मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Vāṇīstavanam

Also spelled: Vanisthavanam

3

pāramparikam

śrī-nārāyaṇa uvāca

vāgdevatāyāḥ stavanaṃ śrūyatāṃ sarvakāmadam .

mahāmuniryājñavalkyo yena tuṣṭāva tāṃ purā ..

||1||

guruśāpācca sa munirhatavidyo babhūva ha .

tadā jagāma duḥkhārto ravisthānaṃ ca puṇyadam ..

||2||

samprāpya tapasā sūryaṃ koṇārke dṛṣṭigocare .

tuṣṭāva sūryaṃ śokena ruroda sa punaḥ punaḥ ..

||3||

sūryastaṃ pāṭhayāmāsa vedavedāṅgamīśvaraḥ .

uvāca stuhi vāgdevīṃ bhaktyā ca smṛtihetave ..

||4||

tamityuktvā dīnanātho hyantardhānaṃ jagāma saḥ .

muniḥ snātvā ca tuṣṭāva bhaktinamrātmakandharaḥ ..

||5||

yājñavalkya uvāca

kṛpāṃ kuru jaganmātarmāmevaṃ hatatejasam .

guruśāpāt smṛtibhraṣṭaṃ vidyāhīnaṃ ca duḥkhitam ..

||6||

jñānaṃ dehi smṛtiṃ dehi vidyāṃ vidyādhidevate .

pratiṣṭhāṃ kavitāṃ dehi śāktaṃ śiṣyaprabodhikām ..

||7||

granthanirmitiśaktiṃ ca sacchiṣyaṃ supratiṣṭhitam .

pratibhāṃ satsabhāyāṃ ca vicārakṣamatāṃ śubhām ..

||8||

luptāṃ sarvāṃ daivavaśānnavaṃ kuru punaḥ punaḥ .

yathā'ṅkuraṃ janayati bhagavān yogamāyayā ..

||9||

brahmasvarūpā paramā jyotirūpā sanātanī .

sarvavidyādhidevī yā tasyai vāṇyai namo namaḥ ..

||10||

yayā vinā jagat sarvaṃ śaśvajjīvanmṛtaṃ sadā .

jñānādhidevī yā tasyai sarasvatyai namo namaḥ ..

||11||

yayā vinā jagat sarvaṃ mūkamunmattavat sadā .

vāgadhiṣṭhātṛdevī yā tasyai vāṇyai namo namaḥ ..

||12||

himacandanakundendukumudāmbhojasannibhā .

varṇādhidevī yā tasyai cākṣarāyai namo namaḥ ..

||13||

visargabindumātrāṇāṃ yadadhiṣṭhānameva ca .

itthaṃ tvaṃ gīyase sadbhirbhāratyai te namo namaḥ ..

||14||

yayā vinā'tra saṅkhyākṛtsaṅkhyāṃ kartuṃ na śaknute .

kālasaṅkhyāsvarūpā yā tasyai devyai namo namaḥ ..

||15||

vyākhyāsvarūpā yā devī vyākhyādhiṣṭhātṛdevatā .

bhramasiddhāntarūpā yā tasyai devyai namo namaḥ ..

||16||

smṛtiśaktirjñānaśaktirbuddhiśaktisvarūpiṇī .

pratibhā kalpanāśaktiryā ca tasyai namo namaḥ ..

||17||

sanatkumāro brahmāṇaṃ jñānaṃ papraccha yatra vai .

babhūva jaḍavatso'pi siddhāntaṃ kartumakṣamaḥ ..

||18||

tadā''jagāma bhagavānātmā śrīkṛṣṇa īśvaraḥ .

uvāca sa ca taṃ stauhi vāṇīmiti prajāpate ..

||19||

sa ca tuṣṭāva tāṃ brahmā cā''jñayā paramātmanaḥ .

cakāra tatprasādena tadā siddhāntamuttamam ..

||20||

yadāpyanantaṃ papraccha jñānamekaṃ vasundharā .

babhūva mūkavatso'pi siddhāntaṃ kartumakṣamaḥ ..

||21||

tadā tvāṃ ca sa tuṣṭāva santrastaḥ kaśyapājñayā .

tataścakāra siddhāntaṃ nirmalaṃ bhramabhañjanam ..

||22||

vyāsaḥ purāṇasūtraṃ samapṛcchadvālmikiṃ yadā .

maunībhūtaḥ sa sasmāra tvāmeva jagadambikām ..

||23||

tadā cakāra siddhāntaṃ tvadvareṇa munīśvaraḥ .

sa prāpa nirmalaṃ jñānaṃ pramādadhvaṃsakāraṇam ..

||24||

purāṇasūtraṃ śrutvā sa vyāsaḥ kṛṣṇakalodbhavaḥ .

tvāṃ siṣeve ca dadhyau taṃ śatavarṣaṃ ca puṣkare ..

||25||

tadā tvatto varaṃ prāpya sa kavīndro babhūva ha .

tadā vedavibhāgaṃ ca purāṇāni cakāra ha ..

||26||

yadā mahendre papraccha tattvajñānaṃ śivā śivam .

kṣaṇaṃ tvāmeva sañcintya tasyai jñānaṃ dadau vibhuḥ ..

||27||

papraccha śabdaśāstraṃ ca mahendraśca bṛhaspatim .

divyaṃ varṣasahasraṃ ca sa tvāṃ dadhyau ca puṣkare ..

||28||

tadā tvatto varaṃ prāpya divyaṃ varṣasahasrakam .

uvāca śabdaśāstraṃ ca tadarthaṃ ca sureśvaram ..

||29||

adhyāpitāśca yaiḥ śiṣyā yairadhītaṃ munīśvaraiḥ .

te ca tvāṃ parisañcintya pravartante sureśvari ..

||30||

tvaṃ saṃstutā pūjitā ca munīndramanumānavaiḥ .

daityendraiśca suraiścāpi brahmaviṣṇuśivādibhiḥ ..

||31||

jaḍībhūtaḥ sahasrāsyaḥ pañcavaktraścaturmukhaḥ .

yāṃ stotuṃ kimahaṃ staumi tāmekāsyena mānavaḥ ..

||32||

ityuktvā yājñavalkyaśca bhaktinamrātmakandharaḥ .

praṇanāma nirāhāro ruroda ca muhurmuhuḥ ..

||33||

tadā jyotiḥ svarūpā sā tenā'dṛṣṭā'pyuvāca tam .

sukavīndro bhavetyuktvā vaikuṇṭhaṃ ca jagāma ha ..

||34||

mahāmūrkhaśca durmedhā varṣamekaṃ ca yaḥ paṭhet .

sa paṇḍitaśca medhāvī sukaviśca bhaved dhruvam ..

||35||

iti śrībrahmavaivartamahāpurāṇe prakṛtikhaṇḍe śrī-nārada-nārāyaṇa-saṃvāde śrī-yājñavalkyoktaṃ śrī-vāṇīstavanaṃ sampūrṇam