vaiyāsakeriti vacaḥ tattvaniścayamātmanaḥ
sūta uvāca
vaiyāsakeriti vacaḥ tattvaniścayamātmanaḥ .
upadhārya matiṃ kṛṣṇe auttareyaḥ satīṃ vyadhāt
||1||वैयासकेरिति वचः तत्त्वनिश्चयमात्मनः ।
उपधार्य मतिं कृष्णे औत्तरेयः सतीं व्यधात्
ātmajāyāsutāgāra paśudraviṇabandhuṣu .
rājye cāvikale nityaṃ virūḍhāṃ mamatāṃ jahau
||2||आत्मजायासुतागार पशुद्रविणबन्धुषु ।
राज्ये चाविकले नित्यं विरूढां ममतां जहौ
papraccha cemamevārthaṃ yanmāṃ pṛcchatha sattamāḥ .
kṛṣṇānubhāvaśravaṇe śraddadhāno mahāmanāḥ
||3||पप्रच्छ चेममेवार्थं यन्मां पृच्छथ सत्तमाः ।
कृष्णानुभावश्रवणे श्रद्दधानो महामनाः
saṃsthāṃ vijñāya sannyasya karma traivargikaṃ ca yat .
vāsudeve bhagavati ātmabhāvaṃ dṛḍhaṃ gataḥ
||4||संस्थां विज्ञाय सन्न्यस्य कर्म त्रैवर्गिकं च यत् ।
वासुदेवे भगवति आत्मभावं दृढं गतः
rājovāca
samīcīnaṃ vaco brahman sarvajñasya tavānagha .
tamo viśīryate mahyaṃ hareḥ kathayataḥ kathām
||5||समीचीनं वचो ब्रह्मन् सर्वज्ञस्य तवानघ ।
तमो विशीर्यते मह्यं हरेः कथयतः कथाम्
bhūya eva vivitsāmi bhagavān ātmamāyayā .
yathedaṃ sṛjate viśvaṃ durvibhāvyamadhīśvaraiḥ
||6||भूय एव विवित्सामि भगवान् आत्ममायया ।
यथेदं सृजते विश्वं दुर्विभाव्यमधीश्वरैः
yathā gopāyati vibhuḥ yathā saṃyacchate punaḥ .
yāṃ yāṃ śaktimupāśritya puruśaktiḥ paraḥ pumān .
ātmānaṃ krīḍayankrīḍan karoti vikaroti ca
||7||यथा गोपायति विभुः यथा संयच्छते पुनः ।
यां यां शक्तिमुपाश्रित्य पुरुशक्तिः परः पुमान् ।
आत्मानं क्रीडयन्क्रीडन् करोति विकरोति च
nūnaṃ bhagavato brahman hareradbhutakarmaṇaḥ .
durvibhāvyamivābhāti kavibhiścāpi ceṣṭitam
||8||नूनं भगवतो ब्रह्मन् हरेरद्भुतकर्मणः ।
दुर्विभाव्यमिवाभाति कविभिश्चापि चेष्टितम्
yathā guṇāṃstu prakṛteḥ yugapat kramaśo'pi vā .
bibharti bhūriśastvekaḥ kurvan karmāṇi janmabhiḥ
||9||यथा गुणांस्तु प्रकृतेः युगपत् क्रमशोऽपि वा ।
बिभर्ति भूरिशस्त्वेकः कुर्वन् कर्माणि जन्मभिः
vicikitsitametanme bravītu bhagavān yathā .
śābde brahmaṇi niṣṇātaḥ parasmiṃśca bhavānkhalu
||10||विचिकित्सितमेतन्मे ब्रवीतु भगवान् यथा ।
शाब्दे ब्रह्मणि निष्णातः परस्मिंश्च भवान्खलु
sūta uvāca
ityupāmaṃtrito rājñā guṇānukathane hareḥ .
hṛṣīkeśaṃ anusmṛtya prativaktuṃ pracakrame
||11||इत्युपामंत्रितो राज्ञा गुणानुकथने हरेः ।
हृषीकेशं अनुस्मृत्य प्रतिवक्तुं प्रचक्रमे
śrīśuka uvāca
namaḥ parasmai puruṣāya bhūyase sadudbhavasthānanirodhalīlayā .
gṛhītaśaktitritayāya dehināṃ aṃtarbhavāyānupalakṣyavartmane
||12||नमः परस्मै पुरुषाय भूयसे सदुद्भवस्थाननिरोधलीलया ।
गृहीतशक्तित्रितयाय देहिनां अंतर्भवायानुपलक्ष्यवर्त्मने
bhūyo namaḥ sadvṛjinacchide'satāṃ asaṃbhavāyākhilasattvamūrtaye .
puṃsāṃ punaḥ pāramahaṃsya āśrame vyavasthitānāmanumṛgyadāśuṣe
||13||भूयो नमः सद्वृजिनच्छिदेऽसतां असंभवायाखिलसत्त्वमूर्तये ।
पुंसां पुनः पारमहंस्य आश्रमे व्यवस्थितानामनुमृग्यदाशुषे
namo namaste'stvṛṣabhāya sātvatāṃ vidūrakāṣṭhāya muhuḥ kuyoginām .
nirastasāmyātiśayena rādhasā svadhāmani brahmaṇi raṃsyate namaḥ
||14||नमो नमस्तेऽस्त्वृषभाय सात्वतां विदूरकाष्ठाय मुहुः कुयोगिनाम् ।
निरस्तसाम्यातिशयेन राधसा स्वधामनि ब्रह्मणि रंस्यते नमः
yatkīrtanaṃ yatsmaraṇaṃ yadīkṣaṇaṃ yad vaṃdanaṃ yacchravaṇaṃ yadarhaṇam .
lokasya sadyo vidhunoti kalmaṣaṃ tasmai subhadraśravase namo namaḥ
||15||यत्कीर्तनं यत्स्मरणं यदीक्षणं यद् वंदनं यच्छ्रवणं यदर्हणम् ।
लोकस्य सद्यो विधुनोति कल्मषं तस्मै सुभद्रश्रवसे नमो नमः
vicakṣaṇā yaccaraṇopasādanāt saṅgaṃ vyudasyobhayato'ntarātmanaḥ .
vindanti hi brahmagatiṃ gataklamāḥ tasmai subhadraśravase namo namaḥ
||16||विचक्षणा यच्चरणोपसादनात् सङ्गं व्युदस्योभयतोऽन्तरात्मनः ।
विन्दन्ति हि ब्रह्मगतिं गतक्लमाः तस्मै सुभद्रश्रवसे नमो नमः
tapasvino dānaparā yaśasvino manasvino maṃtravidaḥ sumaṅgalāḥ .
kṣemaṃ na vindanti vinā yadarpaṇaṃ tasmai subhadraśravase namo namaḥ
||17||तपस्विनो दानपरा यशस्विनो मनस्विनो मंत्रविदः सुमङ्गलाः ।
क्षेमं न विन्दन्ति विना यदर्पणं तस्मै सुभद्रश्रवसे नमो नमः
kirātahūṇāndhrapulindapulkaśā ābhīrakaṅkā yavanāḥ khasādayaḥ .
ye'nye ca pāpā yadapāśrayāśrayāḥ śudhyanti tasmai prabhaviṣṇave namaḥ
||18||किरातहूणान्ध्रपुलिन्दपुल्कशा आभीरकङ्का यवनाः खसादयः ।
येऽन्ये च पापा यदपाश्रयाश्रयाः शुध्यन्ति तस्मै प्रभविष्णवे नमः
sa eṣa ātmātmavatāmadhīśvaraḥ trayīmayo dharmamayastapomayaḥ .
gatavyalīkairajaśaṅkarādibhiḥ vitarkyaliṅgo bhagavānprasīdatām
||19||स एष आत्मात्मवतामधीश्वरः त्रयीमयो धर्ममयस्तपोमयः ।
गतव्यलीकैरजशङ्करादिभिः वितर्क्यलिङ्गो भगवान्प्रसीदताम्
śriyaḥ patiryajñapatiḥ prajāpatiḥ dhiyāṃ patirlokapatirdharāpatiḥ .
patirgatiścāndhakavṛṣṇisātvatāṃ prasīdatāṃ me bhagavān satāṃ patiḥ
||20||श्रियः पतिर्यज्ञपतिः प्रजापतिः धियां पतिर्लोकपतिर्धरापतिः ।
पतिर्गतिश्चान्धकवृष्णिसात्वतां प्रसीदतां मे भगवान् सतां पतिः
yadaṅghryabhidhyānasamādhidhautayā dhiyānupaśyanti hi tattvamātmanaḥ .
vadanti caitat kavayo yathārucaṃ sa me mukuṃdo bhagavān prasīdatām
||21||यदङ्घ्र्यभिध्यानसमाधिधौतया धियानुपश्यन्ति हि तत्त्वमात्मनः ।
वदन्ति चैतत् कवयो यथारुचं स मे मुकुंदो भगवान् प्रसीदताम्
pracoditā yena purā sarasvatī vitanvatā'jasya satīṃ smṛtiṃ hṛdi .
svalakṣaṇā prādurabhūt kilāsyataḥ sa me ṛṣīṇāṃ ṛṣabhaḥ prasīdatām
||22||प्रचोदिता येन पुरा सरस्वती वितन्वताऽजस्य सतीं स्मृतिं हृदि ।
स्वलक्षणा प्रादुरभूत् किलास्यतः स मे ऋषीणां ऋषभः प्रसीदताम्
bhūtairmahadbhirya imāḥ puro vibhuḥ nirmāya śete yadamūṣu pūruṣaḥ .
bhuṅkte guṇān ṣoḍaśa ṣoḍaśātmakaḥ so'laṅkṛṣīṣṭa bhagavān vacāṃsi me
||23||भूतैर्महद्भिर्य इमाः पुरो विभुः निर्माय शेते यदमूषु पूरुषः ।
भुङ्क्ते गुणान् षोडश षोडशात्मकः सोऽलङ्कृषीष्ट भगवान् वचांसि मे
namastasmai bhagavate vāsudevāya vedhase .
papurjñānamayaṃ saumyā yanmukhāmburuhāsavam
||24||नमस्तस्मै भगवते वासुदेवाय वेधसे ।
पपुर्ज्ञानमयं सौम्या यन्मुखाम्बुरुहासवम्
etad evātmabhū rājan nāradāya vipṛcchate .
vedagarbho'bhyadhāt sākṣād yadāha harirātmanaḥ
||25||एतद् एवात्मभू राजन् नारदाय विपृच्छते ।
वेदगर्भोऽभ्यधात् साक्षाद् यदाह हरिरात्मनः
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe pāramahaṃsyāṃ saṃhitāyāṃ dvitīyaskaṃdhe caturtho'dhyāyaḥ .. 4 ..
fr:Le Bhâgavata Purâna/Livre II/Chapitre 4