Traditionally attributed to Aṣṭāvakra; dialogue with Janaka
janaka uvāca..
kathaṃ jñānamavāpnoti kathaṃ muktirbhaviṣyati.
vairāgyaṃ ca kathaṃ prāptaṃ etad brūhi mama prabho
||1||aṣṭāvakra uvāca..
muktiṃ icchasi cettāta viṣayān viṣavattyaja.
kṣamārjavadayātoṣasatyaṃ pīyūṣavad bhaja
||2||na pṛthvī na jalaṃ nāgnirna vāyurdyaurna vā bhavān.
eṣāṃ sākṣiṇamātmānaṃ cidrūpaṃ viddhi muktaye
||3||yadi dehaṃ pṛthak kṛtya citi viśrāmya tiṣṭhasi.
adhunaiva sukhī śānto bandhamukto bhaviṣyasi
||4||na tvaṃ viprādiko varṇo nāśramī nākṣagocaraḥ.
asaṅgo'si nirākāro viśvasākṣī sukhī bhava
||5||dharmādharmau sukhaṃ duḥkhaṃ mānasāni na te vibho.
na kartāsi na bhoktāsi mukta evāsi sarvadā
||6||eko draṣṭāsi sarvasya muktaprāyo'si sarvadā.
ayameva hi te bandho draṣṭāraṃ paśyasītaram
||7||ahaṃ kartetyahaṃmānamahākṛṣṇāhidaṃśitaḥ.
nāhaṃ karteti viśvāsāmṛtaṃ pītvā sukhī bhava
||8||eko viśuddhabodho'haṃ iti niścayavahninā.
prajvālyājñānagahanaṃ vītaśokaḥ sukhī bhava
||9||yatra viśvamidaṃ bhāti kalpitaṃ rajjusarpavat.
ānandaparamānandaḥ sa bodhastvaṃ sukhaṃ bhava
||10||muktābhimānī mukto hi baddho baddhābhimānyapi.
kiṃvadantīha satyeyaṃ yā matiḥ sā gatirbhavet
||11||ātmā sākṣī vibhuḥ pūrṇa eko muktaścidakriyaḥ.
asaṃgo niḥspṛhaḥ śānto bhramātsaṃsāravāniva
||12||kūṭasthaṃ bodhamadvaitamātmānaṃ paribhāvaya.
ābhāso'haṃ bhramaṃ muktvā bhāvaṃ bāhyamathāntaram
||13||dehābhimānapāśena ciraṃ baddho'si putraka.
bodho'haṃ jñānakhaḍgena taḥnikṛtya sukhī bhava
||14||niḥsaṃgo niṣkriyo'si tvaṃ svaprakāśo niraṃjanaḥ.
ayameva hi te bandhaḥ samādhimanutiṣṭhati
||15||tvayā vyāptamidaṃ viśvaṃ tvayi protaṃ yathārthataḥ.
śuddhabuddhasvarūpastvaṃ mā gamaḥ kṣudracittatām
||16||nirapekṣo nirvikāro nirbharaḥ śītalāśayaḥ.
agādhabuddhirakṣubdho bhava cinmātravāsanaḥ
||17||sākāramanṛtaṃ viddhi nirākāraṃ tu niścalaṃ.
etattattvopadeśena na punarbhavasaṃbhavaḥ
||18||yathaivādarśamadhyasthe rūpe'ntaḥ paritastu saḥ.
tathaivā'smin śarīre'ntaḥ paritaḥ parameśvaraḥ
||19||ekaṃ sarvagataṃ vyoma bahirantaryathā ghaṭe.
nityaṃ nirantaraṃ brahma sarvabhūtagaṇe tathā
||20||