anudruhyuturvasu yadūnāṃ vaṃśavarṇanam
śrīśuka uvāca
anoḥ sabhānaraścakṣuḥ parokṣaśca trayaḥ sutāḥ .
sabhānarāt kālanaraḥ sṛñjayaḥ tatsutastataḥ
||1||अनोः सभानरश्चक्षुः परोक्षश्च त्रयः सुताः ।
सभानरात् कालनरः सृञ्जयः तत्सुतस्ततः
janamejayaḥ tasya putro mahāśālo mahāmanāḥ .
uśīnaraḥ titikṣuśca mahāmanasa ātmajau
||2||जनमेजयः तस्य पुत्रो महाशालो महामनाः ।
उशीनरः तितिक्षुश्च महामनस आत्मजौ
śibirvanaḥ śamirdakṣaḥ catvār uśīnarātmajāḥ .
vṛṣādarbhaḥ sudhīraśca madraḥ kekaya ātmavān
||3||शिबिर्वनः शमिर्दक्षः चत्वार् उशीनरात्मजाः ।
वृषादर्भः सुधीरश्च मद्रः केकय आत्मवान्
śibeścatvāra evāsan titikṣośca ruśadrathaḥ .
tato homo'tha sutapā baliḥ sutapaso'bhavat
||4||शिबेश्चत्वार एवासन् तितिक्षोश्च रुशद्रथः ।
ततो होमोऽथ सुतपा बलिः सुतपसोऽभवत्
aṃgavaṃgakaliṃgādyāḥ suhmapuṇḍrāndhrasaṃjñitāḥ .
jajñire dīrghatamaso baleḥ kṣetre mahīkṣitaḥ
||5||अंगवंगकलिंगाद्याः सुह्मपुण्ड्रान्ध्रसंज्ञिताः ।
जज्ञिरे दीर्घतमसो बलेः क्षेत्रे महीक्षितः
cakruḥ svanāmnā viṣayān ṣaḍimān prācyakāṃśca te .
khanapāno'ṅgato jajñe tasmād divirathastataḥ
||6||चक्रुः स्वनाम्ना विषयान् षडिमान् प्राच्यकांश्च ते ।
खनपानोऽङ्गतो जज्ञे तस्माद् दिविरथस्ततः
suto dharmaratho yasya jajñe citraratho'prajāḥ .
romapāda iti khyātaḥ tasmai daśarathaḥ sakhā
||7||सुतो धर्मरथो यस्य जज्ञे चित्ररथोऽप्रजाः ।
रोमपाद इति ख्यातः तस्मै दशरथः सखा
śāntāṃ svakanyāṃ prāyacchad ṛṣyaśṛṅga uvāha yām .
deve'varṣati yaṃ rāmā āninyurhariṇīsutam
||8||शान्तां स्वकन्यां प्रायच्छद् ऋष्यशृङ्ग उवाह याम् ।
देवेऽवर्षति यं रामा आनिन्युर्हरिणीसुतम्
nāṭyasaṃgītavāditraiḥ vibhramāliṃṃganārhaṇaiḥ .
sa tu rājño'napatyasya nirūpyeṣṭiṃ marutvataḥ
||9||नाट्यसंगीतवादित्रैः विभ्रमालिंंगनार्हणैः ।
स तु राज्ञोऽनपत्यस्य निरूप्येष्टिं मरुत्वतः
prajāmadād daśaratho yena lebhe'prajāḥ prajāḥ .
caturaṃgo romapādāt pṛthulākṣastu tatsutaḥ
||10||प्रजामदाद् दशरथो येन लेभेऽप्रजाः प्रजाः ।
चतुरंगो रोमपादात् पृथुलाक्षस्तु तत्सुतः
bṛhadratho bṛhatkarmā bṛhadbhānuśca tatsutāḥ .
ādyād bṛhanmanāstasmāt jayadratha udāhṛtaḥ
||11||बृहद्रथो बृहत्कर्मा बृहद्भानुश्च तत्सुताः ।
आद्याद् बृहन्मनास्तस्मात् जयद्रथ उदाहृतः
vijayastasya saṃbhūtyāṃ tato dhṛtirajāyata .
tato dhṛtavratastasya satkarmādhirathastataḥ
||12||विजयस्तस्य संभूत्यां ततो धृतिरजायत ।
ततो धृतव्रतस्तस्य सत्कर्माधिरथस्ततः
yo'sau gaṃgātaṭe krīḍan mañjūṣāntargataṃ śiśum .
kuntyāpaviddhaṃ kānīnaṃ anapatyo'karotsutam
||13||योऽसौ गंगातटे क्रीडन् मञ्जूषान्तर्गतं शिशुम् ।
कुन्त्यापविद्धं कानीनं अनपत्योऽकरोत्सुतम्
vṛṣasenaḥ sutastasya karṇasya jagatīpate .
druhyośca tanayo babhruḥ setuḥ tasyātmajastataḥ
||14||वृषसेनः सुतस्तस्य कर्णस्य जगतीपते ।
द्रुह्योश्च तनयो बभ्रुः सेतुः तस्यात्मजस्ततः
ārabdhastasya gāndhāraḥ tasya dharmastato dhṛtaḥ .
dhṛtasya durmadastasmāt pracetāḥ prācetasaḥ śatam
||15||आरब्धस्तस्य गान्धारः तस्य धर्मस्ततो धृतः ।
धृतस्य दुर्मदस्तस्मात् प्रचेताः प्राचेतसः शतम्
mlecchādhipatayo'bhūvan udīcīṃ diśamāśritāḥ .
turvasośca suto vahniḥ vahnerbhargo'tha bhānumān
||16||म्लेच्छाधिपतयोऽभूवन् उदीचीं दिशमाश्रिताः ।
तुर्वसोश्च सुतो वह्निः वह्नेर्भर्गोऽथ भानुमान्
tribhānustatsuto'syāpi karandhama udāradhīḥ .
marutastatsuto'putraḥ putraṃ pauravamanvabhūt
||17||त्रिभानुस्तत्सुतोऽस्यापि करन्धम उदारधीः ।
मरुतस्तत्सुतोऽपुत्रः पुत्रं पौरवमन्वभूत्
duṣmantaḥ sa punarbheje sva vaṃśaṃ rājyakāmukaḥ .
yayāterjyeṣṭhaputrasya yadorvaṃśaṃ nararṣabha
||18||दुष्मन्तः स पुनर्भेजे स्व वंशं राज्यकामुकः ।
ययातेर्ज्येष्ठपुत्रस्य यदोर्वंशं नरर्षभ
varṇayāmi mahāpuṇyaṃ sarvapāpaharaṃ nṛṇām .
yadorvaṃśaṃ naraḥ śrutvā sarvapāpaiḥ pramucyate
||19||वर्णयामि महापुण्यं सर्वपापहरं नृणाम् ।
यदोर्वंशं नरः श्रुत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते
yatrāvatīrṇo bhagavān paramātmā narākṛtiḥ .
yadoḥ sahasrajitkroṣṭā nalo ripuriti śrutāḥ
||20||यत्रावतीर्णो भगवान् परमात्मा नराकृतिः ।
यदोः सहस्रजित्क्रोष्टा नलो रिपुरिति श्रुताः
catvāraḥ sūnavastatra śatajit prathamātmajaḥ .
mahāhayo reṇuhayo haihayaśceti tatsutāḥ
||21||चत्वारः सूनवस्तत्र शतजित् प्रथमात्मजः ।
महाहयो रेणुहयो हैहयश्चेति तत्सुताः
dharmastu haihayasuto netraḥ kunteḥ pitā tataḥ .
sohañjirabhavat kunteḥ mahiṣmān bhadrasenakaḥ
||22||धर्मस्तु हैहयसुतो नेत्रः कुन्तेः पिता ततः ।
सोहञ्जिरभवत् कुन्तेः महिष्मान् भद्रसेनकः
durmado bhadrasenasya dhanakaḥ kṛtavīryasūḥ .
kṛtāgniḥ kṛtavarmā ca kṛtaujā dhanakātmajāḥ .
arjunaḥ kṛtavīryasya saptadvīpeśvaro'bhavat .
dattātreyāt hareraṃśāt prāptayogamahāguṇaḥ
||24||दुर्मदो भद्रसेनस्य धनकः कृतवीर्यसूः ।
कृताग्निः कृतवर्मा च कृतौजा धनकात्मजाः ।
अर्जुनः कृतवीर्यस्य सप्तद्वीपेश्वरोऽभवत् ।
दत्तात्रेयात् हरेरंशात् प्राप्तयोगमहागुणः
na nūnaṃ kārtavīryasya gatiṃ yāsyanti pārthivāḥ .
yajñadānatapoyoga śrutavīryadayādibhiḥ
||25||न नूनं कार्तवीर्यस्य गतिं यास्यन्ति पार्थिवाः ।
यज्ञदानतपोयोग श्रुतवीर्यदयादिभिः
pañcāśīti sahasrāṇi hyavyāhatabalaḥ samāḥ .
anaṣṭavittasmaraṇo bubhuje'kṣayyaṣaḍvasu
||26||पञ्चाशीति सहस्राणि ह्यव्याहतबलः समाः ।
अनष्टवित्तस्मरणो बुभुजेऽक्षय्यषड्वसु
tasya putrasahasreṣu pañcaivorvaritā mṛdhe .
jayadhvajaḥ śūraseno vṛṣabho madhurūrjitaḥ
||27||तस्य पुत्रसहस्रेषु पञ्चैवोर्वरिता मृधे ।
जयध्वजः शूरसेनो वृषभो मधुरूर्जितः
jayadhvajāt tālajaṃgha tasya putraśataṃ tvabhūt .
kṣatraṃ yat tālajaṃghākhyaṃ aurvatejopasaṃhṛtam
||28||जयध्वजात् तालजंघ तस्य पुत्रशतं त्वभूत् ।
क्षत्रं यत् तालजंघाख्यं और्वतेजोपसंहृतम्
teṣāṃ jyeṣṭho vītihotro vṛṣṇiḥ putro madhoḥ smṛtaḥ .
tasya putraśataṃ tvāsīt vṛṣṇijyeṣṭhaṃ yataḥ kulam
||29||तेषां ज्येष्ठो वीतिहोत्रो वृष्णिः पुत्रो मधोः स्मृतः ।
तस्य पुत्रशतं त्वासीत् वृष्णिज्येष्ठं यतः कुलम्
mādhavā vṛṣṇayo rājan yādavāśceti saṃjñitāḥ .
yaduputrasya ca kroṣṭoḥ putro vṛjinavāṃstataḥ
||30||माधवा वृष्णयो राजन् यादवाश्चेति संज्ञिताः ।
यदुपुत्रस्य च क्रोष्टोः पुत्रो वृजिनवांस्ततः
svāhito'to ruśekurvai tasya citrarathastataḥ .
śaśabindurmahāyogī mahābhāgo mahānabhūt
||31||स्वाहितोऽतो रुशेकुर्वै तस्य चित्ररथस्ततः ।
शशबिन्दुर्महायोगी महाभागो महानभूत्
caturdaśamahāratnaḥ cakravarti aparājitaḥ .
tasya patnīsahasrāṇāṃ daśānāṃ sumahāyaśāḥ
||32||चतुर्दशमहारत्नः चक्रवर्ति अपराजितः ।
तस्य पत्नीसहस्राणां दशानां सुमहायशाः
daśalakṣasahasrāṇi putrāṇāṃ tāsvajījanat .
teṣāṃ tu ṣaṭpradhānānāṃ pṛthuśravasa ātmajaḥ
||33||दशलक्षसहस्राणि पुत्राणां तास्वजीजनत् ।
तेषां तु षट्प्रधानानां पृथुश्रवस आत्मजः
dharmo nāmośanā tasya hayamedhaśatasya yāṭ .
tatsuto rucakastasya pañcāsannātmajāḥ śrṛṇu
||34||धर्मो नामोशना तस्य हयमेधशतस्य याट् ।
तत्सुतो रुचकस्तस्य पञ्चासन्नात्मजाः श्रृणु
purujit rukma rukmeṣu pṛthu jyāmagha saṃjñitāḥ .
jyāmaghastvaprajo'pyanyāṃ bhāryāṃ śaibyāpatirbhayāt
||35||पुरुजित् रुक्म रुक्मेषु पृथु ज्यामघ संज्ञिताः ।
ज्यामघस्त्वप्रजोऽप्यन्यां भार्यां शैब्यापतिर्भयात्
nāvindat śatrubhavanād bhojyāṃ kanyāmahāraṣīt .
rathasthāṃ tāṃ nirīkṣyāha śaibyā patimamarṣitā
||36||नाविन्दत् शत्रुभवनाद् भोज्यां कन्यामहारषीत् ।
रथस्थां तां निरीक्ष्याह शैब्या पतिममर्षिता
keyaṃ kuhaka matsthānaṃ rathamāropiteti vai .
snuṣā tavetyabhihite smayantī patimabravīt
||37||केयं कुहक मत्स्थानं रथमारोपितेति वै ।
स्नुषा तवेत्यभिहिते स्मयन्ती पतिमब्रवीत्
ahaṃ bandhyāsapatnī ca snuṣā me yujyate katham .
janayiṣyasi yaṃ rājñi tasyeyamupayujyate
||38||अहं बन्ध्यासपत्नी च स्नुषा मे युज्यते कथम् ।
जनयिष्यसि यं राज्ञि तस्येयमुपयुज्यते
anvamodanta tadviśve devāḥ pitara eva ca .
śaibyā garbhaṃ adhātkāle kumāraṃ suṣuve śubham .
sa vidarbha iti prokta upayeme snuṣāṃ satīm
||39||अन्वमोदन्त तद्विश्वे देवाः पितर एव च ।
शैब्या गर्भं अधात्काले कुमारं सुषुवे शुभम् ।
स विदर्भ इति प्रोक्त उपयेमे स्नुषां सतीम्
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe pāramahaṃsyāṃ saṃhitāyāṃ navamaskandhe trayoviṃśo'dhyāyaḥ .. 23 ..
hariḥ oṃ tatsat śrīkṛṣṇārpaṇamastu