Śaṅkara by tradition
dehanindāprakaraṇam
nityānandaikarasaṃ saccinmātraṃ svayaṃjyotiḥ |
puruṣottamamajamīśaṃ vande śrīyādavādhīśam ||
||1||yaṃ varṇayituṃ sākṣācchṛtirapi mūkeva maunamācarati |
so'smākaṃ manujānāṃ kiṃ vācāṃ gocaro bhavati ||
||2||yadyapyevaṃ viditaṃ tathāpi paribhāṣito bhavedeva |
adhyātmaśāstrasārairharicintanakīrtanābhyāsaiḥ ||
||3||klṛptairbahubhirupāyairabhyāsajñānabhaktyādyaiḥ |
puṃso vinā virāgaṃ mukteradhikāritā na syāt ||
||4||vairāgyamātmabodho bhaktiśceti trayaṃ gaditam |
mukteḥ sādhanamādau tatra virāgo vitṛṣṇatā proktā ||
||5||sā cāhaṃmamatābhyāṃ pracchannā sarvadeheṣu |
tatrāhantā dehe mamatā bhāryādiviṣayeṣu ||
||6||dehaḥ kimātmako'yaṃ kaḥ saṃbandho'sya vā viṣayaiḥ |
evaṃ vicāryamāṇe'hantāmamate nivartete ||
||7||strīpuṃsoḥ saṃyogātsampāte śukraśoṇitayoḥ |
praviśañjīvaḥ śanakaiḥ svakarmaṇā dehamādhatte ||
||8||mātṛgurūdaradaryāṃ kaphamūtrapurīṣapūrṇāyām |
jaṭharāgnijvālābhirnavamāsaṃ pacyate jantuḥ ||
||9||daivātprasūtisamaye śiśustiraścīnatāṃ yadā yāti |
śastrairvikhaṇḍya sa tadā bahiriha niṣkāsyate'tibalāt ||
||10||athavā yantracchidrādyada tu niḥsāryate prabalaiḥ |
prasavasamīraiśca tadā yaḥ kleśaḥ so'pyanirvācyaḥ ||
||11||ādhivyādhiviyogātmīyavipatkalahadīrghadāridraiḥ |
janmāntaramapi yaḥ kleśaḥ kiṃ śakyate vaktum ||
||12||narapaśuvihaṅgatiryagyonīnāṃ caturaśītilakṣāṇām |
karmanibaddho jīvaḥ paribhramanyātanā bhuṅkte ||
||13||caramastatra nṛdehastatrojjanmānvayotpattiḥ |
svakulācāravicāraḥ śrutipracāraśca tatrāpi ||
||14||ātmānātmaviveko no dehasya ca vināśitājñānam |
evaṃ sati svamāyuḥ prājñairapi nīyate mithyā ||
||15||āyuḥkṣaṇalavamātraṃ na labhyate hemakoṭibhiḥ kvāpi |
taccedgacchati sarvaṃ mṛṣā tataḥ kādhikā hāniḥ ||
||16||naradehātikramaṇātprāptau paśvādidehānām |
svatanorapyajñāne paramārthasyātra kā vārtā ||
||17||satataṃ pravāhyamānairvṛṣabhairaśvaiḥ kharairgajairmahiṣaiḥ |
hā kaṣṭaṃ kṣutkāmaiḥ śrāntairno śakyate vaktum ||
||18||rudhiratridhātumajjāmedomāṃsāsthisaṃhatirdehaḥ |
sa bahistvacā pinaddhastasmānno bhakṣyate kākaiḥ ||
||19||nāsāgrādvadanādavā kaphaṃ malaṃ pāyuto visṛjan |
svayamevaiti jugupsāmantaḥ prasṛtaṃ ca no vetti ||
||20||pathi patitamasthi dṛṣṭvā sparśabhayādanyamārgato yāti |
no paśyati nijadehaṃ cāsthisahasrāvṛtaṃ paritaḥ ||
||21||keśāvadhi nakharāgrādidamantaḥ pūtigandhasampūrṇam |
bahirapi cāgarucandanakarpūrādyairvilepayati ||
||22||yatnādasya pidhatte svābhāvikadoṣasaṃghātam |
aupādhikaguṇanivahaṃ prakāśayañślāghate mūḍhaḥ ||
||23||kṣatamutannaṃ dehe yadi na prakṣālyate tridinam |
tatrotpatanti bahavaḥ krimayo durgandhasaṃkīrṇāḥ ||
||24||yo dehaḥ supto'bhūtsupuṣpaśayyopaśobhite talpe |
samprati sa rajjukāṣṭhairniyantritaḥ kṣipyate vahnau ||
||25||siṃhāsanopaviṣṭaṃ dṛṣṭvā yaṃ mudamavāpa loko'yam |
taṃ kālākṛṣṭatanuṃ vilokya netre nimīlayati ||
||26||evaṃvidho'timalino deho yatsattayā calati |
taṃ vismṛtya pareśaṃ vahatyahaṃtāmanitye'smin ||
||27||kvātmā saccidrūpaḥ kva māṃsarudhirāsthinirmito dehaḥ |
iti yo lajjati dhīmānitaraśarīraṃ sa kiṃ manute ||
||28||viṣayanindāprakaraṇam
mūḍhaḥ kurute viṣayajakardamasaṃmārjanaṃ mithyā |
duradṛṣṭavṛṣṭiviraso deho gehaṃ patatyeva ||
||29||bhāryā rūpavihīnā manasaḥ kṣobhāya jāyate puṃsām |
atyantaṃ rūpāḍhyā sā parapuruṣairvaśīkriyate ||
||30||yaḥ kaścitparapuruṣo mtraṃ bhṛtyo'thavā bhikṣuḥ |
paśyati hi sābhilāṣaṃ vilakṣaṇodārarūpavatīm ||
||31||yaṃ kaṃcitpuruṣavaraṃ svabharturatisundaraṃ dṛṣṭvā |
mṛgayati kiṃ na mṛgākṣī manaseva parastriyaṃ puruṣaḥ ||
||32||evaṃ surūpanāryā bhartā kopātpratikṣaṇaṃ kṣīṇaḥ |
no labhate sukhaleśaṃ balimiva balibhugbahuṣvekaḥ ||
||33||vanitā nitāntamajñā svājñāmullaṅghya vartate yadi sā |
śatrorapyadhikatarā parabhilāṣiṇyasau kimuta ||
||34||loko nāputrasyāstīti śrutyāsya kaḥ prabhāṣito lokaḥ |
muktiḥ saṃsaraṇaṃ vā tadanyaloko'thavā nādyaḥ ||
||35||sarve'pi putrabhājastanmuktau saṃsṛtirbhavati |
śravaṇādayo'pyupāyā mṛṣā bhaveyustṛtīye'pi ||
||36||tatprāptyupāyasattvāddvitīyapakṣe'pyaputrasya |
putreṣṭyādikayāgapravṛttaye vedavādo'yam ||
||37||nānāśarīrakaṣṭairdhanavyayaiḥ sādhyate putraḥ |
utpannamātraputre jīvitacintā garīyasī tasya ||
||38||jīvannapi kiṃ mūrkhaḥ prājñaḥ kiṃ vā suśīlabhāgbhavitā |
jāraścauraḥ piśunaḥ patito dyūtapriyaḥ krūraḥ ||
||39||pitṛmātṛbandhughātī manasaḥ khedāya jāyate putraḥ |
cintayati tātanidhanaṃ putro dravyādyadhīśatāhetoḥ ||
||40||sarvaguṇairupapannaḥ putraḥ kasyāpi kutracidbhavati |
so'lpāyū rugṇo vā hyanapatyo vā tathāpi khedāya ||
||41||putrātsadgatiriti cettadapi prāyo'sti yuktyasaham |
itthaṃ śarīrakaṣṭairduḥkhaṃ samprārthyate mūḍhaiḥ ||
||42||pitṛmātṛbandhubhaginīpitṛvyajāmātṛmukhyānām |
mārgasthānāmiva yutiranekayonibhramātkṣaṇikā ||
||43||daivaṃ yāvadvipulaṃ yāvatpracuraḥ paropakāraśca |
tāvatsarve suhṛdo vyatyayataḥ śatravaḥ sarve ||
||44||aśnanti cedanudinaṃ vandina iva varṇayanti saṃtṛptāḥ |
tacceddvitradināntaramabhinindantaḥ prakupyanti ||
||45||durbharajaṭharanimittaṃ samupārjayituṃ pravartate cittam |
lakṣāvadhi bahuvittaṃ tathāpyalabhyaṃ kapardikāmātram ||
||46||labdhaścedadhiko'rthaḥ patnyādīnāṃ bhavetsvārthaḥ |
nṛpacaurato'pyanarthastasmādṛvyodyamo vyarthaḥ ||
||47||anyāyamarthabhājaṃ paśyati bhūpo'dhvagāminaṃ cauraḥ |
piśuno vyasanaprāptiṃ dāyādānāṃ gaṇaḥ kalaham ||
||48||pātakabharairanekairarthaṃ samupārjayanti rājānaḥ |
aśvamataṅgajahetoḥ pratikṣaṇaṃ nāśyate so'rthaḥ ||
||49||rājyāntarābhigamanādraṇabhaṅgānmantribhṛtyadoṣādvā |
viṣaśastraguptaghātānmagnāścintārṇave bhūpāḥ ||
||50||manonindāprakaraṇam
hasati kadācidrauti bhrāntaṃ saddaśa diśo bhramati |
hṛṣṭaṃ kadāpi ruṣṭaṃ śiṣṭaṃ duṣṭaṃ ca nindati
stauti ||
||51||kimapi dveṣṭi saroṣaṃ hyātmānaṃ ślāghate kadācidapi |
cittaṃ piśācamabhavadrākṣasyā tṛṣṇayā vyāptam ||
||52||dambhābhimānalobhaiḥ kāmakrodhorumatsaraiścetaḥ |
ākṛṣyate samantācchvabhiriva patitāsthivanmārge ||
||53||tasmācchuddhavirāgo mano'bhilaṣitaṃ tyajedartham |
tadanabhilaṣitaṃ kuryānnirvyāpāraṃ tato bhavati ||
||54||viṣayanigrahaprakaraṇam
saṃsṛtipārāvāre hyagādhaviṣayodakena sampūrṇe |
nṛśarīramambutaraṇaṃ karmasamīrairatastataścalati ||
||55||chidrairnavabhirupetaṃ jīvo naukāpatirmahānalasaḥ |
chidrāṇāmanirodhājjalaparipūrṇa patatyadhaḥ satatam ||
||56||chidrāṇāṃ tu nirodhātsukhena pāraṃ paraṃ yāti |
tasmādindriyanigrahamṛte na kaścittaratyanṛtam ||
||57||paśyati parasya yuvati sakāmamapi tanmanorathaṃ kurute |
jñātvaiva tadaprāptiṃ vyarthaṃ manujo'tipāpabhāgbhavati ||
||58||piśunaiḥ prakāmamuditāṃ parasya nindāṃ śruṇoti karṇābhyām |
tena paraḥ kiṃ mriyate vyarthaṃ manujo'tipāpabhāgbhavati ||
||59||anṛtaṃ parāpavādaṃ rasanā vadati pratikṣaṇaṃ tena |
parahānirlabdhiḥ kā vyarthaṃ manujo'tipāpabhāgbhavati ||
||60||viṣayendriyayoryoge nimepasamayena yatsukhaṃ bhavati |
viṣaye naṣṭe duḥkhaṃ yāvajjivaṃ ca tattayormadhye ||
||61||heyamupādeyaṃ vā pravicārya suniścitaṃ tasmāt |
alpasukhasya tyāgādanalpaduḥkhaṃ jahāti sudhīḥ ||
||62||dhīvaradattamahāmiṣamaśnanvaisāriṇo mriyate |
tadvadviṣayānbhuñjankalākṛṣṭo naraḥ patati ||
||63||uragagrastārdhatanurbheko'śnātīha makṣikāḥ śataśaḥ |
evaṃ gatāyurapi sanviṣayānsamupāryatyandhaḥ ||
||64||manonigrahaprakaraṇam
svīyodgamatoyavahā sāgaramupayāti nīcamārgeṇa |
sā cedudgama eva sthirā satī kiṃ na yāti vārdhitvam ||
||65||evaṃ manaḥ svahetuṃ vicārayatsusthiraṃ bhavedantaḥ |
na bahirvodeti tadā kiṃ nātmatvaṃ svayaṃ yāti ||
||66||varṣāsvambhaḥpracayātkūpe gurunirjhare payaḥ kṣāram |
grīṣmeṇaiva tu śuṣke mādhuryaṃ bhajati tatrāmbhaḥ ||
||67||tadvadviṣayodriktaṃ tamaḥpradhānaṃ manaḥ kaluṣam |
tasminvirāgaśuṣke śanakairāvirbhavetsattvam ||
||68||yaṃ viṣayamapi laṣitvā dhāvati bāhyendriyadvārā |
tasyāprāptau khidyati tathā yathā svaṃ gataṃ kiṃcit ||
||69||naganagaradurgadurgamasaritaḥ paritaḥ paribhramaccetaḥ |
yadi no labhate viṣayaṃ viṣayantritamiva khinnamāyāti ||
||70||tumbīphlaṃ jalāntarbalādadhaḥ kṣiptamapyupaityūrdhvam |
tadvanmanaḥ svarūpe nihitaṃ yatnādbahiryāti ||
||71||iha vā pūrvabhave vā svakarmaṇaivārjitaṃ phalaṃ yadyat |
śubhamaśubhaṃ vā tattadbhogo'pyaprārthito bhavati ||
||72||cetaḥpaśumaśubhapathaṃ pradhāvamānaṃ nirākartum |
vairāgyamekamucitaṃ galakāṣṭhaṃ nirmitaṃ dhātrā ||
||73||nidrāvasare yatsukhametatkiṃ viṣayajaṃ yasmāt |
na hi cendriyapradeśāvasthānaṃ cetaso nidrā ||
||74||advāratuṅgakuḍye gṛhe'varuddho yathā vyāghraḥ |
bahunirgamaprayatnaiḥ śrāntastiṣṭhati patañśvasaṃśca tathā ||
||75||sarvendriyāvarodhādudyogaśatairanirgamaṃ vīkṣya |
śāntaṃ tiṣṭhati ceto nirudyamatvaṃ tadā yāti ||
||76||prāṇaspandanirodhātsatsaṅgādvāsanātyāgāt |
haricaraṇabhaktiyogānmanaḥ svavegaṃ jahāti śanaiḥ ||
||77||vairāgyaprakaraṇam
paragṛhagṛhiṇīputradraviṇānāmāgame vināśe vā |
kathitau harṣaviṣādau kiṃ vā syātāṃ kṣaṇaṃ sthātuḥ ||
||78||daivātsthitaṃ gataṃ vā yaṃ kaṃcidviṣayamīḍyamalpaṃ vā |
no tuṣyanna ca sīdanvīkṣya gṛheṣvatithivannivaset ||
||79||mamatābhimānaśūnyo viṣayeṣu parāṅmukhaḥ puruṣaḥ |
tiṣṭhannapi nijasadane na bādhyate karmabhiḥ kvāpi ||
||80||kutrāpyaraṇyadeśe sunīlatṛṇavālikopacite |
śītalatarutalabhūmau sukhaṃ śayānasya puruṣasya ||
||81||taravaḥ patraphalāḍhyāḥ sugandhaśītānilāḥ paritaḥ |
kalakūjitavaravihagāḥ sarito mitrāṇi kiṃ na syuḥ ||
||82||vairāgyabhāgyabhājaḥ prasannamanaso nirāśasya |
aprārthitaphalabhoktuḥ puṃso janmani kṛtārthateha syāt ||
||83||dravyaṃ pallavataścyutaṃ yadi bhavetkvāpi pramādāttadā
śokāyātha tadarpitaṃ śrutavate toṣāya ca śreyase |
svātantryādviṣayāḥ prayānti yadamī śokāya te syuściraṃ
saṃtyaktāḥ svayameva cetsukhamayaṃ niḥśreyasaṃ tanvate ||
||84||vismṛtyātmanivāsamutkaṭabhavāṭavyāṃ ciraṃ paryaṭa-
nsaṃtāpatrayadīrghadāvadahanajvālāvalīvyākulaḥ |
valganphalguṣu supradīptanayanaścetaḥkuraṅgo balā-
dāśāpāśavaśīkṛto'pi viṣayavyāghrairmṛṣā
hanyate ||
||85||ātmasiddhiprakaraṇam
utpanne'pi virāge vinā prabodhaṃ sukhaṃ na syāt |
sa bhavedgurūpadeśāttasmādgurumāśrayetprathamam ||
||86||yadyapi jaladherudakaṃ yadyapi vā prerako'nilastatra |
tadapi pipāsākulitaḥ pratīkṣate cātako megham ||
||87||tredhā pratītiruktā śāstrādgurutastathātmanastatra |
śāstrapratītirādau yadvanmadhuro guḍo'stīti ||
||88||agre gurupratītirdūrādguḍadarśanaṃ yadvat |
ātmapratītirasmādguḍabhakṣaṇajaṃ sukhaṃ yadvat ||
||89||rasagandharūpaśabdasparśā anye padārthāśca |
kasmādanubhūyante no dehānnendriyagrāmāt ||
||90||mṛtadehendriyavargo yato na jānāti dāhajaṃ duḥkham |
prāṇaścennidrāyāṃ taskarabādhāṃ sa kiṃ vetti ||
||91||manaso yadi vā viṣayastadyugapatkiṃ na jānāti |
tasya parādhīnatvādyataḥ pramādasya kastrātā ||
||92||gāḍhadhvāntagṛhāntataḥ kṣititale dīpaṃ nidhāyojjvalaṃ
pañcacchidramadhomukhaṃ hi kalaśaṃ tasyopari sthāpayet |
tadbāhye parito'nurandhramamalāṃ vīṇāṃ ca kastūrikāṃ
sadratnaṃ vyajanaṃ nyasecca
kalaśacchidrādhvanirgacchatām ||
||93||tejoṃśena pṛthakpadārthanivahajñānaṃ hi yajjāyate
tadrandhraiḥ kalaśena vā kimu mṛdo bhāṇḍena tailena vā |
kiṃ sūtreṇa na caitadasti ruciraṃ pratyakṣabādhādato
dīpajyotirihaikameva śaraṇaṃ dehe tathātmā sthitaḥ ||
||94||māyāsiddhiprakaraṇam
cinmatraḥ paramātmā hyapaśyadātmānamātmatayā |
abhavatso'haṃnāmā tasmādāsīdbhido mūlam ||
||95||dvedhaiva bhāti tasmātpatiśca patnī ca tau bhavetāṃ vai |
tasmādayamākāśastridhaiva paripūryate satatam ||
||96||so'yamapīkṣāṃ cakre tato manuṣyā ajāyanta |
ityupaniṣadaḥ prāhurdayitāṃ prati yājñavalkyoktyā ||
||97||ciramānandānubhavātsuṣuptiriva kāpyavasthābhūt |
paramātmanastu tasmātsvapnavadevotthitā māyā ||
||98||sadasadvilakṣaṇāsau paramātmasadāśrayānādiḥ |
sā ca guṇatrayarūpā sūte sacarācaraṃ viśvam ||
||99||māyā tāvadadṛśyā dṛśyaṃ kāryaṃ kathaṃ janayet |
tantubhiradṛśyarūpaiḥ paṭo'tra dṛśyaḥ kathaṃ bhavati ||
||100||svapne suratānubhavācchukradrāvoyathā śubhe vasane |
anṛtaṃ rataṃ prabodhe vasanopahatirbhavetsatyā ||
||101||svapne puruṣaḥ satyo yoṣidasatyā tayoryutiśca mṛṣā |
śukradrāvaḥ satyastadvatprakṛte'pi saṃbhavati ||
||102||evamadṛśyā māyā tatkāryaṃ jagadidaṃ dṛśyam |
māyā tāvadiyaṃ syādyā svavināśena harṣadā bhavati ||
||103||rajanīvātidurantā na lakṣyate'tra svabhavo'syāḥ |
saudāminīva naśyati munibhiḥ samprakṣyamāṇaiva ||
||104||māyā brahmopagatāvidyā jīvāśrayā proktā |
cidaścidgranthiścetastadakṣayaṃ jñeyamā mokṣāt ||
||105||ghaṭamaṭhakuḍyairāvṛtamākāśaṃ tattadāhvayaṃ bhavati |
tadvadavidyāvṛtamiha caitanyaṃ jīva ityuktaḥ ||
||106||nanu kathamāvaraṇaṃ syādajñānaṃ brahmaṇo viśuddhasya |
sūryasyeva tamisraṃ rātribhavaṃ svaprakāśasya ||
||107||dinakarakiraṇotpannairmeghairācchādyate yathā sūryaḥ |
na khalu dinasya dinatvaṃ tairvikṛtaiḥ sāndrasaṃghātaiḥ ||
||108||ajñānena tathātmā śuddho'pi cchādyate suciram |
na paraṃtu lokasiddhā prāṇiṣu taccetanāśaktiḥ ||
||109||liṅgadehādinirūpaṇaprakaraṇam
sthūlaśarīrasyāntarliṅgaśarīraṃ ca tasyāntaḥ |
kāraṇamasyāpyantastato mahākāraṇaṃ turyam ||
||110||sthūlaṃ nirūpitaṃ prāgadhunā sūkṣmādito brūmaḥ |
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣaḥ śrutiriti yatprāha tatsūkṣmam ||
||111||sūkṣmāṇi mahābhūtānyasavaḥ pañcendriyāṇi pañcaiva |
ṣoḍaśamantaḥkaraṇaṃ tatsaṃghāto hi liṅgatanuḥ ||
||112||tatkāraṇaṃ smṛtaṃ yattasyāntarvāsanājālam |
tasya pravṛttiheturbuddhyāśrayamatra turyaṃ syāt ||
||113||tatsārabhūtabuddho yatpratiphalitaṃ tu śuddhacaitanyam |
jīvaḥ sa ukta ādyairyo'hamiti sphūrtikṛdvapuṣi ||
||114||caratarataraṅgasaṅgātpratibimbaṃ bhāskarasya ca calaṃ
syāt |
asti tathā cañcalatā caitanye cittacāñcalyāt ||
||115||nanvarkapratibimbaḥ salilādiṣuyaḥ sa cāvabhāsayati |
kimitarapadārthanivahaṃ pratibimbo'pyātmanastadvat ||
||116||pratiphalitaṃ yattejaḥ savituḥ kāṃsyādipātreṣu |
tadanu praviṣṭamantargṛhamanyārthānprakāśayati ||
||117||citpratibimbastadvadbuddhiṣu yo jīvatāṃ prāptaḥ |
netrādīndriyamārgairbahirarthānso'vabhāsayati ||
||118||advaitaprakaraṇam
tadidaṃ ya evamāryo veda brahmāhamasmīti |
sa idaṃ sarvaṃ ca syāttasya hi devāśca neśate bhūtyā ||
||119||yeṣāṃ sa bhavatyātmā yo'nyāmatha devatāmupāste yaḥ |
ahamanyo'sāvanyaścetthaṃ yo veda paśuvatsaḥ ||
||120||ityupaniṣadāmuktistathā śrutirbhagavaduktiśca |
jñānī tvātmaiveyaṃ matirmametyatra yuktirapi ||
||121||ṛju vakraṃ vā kāṣṭhaṃ hutāśadagdhaṃ sadagnitāṃ yāti |
tatkiṃ hastagrāhyaṃ ṛjuvakrākārasattve'pi ||
||122||evaṃ ya ātmaniṣṭho hyātmākāraśca jāyate puruṣaḥ |
dehīva dṛśyate'sau paraṃ tvasau kevalo hyātmā ||
||123||pratiphalati bhānureko'nekaśarāvodakeṣu yathā |
tadvadasau paramātmā hyeko'nekeṣu deheṣu ||
||124||daivādekaśarāve bhagne kiṃ vā vilīyate sūryaḥ |
pratibimbacañcalatvādarkaḥ kiṃ cañcalo bhavati ||
||125||svavyāpāraṃ kurute yathaikasavituḥ prakāśena |
tadvaccarācaramidaṃ hyekātmasattayā calati ||
||126||yenodakena kadalīcampakajātyādayaḥ pravardhante |
mūlakapalāṇḍulaśunāstenaivaite vibhinnarasagandhāḥ ||
||127||eko hi sūtradhāraḥ kāṣṭhaprakṛtīranekaśo yugapat |
stambhāgrapaṭṭikāyāṃ nartayatīha pragūḍhatayā ||
||128||guḍakhaṇḍaśarkarādyā bhinnāḥ syurvikṛtayo yathaikekṣoḥ |
keyūrakaṅkaṇādyā yathaikahemno bhidāśca pṛthak ||
||129||evaṃ pṛthaksvabhāvaṃ pṛthagākāraṃ pṛthagvṛtti |
jagaduccāvacamuccairekenaivātmanā calati ||
||130||skandhadhṛtasiddhamannaṃ yāvannāśnāti mārgagastāvat |
sparśabhayakṣutpīḍe tasminbhukte na te bhavataḥ ||
||131||mānuṣamataṅgamahiṣaśvasūkarādiṣvanusyūtam |
yaḥ paśyati jagadīśaṃ sa eva bhuṅkte'dvayānandam ||
||132||kartṛtvabhoktṛtvaprakaraṇam
yadvatsūrye'bhyudite svavyavahāraṃ janaḥ kurute |
taṃ na karoti vivasvānna kārayati tadvadātmāpi ||
||133||lohe hutabhugvyāpte lohāntaratāḍyamāne'pi |
tasyāntargatavahneḥ kiṃ syānnirghātajaṃ duḥkham ||
||134||niṣṭhurakuṭhāraghātaiḥ kāṣṭhe saṃchedyamāne'pi |
antarvartī vahniḥ kiṃ ghātaiśchedyate tadvat ||
||135||brūte śrutirapi bhūyo'naśnannanyo'bhicākaśītyādi ||
||136||niśi veśmani pradīpe dīpyati caurastu vittamapaharati |
īrayati vārayati vā taṃ dīpaḥ kiṃ tathātmāpi ||
||137||gehānte daivavaśātkasmiṃścitsamudite vipanne vā |
dīpastuṣyatyathavā khidyati kiṃ tadvadātmāpi ||
||138||svaprakāśatāprakaraṇam
ravicandravahnidīpapramukhāḥ svaparaprakāśāḥ syuḥ |
yadyapi tathāpyamībhiḥ prakāśyate kvāpi naivātmā ||
||139||cakṣurdvāraiva syātparātmanā bhānameteṣām |
yadvā te'pi padārthā na jñāyante'tha kevalālokāt ||
||140||tatrāpyakṣidvārā sahāyabhūto na cedātmā |
no cetsatyāloke paśyatyandhaḥ kathaṃ nārthān ||
||141||satyātmanyapi kiṃ no jñānaṃ taccendriyāntareṇa syāt |
andhe dṛkpratibandhe karasaṃbandhe padārthabhānaṃ hi ||
||142||jānāti yena sarvaṃ kena ca taṃ vā vijānīyāt |
ityupaniṣadāmuktirbadhyata ātmātmanā tasmāt ||
||143||nādānusandhānaprakaraṇam
yāvatkṣaṇaṃ kṣaṇārdhaṃ svarūpaparicintanaṃ kriyate |
tāvaddakṣiṇakarṇe tvanāhataḥ śrūyate śabdaḥ ||
||144||siddhyārambhasthiratāviśramaviśvāsabījaśuddhīnām |
upalakṣaṇaṃ hi manasaḥ paramaṃ nādānusandhanam ||
||145||bherīmṛdaṅgaśaṅkhādyāhatanāde manaḥ kṣaṇaṃ ramate |
kiṃ punaranāhate'sminmadhumadhure'khaṇḍite svacche ||
||146||cittaṃ viṣayoparamādyathā yathā yāti naiścalyam |
veṇoriva dīrghatarastathā tathā śrūyate nādaḥ ||
||147||nādābhyantarvarti jyotiryadvartate hi ciram |
tatra mano līnaṃ cenna punaḥ saṃsārabandhāya ||
||148||paramānandānubhavātsuciraṃ nādānusandhānāt |
śreṣṭhaścittalayo'yaṃ satsvanyalayeṣvanekeṣu ||
||149||manolayaprakaraṇam
saṃsāratāpataptaṃ nānāyonibhramātpariśrāntam |
labdhvā paramānandaṃ na calati cetaḥ kadā kvāpi ||
||150||advaitānandabharātkimidaṃ ko'haṃ ca kasyāham |
iti mantharatāṃ yātaṃ yadā tadā mūrchitaṃ cetaḥ ||
||151||cirataramātmānubhavādātmākāraṃ prajāyate cetaḥ |
saridiva sāgarayātā samudrabhāvaṃ prayātyuccaiḥ ||
||152||ātmanyanupraviṣṭaṃ cittaṃ nāpekṣate punarviṣayān |
kṣīrāduddhṛtamājyaṃ yathā punaḥ kṣīratāṃ na yātīha ||
||153||dṛṣṭau draṣṭari dṛśye yadanusyūtaṃ ca bhānamātraṃ
syāt |
tatropakṣīṇaṃ ceccittaṃ tanmūrchitaṃ bhavati ||
||154||yāti svasaṃmukhatvaṃ dṛṅmātraṃ vā yadā tadā bhavati |
dṛśyadraṣṭṛvibhedo hyasaṃmukhe'sminna tadbhavati ||
||155||ekasmindṛṅmātre tredhā draṣṭrādikaṃ hi samudeti |
trividhe tasmim̐llīne dṛṅmātraṃ śiṣyate paścāt ||
||156||darpaṇataḥ prākpaścādasti mukhaṃ pratimukhaṃ tadābhāti |
ādarśe'pi ca naṣṭe mukhamasti mukhe tathaivātmā ||
||157||prabodhaprakaraṇam
mādhuryaṃ guḍapiṇḍe yattattasyāṃśake'ṇumātre'pi |
evaṃ na pṛthagbhāvo guḍatvamadhuratvayorasti ||
||158||athavā na bhinnabhāvaḥ karpūrāmodayorevam |
ātmasvarūpamanasāṃ puṃsāṃ jagadātmatāṃ yāti ||
||159||yadbhāvānubhavaḥ syānnidrādau jāgarasyānte |
antaḥ sa cetsthiraḥ syāllabhate hi tadādvayānandam ||
||160||atigambhīre'pāre jñānacidānandasāgare sphāre |
karmasamīraṇataralā jīvataraṅgāvaliḥ sphurati ||
||161||kharatarakaraiḥ pradīpte'bhyudite caitanyatigmāṃśau |
sphurati mṛṣaiva samantādanekavidhajīvamṛgatṛṣṇā ||
||162||antaradṛṣṭe yasmiñjagadidamārātparisphurati |
dṛṣṭe yasminsakṛdapi vilīyate kvāpyasadrūpam ||
||163||bāhyābhyantarapūrṇaḥ paramānandārṇave nimagno yaḥ |
ciramāpluta iva kalaśo mahāhrade jahnutanayāyāḥ ||
||164||pūrṇātpūrṇatare parātparatare'pyajñātapāre harau
saṃvitsphārasudhārṇave virahite vīcītaraṅgādibhiḥ |
bhāsvatkoṭivikāsitojjvaladigākāśaprakāśe pare
svānandaikarase nimagnamanasāṃ na tvaṃ na cāhaṃ jagat ||
||165||dvidhābhaktiprakaraṇam
citte sattvotpattau taṭidiva bodhodayo bhavati |
tarhyeva sa sthiraḥ syādyadi cittaṃ śuddhimupayāti ||
||166||śuddhyati hi nāntarātmā kṛṣṇapadāmbhojabhaktimṛte |
vasanamiva kṣārodairbhaktyā prakṣālyate cetaḥ ||
||167||yadvatsamalādarśe suciraṃ bhasmādinā śuddhe |
pratiphalati vaktramuccaiḥ śuddhe citte tathā jñānam ||
||168||jānantu tatra bījaṃ haribhaktyā jñānino ye syuḥ |
mūrtaṃ caivāmūrtaṃ dve eva brahmaṇo rūpe ||
||169||ityupaniṣattayorvā dvau bhakto bhagavadupadiṣṭau |
kleśādakleśādvā muktiḥ syādetayormadhye ||
||170||sthūlā sūkṣmā ceti dvedhā haribhaktiruddiṣṭā |
prārambhe sthūlā syātsūkṣmā tasyāḥ sakāśācca ||
||171||svāśramadharmācaraṇaṃ kṛṣṇapratimārcanotsavo nityam |
vividhopacārakaraṇairharidāsaiḥ saṃgamaḥ śaśvat ||
||172||kṛśṇakathāsaṃśravaṇe mahotsavaḥ satyavādaśca |
parayuvatau draviṇe vā parāpavāde parāṅmukhatā ||
||173||grāmyakathāsūdvegaḥ sutīrthagamaneṣu tātparyam |
yadupatikathāviyoge vyarthaṃ gatamāyuriti cintā ||
||174||evaṃ kurvati bhaktiṃ kṛṣṇakathānugrahotpannā |
samudeti sūkṣmabhaktiryasyā harirantarāviśati ||
||175||smṛtisatpurāṇavākyairyathāśrutāyāṃ harermūrtau |
mānasapūjābhyāso vijananivāse'pi tātparyam ||
||176||satyaṃ samastajantuṣu kṛṣṇasyāvasthiterjñānam |
adroho bhūtagaṇe tatastu bhūtānukampā syāt ||
||177||pramitayadṛcchālābhe santuṣṭirdāraputrādau |
mamatāśūnyatvamato nirahaṃkāratvamakrodhaḥ ||
||178||mṛdubhāṣitā prasādo nijanindāyāṃ stutau samatā |
sukhaduḥkhaśītoṣṇadvandvasahiṣṇutvamāpado na bhayam ||
||179||nidrāhāravihāreṣvanādaraḥ saṅgarāhityam |
vacane cānavakāśaḥ kṛṣṇasmaraṇena śāśvatī śāntiḥ ||
||180||kenāpi gīyamāne harigīte veṇunāde vā |
ānandāvirbhāvo yugapatsyāddhṛṣṭasāttvikodrekaḥ ||
||181||tasminnanubhavati manaḥ pragṛhyamāṇaṃ parātmasukham |
sthiratāṃ yāte tasminyāti madonmattadantidaśām ||
||182||januṣu bhagavadbhāvaṃ bhagavati bhūtāni paśyati kramaśaḥ |
etādṛśī daśā cettadaiva haridasavaryaḥ syāt ||
||183||dhyānavidhiprakaraṇam
yamunātaṭanikaṭasthitavṛndāvanakānane mahāramye |
kalpadrumatalabhūmau caraṇaṃ caraṇopari sthāpya ||
||184||tiṣṭhantaṃ ghananīlaṃ svatejasā bhāsayantamiha viśvam |
pītāmbaraparidhānaṃ candanakarpūraliptasarvāṅgam ||
||185||ākarṇapūrṇanetraṃ kuṇḍalayugamaṇḍitaśravaṇam |
mandasmitamukhakamalaṃ sukaustubhodāramaṇihāram ||
||186||valayāṅgulīyakādyānujjvalayantaṃ svalaṅkārān |
galavilulitavanamālaṃ svatejasāpāstakalikālam ||
||187||guñjāravālikalitaṃ guñjāpuñjānvite śirasi |
bhuñjānaṃ saha gopaiḥ kuñjāntaravartinaṃ hariṃ smarata ||
||188||mandārapuṣpavāsitamandānilasevitaṃ parānandam |
mandākinīyutapadaṃ namata mahānandadaṃ mahāpuruṣam ||
||189||surabhīkṛtadigvalayaṃ surabhiśatairāvṛtaṃ sadā paritaḥ |
surabhītikṣapaṇamahāsurabhīmaṃ yādavaṃ namata ||
||190||kaṃdarpakoṭisubhagaṃ vāñchitaphaladaṃ dayārṇavaṃ
kṛṣṇam |
tyaktvā kamanyaviṣayaṃ netrayugaṃ draṣṭumutsahate ||
||191||puṇyatamāmatisurasāṃ mano'bhirāmāṃ hareḥ kathāṃ tyaktvā |
śrotuṃ śravaṇadvandvaṃ grāmyaṃ kathamādaraṃ bhavati ||
||192||daurbhāgyamindriyāṇāṃ kṛṣṇe viṣaye hi śāśvatike |
kṣaṇikeṣu pāpakaraṇeṣvapi sajjante yadanyaviṣayeṣu ||
||193||saguṇanirguṇayoraikyaprakaraṇam
śrutibhirmahāpurāṇaiḥ saguṇaguṇātītayoraikyam |
yatproktaṃ gūḍhatayā tadahaṃ vakṣye'tiviśadārtham ||
||194||bhūteṣvantaryāmī jñānamayaḥ saccidānandaḥ |
prakṛteḥ paraḥ parātmā yadukulatilakaḥ sa evāyam ||
||195||nanu saguṇo dṛśyatanustathaikadeśādhivāsaśca |
sa kathaṃ bhavetparātmā prākṛtavadrāgaroṣayutaḥ ||
||196||itare dṛśyapadārthā lakṣyante'nena cakṣuṣā sarve |
bhagavānanayā dṛṣṭyā na lakṣyate jñānadṛggamyaḥ ||
||197||yadviśvarūpadarśanasamaye pārthāya dattavānbhagavān |
divyaṃ cakṣustasmādadṛśyatā yujyate nṛharau ||
||198||sākṣādyathaikadeśe vartulamupalabhyate raverbimbam |
viśvaṃ prakāśayati tatsarvaiḥ sarvatra dṛśyate yugapat ||
||199||yadyapi sākāro'yaṃ tathaikadeśī vibhāti yadunāthaḥ |
sarvagataḥ sarvātmā tathāpyayaṃ saccidānandaḥ ||
||200||eko bhagavānreme yugapadgopīṣvanekāsu |
athavā videhajanakaśrutadevabhūdevayorhariryugapat ||
||201||athāvā kṛṣṇākārāṃ svacamūṃ duryodhano'paśyat |
tasmādvyāpaka ātmā bhagavānharirīśvaraḥ kṛṣṇaḥ ||
||202||vakṣasi yadā jaghāna śrīvatsaḥ śrīpateḥ sa kiṃ dveṣyaḥ |
bhaktānāmasurāṇāmanyeṣāṃ vā phalaṃ sadṛśam ||
||203||tasmānna ko'pi śatrurno mitraṃ nāpyudāsīnaḥ |
nṛhariḥ sanmārgasthaḥ saphalaḥ śākhīva yadunāthaḥ ||
||204||lohaśalākanivahaiḥ sparśāśmani bhidyamāne'pi |
svarṇatvameti lauhaṃ dveṣādapi vidviṣāṃ tathā prāptiḥ ||
||205||nanvātmanaḥ sakāśādutpannā jīvasaṃtatiśceyam |
jagataḥ priyatara ātmā tatprakṛte naiva saṃbhavati ||
||206||vatsāharaṇāvasare pṛthagvayorūpavāsanābhūṣān |
harirajamohaṃ kartuṃ savatsagopānvinirmame svasmāt ||
||207||agneryathā sphuliṅgāḥ kṣudrāstu vyuccarantīti |
śrutyarthaṃ darśayituṃ svatanoratanotsa jīvasaṃdoham ||
||208||yamunātīranikuñje kadācidapi vatsakāṃśca cārayati |
kṛṣṇe tathāryagopeṣu ca varagoṣṭheṣu cārayatsvārāt ||
||209||vatsaṃ nirīkṣya dūrādgāvaḥ snehena saṃbhrāntāḥ |
tadabhimukhaṃ dhāvantyaḥ prayayurgopaiśca durvārāḥ ||
||210||prasravabhareṇa bhūyaḥ srutastanāḥ prāpya pūrvavadvatsān |
pṛthurasanayā lihantyastarṇakavatyaḥ prapāyayanpramudā ||
||211||gopa api nijabālāñjagṛhurmūrdhānamāghrāya |
itthamalaukikalābhasteṣāṃ tatra kṣaṇaṃ vavṛdhe ||
||212||gopā vatsāścānyā pūrvaṃ kṛṣṇātmakā hyabhavan |
tenātmanaḥ priyatvaṃ darśitameteṣu kṛṣṇena ||
||213||preyaḥ putrādvittātpreyo'nyasmācca sarvasmāt |
antarataraṃ yadātmetyupaniṣadaḥ satyatābhihitā ||
||214||nanvuccāvacabhūteṣvātmā sama eva vartate'tha hariḥ |
duryodhane'rjune vā taratamabhāvaṃ kathaṃ nu gatavānsaḥ ||
||215||badhirāndhapaṅgumūkā dīrghāḥ kharvāḥ sarūpāśca |
sarve vidhinā dṛṣṭāḥ savatsagopāścaturbhujāstena ||
||216||bhūtasamatvaṃ nṛhareḥ samo hi maśakena nāgena |
lokaiḥ samastribhirvetyupaniṣadā bhāṣitaḥ sākṣāt ||
||217||ātmā tāvadabhoktā tathaiva nanu vāsudevaścet |
nānākaitavayatnaiḥ pararamaṇībhiḥ kathaṃ ramate ||
||218||sundaramabhinavarūpaṃ kṛṣṇaṃ dṛṣṭvā vimohitā gopyaḥ |
tamabhilaṣantyo manasā kāmādvirahavyathāṃ prāpuḥ ||
||219||gacchantyastiṣṭhantyo gṛhakṛtyaparāśca bhuñjānāḥ |
kṛṣṇaṃ vinānyaviṣayaṃ samakṣamapi jātu nāvindan ||
||220||duḥsahavirahabhrāntyā svapatīndadṛśustarūnnarāṃśca
paśūn |
harirayamiti suprītāḥ sarabhasamāliṅgayāṃcakruḥ ||
||221||kā'pi ca kṛṣṇāyantī kasyāścitpūtanāyantyāḥ |
apibatstanamiti sākṣādvyāso nārāyaṇaḥ prāha ||
||222||tasmānnijanijadayitānkṛṣṇākārānvṛjastriyo vīkṣya |
svaparanṛpatipatnīnāmantaryāmī hariḥ sākṣāt ||
||223||paramārthato vicāre guḍatanmadhuratvadṛṣṭāntāt |
naśvaramapi naradehaṃ paramātmākāratāṃ yāti ||
||224||kiṃ punaranantaśakterlīlāvapurīśvarasyeha |
karmāṇyalaukikāni svamāyayā vidadhato nṛhareḥ ||
||225||mṛdbhakṣaṇena kupiatāṃ vikasitavadanāṃ svamātaraṃ vaktre |
viśvamadarśayadakhilaṃ kiṃ punaratha viśvarūpo'sau ||
||226||ānugrahikaprakaraṇam
viṣaviṣamastanayugalaṃ pāyayituṃ pūtanā gṛhaṃ prāptā |
tasyāḥ pṛthubhāgyāyā āsītkṛṣṇārpaṇo dehaḥ ||
||227||anayatpṛthutaraśakaṭaṃ nijanikaṭaṃ vā kṛtāparādhamapi |
kaṇṭhāśleṣaviśeṣādavadhīdbālye'suraṃ kṛṣṇaḥ ||
||228||yamalārjunau tarū unmūlyolūkhalagataściraṃ khinnau |
riṅgannaṅgaṇabhūmau svamālayaṃ prāpayannṛhariḥ ||
||229||nityaṃ tridaśadveṣī yena ca mṛtyorvaśīkṛtaḥ keśī |
kākaḥ ko'pi varāko bako'pyaśokaṃ gato lokam ||
||230||gogopīgopānāṃ nikaramahi pīḍayantamativegāt |
anaghamaghāsuramakarotpṛthutaramurageśvaraṃ bhagavān ||
||231||pītvāraṇyahutāśanamasahyatattejaso hetoḥ |
dagdhānmugdhānakhilāñjugopa gopānkṛpāsindhuḥ ||
||232||pātu gokulamākulamaśanitaṭidvarṣaṇaiḥ kṛṣṇaḥ |
asahāyaekahaste govardhanamuddadhāroccaiḥ ||
||233||vāsolobhākalitaṃ dhāvadrajakaṃ śilātalairhatvā |
vismṛtya tadaparādhaṃ vikuṇṭhavāso'rpitastasmai ||
||234||tredhā vakraśarīrāmatilamboṣṭhīṃ skhaladvapurvacanāt |
srakcandanaparitoṣātkubjāmṛjvānanāmakarot ||
||235||nihataḥ papāta hariṇā haricaraṇāgreṇa kuvalayāpīḍaḥ |
tuṅgonmattamataṅgaḥ pataṅgavaddīpakasyāgre ||
||236||yuddhamiṣātsaha raṅge śrīraṅgenāṅgasaṅgamaṃ prāpya |
musśṭikacāṇūrākhyau yayaturniḥśreyasaṃ sapadi ||
||237||dehakṛtādaparādhādvaikuṇṭhotkaṇṭhitāntarātmānam |
yaduvarakulāvataṃsaḥ kaṃsaṃ vidhvaṃsayāmāsa ||
||238||harisaṃdarśanayogātpṛthuraṇatīrthe nimajjate tasmai |
bhagavānnu pradadādyaḥ sadyaścaidyāya sāyujyam ||
||239||mīnādibhiravatārairnihatāḥ suravidviṣo bahavaḥ |
nītāste nijarūpaṃ tatra ca mokṣasya kā vārtā ||
||240||ye yadunandananihatāste tu na bhūyaḥ punarbhavaṃ prāpuḥ |
tasmādavatārāṇāmantaryāmī pravartakaḥ kṛṣṇaḥ ||
||241||brahmāṇḍāni bahūni paṅkajabhavānpratyaṇḍamatyadbhutān
gopānvatsayutānadarśayadajaṃ viṣṇūnaśeṣāṃśca yaḥ |
śambhuryaccaraṇodakaṃ svaśirasā dhatte ca mūrtitrayāt
kṛṣṇo vai pṛthagasti ko'pyavikṛtaḥ saccinmayo nīlimā ||
||242||kṛpāpātraṃ yasya tripuraripurambhojavasatiḥ
sutā jahnoḥ pūtā caraṇanakhanirṇejanajalam |
pradānaṃ vā yasya tribhuvanapatitvaṃ vibhurapi
nidānaṃ so'smākaṃ jayati kuladevo yadupatiḥ ||
||243||māyāhaste'rpayitvā bharaṇakṛtikṛte mohamūlodbhavaṃ māṃ
mātaḥ kṛṣṇābhidhāne cirasamayamudāsīnabhāvaṃ gatāsi |
kāruṇyaikādhivāse sakṛdapi vadanaṃ nekṣase tvaṃ madīyaṃ
tatsarvajñe na kartuṃ prabhavasi bhavatī kiṃ nu mūlasya śāntim ||
||244||udāsīnaḥ stabdhaḥ satatamaguṇaḥ saṅgarahito
bhavāṃstātaḥ kātaḥ paramiha bhavejjīvanagatiḥ |
akasmādasmākaṃ yadi na kurute snehamatha tat
vasasva svīyāntarvimalajaṭhare'sminpunarapi ||
||245||lokādhīśe tvayīśe kimiti bhavabhavā vedanā svāśritānāṃ
saṃkocaḥ paṅkajānāṃ kimiha samudite maṇḍale caṇḍaraśmeḥ |
bhogaḥ pūrvārjitānāṃ bhavati bhuvi nṛṇāṃ karmaṇāṃ cedavaśyaṃ
tanme dṛṣṭairnṛpuṣṭairnanu danujanṛpairūrjitaṃ nirjitaṃ te ||
||246||nityānandasudhānidheradhigataḥ sannīlameghaḥ satā-
mautkaṇṭhyaprabalaprabhañjanabharairākarṣito varṣati |
vijñānāmṛtamadbhutaṃ nijavaco dhārābhirārādidaṃ
cetaścātaka cenna vāñchatimṛṣākrānto'si supto'si kim ||
||247||cetaścañcalatāṃ vihāya purataḥ saṃdhāya koṭidvayaṃ
tatraikatra nidhehi sarvaviṣayānanyatra ca śrīpatim |
viśrāntirhitamapyaho kva nu tvayormadhye tadālocyatāṃ
yuktyā vānubhavena yatra paramānandaśca tatsevyatām ||
||248||putrānpautramathastriyo'nyayuvatīrvittanyatho'nyaddhanaṃ
bhojyādiṣvapi tāratamyavaśato nālaṃ samutkaṇṭhayā |
naitādṛgyadunāyake samudite cetasyanante vibhau
sāndrānandasudhārṇave viharati svairaṃ yato nirbhayam ||
||249||kāmyopāsanayārthayantyanudinaṃ kiṃcitphalaṃ sepsitaṃ
kiṃcitsvargamathāpavargamaparairyogādiyajñādibhiḥ |
asmākaṃ yadunandanāṅghriyugaladhyānāvadhānārthināṃ
kiṃ lokena damena kiṃ nṛpatinā svargāpavargaiśca kim ||
||250||āśritamātraṃ puruṣaṃ
svābhimukhaṃ karṣati śrīśaḥ |
lohamapi cumbakāśmā
saṃmukhamātraṃ jaḍaṃ yadvat ||
||251||ayamuttamo'yamadhamo
jātyā rūpeṇa sampadā vayasā |
ślāghyo'ślāghyo vetthaṃ
na vetti bhagavānanugrahāvasare ||
||252||antaḥsthabhāvabhoktā
tato'ntarātmā mahāmeghaḥ |
khadiraścampaka iva vā
pravarṣaṇaṃ kiṃ vicārayati ||
||253||yadyapi sarvatra samastathāpi nṛharistathāpyete |
bhaktāḥ paramānande ramanti sadayāvalokena ||
||254||sutarāmananyaśaraṇāḥ kṣīrādyāhāramantarā yadvat |
kevalayā snehadṛśā kacchapatanayāḥ prajīvanti ||
||255||yadyapi gaganaṃ śūnyaṃ tathāpi jaladāmṛtāṃśrūpeṇa |
cātakacakoranāmnordṛḍhabhāvātpūrayatyāśām ||
||256||tadvadrajatāṃ puṃsāṃ dṛgvāṅmanasāmagocaro'pi hariḥ |
kṛpayā phalatyakasmātsatyānandāmṛtena vipulena ||
||257||iti śrīmatparamahaṃsaparivrājakācāryasya śrīgovindabhagavatpūjyapādaśiṣyasya śrīmacchaṅkarabhagavataḥ kṛtau prabodhasudhākaraḥ samāptaḥ