tām abravīd apāle kiṃkāmāsīti| sābravīt imāni trīṇi viṣṭapā tānīndra virohaya| śiras tatasyorvarām ād idaṃ ma upodare|| sarvā tā romaśā kṛdhi|| iti| khalatir hāsyai pitāsa| taṃ hākhalatiṃ cakāra| urvarā hāsya na jajñe| so ha jajñe| upasthe hāsyai romāṇi nāsuḥ| tāny u ha jajñire| tāṃ khe rathasyātyabṛhat| sā godhābhavat| tāṃ khe 'naso 'tyabṛhat| sā kṛkalāsy abhavat| tāṃ khe yugasyātyabṛhat| sā saṃśliṣṭhikābhavat| tad eṣābhyanūcyate khe rathasya khe 'nasaḥ khe yugasya śatakrato| apālām indra triṣ pūtvy akṛṇos sūryatvacam|| iti| tasyai ha yat kalyāṇatamaṃ rūpāṇāṃ tad rūpam āsa| tad etat kāmasani sāma| etaṃ vai sā kāmam akāmayata| so 'syai kāmas samārdhyata| yatkāma evaitena sāmnā stute sam asmai sa kāma ṛdhyate| yad v apālātreyy apaśyat tasmād āpālam ity ākhyāyate
abhi tvā vṛṣabhā sute ity ārṣabham| indro vā akāmayatarṣabhas sarvāsāṃ prajānāṃ syām ṛṣabhatāṃ gaccheyam iti| sa etat sāmāpaśyat| tenāstuta| tato vai sa ṛṣabhas sarvāsāṃ prajānām abhavad ṛṣabhatām agacchat| tad evārṣabhasyārṣabhatvam| ṛṣabha eva svānāṃ bhavaty ṛṣabhatāṃ gacchati ya evaṃ veda|| tad v evācakṣate daivodāsam iti| divodāso vai vādhryaśvir akāmayatobhayaṃ brahma ca kṣatraṃ cāvarundhīya rājā sann ṛṣis syām iti| sa etat sāmāpaśyat| tenāstuta| tato vai sa ubhayaṃ brahma ca kṣatraṃ cāvārundha rājā sann ṛṣir abhavat| ubhayam eva brahma ca kṣatraṃ cāvarunddhe rājā sann ṛṣir bhavati ya evaṃ veda| yad u divodāso vādhryaśvir apaśyat tasmād daivodāsam ity ākhyāyate
idaṃ vaso sutam andhaḥ iti gāram| devebhyo vā asurā garān prākiran| tān avidvāṃso 'girann annam eva manyamānāḥ| te garagiro 'manyanta| te 'kāmayantāpemān garān gīrṇān hanīmahīti| ta etat sāmāpaśyan| tenāstuvata| tenemān garān gīrṇān apāghnata| ta eveme girayo 'bhavan| tad yad garān gīrṇān apāghnata tad eva gārasya gāratvam| sa yo garagīr manyetāpratigṛhyasya pratigṛhya, anāśyānnasyānnam aśitvā sa etena stuvīta| apa haiva taṃ garaṃ gīrṇaṃ(gārṇaṃ?) hate| yad anena kiṃ ca pāpaṃ kṛtaṃ bhavati tad apahate|| tad ail̤am acchāvākasāma bhavati| paśavo vā il̤ā| paśuṣv evaitat pratitiṣṭhati
idaṃ hy anv ojasā iti [https://sa.wikisource.org/s/1zai ghṛtaścunnidhanam]| ghṛtaścutā ca vai madhuścutā ca devā yatrayatraiṣāṃ yajñasyopādasyata tad āpyāyayanta| tasmād āhus somasyaivāṃśur āpyāyasveti| upadastevaiṣā yad rātriḥ| tad yad ghṛtaścunnidhanaṃ bhavaty aivaitam etena pyāyayanti|| ghṛtaścuc ca vai madhuścuc āṅgirasāṃ svargaṃ lokaṃ yatām ahīyetām| tāv akāmayetām anūtpateva svargaṃ lokam iti| tau tapo 'tapyetām| tāv ete sāmanī apaśyatām| tābhyām astuvātām| tau stutvaiva ghṛtaścute madhuścuta ity eva svargaṃ lokam anūdapatatām| anto vai payasāṃ ghṛtam antas svargo lokānām| anto vai rasānāṃ madhv antas svargo lokānām| antyābhyāṃ vāva tau tat sāmabhyām antyaṃ svargaṃ lokam āśnuvātām| antyābhyām evaitat sāmabhyām antyaṃ svargaṃ lokam aśnute ya evaṃ veda|| paśavo ha khalu vai ghṛtaścutaḥ paśavo madhuścutaḥ| paśūn vāva tau tad etābhyām avārundhātām| tair u paśubhir iṣṭvā svargam eva lokam agacchatām| te ete paśavye svargye sāmanī| ava paśūn runddhe gacchati svargaṃ lokaṃ ya evaṃ veda
yajñastanau vā ete sāmanī| etābhyāṃ vā indro yajñaṃ sarvān kāmān adugdha| duhe ha vai yajñaṃ sarvān kāmān ya evaṃ veda| yajurnidhanaṃ vā etayor anyatarat sāmanidhanam anyatarat| tad yad ghṛtaścunnidhanaṃ tad yajurnidhanam atha yan madhuścunnidhanaṃ tat sāmanidhanam| yā yajuṣaś ca sāmnaś cardhir ṛdhnoti tām ṛddhim āpnoti tān kāmān ya evaṃ veda|| tad āhur yad ājyena divā caranty atha kenaiṣāṃ rātrir ājyavatī bhavatīti| ghṛtaścunnidhaneneti brūyāt| etena ha vai rātrir ājyavatī bhavati| yad u ghṛtaścuc ca madhuścuc cāṅgirasāv apaśyatāṃ tasmād evam ākhyāyate
atha maidhātitham| kāṇvāyanās sattrād utthāyāyanta āyuñjānāḥ| te hodgīthā iti kimudvatyaitaddhanām urvārubahupravṛttaṃ śayānam upeyuḥ| te 'kāmayantemān eva paśūn bhūtān utsṛjemahīti| sa etan medhātithiḥ kāṇvaḥ sāmāpaśyat| tenopanyaṣīdan ā tv etā niṣīdatendram abhi pra gāyata sakhāyas stomavāhasaḥ|| purūtamaṃ purūṇām īśānaṃ vāryāṇām| indraṃ some sacā sute|| sa ghā no yoga ā bhuvat sa rāye sa purandhyām|| iti| paśavo vai rayiḥ| tato vai te tān paśūn bhūtān udasṛjanta| hiṃkāreṇa haivainān utsasṛjire| te haite 'tra paścād urvārupṛśnaya iti paśavaḥ| tad etat paśūnāma utsṛṣṭis sāma| ava paśūn runddhe bahupaśur bhavati ya evaṃ veda| yad u medhātithiḥ kāṇvo 'paśyat tasmān maidhātitham ity ākhyāyate
atha saumedham| devā vā asurān hatvāpūtā ivāmedhyā amanyanta| tai 'kāmayanta pūtā medhyās syāmeti| ta etat sāmāpaśyan| tenāstuvata| tato vai pūtā medhyā abhavan| te 'bruvan sumedhyā vā abhūmeti| tad eva saumedhasya saumedhatvam| pūto medhyo bhavati ya evaṃ veda|| tad v evācakṣate paurvatitham iti| pūrvatithir vā ārcanānasaś śyāvāśvāt kanīyān| so 'kāmayatāva paśūn rundhīya bhūmānaṃ paśūnāṃ gaccheyam iti| sa etat sāmāpaśyat tenāstuta| ā ghā gamad yadi śravat sahasriṇībhir ūtibhiḥ| iti| sahasram eva paśūn avārunddha bhūmānaṃ paśūnām agacchat| tad etat paśavyaṃ sāma| ava paśūn runddhe bhūmānaṃ paśūnāṃ gacchati ya evaṃ veda| yad u pūrvatithir ārcanānaso 'paśyat tasmāt paurvatitham ity ākhyāyate|| indra suteṣu someṣu ity uṣṇiho bhavanti| devapurā vā eṣā yad uṣṇihaḥ| tā yad antataḥ kriyante devapurām evaitad antataḥ pariharanti paśūnāṃ guptyā asurāṇām anabhyavacārāya
tāsu kautsam| kutsaś ca luśaś cendraṃ vyahvayetām| sa kutsasya havam āgacchat| taṃ śatena vārdhrībhir āṇḍayor abadhnāt| taṃ luśo 'bhyavadat svavṛjaṃ hi tvām aham indra śuśravānānudaṃ vṛṣabha radhracodanam| pra muñcasva pari kutsād ihāgahi kim u tvāvān muṣkayor baddha āsate|| iti tās sarvās saṃlupya luśam abhi prādravat| taṃ kutsaḥ indra suteṣu someṣu ity anvāhvayat| tam abhyāvartata| taṃ luśaḥ indrā hoyī hāve hoyī iti| tāv antarātiṣṭhat| tāv abravīd aṃśam āharetām ātmanā vām anyatarasya pāsyāmi mahimnānyatarasyeti| tatheti| tāv aṃśam āharetām ātmānam anyatara udajayan mahimānam anyataraḥ| ātmānaṃ kutsa udajayan mahimānaṃ luśaḥ| ātmanānyatarasyāpiban mahimnānyatarasya| ātmanā kutsasyāpiban mahimnā luśasya| ubhā u ha tvāva tasya tāv ātmānau yad ātmā ca mahimā ca| tad etat sendraṃ sāma| sendro hāsya sadevo yajño bhavaty abhy asyendro yajñam āvartate nāsyendro yajñād apākrāmati ya evaṃ veda| yad u kutso apaśyat tasmāt kautsam ity ākhyāyate|| tad el̤am acchāvākasāma bhavati| paśavo vā il̤ā| paśuṣv evaitat pratitiṣṭhati
tad āhū rathantaram eva prathame tṛce syād vāmadevyaṃ dvitīye bṛhat tṛtīya eṣāṃ lokānāṃ samārohāyeti| ime vai lokā etāni sāmāni| ayam eva loko rathantaram antarikṣaṃ vāmadevyam asāv eva bṛhat| tasmād evam eva kāryam eṣāṃ lokānāṃ samārohāyeti| prāṇavyānodānā ha khalu vā etāni sāmāni| prāṇa eva rathantaraṃ vyāno vāmadevyam udāno bṛhat| tasmād evam eva kāryaṃ prāṇavyānodānānāṃ saṃtatyā avyavacchedāyeti|| atha yaḥ kāmayeta prajā me śreyasī syād iti rathantaram eva prathame tṛce kuryād vāmadevyam uttarayoḥ| prajāpatir vai vāmadevyam| prajāpatim eva tat svaram antata upayanti prajananāya|| bṛhatā śrīkāmas svargakāmas stuvīta| śrīr vai svargo lokaḥ| bṛhad aśnute śriyaṃ gacchati svargaṃ lokaṃ ya evaṃ veda| atho ha bhrātṛvyalokam eva nāvajahāti| bhrātṛvyabhājanam iva hy eṣā yad rātriḥ|| rathantareṇa pratiṣṭhākāmas stuvīta| pratiṣṭhā vai rathantaram| praty eva tiṣṭhati|| gāyatrīṣu saṃdhinā brahmavarcasakāmas stuvīta| brahma vai gāyatrī| brahmavarcasy eva bhavati|| kakupsu puruṣakāmaḥ| puruṣo vai kakup| puruṣavān eva bhavati|| uṣṇikṣu paśukāmaḥ| paśavo vā uṣṇik| paśumān eva bhavati|| virāṭsv annādyakāmaḥ| annaṃ vai virāṭ| annāda eva bhavati|| anuṣṭupsu pratiṣṭhākāmaḥ| pratiṣṭhā vā anuṣṭup| praty eva tiṣṭhati|| paṃktiṣu yajñakāmaḥ| yaḥ kāmayeta punar mā yajña upanamed iti| yajño vai paṃktiḥ punar evainaṃ yajña upanamati|| triṣṭupsv ojaskāmaḥ vīryakāmaḥ|ojo vai vīryaṃ triṣṭup| ojasvy eva vīryavān bhavati|| jagatīṣu paśukāmaḥ|paśavo vai jagatī| paśumān eva bhavati|| tad āhur ekasmin vāvaitasya chandasy ekasmin kāme stutaṃ bhavati ya evaṃ stute| athaitasya sarveṣu chandassu sarveṣu kāmeṣu stutaṃ bhavati yo bṛhatīṣu stute| bṛhatī hy evaitāni sarvāṇi chandāṃsy abhisaṃpadyanta iti| gāyatrī ca jagatī ca te dve bṛhatyau| uṣṇik ca triṣṭup ca te dve bṛhatyau| anuṣṭup ca paṃktiś ca te dve bṛhatyau| bṛhaty eva bṛhatī| tasmād bṛhatīṣv eva stotavyam eteṣāṃ sarveṣāṃ chandasāṃ sarveṣāṃ kāmānām avāptyai
tad āhur yat trivṛd eva stomānāṃ laghiṣṭho rathantaraṃ sāmnām| āśvinam u vai śastrāṇāṃ gariṣṭham| atha kasmāt trivṛd eva stomānāṃ rathantaraṃ sāmnām āśvinasya śastraṃ pratyudyantum arhata iti| sa brūyāt prāṇo vai trivṛtaḥ prāṇeṣv idaṃ sarvaṃ pratiṣṭhitaṃ prāṇā idaṃ sarvaṃ pratyudyacchanti prāṇā idaṃ sarvaṃ pratiprati| ime vai lokās trivṛtaḥ| eṣv idaṃ lokeṣu sarvaṃ pratiṣṭhitam| ima idaṃ lokās sarvaṃ pratyudyacchanti| ima idaṃ lokās sarvaṃ pratiprati| vāg vai rathantaram| vācīdaṃ sarvaṃ pratiṣṭhitam| vāg idaṃ sarvaṃ pratyudyacchati| vāg idaṃ sarvaṃ pratiprati| iyaṃ vai rathantaram| asyām idaṃ sarvaṃ pratiṣṭhitam| iyam idaṃ sarvaṃ pratyudyacchati| iyam idaṃ sarvaṃ pratiprati| tasmāt trivṛd eva stomānāṃ rathantaraṃ sāmnām āśvinasya śastraṃ pratyudyantum arhata iti