒हस्रं॑ मे सन्तु सू॒नृताः᳚।
इरा॑वतीः पशु॒मतीः᳚।
इ॒दमि॑न्द्रि॒यम॒मृतं॑ वी॒र्यम्᳚।
अ॒नेनेन्द्रा॑य प॒शवो॑ऽचिकिथ्सन्।
तेन॑ देवा अव॒तोप॒ माम्।
इ॒हेष॒मूर्जं॒ यशः॒ सह॒ ओजः॑ सनेयम्।
शृ॒तं मयि॑ श्रयताम्।
यत्पृ॑थि॒वीमच॑र॒त्तत्प्रवि॑ष्टम्॥६६॥
येनासि॑ञ्च॒द्बल॒मिन्द्रे᳚ प्र॒जाप॑तिः।
इ॒दं तच्छु॒क्रं मधु॑ वा॒जिनी॑वत्।
येनो॒परि॑ष्टा॒दधि॑नोन्महे॒न्द्रम्।
दधि॒ मां धि॑नोतु।
अ॒यं वे॒दः पृ॑थि॒वीमन्व॑विन्दत्।
गुहा॑ स॒तीं गह॑ने॒ गह्व॑रेषु।
स वि॑न्दतु॒ यज॑मानाय लो॒कम्।
अच्छि॑द्रं य॒ज्ञं भूरि॑कर्मा करोतु।
अ॒यं य॒ज्ञः सम॑सदद्ध॒विष्मान्॑।
ऋ॒चा साम्ना॒ यजु॑षा दे॒वता॑भिः॥६७॥
तेन॑ लो॒कान्थ्सूर्य॑वतो जयेम।
इन्द्र॑स्य स॒ख्यम॑मृत॒त्वम॑श्याम्।
यो नः॒ कनी॑य इ॒ह का॒मया॑तै।
अ॒स्मिन् य॒ज्ञे यज॑मानाय॒ मह्यम्᳚।
अप॒ तमि॑न्द्रा॒ग्नी भुव॑नान्नुदेताम्।
अ॒हं प्र॒जां वी॒रव॑तीं विदेय।
अग्ने॑ वाजजित्।
वाजं॑ त्वा सरि॒ष्यन्तम्᳚।
वाजं॑ जे॒ष्यन्तम्᳚।
वा॒जिनं॑ वाज॒जितम्᳚॥६८॥
वा॒ज॒जि॒त्यायै॒ सं मा᳚र्ज्मि।
अ॒ग्निम॑न्ना॒दम॒न्नाद्या॑य।
उप॑हूतो॒ द्यौः पि॒ता।
उप॒ मां द्यौः पि॒ता ह्व॑यताम्।
अ॒ग्निराग्नी᳚ध्रात्।
आयु॑षे॒ वर्च॑से।
जी॒वात्वै पुण्या॑य।
उप॑हूता पृथि॒वी मा॒ता।
उप॒ मां मा॒ता पृ॑थि॒वी ह्व॑यताम्।
अ॒ग्निराग्नी᳚ध्रात्॥६९॥
आयु॑षे॒ वर्च॑से।
जी॒वात्वै पुण्या॑य।
मनो॒ ज्योति॑र्जुषता॒माज्यम्᳚।
विच्छि॑न्नं य॒ज्ञꣳ समि॒मं द॑धातु।
बृह॒स्पति॑स्तनुतामि॒मं नः॑।
विश्वे॑ दे॒वा इ॒ह मा॑दयन्ताम्।
यन्ते॑ अग्न आवृ॒श्चामि॑।
अ॒हं वा᳚ क्षिपि॒तश्चरन्॑।
प्र॒जां च॒ तस्य॒ मूलं॑ च।
नी॒चैर्दे॑वा॒ नि वृ॑श्चत॥७०॥
अग्ने॒ यो नो॑ऽभि॒दास॑ति।
स॒मा॒नो यश्च॒ निष्ट्यः॑।
इ॒ध्मस्ये॑व प्र॒क्षाय॑तः।
मा तस्योच्छे॑षि॒ किञ्च॒न।
यो मां द्वेष्टि॑ जातवेदः।
यं चा॒ऽऽहं द्वेष्मि॒ यश्च॒ माम्।
सर्वा॒ꣴ॒स्तान॑ग्ने॒ सन्द॑ह।
याꣴश्चा॒हं द्वेष्मि॒ ये च॒ माम्।
अग्ने॑ वाजजित्।
वाजं॑ त्वा ससृ॒वाꣳसम्᳚॥७१॥
वाजं॑ जिगि॒वाꣳसम्᳚।
वा॒जिनं॑ वाज॒जितम्᳚।
वा॒ज॒जि॒त्यायै॒ सम्मा᳚र्ज्मि।
अ॒ग्निम॑न्ना॒दम॒न्नाद्या॑य।
वेदि॑र्ब॒र्॒हिः शृ॒तꣳ ह॒विः।
इ॒ध्मः प॑रि॒धयः॒ स्रुचः॑।
आज्यं॑ य॒ज्ञ ऋचो॒ यजुः॑।
या॒ज्या᳚श्च वषट्का॒राः।
सं मे॒ सन्न॑तयो नमन्ताम्।
इ॒ध्म॒स॒न्नह॑ने हु॒ते॥७२॥
दि॒वः खीलोऽव॑ततः।
पृ॒थि॒व्या अध्युत्थि॑तः।
तेना॑ स॒हस्र॑काण्डेन।
द्वि॒षन्तꣳ॑ शोचयामसि।
द्वि॒षन्मे॑ ब॒हु शो॑चतु।
ओष॑धे॒ मो अ॒हꣳ शु॑चम्।
यज्ञ॒ नम॑स्ते यज्ञ।
नमो॒ नम॑श्च ते यज्ञ।
शि॒वेन॑ मे॒ सन्ति॑ष्ठस्व।
स्यो॒नेन॑ मे॒ सन्ति॑ष्ठस्व॥७३॥
सु॒भू॒तेन॑ मे॒ सन्ति॑ष्ठस्व।
ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सेन॑ मे॒ सन्ति॑ष्ठस्व।
य॒ज्ञस्यर्द्धि॒मनु॒ सन्ति॑ष्ठस्व।
उप॑ ते यज्ञ॒ नमः॑।
उप॑ ते॒ नमः॑।
उप॑ ते॒ नमः॑।
त्रिष्फ॒लीक्रि॒यमा॑णानाम्।
यो न्य॒ङ्गो अ॑व॒शिष्य॑ते।
रक्ष॑सां भाग॒धेयम्᳚।
आप॒स्तत्प्र व॑हतादि॒तः॥७४॥
उ॒लूख॑ले॒ मुस॑ले॒ यच्च॒ शूर्पे᳚।
आ॒शि॒श्लेष॑ दृ॒षदि॒ यत्क॒पाले᳚।
अ॒व॒प्रुषो॑ वि॒प्रुषः॒ संय॑जामि।
विश्वे॑ दे॒वा ह॒विरि॒दं जु॑षन्ताम्।
य॒ज्ञे या वि॒प्रुषः॒ सन्ति॑ ब॒ह्वीः।
अ॒ग्नौ ताः सर्वाः॒ स्वि॑ष्टाः॒ सुहु॑ता जुहोमि।
उ॒द्यन्न॒द्यमि॑त्र महः।
स॒पत्ना᳚न्मे अनीनशः।
दिवै॑नान् वि॒द्युता॑ जहि।
नि॒म्रोच॒न्नध॑रान्कृधि॥७५॥
उ॒द्यन्न॒द्य वि नो॑ भज।
पि॒ता पु॒त्रेभ्यो॒ यथा᳚।
दी॒र्घा॒यु॒त्वस्य॑ हेशिषे।
तस्य॑ नो देहि सूर्य।
उ॒द्यन्न॒द्य मि॑त्रमहः।
आ॒रोह॒न्नुत्त॑रां॒ दिवम्᳚।
हृ॒द्रो॒गं मम॑ सूर्य।
ह॒रि॒माणं॑ च नाशय।
शुके॑षु मे हरि॒माणम्᳚।
रो॒प॒णाका॑सु दध्मसि॥७६॥
अथो॑ हारिद्र॒वेषु॑ मे।
ह॒रि॒माणं॒ नि द॑ध्मसि।
उद॑गाद॒यमा॑दि॒त्यः।
विश्वे॑न॒ सह॑सा स॒ह।
द्वि॒षन्तं॒ मम॑ र॒न्धयन्॑।
मो अ॒हं द्वि॑ष॒तो र॑धम्।
{ }
यो नः॒ शपा॒दश॑पतः।
यश्च॑ नः॒ शप॑तः॒ शपा᳚त्।
उ॒षाश्च॒ तस्मै॑ नि॒म्रुक्च॑।
सर्वं॑ पा॒पꣳ समू॑हताम्॥७७॥
यो नः॑ स॒पत्नो॒ यो रणः॑।
मर्तो॑ऽभि॒दास॑ति देवाः।
इ॒ध्मस्ये॑व प्र॒क्षाय॑तः।
मा तस्योच्छे॑षि॒ किञ्च॒न।
अव॑सृष्टः॒ परा॑पत।
श॒रो ब्रह्म॑सꣳशितः।
गच्छा॒ऽमित्रा॒न्प्र वि॑श।
मैषां॒ कञ्च॒नोच्छि॑षः॥७८॥ ॥TB 3.7.6॥
॥१॥