tāni vā etāni trīṇi santi dvidevatyāny aindrāvāruṇam aindrābārhaspatyam aindrāvaiṣṇavam iti| etāvataitāṣ ṣaḍ kāmadughā udāharan gāṃ cāśvaṃ cājāṃ cāviṃ ca vrīhiṃ ca yavaṃ ca| upainam etāṣ ṣaṭ kāmadughās tiṣṭhanti ya evaṃ veda|| etāvān vāva yajño yāvān agniṣṭomaḥ| tad āhur yad etāvān eva yajño yāvān agniṣṭomas tasminn antargate kim abhyuktāni praṇayantīti| sa brūyād yajñāyajñīyasyaikād akṣarād ūnā ṛcaḥ| tad yajñasya chidraṃ tad abhipraṇayantīti| pravatībhyaḥ praṇayanty ehivatīṣu| preti ca vā idaṃ sarvam eti ca| yajñam evāsmiṃs tat samyañcaṃ dadhāti|| āgneyīṣu praṇayanty āgneyībhyaḥ| yathāgnāv agnīn abhisamādadhyāt tādṛk tat| yo vā ekam agniṃ santaṃ bahudhā vihared bahavas syuḥ| ya enān bahūn satas sārdhaṃ saṃhared eka eva syāt| sa yathāgnāv agnīn abhisamādadhyāt tādṛk tat
tāsu sākamaśvam| devā vai svargakāmās tapo 'tapyanta| ta etat sāmāpaśyan| tenāstuvata| tad enān aśva eva bhūtvā svargaṃ lokam avahat| te 'bruvan svargaṃ lokaṃ gatvā sākaṃ vā aśvena svargaṃ lokam aganmeti| tad eva sākamaśvasya sākamaśvatvam| tad etat svargyaṃ sāma| aśnute svargaṃ lokaṃ ya evaṃ veda|| pramaṃhiṣṭhīyaṃ bhrātṛvyavān kurvīta| indro vṛtrāya vajram udayacchat| taṃ nāśaknot prahartum| sa yadaiva pra ity apaśyad athainam ahan| hanti dviṣantaṃ bhrātṛvyaṃ ya evaṃ veda| yad u pra ity apaśyat tasmāt pramaṃhiṣṭhīyam ity ākhyāyate|| satrāsāhīyaṃ kurvīta yasya tvad ivājitaṃ syāt| indro 'surān ajayat| teṣāṃ tvān iva nājayat| so 'kāmayata satrā sarvān asurān saheyeti| sa etat sāmāpaśyat| tenāstuta| tena satrā sarvān asurān asahata| tad yat satrā sarvān asurān asahata tat satrāsāhīyasya satrāsāhīyatvam| satrā dviṣantaṃ bhrātṛvyaṃ sahate ya evaṃ veda|| daivodāsaṃ purodhākāmaḥ kurvīta| āgneyo brāhmaṇa aindro rājanyaḥ| āgneyaindram etat sāma| brahma vā agniḥ kṣatram indraḥ| brahmaṇaivaitat kṣatraṃ dadhāra kṣatreṇa brahma| tathā hāsmād rāṣṭram anapakrāmi bhavati gacchati purodhāṃ pura enaṃ dadhate
hārivarṇaṃ brahmasāma rakṣogṛhītaḥ kurvīta| āṅgirasas svargaṃ lokaṃ yata ebhyo lokebhyo rakṣāṃsy anvasacanta| te 'kāmayantāpa rakṣāṃsi hanīmahīti| sa etad dharivarṇa āṅgirasas sāmāpaśyat| tenāstuta| tenaibhyo lokebhyo rakṣāṃsy apāghnata| hariśriyam ity evāsmāl lokāt virājasi ity antarikṣāt divedive ity amuṣmāt| tato vai te sarvebhya ebhyo lokebhyo rakṣāṃsy apahatya svargaṃ lokam ārohan| sarvebhya evaibhyo lokebhyo rakṣāṃsy apahatya svargaṃ lokam ārohati ya evaṃ veda| yad u harivarṇa āṅgiraso 'paśyat tasmād dhārivarṇam ity ākhyāyate
traitaṃ nāthakāmaḥ kurvīta| āptyān sāte nayato 'raṇye pipāsāvindat| te dhanvan kūpam avindan| tan naikato 'varoḍhum akāmayata na dvitaḥ| tat trito 'vārohat| tau yadāpibatām atṛpyatām atha hainaṃ tad eva rathacakreṇāpidhāya gobhiḥ praitām| so 'kāmayatod ita iyāṃ gātuṃ nāthaṃ vindeyeti| sa etat sāmāpaśyat| tenāstuta| sa sam indubhiḥ ity eva nidhanam upait| taṃ parjanyo vṛṣṭyordhvam udaplāvayat| abhi hi tad rathacakram utplāvayāṃcakāra yenāpihita āsa| tad etad gātuvin nāthavit sāma| gātuṃ vai sa taṃ nātham avindata| vindate gātuṃ nāthaṃ ya evaṃ veda|| sa padenānvait| taṃ pratikhyāyāyantam ṛkṣo 'nyo bhūtvā markaṭo 'nyo vanam avāskandatām| tad u bhrātṛvyahā sāma| bhrātṛvyatāṃ vāva tasya tāv agacchatāṃ yāv ṛkṣaṃ ca markaṭaṃ cākarot| atho hāsmai varṣuka eva parjanyo bhavati| tad u paśavyam eva| kevalān vai sa tān paśūn akuruta| ava paśūn runddhe bahupaśur bhavati ya evaṃ veda|| yad u trita āptyo 'paśyat tasmāt traitam ity ākhyāyate
[https://sa.wikisource.org/s/2hva traikakubham] annādyakāmaḥ kurvīta| indro yatīn sālāvṛkebhyaḥ prāyacchat| teṣām adyamānānāṃ trayaḥ kumārāḥ paryaśiṣyanta rāyovājaḥ pṛthuraśmir bṛhadgiriḥ| ta indram astuvan| tān abravīt kiṃkāmāḥ kumārās stutheti| bibhṛhy eva no maghavann ity abruvan| tān antarāṃsayor adhyāsyata| tā asya tisraḥ kakubho 'lambanta| ime vai lokās saha santas tredhā vyāyan| tāṃs te sānnādyam anuvyaino u| eṣāṃ trayāṇāṃ lokānāṃ tisraḥ kakubho 'nnādyam avalambata| sa aikṣataiṣāṃ ced vai trayāṇāṃ lokānāṃ tisraḥ kakubho 'nnādyam avārundhate nemās tisraḥ kakubho 'nnādyam 'vahareyeti| sa etat sāmāpaśyat| tenāstuta| tenaiṣāṃ trayāṇāṃ lokānāṃ tisraḥ kakubho 'nnādyam 'vārundhata| tenemās tisraḥ kakubho 'vāharata| tad yad eteṣāṃ trayāṇāṃ lokānāṃ tisraḥ kakubho 'nnādyam avārundhata tat traikakubhasya traikakubhatvam| tad etad annādyasyāvaruddhis sāma| avānādyaṃ runddhe 'nnādaś śreṣṭhas svānāṃ bhavati ya evaṃ veda
trīndriyaṃ vā etat sāma| aindrīr ṛca aindras sāma| indraḥ iti nidhanaṃ bhavati| trīṇi puruṣa indriyāṇy ātmā prajāḥ paśavaḥ| tāny evaitenātman parigṛhṇīte|| tān abravīt kiṃkāmo vā ekaḥ kiṃkāma ekaḥ kiṃkāma eka iti| so 'bravīd rāyovājaḥ paśukāmo 'ham asmīti| tasmā il̤āṃ prāyacchat| paśavo vā il̤ā| athābravīt pṛthuraśmiḥ kṣetrakāmo 'ham asmīti| tasmai kṣetraṃ prāyacchat| sa eva pṛthur vainyaḥ| athābravīd bṛhadgirir annādyakāmo 'ham asmīti| tasmā athakāraṃ prāyacchat| annaṃ vā athakāraḥ|| saubharaṃ prajākāmaḥ kurvīta| hus iti nidhanam upeyāt| saubharam annādyakāmaḥ kurvīta| ūrk iti nidhanam upeyāt| saubharaṃ vṛṣṭikāmaḥ kurvīta| his iti nidhanam upeyāt| saubharam udgrahaṇakāmaḥ kurvīt| ut iti nidhanam upeyāt| saubharaṃ svargakāmaḥ kurvīta| ū iti nidhanam upeyāt|| bhāradvājāyanān ha sattram āsīnān papracchuḥ kena prajākāmā astoḍhvam iti| saubhareṇeti| kenānnādyakāmā iti| saubhareṇeti| kena vṛṣṭikāmā iti| saubhareṇeti| kenodgrahaṇakāmā iti| saubhareṇeti| kena svargakāmā iti| saubhareṇeti| evam iva vā etat sāma| ete vā etasmin kāmā| etān eva kāmān avarunddhe| yatkāma evaitena sāmnā stute sam asmai sa kāma ṛdhyate
saubharaṃ brahmasāma kurvīta yaḥ kāmayetā me prajāyāṃ sūpakāśo darśanīyaḥ kṣatriyarūpaṃ puruṣarūpo jāyeteti| tejo vai puruṣasya prajā tejas saubharam| bṛhat kṣatram| bṛhataḥ kṣatriyasyo eṣā prajā| ā haivāsya prajāyāṃ sūpakāśo darśanīyaḥ kṣatriyarūpaṃ puruṣarūpo jāyate ya evaṃ veda|| prajāpatiḥ prajā asṛjata| tā asya sṛṣṭāḥ parābhavan| tad idaṃ sarīsṛpam abhavad yad anyat sarpebhyaḥ| sa dvitīyā asṛjata| tā asya paraivābhavan| te matsyā abhavan| sa tṛtīyā asṛjata| tā asya paraivābhavan| tāni vayāṃsy abhavan| sa caturthīr asṛjata| sa aikṣata kathaṃ nu ma imāḥ prajās sṛṣṭā na parābhaveyur iti| sa etat sāmāpaśyat| tenainā ūrk ity evābhyamṛśat| tā asyorjā samaktā avardhanta| so 'bravīt subhṛtaṃ vā imāḥ prajā abhārṣam iti| tad eva saubharasya saubharatvam| subhṛtāṃ prajāṃ bibharti ya evaṃ veda
nārmedhenātirātre 'cchāvākāya stuvanti| il̤ayā rātrim abhisaṃtanvanti| tad āhur yanti vā ete 'nuṣṭubho ya uṣṇikṣv acchāvākasāma kurvantīti| arvāg uṣṇihaś ca khalu vā etāsām ekā madhya uṣṇig ekāpara uṣṇig ekā| navadhṛtaṃ chando navadhṛtaṃ vāk vadati| vāg anuṣṭup| tenānuṣṭubho na yanti| yaitāsām uttamā sā pratyakṣānuṣṭup| teno vāvānuṣṭubho na yanti| yathā ha vā idaṃ madhukṛtaḥ puṣpāṇāṃ rasān saṃbharanty evaṃ ha vā etā devatāś chandasāṃ rasān samabharan| chandasāṃ hāsya rasena stutaṃ bhavati ya evaṃ veda|| ahorātrayor ha khalu vā etad rūpaṃ sāma| aindrāgneyaṃ tat sāma| aindram ahar āgneyī rātriḥ| yo ha vā etasmāt sāmno 'tirātra iyād ahorātrayor ha vai s rūpeṇa vivṛhyeta| sa ya enaṃ tatra brūyād ahorātrayor enaṃ rūpeṇa vyavṛkṣad iti tathā haiva syāt| tasmād u haitasmāt sāmnā 'tirātre naitavyam
kṣepīyasī ha khalu vai rātrir ahnaḥ| ehīl̤aṃ bhavaty apravarhāya|| yad ṛcaś ca sāmnaś cātyaricyata tad udvaṃśīyam abhavat| sa harcā ca sāmnā ca pratitiṣṭhati ya evaṃ veda| tad anṛśaṃsasya kuryān na nṛśaṃsasya - parimitajīvī hi nṛśaṃso 'tiriktajīvy anṛśaṃsaḥ - atiriktasyaivāvaruddhyai| atha ha vā etena devās sāmnā vaṃśam ivodyatyāsurān abhyatyakrāman| yad udvaṃśam ivodyatyāsurān abhyatyakrāmaṃs tad udvaṃśīyam abhavat| tad udvaṃśīyasyodvaṃśīyatvam| abhy ajitaṃ jayati na jitaṃ parājayate ya evaṃ veda|| sarveṣāṃ vā etat pṛṣṭhānāṃ rūpaṃ sāma gāyanti tvā gāyatriṇaḥ iti gāyatrasya arcanty arkam arkāviṇā iti rathantarasya brahmāṇas tvā hoyi śatakratāv iti bṛhataḥ udvaṃśam iva yāyimirāyi iti vairūpasya ud vaṃśāmi iti punar nittinvaṃ vairājasya vāyāvuvāum iti mahānāmnīnāṃ yā irā iti revatīnāṃ hāī iti vāmadevyasya| sarvasminn evaitat pṛṣṭharūpo rase tejasy aparājite chandasi yajñasyāntataḥ pratitiṣṭhati
sarvo ha khalu vai ṣoḍaśimān| yatrodvaṃśīyaṃ kriyata uttamaṃ padaṃ punar abhyasyati| ṣoḍaśy eva tena rūpeṇa kriyate| vajro vai bhrātṛvyāya ṣoḍaśī| vajram evaitad dviṣate bhrātṛvyāya praharati stṛtyai|| tamo vai devāsurān antarāsīt| te devā etam ardhel̤am apaśyan| tenainad dviyānam| yaṃ dviṣyāt taṃ manasā dhyāyet| etam ardhel̤am upāvayanty eva| enam ety adhyardhel̤aṃ svarati tasmād dhūpardharā atikṣaranti|| aṣāḍho ha sāvayaso 'tirātreṇeje| tad u hātidhanvaś śaunakaḥ prasupta āsa| sa hodvaṃśīyam atirātre 'cchāvākasāma cakre| taṃ hovāca maivaṃ kuruta paliptel̤a svaraḥ parastād apratiṣṭhitaḥ pāricaryasya rūpam iti| sa hovāca tāṃ vai vayaṃ kṛtsnām il̤ām upetya svareṇaiva saṃtatya rātriṃ pravatsyāmahā iti| neti hetara uvāca| indro vāva tena sāmnāsurān anvabhyavait| te balaṃ svaraṃ viditvā pratyādravan| taṃ prākurvata| sa prakṛta etam ardhel̤aṃ nyahan| trāṇāya vā eṣa yad ardhel̤am iti