Skip to content

Apastamba — Madhyāhnika

**द्विराचम्य​**
Ācamanaṃ

Take water thrice with Uttarani in the right hand and consume it with the following mantra.

Oṃ acyutāya nama​:Oṃ anantāya nama​:Oṃ govindāya nama​:

Touch the respective limbs with the fingers of the right hand as per the Nāmas below.

Nāma Finger Touch
Keśava Thumb Right cheek
Nārāyaṇa Thumb Left cheek
Mādhava Ring Right eye
Govinda Ring Left eye
Viṣṇu Index Right nostril
Madhusūdana Index Left nostril
Trivikrama Little Right ear
Vāmana Little Left ear
Śrīdhara Middle Right shoulder
Hṛṣīkeśa Middle Left shoulder
Padmanābha Four fingers Chest
Dāmodarā All five fingers Head
Śrī gaṇapati dhyānaṃ

Śuklāṃ baradharaṃ viṣṇuṃ śaśivarṇaṃ caturbhujam .

Prasanna vadanaṃ dhyāyet sarva vighnopa śāntaye ..

Pinch both sides of the forehead three times with both hands.

Prāṇāyāma​:

Ŏṃ bhū: ŏṃ bhuva: ogͫmsuva​: ŏṃ maha: ŏṃ jana​: ŏṃ tapa: ŏṃ gͫmsatyaṃ . Ŏṃ tatsa̍vi̱turvare̎ṇya̱ṃ bhargo̍ de̱vasya̍ dhīmahi . Dhiyo̱ yona̍: praco̱dayā̎t ..

Ŏṃ āpo̱ jyotī̱raso̱mruta̱ṃ brahma̱ bhūrbhuva̱suva̱rom .

Cover the right side of the nose with the thumb and inhale through the left nostril. Then, cover the left side of the nose with the ring finger and exhale through the right nostril.

इति त्रि: उक्त्वा - प्राणायामान्ते दक्षिण कर्णं स्पृष्ट्वा

Saṅkalpam

Mamopātta samasta durita kṣayadvārā śrī parameśvara prītyarthaṃ Mādhyāṉhika sandhyāṃ upāsiṣye .

Perform saṅkalpa with the right and left palms cupped on the right thigh.

Mārjanam

With an uttaraṇī, take water and sprinkle it on the head with the ring finger of the right hand.

Āpo̱hiṣṭhā ma̍yo̱bhuva̍: . Tā na̍ ū̱rje da̍dhāta na . Ma̱heraṇā̍ya̱ cakṣa̍se .. Yova̍śśi̱vata̍mo̱ ra​​sa̍: . Ta​sya̍ bhājaya te̱ha na̍: . U̱śa̱tīri̍va mā̱tara̍: .. Tasmā̱ ara̍ṅga​māmava: . Yasya̱kṣayā̍ya̱ jinva̍tha . Āpo̍ ja̱naya̍thā ca na: ..

Oṃ bhūrbhuva̱:suva̍: .

(Swirl the water around the head thoroughly.)

Prāśanam

Take one uttaraṇī of water and hold it in the right hand.

Āpa̍: punantu pruthi̱vīm pru̍thi̱vī pū̱tā pu̍nātu̱mām . Pu̱nantu̱ brahma̍ṇa̱spati̱rbrahma̍ pū̱tā pu̍nātu̱māṃ .. Yaducchi̍ṣṭa̱ma bho̍jyam̱ yadvā̍ du̱ścari̍ta̱ṃ mama̍ . Sarva̍ṃ punantu̱̍ māmāpo sa̱tāñca̍ prati̱graha̱ṃ svāhā ..

Chant this and drink the tīrtha.

Ācamanaṃ — repeat
ācamanaṃ
Oṃ acyutāya nama​:Oṃ anantāya nama​:Oṃ govindāya nama​:
keśava nārāyaṇa
mādhava govinda
viṣṇu madhusūdana
trivikrama vāmana
śrīdhara hṛṣīkeśa​
padmanābha​ dāmodarā
Punarmājanam

With an uttaraṇī, take water and sprinkle it on the head with the ring finger of the right hand.

Da̱dhikrāvṇo̍ akārṣam . Ji̱ṣṇo raśva̍sya vā̱ji na̍: . Su̱ra̱bhino̱ mukā̍karat . Praṇa̱ āyūgͫ̍mṣi tāriṣat ..

Āpo̱hiṣṭhā ma̍yo̱bhuva̍: . Tā na̍ ū̱rje da̍dhāta na . Ma̱heraṇā̍ya̱ cakṣa̍se .. Yova̍śśi̱vata̍mo̱ ra​​sa̍: . Ta​sya̍ bhājaya te̱ha na̍: . U̱śa̱tīri̍va mā̱tara̍: .. Tasmā̱ ara̍ṅga​māmava: . Yasya̱kṣayā̍ya̱ jinva̍tha . Āpo̍ ja̱naya̍thā ca na: ..

Oṃ bhūrbhuva̱:suva̍: .

Swirl the water around the head thoroughly.

Arghya pradānaṃ

Stand with water in both hands, raise them to the eyebrows, and offer the arghya tīrtha on clean ground or into water while completing the mantra. In the morning and evening, offer three arghyas. During madhyāhnika, offer two. In all three periods, offer arghya while standing.

Oṃ bhūrbhuva̱:suva̍: tatsa̍vi̱turvare̎ṇya̱ṃ bhargo̍ de̱vasya̍ dhīmahi . Dhiyo̱ yona̍: praco̱dayā̎t ..

Prāṇāyāma​:

Ŏṃ bhū: ŏṃ bhuva: ŏṃ sva: ŏṃ maha: ŏṃ jana​: ŏṃ tapa: ŏṃ satyaṃ . Ŏṃ tatsa̍vi̱turvare̍ṇya̱ṃ bhargo̍ de̱vasya̍ dhīmahi . Dhiyo̱ yona̍: praco̱dayā̍̍t ..

Ŏṃ āpo̱ jyotī̱raso̱mruta̱ṃ brahma̱ bhūrbhuva̱svarom .

Cover the right side of the nose with the thumb and inhale through the left nostril. Then, cover the left side of the nose with the ring finger and exhale through the right nostril.

Prāyaścitta arghyaṃ

Mamopātta samasta durita kṣayadvārā śrī parameśvara prītyarthaṃ Mādhyāṉhika kālātīta prāyaścitta arghyapradānaṃ kariṣye .. Oṃ bhūrbhuva̱:suva̍: tatsa̍vi̱turvare̎ṇya̱ṃ bhargo̍ de̱vasya̍ dhīmahi . Dhiyo̱ yona̍: praco̱dayā̎t .. Oṃ bhūrbhuva̱sva​:̍ asāvādityo brahmā brahmaivāhamasmi .

(Swirl and throw an uttaraṇī of water around the head.)

Ācamanaṃ — repeat
ācamanaṃ
Oṃ acyutāya nama​:Oṃ anantāya nama​:Oṃ govindāya nama​:
keśava nārāyaṇa
mādhava govinda
viṣṇu madhusūdana
trivikrama vāmana
śrīdhara hṛṣīkeśa​
padmanābha​ dāmodarā
navagraha​ - Keśavādi tarpaṇaṃ

Recite the following mantras and drop the water in the tīrtha vessel with the tips of your fingers at each tarpayami.

1.Ādityaṃ tarpayāmi2.Somam tarpayāmi3.Aṅgārakam tarpayāmi
4.Budhaṃ tarpayāmi5.Bṛhaspatiṃ tarpayāmi6.Śukraṃ tarpayāmi
7.Śanaiścaraṃ tarpayāmi8.Rāhuṃ tarpayāmi9.Ketuṃ tarpayāmi
10.Keśavaṃ tarpayāmi11.Nārāyaṇaṃ tarpayāmi12.Mādhavaṃ tarpayāmi
13.Govindaṃ tarpayāmi14.Viṣṇuṃ tarpayāmi15.Madhusūdanaṃ tarpayāmi
16.Trivikramaṃ tarpayāmi17.Vāmanaṃ tarpayāmi18.Śrīdharaṃ tarpayāmi
19.Hṛṣīkeśaṃ tarpayāmi20.Padmanābhaṃ tarpayāmi21.Dāmodaraṃ tarpayāmi
Ācamanaṃ — repeat
ācamanaṃ
Oṃ acyutāya nama​:Oṃ anantāya nama​:Oṃ govindāya nama​:
keśava nārāyaṇa
mādhava govinda
viṣṇu madhusūdana
trivikrama vāmana
śrīdhara hṛṣīkeśa​
padmanābha​ dāmodarā
##### प्रार्थना >नमो ब्रह्मण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च । जगद्धिताय कृष्णाय गोविन्दाय नमो नम: ॥ आब्रह्मलोकादाशेषात् आलोकालोकपर्वतात् । ये वसन्ति द्विजा देवा: तेभ्यो नित्यं नमो नम: ॥ ##### भूमि प्रार्थना >अपसर्पन्तु ते भूता ये भूता भुवि संस्थिता: । ये भूता विघ्नकर्तार​: ते गच्छन्तु शिवाज्ञया ॥ उग्रभूत पिशाचाद्या: ये च वै भूमिधारका: । एतेषामविरोधेन ब्रह्मकर्म समारभे ॥ *इति अन्जलिं कृत्वा - भूमिं प्रार्थ्य​* ##### आसनम् **आसन महामन्त्रस्य - पृथिव्या: मेरो: पृष्ठ ऋषि: - कूर्मो देवता - अतलं छन्द​: - आसने विनियोग​:** >पृथ्वि त्वया धृता लोका: देवि त्वं विष्णुना धृता । त्वं च धारय मां देवि पवित्रं कुरु चासनं ॥
Śrī gaṇapati dhyānaṃ

Śuklāṃ baradharaṃ viṣṇuṃ śaśivarṇaṃ caturbhujam .

Prasanna vadanaṃ dhyāyet sarva vighnopa śāntaye ..

Pinch both sides of the forehead three times with both hands.

Prāṇāyāma​:

Ŏṃ bhū: ŏṃ bhuva: ogͫmsuva​: ŏṃ maha: ŏṃ jana​: ŏṃ tapa: ŏṃ gͫmsatyaṃ . Ŏṃ tatsa̍vi̱turvare̎ṇya̱ṃ bhargo̍ de̱vasya̍ dhīmahi . Dhiyo̱ yona̍: praco̱dayā̎t ..

Ŏṃ āpo̱ jyotī̱raso̱mruta̱ṃ brahma̱ bhūrbhuva̱suva̱rom .

Cover the right side of the nose with the thumb and inhale through the left nostril. Then, cover the left side of the nose with the ring finger and exhale through the right nostril.

Saṅkalpam

Mamopātta samasta durita kṣayadvārā śrī parameśvara prītyarthaṃ Mādhyāṉhika yathā śakti gāyatri mahāmantra japaṃ kariṣye ..

Perform saṅkalpa with the right and left palms cupped on the right thigh.

Prāṇāyāma nyāsaṃ

While reciting the following mantras, touch the aṅga (parts) indicated for each mantra.

  • Praṇavasya ṛṣi: brahmā (Head), devī gāyatrī chanda​: (Nose tip), paramātmā devatā (Chest)
  • Bhūrādi sapta vyāhrutīnām atri - bhrugu - kutsa - vasiṣṭha - gautama - kāṣyapa - āṅgīrasa​ ṛṣaya: (Head)
  • Gāyatri - uṣṇik - anuṣṭup - bruhatī - paṅtī - triṣṭup - jagatyaśchndāṃsi (Nose tip)
  • Agni - vāyu - arka - vāgīśa - varuṇa - indra - viśvedevā devatā: (Chest) prāṇāyāme viniyoga:
Prāṇāyāma​:

Ŏṃ bhū: ŏṃ bhuva: ogͫmsuva​: ŏṃ maha: ŏṃ jana​: ŏṃ tapa: ŏṃ gͫmsatyaṃ . Ŏṃ tatsa̍vi̱turvare̎ṇya̱ṃ bhargo̍ de̱vasya̍ dhīmahi . Dhiyo̱ yona̍: praco̱dayā̎t ..

Ŏṃ āpo̱ jyotī̱raso̱mruta̱ṃ brahma̱ bhūrbhuva̱suva̱rom .

Cover the right side of the nose with the thumb and inhale through the left nostril. Then, cover the left side of the nose with the ring finger and exhale through the right nostril.

Gāyatrī āvāhanam

While reciting the following mantras, touch the aṅga (parts) indicated for each mantra.

Āyātviti anuvākasya vāmadeva ṛṣi: (Head), anuṣṭup chanda​: (Nose tip), gāyatrī devatā (Chest) āvāhane viniyoga:

Āyā̍tu̱ vara̍dā de̱vi̱ a̱kṣara̍ṃ brahma̱ sammi̍tam . Gā̱ya̱trī̍m chanda̍sāṃmā̱tetam bra̍hma ju̱ṣasva̍me ..

Ojo̍si̱ - saho̍si̱ - bala̍masi̱ - bhrājo̍si - de̱vānā̱m dhāma̱nāmā̍si̱ - viśva̍masi vi̱śvāyu̱: sarva̍masi sa̱rvāyurabhibhūrom

Bring both palms together as if inviting, while saying "avahayami."

  • Gāyatrīṃ āvāhayāmi
  • sāvitrīṃ āvāhayāmi
  • sarasvatīṃ āvāhayāmi
Gāyatri nyāsam

While reciting the following mantras, touch the aṅga (parts) indicated for each mantra.

  • Viṣvāmitra ṛṣi: (Head),
  • savitā devatā (Chest),
  • nicrut gāyatrī chanda​: (Nose tip)
Dhyānam

Muktā - vidruma - hema - nīla - dhavalacchāyairmukhaistrīkṣaṇai: yuktāmindukalā-nibaddharatṉamakuṭām tattvārtha - varṇātmikām .

Gāyatrīṃ varadābhayāṅkuśa - kaśā​:śubhramgapālaṃ gadāṃ

śaṅkhaṃ - cakra - mathāravindayugalaṃ hastairvahantīṃ bhaje ..

Gāyatrī japam

Ŏṃ tatsa̍vi̱turvare̍ṇya̱ṃ bhargo̍ de̱vasya̍ dhīmahi . Dhiyo̱ yona̍: praco̱dayā̍̍t ..

Chant 108, 64, or 32 times—or at least 16 times—and then perform prāṇāyāma.

Prāṇāyāma​:

Ŏṃ bhū: ŏṃ bhuva: ŏṃ sva: ŏṃ maha: ŏṃ jana​: ŏṃ tapa: ŏṃ satyaṃ . Ŏṃ tatsa̍vi̱turvare̍ṇya̱ṃ bhargo̍ de̱vasya̍ dhīmahi . Dhiyo̱ yona̍: praco̱dayā̍̍t ..

Ŏṃ āpo̱ jyotī̱raso̱mruta̱ṃ brahma̱ bhūrbhuva̱svarom .

Cover the right side of the nose with the thumb and inhale through the left nostril. Then, cover the left side of the nose with the ring finger and exhale through the right nostril.

Saṅkalpam - upasthānaṃ

Mamopātta samasta durita kṣayadvārā śrī parameśvara prītyarthaṃ Mādhyāṉhika gāyatrī upasthānaṃ kariṣye ..

Perform saṅkalpa with the right and left palms cupped on the right thigh.

Abhivāda namaskāra​:

Perform abhivādana and namaskāra.

abhivādaye ___ trayārṣeya​/pañcārṣeya pravarānvita ___ gotra​: ___ āpastamba sūtra​: ___ yajuśśākhādhyāyī ___ śarmā nāma ahaṃ asmi bho:.

Starting from the east, recite the mantras below and pray to the deities of each direction.

1.Prācyai nama​: (East)2.Dakṣiṇāyai nama​: (South)
3.Pratīcyai nama​: (West)4.Udīcyai nama​: (North)
5.Ūrdhvāya nama​: (Sky)6.Adharāya nama​: (Earth)
7.Antarikṣāya nama​: (Sky)8.Bhūmyai nama​: (Earth)
9.Brahmaṇe nama​: (Sky)10.Viṣṇave nama​: (Earth)
11.Mṛtyave nama​: (South)12.Yamāya nama​: (South)

Face south and recite the following śloka.

Yamāya dharmarājāya mṛtyave cāntakāya ca . Vaivasvatāya kālāya sarvabhūtakṣayāya ca .Audumbarāya tadhnāya nīlāya parameṣṭhine . Vrukodharāya citrāya citraguptāya vai nama: .. Citraguptāya vai namo nama iti .

Face north and recite the following śloka.

Ṛtaṃ satyaṃ paraṃ brahma puruṣaṃ kruṣṇa piṅgalam . Ūrdhvaretaṃ virūpākṣaṃ viśvarūpāyavai nama: .. Viśvarūpāyavai namo nama iti .

Face west and recite the following śloka.

Narmadāyai nama: prātarnarmadāyai namo niśi . Namostu narmade tubhyaṃ pāhimāṃ viṣasarpata: .. Apasarpa sarpa bhatraṃ te dūraṃ gaccha mahāyaśa: . Janamejayasya yañānte āstīka vacanaṃ smaran .. Jaratkāro jaratkārvāṃ samutpanno mahāyaśā: . Āstīka: satya sandhomāṃ pannagebhyobhirakṣatu ..

Face east and recite the following śloka.

Namassavitre jagadeka cakṣuṣe jagatprasūti-sthiti nāśahetave . Trayīmayāya triguṇātma dhāriṇe viriñci nārāyaṇa śaṅkarātmane ..Dhyeyassdā savitrumaṇḍala madhyavartī nārāyaṇa: sarasijāsana sanniviṣṭa: .Keyūravān makarakuṇḍalavān kirīṭihāri hirāṇmaya vapurdhruta śaṅkha cakra: .. Śaṅkhacakra gadāpāṇe dvārakā nilayācyuta . Govinda puṇḍarīkākṣa rakṣamāṃ śaraṇāgatam ..

Ākaśātpatitamtoyaṃ yathā gacchati sāgaram . Sarva deva namaskāra: keśavaṃ pratigacchati ..

Keśavaṃ pratigacchatyom nama iti .

Abhivāda namaskāra​:

Say Perform abhivādana and namaskāra.

abhivādaye ___ trayārṣeya​/pañcārṣeya pravarānvita ___ gotra​: ___ āpastamba sūtra​: ___ yajuśśākhādhyāyī ___ śarmā nāma ahaṃ asmi bho:.

Ācamanaṃ — repeat
ācamanaṃ
Oṃ acyutāya nama​:Oṃ anantāya nama​:Oṃ govindāya nama​:
keśava nārāyaṇa
mādhava govinda
viṣṇu madhusūdana
trivikrama vāmana
śrīdhara hṛṣīkeśa​
padmanābha​ dāmodarā

Recite the following śloka, take a spoonful of uttaraṇī water in your right hand, and pour it on the ground.

Kāyena vācā manasendriyairvā budhyātmanāvā prakrute svabhāvāt . Karomi yadyatsakalaṃ parasmai nārāyāṇāyeti samarpayāmi .

Sprinkle the place of japa with water, chant the following mantra using that water, and apply tilaka on the forehead with the ring finger.

A̱dyāno̍ deva savita​: . Pra̱jāva̍tsavī̱: saubha̍gam . Parā̍ du̱ṣvapni̍yam suva .

Viśvā̍ni deva savita​: . Duri̱tāni̱ parā̍suva . Yad bha̱draṃ tanma̱ āsu̍va .

|| Oṃ tatsat brahmārpaṇamastu ||