ṣaṣṭhakāṇḍe prathamaḥ praśnaḥ 1
1 prā̱cīna̍vagͫśaṃ karoti devamanu̱ṣyā diśo̱ vya̍bhajanta̱ prācī̎ṃ de̱vā
da̍kṣi̱ṇā pi̱tara̍ḥ pra̱tīcī̎ṃ manu̱ṣyā̍ udī̍cīgͫ ru̱drā yatprā̱cīna̍vagͫ
śaṃ ka̱roti̍ devalo̱kame̱va tadyaja̍māna u̱pāva̍rtate̱ pari̍ śrayatya̱ntarhi̍to̱
hi de̍valo̱ko ma̍nuṣyalo̱kānnāsmāllo̱kāthsve̍tavyami̱vetyā̍hu̱ḥ ko hi tadveda̱
yadya̱muṣmi̍3gͫllo̱ke'sti̍ vā̱ na veti̍ di̱kṣva̍tīkā̱śānka̍ro
2 tyu̱bhayo̎rlo̱kayo̍ra̱bhiji̍tyai keśaśma̱śru va̍pate na̱khāni̱ ni
kṛ̍ntate mṛ̱tā vā e̱ṣā tvaga̍me̱dhyā yatke̍śaśma̱śru mṛ̱tāme̱va
tvaca̍mame̱dhyāma̍pa̱hatya̍ ya̱jñiyo̍ bhū̱tvā medha̱mupai̱tyaṃgi̍rasaḥ
suva̱rgaṃ lo̱kaṃ yanto̱'psu dī̎kṣāta̱pasī̱ prāve̍śayanna̱psu snā̍ti sā̱kṣāde̱va
dī̎kṣāta̱pasī̱ ava̍ ruṃdhe tī̱rthe snā̍ti tī̱rthe hi te tāṃ prāve̍śayantī̱rthe
snā̍ti
3 tī̱rthame̱va sa̍mā̱nānā̎ṃ bhavatya̱po̎'śnātyantara̱ta e̱va medhyo̍
bhavati̱ vāsa̍sā dīkṣayati sau̱myaṃ vai kṣauma̍ṃ de̱vata̍yā̱ soma̍me̱ṣa
de̱vatā̱mupai̍ti̱ yo dīkṣa̍te̱ soma̍sya ta̱nūra̍si ta̱nuva̍ṃ me pā̱hītyā̍ha̱
svāme̱va de̱vatā̱mupai̱tyatho̍ ā̱śiṣa̍me̱vaitāmā śā̎ste̱'gnestū̍ṣā̱dhāna̍ṃ
vā̱yorvā̍ta̱pāna̍ṃ pitṛ̱ṇāṃ nī̱viroṣa̍dhīnāṃ praghā̱ta
4 ā̍di̱tyānā̎ṃ prācīnatā̱no viśve̍ṣāṃ de̱vānā̱motu̱rnakṣa̍trāṇāmatīkā̱śāstadvā
e̱tathsa̍rvadeva̱tya̍ṃ yadvāso̱ yadvāsa̍sā dī̱kṣaya̍ti̱ sarvā̍bhire̱vaina̍ṃ
de̱vatā̍bhirdīkṣayati ba̱hiḥprā̍ṇo̱ vai ma̍nu̱ṣya̍stasyāśa̍naṃ prā̱ṇo̎'śnāti̱
saprā̍ṇa e̱va dī̎kṣata̱ āśi̍to bhavati̱ yāvā̍ne̱vāsya̍ prā̱ṇastena̍ sa̱ha
medha̱mupai̍ti ghṛ̱taṃ de̱vānā̱ṃ mastu̍ pitṛ̱ṇāṃ niṣpa̍kvaṃ manu̱ṣyā̍ṇā̱ṃ tadvā
5 e̱tathsa̍rvadeva̱tya̍ṃ yannava̍nīta̱ṃ yannava̍nītenābhya̱ṅkte sarvā̍ e̱va
de̱vatā̎ḥ prīṇāti̱ pracyu̍to̱ vā e̱ṣo̎'smāllo̱kādaga̍to devalo̱kaṃ yo
dī̎kṣi̱to̎'nta̱reva̱ nava̍nīta̱ṃ tasmā̱nnava̍nītenā̱bhya̍ṅkte'nulo̱maṃ
yaju̍ṣā̱ vyāvṛ̍ttyā̱ indro̍ vṛ̱trama̍ha̱ntasya̍ ka̱nīni̍kā̱
parā̍'pata̱ttadāñja̍namabhava̱dyadā̱ṅkte cakṣu̍re̱va bhrātṛ̍vyasya vṛṅkte̱
dakṣi̍ṇa̱ṃ pūrva̱mā'ṅkte̍
6 sa̱vyagͫ hi pūrva̍ṃ manu̱ṣyā̍ ā̱ñjate̱ na ni dhā̍vate̱ nīva̱ hi ma̍nu̱ṣyā̍
dhāva̍nte̱ pañca̱ kṛtva̱ ā'ṅkte̱ pañcā̎kṣarā pa̱ṅktiḥ pāṅkto̍ ya̱jño
ya̱jñame̱vāva̍ ruṃdhe̱ pari̍mita̱mā'ṅkte'pa̍rimita̱g̱ͫ hi ma̍nu̱ṣyā̍
ā̱ñjate̱ satū̍la̱yā''ṅkte'pa̍tūlayā̱ hi ma̍nu̱ṣyā̍ ā̱ñjate̱ vyāvṛ̍ttyai̱
yadapa̍tūlayāṃjī̱ta vajra̍ iva syā̱thsatū̍la̱yāṅkte̍ mitra̱tvāye
7 ndro̍ vṛ̱trama̍ha̱nthso̎'2̱po̎'2̱bhya̍mriyata̱ tāsā̱ṃ yanmedhya̍ṃ
ya̱jñiya̱g̱ͫ sade̍va̱māsī̱ttada̱poda̍krāma̱tte da̱rbhā a̍bhava̱ṉ yadda̍rbha
puṃjī̱laiḥ pa̱vaya̍ti̱ yā e̱va medhyā̍ ya̱jñiyā̱ḥ sade̍vā̱ āpa̱stābhi̍re̱vaina̍ṃ
pavayati̱ dvābhyā̎ṃ pavayatyahorā̱trābhyā̍me̱vaina̍ṃ pavayati tri̱bhiḥ pa̍vayati̱
traya̍ i̱me lo̱kā e̱bhire̱vaina̍ṃ lo̱kaiḥ pa̍vayati pa̱ñcabhi̍ḥ
8 pavayati̱ pañcā̎kṣarā pa̱ṅktiḥ pāṅkto̍ ya̱jño ya̱jñāyai̱vaina̍ṃ pavayati
ṣa̱ḍbhiḥ pa̍vayati̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍ ṛ̱tubhi̍re̱vaina̍ṃ pavayati sa̱ptabhi̍ḥ
pavayati sa̱pta chandāgͫ̍si̱ chando̍bhire̱vaina̍ṃ pavayati na̱vabhi̍ḥ pavayati̱
nava̱ vai puru̍ṣe prā̱ṇāḥ saprā̍ṇame̱vaina̍ṃ pavaya̱tyeka̍vigͫśatyā pavayati̱
daśa̱ hastyā̍ a̱ṅgula̍yo̱ daśa̱ padyā̍ ā̱tmaika̍vi̱g̱ͫśo yāvā̍ne̱va
puru̍ṣa̱stamapa̍rivargaṃ
9 pavayati ci̱tpati̍stvā punā̱tvityā̍ha̱ mano̱ vai ci̱tpati̱rmana̍sai̱vaina̍ṃ
pavayati vā̱kpati̍stvā punā̱tvityā̍ha vā̱caivaina̍ṃ pavayati de̱vastvā̍ savi̱tā
pu̍nā̱tvityā̍ha savi̱tṛpra̍sūta e̱vaina̍ṃ pavayati̱ tasya̍ te pavitrapate
pa̱vitre̍ṇa̱ yasmai̱ kaṃ pu̱ne taccha̍keya̱mityā̍hā̱śiṣa̍me̱vaitāmā śā̎ste
||6.1.1||a̱tī̱kā̱śān ka̍ro̱tyave̍śayantī̱rthe snā̍ti praghā̱to ma̍nu̱ṣyā̍ṇā̱ṃ
tadvā āṅkte̍ mitra̱tvāya̍ pa̱ṃcabhi̱rapa̍rivargama̱ṣṭā ca̍tvārigͫśacca
||6.1.1||10 yāva̍nto̱ vai de̱vā ya̱jñāyāpu̍nata̱ ta e̱vābha̍va̱ṉ ya e̱vaṃ vi̱dvān,
ya̱jñāya̍ punī̱te bhava̍tye̱va ba̱hiḥ pa̍vayi̱tvāntaḥ pra pā̍dayati manuṣyalo̱ka
e̱vaina̍ṃ pavayi̱tvā pū̱taṃ de̍valo̱kaṃ praṇa̍ya̱tyadī̎kṣita̱ eka̱yāhu̱tyetyā̍huḥ
sru̱veṇa̱ cata̍sro juhoti dīkṣita̱tvāya̍ sru̱cā pa̍ñca̱mīṃ pañcā̎kṣarā
pa̱ṅktiḥ pāṅkto̍ ya̱jño ya̱jñame̱vāva̍ ruṃdha̱ ākū̎tyai pra̱yuje̱'gnaye̱
11 svāhetyā̱hākū̎tyā̱ hi puru̍ṣo ya̱jñama̱bhi pra̍yu̱ṅkte yaje̱yeti̍
me̱dhāyai̱ mana̍se̱'gnaye̱ svāhetyā̍ha me̱dhayā̱ hi mana̍sā̱ puru̍ṣo
ya̱jñama̍bhi̱gaccha̍ti̱ sara̍svatyai pū̱ṣṇe̎'gnaye̱ svāhetyā̍ha̱ vāgvai
sara̍svatī pṛthi̱vī pū̱ṣā vā̱caiva pṛ̍thi̱vyā ya̱jñaṃ pra yu̍ṅkta̱ āpo̍
devīrbṛhatīrviśvaśaṃbhuva̱ ityā̍ha̱ yā vai varṣyā̱stā
12 āpo̍ de̱vīrbṛ̍ha̱tīrvi̱śvaśa̍ṃbhuvo̱ yade̱tadyaju̱rna brū̱yāddi̱vyā
āpo'śā̎ntā i̱maṃ lo̱kamā ga̍ccheyu̱rāpo̍ devīrbṛhatīrviśvaśaṃbhuva̱
ityā̍hā̱smā e̱vainā̍ lo̱kāya̍ śamayati̱ tasmā̎cchā̱ntā i̱maṃ lo̱kamā
ga̍cchanti̱ dyāvā̍pṛthi̱vī ityā̍ha̱ dyāvā̍pṛthi̱vyorhi ya̱jña
u̱rva̍ntari̍kṣa̱mityā̍hā̱ntari̍kṣe̱ hi ya̱jño bṛ̍ha̱spati̍rno ha̱viṣā̍
vṛdhā̱
13 tvityā̍ha̱ brahma̱ vai de̱vānā̱ṃ bṛha̱spati̱rbrahma̍ṇai̱vāsmai̍ ya̱jñamava̍
ruṃdhe̱ yadbrū̱yādvi̍dhe̱riti̍ yajñasthā̱ṇumṛ̍cchedvṛdhā̱tvityā̍ha
yajñasthā̱ṇume̱va pari̍ vṛṇakti pra̱jāpa̍tirya̱jñama̍sṛjata̱ so̎'smāthsṛ̱ṣṭaḥ
parā̍ṅai̱thsa pra yaju̱ravlī̍nā̱tpra sāma̱ tamṛguda̍yaccha̱dyadṛgu̱daya̍ccha̱t
tadau̎d graha̱ṇasyau̎d grahaṇa̱tvamṛ̱cā
14 ju̍hoti ya̱jñasyodya̍tyā
anu̱ṣṭupchaṃda̍sā̱muda̍yaccha̱dityā̍hu̱stasmā̍danu̱ṣṭubhā̍
juhoti ya̱jñasyodya̍tyai̱ dvāda̍śa
vāthsaba̱ndhānyuda̍yaccha̱nnityā̍hu̱stasmā̎ddvāda̱śabhi̍rvāthsabandha̱vido̍
dīkṣayanti̱ sā vā e̱ṣarga̍nu̱ṣṭugvāga̍nu̱ṣṭugyade̱taya̱rcā dī̱kṣaya̍ti
vā̱caivaina̱g̱ͫ sarva̍yā dīkṣayati̱ viśve̍ de̱vasya̍ ne̱turityā̍ha
sāvi̱trye̍tena̱ marto̍ vṛṇīta sa̱khya
15 mityā̍ha pitṛdeva̱tyai̍tena̱ viśve̍ rā̱ya i̍ṣudhya̱sītyā̍ha vaiśvade̱vye̍tena̍
dyu̱mnaṃ vṛ̍ṇīta pu̱ṣyasa̱ ityā̍ha pau̱ṣṇye̍tena̱ sā vā e̱ṣarksa̍rvadeva̱tyā̍
yade̱taya̱rcā dī̱kṣaya̍ti̱ sarvā̍bhire̱vaina̍ṃ de̱vatā̍bhirdīkṣayati sa̱ptākṣa̍raṃ
pratha̱maṃ pa̱dama̱ṣṭākṣa̍rāṇi̱ trīṇi̱ yāni̱ trīṇi̱ tānya̱ṣṭāvupa̍yanti̱ yāni̍
ca̱tvāri̱ tānya̱ṣṭau yada̱ṣṭākṣa̍rā̱ tena̍
16 gāya̱trī yadekā̍daśākṣarā̱ tena̍ tri̱ṣṭugyaddvāda̍śākṣarā̱ tena̱ jaga̍tī̱ sā vā
e̱ṣarksarvā̍ṇi̱ chandāgͫ̍si̱ yade̱taya̱rcā dī̱kṣaya̍ti̱ sarve̍bhire̱vaina̱ṃ
chando̍bhirdīkṣayati sa̱ptākṣa̍raṃ pratha̱maṃ pa̱dagͫ sa̱ptapa̍dā̱ śakva̍rī
pa̱śava̱ḥ śakva̍rī pa̱śūne̱vāva̍ ruṃdha̱ eka̍smāda̱kṣarā̱danā̎ptaṃ pratha̱maṃ
pa̱daṃ tasmā̱dyadvā̱co'nā̎pta̱ṃ tanma̍nu̱ṣyā̍ upa̍ jīvanti pū̱rṇayā̍ juhoti
pū̱rṇa i̍va̱ hi pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jāpa̍te̱rāptyai̱ nyū̍nayā juhoti̱ nyū̍nā̱ddhi
pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jā asṛ̍jata pra̱jānā̱g̱ͫ sṛṣṭyai̎
||6.1.2||a̱gnaye̱
tā vṛ̍dhātvṛ̱cā sa̱khyantena̍ juhoti̱ pañca̍daśa ca
||6.1.2||17 ṛ̱ksā̱me vai de̱vebhyo̍ ya̱jñāyāti̍ṣṭhamāne̱ kṛṣṇo̍ rū̱paṃ
kṛ̱tvāpa̱kramyā̍tiṣṭhatā̱ṃ te̍'manyanta̱ yaṃ vā i̱me u̍pāva̱rthsyata̱ḥ sa i̱daṃ
bha̍viṣya̱tīti̱ te upā̍mantrayanta̱ te a̍horā̱trayo̎rmahi̱māna̍mapani̱dhāya̍
de̱vānu̱pāva̍rtetāme̱ṣa vā ṛ̱co varṇo̱ yacchu̱klaṃ kṛ̍ṣṇāji̱nasyai̱ṣa sāmno̱
yatkṛ̱ṣṇamṛ̍ksā̱mayo̱ḥ śilpe̎ stha̱ ityā̍harksā̱me e̱vāva̍ ruṃdha e̱ṣa
18 vā ahno̱ varṇo̱ yacchu̱klaṃ kṛ̍ṣṇāji̱nasyai̱ṣa rātri̍yā̱ yatkṛ̱ṣṇaṃ
yade̱vaina̍yo̱statra̱ nya̍kta̱ṃ tade̱vāva̍ ruṃdhe kṛṣṇāji̱nena̍ dīkṣayati̱
brahma̍ṇo̱ vā e̱tadrū̱paṃ yatkṛ̍ṣṇāji̱naṃ brahma̍ṇai̱vaina̍ṃ dīkṣayatī̱māṃ
dhiya̱g̱ͫ śikṣa̍māṇasya de̱vetyā̍ha yathāya̱jure̱vaitadgarbho̱ vā e̱ṣa
yaddī̎kṣi̱ta ulba̱ṃ vāsa̱ḥ prorṇu̍te̱ tasmā̱d
19 garbhā̱ḥ prāvṛ̍tā jāyante̱ na pu̱rā soma̍sya kra̱yādapo̎rṇvīta̱ yatpu̱rā soma̍sya
kra̱yāda̍porṇvī̱ta garbhā̎ḥ pra̱jānā̎ṃ parā̱pātu̍kāḥ syuḥ krī̱te some'po̎rṇute̱
jāya̍ta e̱va tadatho̱ yathā̱ vasī̍yāgͫ saṃ pratyaporṇu̱te tā̱dṛge̱va tadaṃgi̍rasaḥ
suva̱rgaṃ lo̱kaṃ yanta̱ ūrja̱ṃ vya̍bhajanta̱ tato̱ yada̱tyaśi̍ṣyata̱ te śa̱rā
a̍bhava̱nnūrgvai śa̱rā yaccha̍ra̱mayī̱
20 mekha̍lā̱ bhava̱tyūrja̍me̱vāva̍ ruṃdhe madhya̱taḥ saṃ na̍hyati madhya̱ta e̱vāsmā̱
ūrja̍ṃ dadhāti̱ tasmā̎nmadhya̱ta ū̱rjā bhu̍ñjata ū̱rdhvaṃ vai puru̍ṣasya̱
nābhyai̱ medhya̍mavā̱cīna̍mame̱dhyaṃ yanma̍dhya̱taḥ sa̱ṃnahya̍ti̱ medhya̍ṃ
cai̱vāsyā̍me̱dhyaṃ ca̱ vyāva̍rtaya̱tīndro̍ vṛ̱trāya̱ vajra̱ṃ prāha̍ra̱thsa
tre̱dhā vya̍bhava̱thsphyastṛtī̍ya̱g̱ͫ ratha̱stṛtī̍ya̱ṃ yūpa̱stṛtī̍ya̱ṃ
21 ye̎'ntaḥśa̱rā aśī̎ryanta̱ te śa̱rā a̍bhava̱ntaccha̱rāṇāgͫ̍ śara̱tvaṃ
vajro̱ vai śa̱rāḥ, kṣutkhalu̱ vai ma̍nu̱ṣya̍sya̱ bhrātṛ̍vyo̱ yaccha̍ra̱mayī̱
mekha̍lā̱ bhava̍ti̱ vajre̍ṇai̱va sā̱kṣātkṣudha̱ṃ bhrātṛ̍vyaṃ madhya̱to'pa̍
hate tri̱vṛdbha̍vati tri̱vṛdvai prā̱ṇastri̱vṛta̍me̱va prā̱ṇaṃ ma̍dhya̱to
yaja̍māne dadhāti pṛ̱thvī bha̍vati̱ rajjū̍nā̱ṃ vyāvṛ̍ttyai̱ mekha̍layā̱ yaja̍mānaṃ
dīkṣayati̱ yoktre̍ṇa̱ patnī̎ṃ mithuna̱tvāya̍
22 ya̱jño dakṣi̍ṇāma̱bhya̍dhyāya̱ttāgͫ
sama̍bhava̱ttadindro̍'cāya̱thso̍'manyata̱ yo vā i̱to ja̍ni̱ṣyate̱ sa i̱daṃ
bha̍viṣya̱tīti̱ tāṃ prāvi̍śa̱ttasyā̱ indra̍ e̱vājā̍yata̱ so̍'manyata̱ yo
vai madi̱to'pa̍ro jani̱ṣyate̱ sa i̱daṃ bha̍viṣya̱tīti̱ tasyā̍ anu̱mṛśya̱
yoni̱mācchi̍na̱thsā sū̱tava̍śābhava̱ttathsū̱tava̍śāyai̱ janma̱
23 tāgͫ haste̱ nya̍veṣṭayata̱ tāṃ mṛ̱geṣu̱ nya̍dadhā̱thsā
kṛ̍ṣṇaviṣā̱ṇābha̍va̱dindra̍sya̱ yoni̍rasi̱ mā mā̍ higͫsī̱riti̍
kṛṣṇaviṣā̱ṇāṃ pra ya̍cchati̱ sayo̍nime̱va ya̱jñaṃ ka̍roti̱ sayo̍ni̱ṃ
dakṣi̍ṇā̱g̱ͫ sayo̍ni̱mindragͫ̍ sayoni̱tvāya̍ kṛ̱ṣyai tvā̍ susa̱syāyā̱
ityā̍ha̱ tasmā̍dakṛṣṭapa̱cyā oṣa̍dhayaḥ pacyante supippa̱lābhya̱stvauṣa̍dhībhya̱
ityā̍ha̱ tasmā̱doṣa̍dhaya̱ḥ phala̍ṃ gṛhṇanti̱ yaddhaste̍na
24 kaṇḍū̱yeta̍ pāmana̱ṃ bhāvu̍kāḥ pra̱jāḥ syu̱ryathsmaye̍ta nagna̱ṃ bhāvu̍kāḥ
kṛṣṇaviṣā̱ṇayā̍ kaṇḍūyate'pi̱gṛhya̍ smayate pra̱jānā̎ṃ gopī̱thāya̱ na pu̱rā
dakṣi̍ṇābhyo̱ neto̎ḥ kṛṣṇaviṣā̱ṇāmava̍ cṛte̱dyatpu̱rā dakṣi̍ṇābhyo̱
neto̎ḥ kṛṣṇaviṣā̱ṇāma̍vacṛ̱tedyoni̍ḥ pra̱jānā̎ṃ parā̱pātu̍kā syānnī̱tāsu̱
dakṣi̍ṇāsu̱ cātvā̍le kṛṣṇaviṣā̱ṇāṃ prāsya̍ti̱ yoni̱rvai ya̱jñasya̱ cātvā̍la̱ṃ
yoni̍ḥ kṛṣṇaviṣā̱ṇā yonā̍ve̱va yoni̍ṃ dadhāti ya̱jñasya̍ sayoni̱tvāya̍
||6.1.3||ru̱ndha̱ e̱ṣa tasmā̎cchara̱mayī̱ yūpa̱stṛtī̍yaṃ mithuna̱tvāya̱ janma̱
haste̍nā̱'ṣṭā ca̍tvārigͫśacca
||6.1.3||25 vāgvai de̱vebhyo'pā̎krāmadya̱jñāyāti̍ṣṭhamānā̱ sā vana̱spatī̱nprāvi̍śa̱thsaiṣā
vāgvana̱spati̍ṣu vadati̱ yā du̍ndu̱bhau yā tūṇa̍ve̱ yā vīṇā̍yā̱ṃ yaddī̎kṣitada̱ṇḍaṃ
pra̱yaccha̍ti̱ vāca̍me̱vāva̍ ruṃdha̱ audu̍ṃbaro bhava̱tyūrgvā u̍du̱ṃbara̱
ūrja̍me̱vāva̍ ruṃdhe̱ mukhe̍na̱ saṃ mi̍to bhavati mukha̱ta e̱vāsmā̱ ūrja̍ṃ dadhāti̱
tasmā̎nmukha̱ta ū̱rjā bhu̍ñjate
26 krī̱te some̍ maitrāvaru̱ṇāya̍ da̱ṇḍaṃ pra ya̍cchati maitrāvaru̱ṇo hi
pu̱rastā̍dṛ̱tvigbhyo̱ vāca̍ṃ vi̱bhaja̍ti̱ tāmṛ̱tvijo̱ yaja̍māne̱
prati̍ ṣṭhāpayanti̱ svāhā̍ ya̱jñaṃ mana̱setyā̍ha̱ mana̍sā̱ hi puru̍ṣo
ya̱jñama̍bhi̱gaccha̍ti̱ svāhā̱ dyāvā̍pṛthi̱vībhyā̱mityā̍ha̱ dyāvā̍pṛthi̱vyorhi
ya̱jñaḥ svāho̱rora̱ntari̍kṣā̱dityā̍hā̱ntari̍kṣe̱ hi ya̱jñaḥ svāhā̍ ya̱jñaṃ
vātā̱dāra̍bha̱ ityā̍hā̱yaṃ
27 vāva yaḥ pava̍te̱ sa ya̱jñastame̱va sā̱kṣādā ra̍bhate mu̱ṣṭī ka̍roti̱ vāca̍ṃ
yacchati ya̱jñasya̱ dhṛtyā̱ adī̎kṣiṣṭā̱yaṃ brā̎hma̱ṇa iti̱ triru̍pā̱g̱śvā̍ha
de̱vebhya̍ e̱vaina̱ṃ prāha̱ triru̱ccairu̱bhaye̎bhya e̱vaina̍ṃ devamanu̱ṣyebhya̱ḥ
prāha̱ na pu̱rā nakṣa̍trebhyo̱ vāca̱ṃ vi sṛ̍je̱dyatpu̱rā nakṣa̍trebhyo̱ vāca̍ṃ
visṛ̱jedya̱jñaṃ vicchi̍ndyā̱
28 dudi̍teṣu̱ nakṣa̍treṣu vra̱taṃ kṛ̍ṇu̱teti̱ vāca̱ṃ vi sṛ̍jati
ya̱jñavra̍to̱ vai dī̎kṣi̱to ya̱jñame̱vābhi̱ vāca̱ṃ vi sṛ̍jati̱ yadi̍
visṛ̱jedvai̎ṣṇa̱vīmṛca̱manu̍ brūyādya̱jño vai viṣṇu̍rya̱jñenai̱va ya̱jñagͫ
saṃ ta̍noti̱ daivī̱ṃ dhiya̍ṃ manāmaha̱ ityā̍ha ya̱jñame̱va tanmra̍dayati supā̱rā no̍
asa̱dvaśa̱ ityā̍ha̱ vyu̍ṣṭime̱vāva̍ ruṃdhe
29 brahmavā̱dino̍ vadanti hota̱vya̍ṃ dīkṣi̱tasya̍ gṛ̱hā3 ina ho̍ta̱vyā3miti̍
ha̱virvai dī̎kṣi̱to yajju̍hu̱yādyaja̍mānasyāva̱dāya̍ juhuyā̱dyanna
ju̍hu̱yādya̍jñapa̱rura̱ntari̍yā̱dye de̱vā mano̍jātā mano̱yuja̱ ityā̍ha prā̱ṇā
vai de̱vā mano̍jātā mano̱yuja̱steṣve̱va pa̱ro'kṣa̍ṃ juhoti̱ tanneva̍ hu̱taṃ
nevāhu̍tagg sva̱panta̱ṃ vai dī̎kṣi̱tagͫ rakṣāgͫ̍si jighāgͫsantya̱gniḥ
30 khalu̱ vai ra̍kṣo̱hāgne̱ tvagͫ su jā̍gṛhi va̱yagͫ su
ma̍ndiṣīma̱hītyā̍hā̱gnime̱vādhi̱pāṃ kṛ̱tvā sva̍piti̱ rakṣa̍sā̱mapa̍hatyā
avra̱tyami̍va̱ vā e̱ṣa ka̍roti̱ yo dī̎kṣi̱taḥ svapi̍ti̱ tvama̍gne vrata̱pā
a̱sītyā̍hā̱gnirvai de̱vānā̎ṃ vra̱tapa̍ti̱ḥ sa e̱vaina̍ṃ vra̱tamā la̍ṃbhayati de̱va
ā martye̱ṣvetyā̍ha de̱vo
31 hye̍ṣa sanmartye̍ṣu̱ tvaṃ ya̱jñeṣvīḍya̱ ityā̍hai̱tagͫ hi ya̱jñeṣvīḍa̱te'pa̱
vai dī̎kṣi̱tāthsu̍ṣu̱puṣa̍ iṃdri̱yaṃ de̱vatā̎ḥ krāmanti̱ viśve̍ de̱vā
a̱bhi māmā'va̍vṛtra̱nnityā̍hendri̱yeṇai̱vaina̍ṃ de̱vatā̍bhi̱ḥ saṃ na̍yati̱
yade̱tadyaju̱rna brū̱yādyāva̍ta e̱va pa̱śūna̱bhi dīkṣe̍ta̱ tāva̍nto'sya pa̱śava̍ḥ
syū̱ rāsveya̍th
32 so̱mā bhūyo̍ bha̱retyā̱hāpa̍rimitāne̱va pa̱śūnava̍ ruṃdhe ca̱ndrama̍si̱
mama̱ bhogā̍ya bha̱vetyā̍ha yathādeva̱tame̱vainā̱ḥ prati̍ gṛhṇāti vā̱yave̎ tvā̱
varu̍ṇāya̱ tveti̱ yade̱vame̱tā nānu̍di̱śedaya̍thādevata̱ṃ dakṣi̍ṇā gamaye̱dā
de̱vatā̎bhyo vṛścyeta̱ yade̱vame̱tā a̍nudi̱śati̍ yathādeva̱tame̱va dakṣi̍ṇā
gamayati̱ na de̱vatā̎bhya̱ ā
33 vṛ̍ścyate̱ devī̍rāpo apāṃ napā̱dityā̍ha̱ yadvo̱ medhya̍ṃ ya̱jñiya̱g̱ͫ
sade̍va̱ṃ tadvo̱ māva̍ kramiṣa̱miti̱ vāvaitadā̱hācchi̍nna̱ṃ tantu̍ṃ pṛthi̱vyā
anu̍ geṣa̱mityā̍ha̱ setu̍me̱va kṛ̱tvātye̍ti
||6.1.4||bhu̱ñja̱te̱'yaṃ
chi̍ndyādruṃdhe̱'gnirā̍ha de̱va iya̍dde̱vatā̎bhya̱ ā traya̍strigͫśacca
||6.1.4||34 de̱vā vai de̍va̱yaja̍namadhyava̱sāya̱ diśo̱ na
prājā̍na̱nte̎2̱'nyo̎'nyamupā̍dhāva̱ntvayā̱ pra jā̍nāma̱ tvayeti̱ te'di̍tyā̱g̱ͫ
sama̍dhriyanta̱ tvayā̱ pra jā̍nā̱meti̱ sā'bra̍vī̱dvara̍ṃ vṛṇai̱ matprā̍yaṇā e̱va
vo̍ ya̱jñā madu̍dayanā asa̱nniti̱ tasmā̍dādi̱tyaḥ prā̍ya̱ṇīyo̍ ya̱jñānā̍mādi̱tya
u̍daya̱nīya̱ḥ pañca̍ de̱vatā̍ yajati̱ pañca̱ diśo̍ di̱śāṃ prajñā̎tyā̱
35 atho̱ pañcā̎kṣarā pa̱ṅktiḥ pāṅkto̍ ya̱jño ya̱jñame̱vāva̍ ruṃdhe̱
pathyāg̍ sva̱stima̍yaja̱nprācī̍me̱va tayā̱ diśa̱ṃ prājā̍nanna̱gninā̍ dakṣi̱ṇā
some̍na pra̱tīcīgͫ̍ savi̱trodī̍cī̱madi̍tyo̱rdhvāṃ pathyāg̍ sva̱stiṃ ya̍jati̱
prācī̍me̱va tayā̱ diśa̱ṃ prajā̍nāti̱ pathyāg̍ sva̱stimi̱ṣṭvāgnīṣomau̍ yajati̱
cakṣu̍ṣī̱ vā e̱te ya̱jñasya̱ yada̱gnīṣomau̱ tābhyā̍me̱vānu̍ paśya
36 tya̱gnīṣomā̍vi̱ṣṭvā sa̍vi̱tāra̍ṃ yajati savi̱tṛpra̍sūta e̱vānu̍ paśyati
savi̱tāra̍mi̱ṣṭvādi̍tiṃ yajatī̱yaṃ vā adi̍tira̱syāme̱va pra̍ti̱ṣṭhāyānu̍
paśya̱tyadi̍timi̱ṣṭvā mā̍ru̱tīmṛca̱manvā̍ha ma̱ruto̱ vai de̱vānā̱ṃ
viśo̍ devavi̱śaṃ khalu̱ vai kalpa̍mānaṃ manuṣyavi̱śamanu̍ kalpate̱
yanmā̍ru̱tīmṛca̍ma̱nvāha̍ vi̱śāṃ klṛptyai̎ brahmavā̱dino̍ vadanti
prayā̱java̍dananūyā̱jaṃ prā̍ya̱ṇīya̍ṃ kā̱rya̍manūyā̱java̍
37 daprayā̱jamu̍daya̱nīya̱mitī̱me vai pra̍yā̱jā a̱mī a̍nūyā̱jāḥ saiva sā
ya̱jñasya̱ santa̍ti̱stattathā̱ na kā̱rya̍mā̱tmā vai pra̍yā̱jāḥ pra̱jānū̍yā̱jā
yatpra̍yā̱jāna̍ntari̱yādā̱tmāna̍ma̱ntari̍yā̱dyada̍nūyā̱jāna̍ntari̱yātpra̱jāma̱ntari̍yā̱dyata̱ḥ
khalu̱ vai ya̱jñasya̱ vita̍tasya̱ na kri̱yate̱ tadanu̍ ya̱jñaḥ parā̍ bhavati
ya̱jñaṃ pa̍rā̱bhava̍nta̱ṃ yaja̍mā̱no'nu̱
38 parā̍ bhavati prayā̱java̍de̱vānū̍yā̱java̍tprāya̱ṇīya̍ṃ kā̱rya̍ṃ
prayā̱java̍danūyā̱java̍dudaya̱nīya̱ṃ nātmāna̍manta̱reti̱ na pra̱jāṃ na ya̱jñaḥ
pa̍rā̱bhava̍ti̱ na yaja̍mānaḥ prāya̱ṇīya̍sya niṣkā̱sa u̍daya̱nīya̍ma̱bhi
nirva̍pati̱ saiva sā ya̱jñasya̱ santa̍ti̱ryāḥ prā̍ya̱ṇīya̍sya yā̱jyā̍ yattā
u̍daya̱nīya̍sya yā̱jyā̎ḥ ku̱ryātparā̍ṅa̱muṃ lo̱kamā ro̍hetpra̱māyu̍kaḥ syā̱dyāḥ
prā̍ya̱ṇīya̍sya puro'nuvā̱kyā̎stā u̍daya̱nīya̍sya yā̱jyā̎ḥ karotya̱sminne̱va
lo̱ke prati̍ tiṣṭhati
||6.1.5||prajñā̎tyai paśyatyanūyā̱java̱dyaja̍mā̱no'nu̍
puronuvā̱kyā̎stā a̱ṣṭau ca̍
||6.1.5||39 ka̱drūśca̱ vai su̍pa̱rṇī cā̎tmarū̱payo̍raspardhetā̱g̱ͫ sā ka̱drūḥ
su̍pa̱rṇīma̍jaya̱thsābra̍vīttṛ̱tīya̍syāmi̱to di̱vi soma̱stamāha̍ra̱
tenā̱tmāna̱ṃ niṣkrī̍ṇī̱ṣvetī̱yaṃ vai ka̱drūra̱sau su̍pa̱rṇī chandāgͫ̍si
sauparṇe̱yāḥ sābra̍vīda̱smai vai pi̱tarau̍ pu̱trānbi̍bhṛtastṛ̱tīya̍syāmi̱to
di̱vi soma̱stamāha̍ra̱ tenā̱tmāna̱ṃ niṣkrī̍ṇī̱ṣve
40 ti̍ mā ka̱drūra̍voca̱diti̱ jaga̱tyuda̍pata̱ccatu̍rdaśākṣarā sa̱tī sāprā̎pya̱
nya̍vartata̱ tasyai̱ dve a̱kṣare̍ amīyetā̱g̱ͫ sā pa̱śubhi̍śca dī̱kṣayā̱
cāga̍ccha̱ttasmā̱jjaga̍tī̱ chaṃda̍sāṃ paśa̱vya̍tamā̱ tasmā̎tpaśu̱manta̍ṃ
dī̱kṣopa̍ namati tri̱ṣṭuguda̍pata̱ttrayo̍daśākṣarā sa̱tī sāprā̎pya̱ nya̍vartata̱
tasyai̱ dve a̱kṣare̍ amīyetā̱g̱ͫ sā dakṣi̍ṇābhiśca̱
41 tapa̍sā̱ cāga̍ccha̱ttasmā̎ttri̱ṣṭubho̍ lo̱ke mādhya̍ndine̱
sava̍ne̱ dakṣi̍ṇā nīyanta e̱tatkhalu̱ vāva tapa̱ ityā̍hu̱ryaḥ svaṃ dadā̱tīti̍
gāya̱tryuda̍pata̱ccatu̍rakṣarā sa̱tya̍jayā̱ jyoti̍ṣā̱ tama̍syā a̱jābhya̍ruṃdha̱
tada̱jāyā̍ aja̱tvagͫ sā soma̱ṃ cāha̍racca̱tvāri̍ cā̱kṣarā̍ṇi̱ sāṣṭākṣa̍rā̱
sama̍padyata brahmavā̱dino̍ vadanti̱
42 kasmā̎thsa̱tyādgā̍ya̱trī kani̍ṣṭhā̱ chaṃda̍sāgͫ sa̱tī
ya̍jñamu̱khaṃ parī̍yā̱yeti̱ yade̱vādaḥ soma̱māha̍ra̱ttasmā̎dyajñamu̱khaṃ
paryai̱ttasmā̎tteja̱svinī̍tamā pa̱dbhyāṃ dve sava̍ne sa̱magṛ̍hṇā̱nmukhe̱naika̱ṃ
yanmukhe̍na sa̱magṛ̍hṇā̱ttada̍dhaya̱ttasmā̱d dve sava̍ne śu̱krava̍tī
prātaḥsava̱naṃ ca̱ mādhya̍ndinaṃ ca̱ tasmā̎ttṛtīyasava̱na ṛ̍jī̱ṣama̱bhi
ṣu̍ṇvanti dhī̱tami̍va̱ hi manya̍nta
43 ā̱śira̱mava̍ nayati saśukra̱tvāyātho̱ saṃ bha̍ratye̱vaina̱ttagͫ
soma̍māhri̱yamā̍ṇaṃ gandha̱rvo vi̱śvāva̍su̱ḥ parya̍muṣṇā̱thsa ti̱sro rātrī̱ḥ
pari̍muṣito'vasa̱ttasmā̎tti̱sro rātrī̎ḥ krī̱taḥ somo̍ vasati̱ te de̱vā
a̍bruva̱nstrīkā̍mā̱ vai ga̍ndha̱rvāḥ stri̱yā niṣkrī̍ṇā̱meti̱ te vāca̱gg̱
striya̱meka̍hāyanīṃ kṛ̱tvā tayā̱ nira̍krīṇa̱nthsā ro̱hidrū̱paṃ kṛ̱tvā
ga̍ndha̱rvebhyo̍
44 'pa̱kramyā̍tiṣṭha̱ttadro̱hito̱ janma̱ te de̱vā a̍bruva̱nnapa̍
yu̱ṣmadakra̍mī̱nnāsmānu̱pāva̍rtate̱ vi hva̍yāmahā̱ iti̱ brahma̍ gandha̱rvā
ava̍da̱nnagā̍yande̱vāḥ sā de̱vāngāya̍ta u̱pāva̍rtata̱ tasmā̱dgāya̍nta̱gg̱ striya̍ḥ
kāmayante̱ kāmu̍kā ena̱gg̱ striyo̍ bhavanti̱ ya e̱vaṃ vedātho̱ ya e̱vaṃ vi̱dvānapi̱
janye̍ṣu̱ bhava̍ti̱ tebhya̍ e̱va da̍datyu̱ta yadba̱huta̍yā
45 bhava̱ntyeka̍hāyanyā krīṇāti vā̱caivaina̱g̱ͫ sarva̍yā krīṇāti̱
tasmā̱deka̍hāyanā manu̱ṣyā̍ vāca̍ṃ vada̱ntyakū̍ṭa̱yā 'ka̍rṇa̱yā 'kā̍ṇa̱yā
'ślo̍ṇa̱yā 'sa̍ptaśaphayā krīṇāti̱ sarva̍yai̱vaina̍ṃ krīṇāti̱ yachve̱tayā̎
krīṇī̱yāddu̱ścarmā̱ yaja̍mānaḥ syā̱dyatkṛ̱ṣṇayā̍nu̱stara̍ṇī syātpra̱māyu̍ko̱
yaja̍mānaḥ syā̱dyaddvi̍rū̱payā̱ vārtra̍ghnī syā̱thsa vā̱nyaṃ ji̍nī̱yāttaṃ vā̱nyo
ji̍nīyādaru̱ṇayā̍ piṅgā̱kṣyā krī̍ṇātye̱tadvai soma̍sya rū̱pagg svayai̱vaina̍ṃ
de̱vata̍yā krīṇāti
||6.1.6||niṣkrī̍ṇīṣva̱ dakṣi̍ṇābhiśca vadanti̱ manya̍nte
gandha̱rvebhyo̍ ba̱huta̍yāḥ piṃgā̱kṣyā daśa̍ ca
||6.1.6||46 taddhira̍ṇyamabhava̱ttasmā̍da̱dbhyo hira̍ṇyaṃ punanti brahmavā̱dino̍ vadanti̱
kasmā̎thsa̱tyāda̍na̱sthike̍na pra̱jāḥ pra̱vīya̍nte'stha̱nvatī̎rjāyanta̱ iti̱
yaddhira̍ṇyaṃ ghṛ̱te̍'va̱dhāya̍ ju̱hoti̱ tasmā̍dana̱sthike̍na pra̱jāḥ pra
vī̍yante'stha̱nvatī̎rjāyanta e̱tadvā a̱gneḥ pri̱yaṃ dhāma̱ yadghṛ̱taṃ tejo̱
hira̍ṇyami̱yaṃ te̍ śukra ta̱nūri̱daṃ varca̱ ityā̍ha̱ sate̍jasame̱vaina̱g̱ͫ
sata̍nuṃ
47 karo̱tyatho̱ saṃ bha̍ratye̱vaina̱ṃ yadaba̍ddhamavada̱dhyādgarbhā̎ḥ pra̱jānā̎ṃ
parā̱pātu̍kāḥ syurba̱ddhamava̍ dadhāti̱ garbhā̍ṇā̱ṃ dhṛtyai̍ niṣṭa̱rkya̍ṃ badhnāti
pra̱jānā̎ṃ pra̱jana̍nāya̱ vāgvā e̱ṣā yathso̍ma̱kraya̍ṇī̱ jūra̱sītyā̍ha̱ yaddhi
mana̍sā̱ java̍te̱ tadvā̱cā vada̍ti dhṛ̱tā mana̱setyā̍ha̱ mana̍sā̱ hi vāgdhṛ̱tā
juṣṭā̱ viṣṇa̍va̱ ityā̍ha
48 ya̱jño vai viṣṇu̍rya̱jñāyai̱vainā̱ṃ juṣṭā̎ṃ karoti̱ tasyā̎ste sa̱tyasa̍vasaḥ
prasa̱va ityā̍ha savi̱tṛpra̍sūtāme̱va vāca̱mava̍ ruṃdhe̱ kāṇḍe̍kāṇḍe̱ vai
kri̱yamā̍ṇe ya̱jñagͫ rakṣāgͫ̍si jighāgͫsantye̱ṣa khalu̱ vā ara̍kṣohata̱ḥ
panthā̱ yo̎'gneśca̱ sūrya̍sya ca̱ sūrya̍sya̱ cakṣu̱rāru̍hama̱gnera̱kṣṇaḥ
ka̱nīni̍kā̱mityā̍ha̱ ya e̱vāra̍kṣohata̱ḥ panthā̱stagͫ sa̱māro̍hati̱
49 vāgvā e̱ṣā yathso̍ma̱kraya̍ṇī̱ cida̍si ma̱nāsītyā̍ha̱
śāstye̱vainā̍me̱tattasmā̎cchi̱ṣṭāḥ pra̱jā jā̍yante̱ cida̱sītyā̍ha̱ yaddhi
mana̍sā ce̱taya̍te̱ tadvā̱cā vada̍ti ma̱nāsītyā̍ha̱ yaddhi mana̍sābhi̱gaccha̍ti̱
tatka̱roti̱ dhīra̱sītyā̍ha̱ yaddhi mana̍sā̱ dhyāya̍ti̱ tadvā̱cā
50 vada̍ti̱ dakṣi̍ṇā̱sītyā̍ha̱ dakṣi̍ṇā̱ hye̍ṣā ya̱jñiyā̱sītyā̍ha
ya̱jñiyā̍me̱vainā̎ṃ karoti kṣa̱triyā̱sītyā̍ha kṣa̱triyā̱ hye̍ṣā
'di̍tirasyubha̱yata̍ḥ śī̱ṟṣṇītyā̍ha̱ yade̱vādi̱tyaḥ prā̍ya̱ṇīyo̍
ya̱jñānā̍mādi̱tya u̍daya̱nīya̱stasmā̍de̱vamā̍ha̱ yadaba̍ddhā̱ syādaya̍tā
syā̱dyatpa̍diba̱ddhānu̱stara̍ṇī syātpra̱māyu̍ko̱ yaja̍mānaḥ syā̱d
51 yatka̍rṇagṛhī̱tā vārtra̍ghnī syā̱thsa vā̱nyaṃ ji̍nī̱yāttaṃ vā̱nyo
ji̍nīyānmi̱trastvā̍ pa̱di ba̍dhnā̱tvityā̍ha mi̱tro vai śi̱vo de̱vānā̱ṃ tenai̱vainā̎ṃ
pa̱di ba̍dhnāti pū̱ṣādhva̍naḥ pā̱tvityā̍he̱yaṃ vai pū̱ṣemāme̱vāsyā̍ adhi̱pāma̍ka̱ḥ
sama̍ṣṭyā̱ indrā̱yādhya̍kṣā̱yetyā̱hendra̍me̱vāsyā̱ adhya̍kṣaṃ karo̱
52 tyanu̍ tvā mā̱tā ma̍nyatā̱manu̍ pi̱tetyā̱hānu̍matayai̱vaina̍yā krīṇāti̱ sā de̍vi
de̱vamacche̱hītyā̍ha de̱vī hye̍ṣā de̱vaḥ soma̱ indrā̍ya̱ soma̱mityā̱hendrā̍ya̱ hi
soma̍ āhri̱yate̱ yade̱tadyaju̱rna brū̱yātparā̎cye̱va so̍ma̱kraya̍ṇīyādru̱drastvā'
va̍rtaya̱tvityā̍ha ru̱dro vai krū̱ro
53 de̱vānā̱ṃ tame̱vāsyai̍ pa̱rastā̎ddadhā̱tyāvṛ̍ttyai krū̱rami̍va̱ vā
e̱tatka̍roti̱ yadru̱drasya̍ kī̱rtaya̍ti mi̱trasya̍ pa̱thetyā̍ha̱ śāntyai̍
vā̱cā vā e̱ṣa vi krī̍ṇīte̱ yaḥ so̍ma̱kraya̍ṇyā sva̱sti soma̍sakhā̱ puna̱rehi̍
sa̱ha ra̱yyetyā̍ha vā̱caiva vi̱krīya̱ puna̍rā̱tmanvāca̍ṃ dha̱tte'nu̍padāsukāsya̱
vāgbha̍vati̱ ya e̱vaṃ veda̍
||6.1.7||sata̍nu̱ṃ viṣṇa̍va̱ ityā̍ha sa̱māro̍hati̱ dhyāya̍ti̱ tadvā̱cā yaja̍mānaḥ syātkaroti
krū̱ro veda̍
||6.1.7||54 ṣaṭpa̱dānyanu̱ ni krā̍mati ṣaḍa̱haṃ vāṅnāti̍ vadatyu̱ta sa̍ṃvathsa̱rasyāya̍ne̱
yāva̍tye̱va vāktāmava̍ ruṃdhe sapta̱me pa̱de ju̍hoti sa̱ptapa̍dā̱ śakva̍rī
pa̱śava̱ḥ śakva̍rī pa̱śūne̱vāva̍ ruṃdhe sa̱pta grā̱myāḥ pa̱śava̍ḥ sa̱ptāra̱ṇyāḥ
sa̱pta chandāg̍syu̱bhaya̱syāva̍ruddhyai̱ vasvya̍si ru̱drāsītyā̍ha rū̱pame̱vāsyā̍
e̱tanma̍hi̱māna̱ṃ
55 vyāca̍ṣṭe̱ bṛha̱spati̍stvā su̱mne ra̍ṇva̱tvityā̍ha̱ brahma̱ vai de̱vānā̱ṃ
bṛha̱spati̱rbrahma̍ṇai̱vāsmai̍ pa̱śūnava̍ ruṃdhe ru̱dro vasu̍bhi̱rā
ci̍ke̱tvityā̱hāvṛ̍ttyai pṛthi̱vyāstvā̍ mū̱rdhannā ji̍gharmi deva̱yaja̍na̱
ityā̍ha pṛthi̱vyā hye̍ṣa mū̱rdhā yadde̍va̱yaja̍na̱miḍā̍yāḥ pa̱da ityā̱heḍā̍yai̱
hye̍tatpa̱daṃ yathso̍ma̱kraya̍ṇyai ghṛ̱tava̍ti̱ svāhe
56 tyā̍ha̱ yade̱vāsyai̍ pa̱dādghṛ̱tamapī̎ḍyata̱ tasmā̍de̱vamā̍ha̱
yada̍dhva̱ryura̍na̱gnāvāhu̍tiṃ juhu̱yāda̱ndho̎'dhva̱ryuḥ syā̱drakṣāgͫ̍si
ya̱jñagͫ ha̍nyu̱ṟhira̍ṇyamu̱pāsya̍ juhotyagni̱vatye̱va ju̍hoti̱
nāndho̎'dhva̱ryurbhava̍ti̱ na ya̱jñagͫ rakṣāgͫ̍si ghnanti̱ kāṇḍe̍kāṇḍe̱
vai kri̱yamā̍ṇe ya̱jñagͫ rakṣāgͫ̍si jighāgͫsanti̱ pari̍likhita̱g̱ͫ
rakṣa̱ḥ pari̍likhitā̱ arā̍taya̱ ityā̍ha̱ rakṣa̍sā̱mapa̍hatyā
57 i̱dama̱hagͫ rakṣa̍so grī̱vā api̍ kṛntāmi̱ yo̎'smāndveṣṭi̱ yaṃ ca̍
va̱yaṃ dvi̱ṣma ityā̍ha̱ dvau vāva puru̍ṣau̱ yaṃ cai̱va dveṣṭi̱ yaścai̍na̱ṃ
dveṣṭi̱ tayo̍re̱vāna̍ntarāyaṃ grī̱vāḥ kṛ̍ntati pa̱śavo̱ vai so̍ma̱kraya̍ṇyai
pa̱daṃ yā̍vattmū̱tagͫ saṃ va̍pati pa̱śūne̱vāva̍ ruṃdhe̱'sme rāya̱ iti̱ saṃ
va̍patyā̱tmāna̍me̱vādhva̱ryuḥ
58 pa̱śubhyo̱ nāntare̍ti̱ tve rāya̱ iti̱ yaja̍mānāya̱ pra ya̍cchati̱ yaja̍māna
e̱va ra̱yiṃ da̍dhāti̱ tote̱ rāya̱ iti̱ patni̍yā a̱rdho vā e̱ṣa ā̱tmano̱ yatpatnī̱
yathā̍ gṛ̱heṣu̍ nidha̱tte tā̱dṛge̱va tattvaṣṭī̍matī te sape̱yetyā̍ha̱ tvaṣṭā̱
vai pa̍śū̱nāṃ mi̍thu̱nānāgͫ̍ rūpa̱kṛdrū̱pame̱va pa̱śuṣu̍ dadhātya̱smai
vai lo̱kāya̱ gārha̍patya̱ ā dhī̍yate̱'muṣmā̍ āhava̱nīyo̱ yadgārha̍patya
upa̱vape̍da̱smi3gͫllo̱ke pa̍śu̱mānthsyā̱dyadā̍hava̱nīye̱'muṣmi̍3gͫ
llo̱ke pa̍śu̱mānthsyā̍du̱bhayo̱rupa̍ vapatyu̱bhayo̍re̱vaina̍ṃ lo̱kayo̎ḥ
paśu̱manta̍ṃ karoti
||6.1.8||ma̱hi̱māna̱gg̱ svāhā'pa̍hatyā adhva̱ryurdhī̍yate̱
catu̍rvigͫśatiśca
||6.1.8||59 bra̱hma̱vā̱dino̍ vadanti vi̱citya̱ḥ somā3 na vi̱cityā3 iti̱ somo̱
vā oṣa̍dhīnā̱g̱ͫ rājā̱ tasmi̱ṉ, yadāpa̍nnaṃ grasi̱tame̱vāsya̱
tadyadvi̍cinu̱yādyathā̱syā̎d grasi̱taṃ ni̍ṣkhi̱dati̍ tā̱dṛge̱va tadyanna
vi̍cinu̱yādyathā̱kṣannāpa̍nnaṃ vi̱dhāva̍ti tā̱dṛge̱va tatkṣodhu̍ko'dhva̱ryuḥ
syātkṣodhu̍ko̱ yaja̍māna̱ḥ soma̍vikrayi̱nthsomagͫ̍ śodha̱yetye̱va
brū̍yā̱dyadīta̍ra̱ṃ
60 yadīta̍ramu̱bhaye̍nai̱va so̍mavikra̱yiṇa̍marpayati̱ tasmā̎thsomavikra̱yī
kṣodhu̍ko'ru̱ṇo ha̍ smā̱haupa̍veśiḥ soma̱kraya̍ṇa e̱vāhaṃ tṛ̍tīyasava̱namava̍
ruṃdha̱ iti̍ paśū̱nāṃ carma̍nmimīte pa̱śūne̱vāva̍ ruṃdhe pa̱śavo̱ hi
tṛ̱tīya̱g̱ͫ sava̍na̱ṃ yaṃ kā̱maye̍tāpa̱śuḥ syā̱dityṛ̍kṣa̱tastasya̍
mimīta̱rkṣaṃ vā a̍paśa̱vyama̍pa̱śure̱va bha̍vati̱ yaṃ kā̱maye̍ta paśu̱mānthsyā̱
61 diti̍ loma̱tastasya̍ mimītai̱tadvai pa̍śū̱nāgͫ rū̱pagͫ rū̱peṇai̱vāsmai̍
pa̱śūnava̍ ruṃdhe paśu̱māne̱va bha̍vatya̱pāmante̎ krīṇāti̱ sara̍same̱vaina̍ṃ
krīṇātya̱mātyo̱'sītyā̍hā̱maivaina̍ṃ kurute śu̱kraste̱ graha̱ ityā̍ha śu̱kro
hya̍sya̱ graho'na̱sāccha̍ yāti mahi̱māna̍me̱vāsyāccha̍ yā̱tyana̱sā
62 'ccha̍ yāti̱ tasmā̍danovā̱hyagͫ̍ sa̱me jīva̍na̱ṃ yatra̱ khalu̱ vā
e̱tagͫ śī̱ṟṣṇā hara̍nti̱ tasmā̎cchīrṣahā̱rya̍ṃ gi̱rau jīva̍nama̱bhityaṃ
de̱vagͫ sa̍vi̱tāra̱mityati̍cchaṃdasa̱rcā mi̍mī̱te'ti̍cchandā̱ vai sarvā̍ṇi̱
chandāgͫ̍si̱ sarve̍bhire̱vaina̱ṃ chando̍bhirmimīte̱ varṣma̱ vā e̱ṣā chaṃda̍sā̱ṃ
yadati̍cchandā̱ yadati̍cchaṃdasa̱rcā mimī̍te̱ varṣmai̱vainagͫ̍ samā̱nānā̎ṃ
karo̱tyaka̍yaikayo̱thsarga̍ṃ
63 mimī̱te'yā̍tayāmniyāyātayāmniyai̱vaina̍ṃ mimīte̱ tasmā̱nnānā̍vīryā
a̱ṅgula̍ya̱ḥ sarvā̎svaṅgu̱ṣṭhamupa̱ ni gṛ̍hṇāti̱
tasmā̎thsa̱māva̍dvīṟyo̱'nyābhi̍ra̱ṅguli̍bhi̱stasmā̱thsarvā̱ anu̱
saṃ ca̍rati̱ yathsa̱ha sarvā̍bhi̱rmimī̍ta̱ sa2gͫśli̍ṣṭā a̱ṅgula̍yo
jāyera̱nneka̍yaikayo̱thsarga̍ṃ mimīte̱ tasmā̱dvibha̍ktā jāyante̱ pañca̱ kṛtvo̱
yaju̍ṣā mimīte̱ pañcā̎kṣarā pa̱ṅktiḥ pāṅkto̍ ya̱jño ya̱jñame̱vāva̍ ruṃdhe̱
pañca̱ kṛtva̍stū̱ṣṇīṃ
64 daśa̱ saṃ pa̍dyante̱ daśā̎kṣarā vi̱rāḍanna̍ṃ vi̱rāḍvi̱rājai̱vānnādya̱mava̍
ruṃdhe̱ yadyaju̍ṣā̱ mimī̍te bhū̱tame̱vāva̍ ruṃdhe̱ yattū̱ṣṇīṃ bha̍vi̱ṣyadyadvai
tāvā̍ne̱va soma̱ḥ syādyāva̍nta̱ṃ mimī̍te̱ yaja̍mānasyai̱va syā̱nnāpi̍ sada̱syā̍nāṃ
pra̱jābhya̱stvetyupa̱ samū̍hati sada̱syā̍ne̱vānvābha̍jati̱ vāsa̱sopa̍ nahyati
sarvadeva̱tya̍ṃ vai
65 vāsa̱ḥ sarvā̍bhire̱vaina̍ṃ de̱vatā̍bhi̱ḥ sama̍rdhayati pa̱śavo̱ vai soma̍ḥ
prā̱ṇāya̱ tvetyupa̍ nahyati prā̱ṇame̱va pa̱śuṣu̍ dadhāti vyā̱nāya̱ tvetyanu̍
śaṛnthati vyā̱name̱va pa̱śuṣu̍ dadhāti̱ tasmā̎thsva̱panta̍ṃ prā̱ṇā na ja̍hati
||6.1.9||ita̍raṃ paśu̱mānthsyā̎dyā̱tyana̍so̱thsargaṃ tū̱ṣṇīgͫ sa̍rvadeva̱tya̍ṃ
vai traya̍strigͫśacca
||6.1.9||66 yatka̱layā̍ te śa̱phena̍ te krīṇā̱nīti̱ paṇe̱tāgo̍ argha̱g̱ͫ soma̍ṃ
ku̱ryādago̍ argha̱ṃ yaja̍māna̱mago̍ arghamadhva̱ryuṃ gostu ma̍hi̱māna̱ṃ nāva̍
tire̱dgavā̍ te krīṇā̱nītye̱va brū̍yādgo a̱rghame̱va soma̍ṃ ka̱roti̍ go a̱rghaṃ
yaja̍mānaṃ go a̱rghama̍dhva̱ryuṃ na gorma̍hi̱māna̱mava̍ tiratya̱jayā̎ krīṇāti̱
sata̍pasame̱vaina̍ṃ krīṇāti̱ hira̍ṇyena krīṇāti̱ saśu̍krame̱vai
67 na̍ṃ krīṇāti dhe̱nvā krī̍ṇāti̱ sāśi̍rame̱vaina̍ṃ krīṇātyṛṣa̱bheṇa̍ krīṇāti̱
sendra̍me̱vaina̍ṃ krīṇātyana̱ḍuhā̎ krīṇāti̱ vahni̱rvā a̍na̱ḍvān, vahni̍nai̱va vahni̍
ya̱jñasya̍ krīṇāti mithu̱nābhyā̎ṃ krīṇāti mithu̱nasyāva̍ruddhyai̱ vāsa̍sā krīṇāti
sarvadeva̱tya̍ṃ vai vāsa̱ḥ sarvā̎bhya e̱vaina̍ṃ de̱vatā̎bhyaḥ krīṇāti̱ daśa̱ saṃ
pa̍dyante̱ daśā̎kṣarā vi̱rāḍanna̍ṃ vi̱rāḍvi̱rājai̱vānnādya̱mava̍ ruṃdhe̱
68 tapa̍sasta̱nūra̍si pra̱jāpa̍te̱rvarṇa̱ ityā̍ha pa̱śubhya̍ e̱va
tada̍dhva̱ryurnihnu̍ta ā̱tmano'nā̎vraskāya̱ gaccha̍ti̱ śriya̱ṃ pra pa̱śūnā̎pnoti̱
ya e̱vaṃ veda̍ śu̱kraṃ te̍ śu̱kreṇa̍ krīṇā̱mītyā̍ha yathāya̱jure̱vaitadde̱vā vai
yena̱ hira̍ṇyena̱ soma̱makrī̍ṇa̱ntada̍bhī̱ṣahā̱ puna̱rāda̍data̱ ko hi teja̍sā
vi kre̱ṣyata̱ iti̱ yena̱ hira̍ṇyena̱
69 soma̍ṃ krīṇī̱yāttada̍bhī̱ṣahā̱ puna̱rā da̍dīta̱ teja̍ e̱vātmandha̍tte̱'sme
jyoti̍ḥ somavikra̱yiṇi̱ tama̱ ityā̍ha̱ jyoti̍re̱va yaja̍māne dadhāti̱
tama̍sā somavikra̱yiṇa̍marpayati̱ yadanu̍pagrathya ha̱nyādda̍nda̱śūkā̱stāgͫ
samāgͫ̍ sa̱rpāḥ syu̍ri̱dama̱hagͫ sa̱rpāṇā̎ṃ danda̱śūkā̍nāṃ grī̱vā upa̍
grathnā̱mītyā̱hāda̍ndaśūkā̱stāgͫ samāgͫ̍ sa̱rpā bha̍vanti̱ tama̍sā
somavikra̱yiṇa̍ṃ vidhyati̱ svāna̱
70 bhrājetyā̍hai̱te vā a̱muṣmi̍3gͫllo̱ke soma̍marakṣa̱ntebhyo'dhi̱
soma̱māha̍ra̱ṉ yade̱tebhya̍ḥ soma̱kraya̍ṇā̱nnānu̍di̱śedakrī̍to'sya̱
soma̍ḥ syā̱nnāsyai̱te̍'muṣmi̍3gͫllo̱ke somagͫ̍ rakṣeyu̱ryade̱tebhya̍ḥ
soma̱kraya̍ṇānanudi̱śati̍ krī̱to̎'sya̱ somo̍ bhavatye̱te̎'syā̱muṣmi̍3gͫllo̱ke
somagͫ̍ rakṣanti
||6.1.10||saśu̍krame̱va ru̍ṃdha̱ iti̱ yena̱ hira̍ṇyena̱
svāna̱ catu̍ścatvārigͫśacca
||6.1.10||71 vā̱ru̱ṇo vai krī̱taḥ soma̱ upa̍naddho mi̱tro na̱ ehi̱ sumi̍tradhā̱
ityā̍ha̱ śāntyā̱ indra̍syo̱rumā vi̍śa̱ dakṣi̍ṇa̱mityā̍ha de̱vā vai yagͫ
soma̱makrī̍ṇa̱ntamindra̍syo̱rau dakṣi̍ṇa̱ āsā̍dayanne̱ṣa khalu̱ vā e̱tarhīndro̱
yo yaja̍te̱ tasmā̍de̱vamā̱hodāyu̍ṣā svā̱yuṣetyā̍ha de̱vatā̍ e̱vānvā̱rabhyot
72 ti̍ṣṭhatyu̱rva̍ntari̍kṣa̱manvi̱hītyā̍hāntarikṣadeva̱tyo̎ 2̱ hye̍tarhi̱
somo'di̍tyā̱ḥ sado̱'syadi̍tyā̱ḥ sada̱ ā sī̱detyā̍ha yathāya̱jure̱vaitadvi vā
e̍name̱tada̍rdhayati̱ yadvā̍ru̱ṇagͫ santa̍ṃ mai̱traṃ ka̱roti̍ vāru̱ṇyarcā
sā̍dayati̱ svayai̱vaina̍ṃ de̱vata̍yā̱ sama̍rdhayati̱ vāsa̍sā pa̱ryāna̍hyati
sarvadeva̱tya̍ṃ vai vāsa̱ḥ sarvā̍bhire̱vai
73 na̍ṃ de̱vatā̍bhi̱ḥ sama̍rdhaya̱tyatho̱ rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai̱ vane̍ṣu̱
vya̍ntari̍kṣaṃ tatā̱netyā̍ha̱ vane̍ṣu̱ hi vya̍ntari̍kṣaṃ ta̱tāna̱
vāja̱marva̱thsvityā̍ha̱ vāja̱gg̱ hyarva̍thsu̱ payo̍ aghni̱yāsvityā̍ha̱
payo̱ hya̍ghni̱yāsu̍ hṛ̱thsu kratu̱mityā̍ha hṛ̱thsu hi kratu̱ṃ varu̍ṇo
vi̱kṣva̍gnimityā̍ha̱ varu̍ṇo̱ hi vi̱kṣva̍gniṃ di̱vi sūrya̱
74 mityā̍ha di̱vi hi sūrya̱g̱ͫ soma̱madrā̱vityā̍ha̱ grāvā̍ṇo̱ vā adra̍ya̱steṣu̱
vā e̱ṣa soma̍ṃ dadhāti̱ yo yaja̍te̱ tasmā̍de̱vamā̱hodu̱tyaṃ jā̱tave̍dasa̱miti̍
sau̱ryarcā kṛ̍ṣṇāji̱naṃ pra̱tyāna̍hyati̱ rakṣa̍sā̱mapa̍hatyā̱ usrā̱veta̍ṃ
dhūrṣāhā̱vityā̍ha yathāya̱jure̱vaitatpra cya̍vasva bhuvaspata̱ ityā̍ha bhū̱tānā̱g̱
hye̍
75 ṣa pati̱rviśvā̎nya̱bhi dhāmā̱nītyā̍ha̱ viśvā̍ni̱ hye̎ 2̱ ṣo̍'bhi dhāmā̍ni
pra̱cyava̍te̱ mā tvā̍ paripa̱rī vi̍da̱dityā̍ha̱ yade̱vādaḥ soma̍māhri̱yamā̍ṇaṃ
gandha̱rvo vi̱śvāva̍suḥ pa̱ryamu̍ṣṇā̱ttasmā̍de̱vamā̱hāpa̍rimoṣāya̱ yaja̍mānasya
sva̱styaya̍nya̱sītyā̍ha̱ yaja̍mānasyai̱vaiṣa ya̱jñasyā̎nvāra̱ṃbho'na̍vacchittyai̱
varu̍ṇo̱ vā e̱ṣa yaja̍mānama̱bhyaiti̱ yat
76 krī̱taḥ soma̱ upa̍naddho̱ namo̍ mi̱trasya̱ varu̍ṇasya̱ cakṣa̍sa̱
ityā̍ha̱ śāntyā̱ ā soma̱ṃ vaha̍ntya̱gninā̱ prati̍ tiṣṭhate̱ tau sa̱ṃbhava̍ntau̱
yaja̍mānama̱bhi saṃbha̍vataḥ pu̱rā khalu̱ vāvaiṣa medhā̍yā̱tmāna̍mā̱rabhya̍ carati̱
yo dī̎kṣi̱to yada̍gnīṣo̱mīya̍ṃ pa̱śumā̱labha̍ta ātmani̱ṣkraya̍ṇa e̱vāsya̱ sa
tasmā̱ttasya̱ nāśya̍ṃ puruṣa ni̱ṣkraya̍ṇa iva̱ hyatho̱ khalvā̍hura̱gnīṣomā̎bhyā̱ṃ
vā indro̍ vṛ̱trama̍ha̱nniti̱ yada̍gnīṣo̱mīya̍ṃ pa̱śumā̱labha̍te̱ vārtra̍ghna
e̱vāsya̱ sa tasmā̎dvā̱śya̍ṃ vāru̱ṇyarcā pari̍ carati̱ svayai̱vaina̍ṃ de̱vata̍yā̱
pari̍ carati
||6.1.11||a̱nvā̱rabhyothsarvā̍bhire̱va sūrya̍ṃ bhū̱tānā̱g̱ hye̍ti̱
yadā̍huḥ sa̱ptavigͫ̍śatiśca
||6.1.11||ṣaṣṭhakāṇḍe dvitīyaḥ praśnaḥ 2
1 yadu̱bhau vi̱mucyā̍ti̱thyaṃ gṛ̍hṇī̱yādya̱jñaṃ vi cchi̍ndyā̱dyadu̱bhāva
vi̍mucya̱ yathānā̍gatāyāti̱thyaṃ kri̱yate̍ tā̱dṛge̱va tadvimu̍kto̱'nyo̍'na̱ḍvān
bhava̱tyavi̍mukto̱'nyo'thā̍ti̱thyaṃ gṛ̍hṇāti ya̱jñasya̱ saṃta̍tyai̱
patnya̱nvāra̍bhate̱ patnī̱ hi pārī̍ṇahya̱syeśe̱ patni̍yai̱vānu̍mata̱ṃ nirva̍pati̱
yadvai patnī̍ ya̱jñasya̍ ka̱roti̍ mithu̱naṃ tadatho̱ patni̍yā e̱vai
2 ṣa ya̱jñasyā̎nvāra̱ṃbho'na̍vacchittyai̱ yāva̍dbhi̱rvai
rājā̍nuca̱rairā̱gaccha̍ti̱ sarve̎bhyo̱ vai tebhya̍ āti̱thyaṃ kri̍yate̱
chandāgͫ̍si̱ khalu̱ vai soma̍sya̱ rājño̍'nuca̱rāṇya̱gnerā̍ti̱thyama̍si̱
viṣṇa̍ve̱ tvetyā̍ha gāyatri̱yā e̱vaitena̍ karoti̱ soma̍syāti̱thyama̍si̱
viṣṇa̍ve̱ tvetyā̍ha tri̱ṣṭubha̍ e̱vaitena̍ karo̱tyati̍therāti̱thyama̍si̱
viṣṇa̍ve̱ tvetyā̍ha̱ jaga̍tyā
3 e̱vaitena̍ karotya̱gnaye̎ tvā rāyaspoṣa̱dāvnne̱ viṣṇa̍ve̱ tvetyā̍hānu̱ṣṭubha̍
e̱vaitena̍ karoti śye̱nāya̍ tvā soma̱bhṛte̱ viṣṇa̍ve̱ tvetyā̍ha gāyatri̱yā
e̱vaitena̍ karoti̱ pañca̱ kṛtvo̍ gṛhṇāti̱ pañcā̎kṣarā pa̱ṅktiḥ pāṅkto̍
ya̱jño ya̱jñame̱vāva̍ ruṃdhe brahmavā̱dino̍ vadanti̱ kasmā̎thsa̱tyādgā̍yatri̱yā
u̍bha̱yata̍ āti̱thyasya̍ kriyata̱ iti̱ yade̱vādaḥ soma̱mā
4 'ha̍ra̱ttasmā̎dgāyatri̱yā u̍bha̱yata̍ āti̱thyasya̍ kriyate
pu̱rastā̎cco̱pari̍ṣṭācca̱ śiro̱ vā e̱tadya̱jñasya̱ yadā̍ti̱thyaṃ nava̍kapālaḥ
puro̱ḍāśo̍ bhavati̱ tasmā̎nnava̱dhā śiro̱ viṣyū̍ta̱ṃ nava̍kapālaḥ puro̱ḍāśo̍
bhavati̱ te traya̍strikapā̱lāstri̱vṛtā̱ stome̍na̱ saṃ mi̍tā̱steja̍stri̱vṛtteja̍
e̱va ya̱jñasya̍ śī̱ṟṣanda̍dhāti̱ nava̍kapālaḥ puro̱ḍāśo̍ bhavati̱ te
traya̍strikapā̱lāstri̱vṛtā̎ prā̱ṇena̱ saṃ mi̍tāstri̱vṛdvai
5 prā̱ṇastri̱vṛta̍me̱va prā̱ṇama̍bhipū̱rvaṃ ya̱jñasya̍ śī̱ṟṣanda̍dhāti
pra̱jāpa̍te̱rvā e̱tāni̱ pakṣmā̍ṇi̱ yada̍śvavā̱lā ai̎kṣa̱vī ti̱raścī̱
yadāśva̍vālaḥ prasta̱ro bhava̍tyaikṣa̱vī ti̱raścī̎ pra̱jāpa̍tere̱va taccakṣu̱ḥ
saṃbha̍rati de̱vā vai yā āhu̍tī̱raju̍havu̱stā asu̍rā ni̱ṣkāva̍māda̱nte
de̱vāḥ kā̎rṣma̱rya̍mapaśyankarma̱ṇyo̍ vai karmai̍nena kurvī̱teti̱ te
kā̎rṣmarya̱mayā̎npari̱dhīna̍
6 kurvata̱ tairvai te rakṣā̱g̱syapā̎ghnata̱ yatkā̎rṣmarya̱mayā̎ḥ pari̱dhayo̱
bhava̍nti̱ rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai̱ sagg spa̍rśayati̱ rakṣa̍sā̱mana̍nvavacārāya̱
na pu̱rastā̱tpari̍ dadhātyādi̱tyo hye̍vodyanpu̱rastā̱drakṣāg̍syapa̱hantyū̱rdhve
sa̱midhā̱vā da̍dhātyu̱pari̍ṣṭāde̱va rakṣā̱g̱syapa̍hanti̱ yaju̍ṣā̱nyāṃ
tū̱ṣṇīma̱nyāṃ mi̍thuna̱tvāya̱ dve ā da̍dhāti dvi̱pādyaja̍māna̱ḥ prati̍ṣṭhityai
brahmavā̱dino̍ vadantya̱
7 gniśca̱ vā e̱tau soma̍śca ka̱thā somā̍yāti̱thyaṃ kri̱yate̱ nāgnaya̱
iti̱ yada̱gnāva̱gniṃ ma̍thi̱tvā pra̱hara̍ti̱ tenai̱vāgnaya̍ āti̱thyaṃ
kri̍ya̱te'tho̱ khalvā̍hura̱gniḥ sarvā̍ de̱vatā̱ iti̱ yaddha̱virā̱sādyā̱gniṃ
mantha̍ti ha̱vyāyai̱vāsa̍nnāya̱ sarvā̍ de̱vatā̍ janayati
||6.2.1||patni̍yā e̱va
jaga̍tyā̱ ā tri̱vṛdvai pa̍ri̱dhīn, va̍da̱ntyeka̍ catvārigͫśacca
||6.2.1||8 de̱vā̱su̱rāḥ saṃya̍ttā āsa̱nte de̱vā mi̱tho vipri̍yā āsa̱nte̎ 2̱ 'nyo̎'nyasmai̱
jyaiṣṭhyā̱yāti̍ṣṭhamānāḥ pañca̱dhā vya̍krāmanna̱gnirvasu̍bhi̱ḥ somo̍ ru̱drairindro̍
ma̱rudbhi̱rvaru̍ṇa ādi̱tyairbṛha̱spati̱rviśvai̎rde̱vaiste̍'manya̱ntāsu̍rebhyo̱
vā i̱daṃ bhrātṛ̍vyebhyo radhyāmo̱ yanmi̱tho vipri̍yā̱ḥ smo yāna̍ i̱māḥ
pri̱yāsta̱nuva̱stāḥ sa̱mava̍dyāmahai̱ tābhya̱ḥ sa nirṛ̍cchā̱dyo
9 na̍ḥ pratha̱mo̎' 1̱' nyo̎'nyasmai̱ druhyā̱diti̱ tasmā̱dyaḥ satā̍nūnaptriṇāṃ
pratha̱mo druhya̍ti̱ sa ārti̱mārccha̍ti̱ yattā̍nūna̱ptragͫ sa̍mava̱dyati̱
bhrātṛ̍vyābhibhūtyai̱ bhava̍tyā̱tmanā̱ parā̎sya̱ bhrātṛ̍vyo bhavati̱ pañca̱
kṛtvo'va̍ dyati pañca̱dhā hi te tathsa̍ma̱vādya̱ntātho̱ pañcā̎kṣarā pa̱ṅktiḥ
pāṅkto̍ ya̱jño ya̱jñame̱vāva̍ ruṃdha̱ āpa̍taye tvā gṛhṇā̱mītyā̍ha prā̱ṇo vā
10 āpa̍tiḥ prā̱ṇame̱va prī̍ṇāti̱ pari̍pataya̱ ityā̍ha̱ mano̱ vai
pari̍pati̱rmana̍ e̱va prī̍ṇāti̱ tanū̱naptra̱ ityā̍ha ta̱nuvo̱ hi te tāḥ
sa̍ma̱vādya̍nta śākva̱rāyetyā̍ha̱ śaktyai̱ hi te tāḥ sa̍ma̱vādya̍nta̱
śakma̱nnoji̍ṣṭhā̱yetyā̱hauji̍ṣṭha̱g̱ͫ hi te tadā̱tmana̍ḥ
sama̱vādya̱ntānā̍dhṛṣṭamasyanādhṛ̱ṣyamityā̱hānā̍dhṛṣṭa̱gg̱
hye̍tada̍nādhṛ̱ṣyaṃ de̱vānā̱moja̱
11 ityā̍ha de̱vānā̱g̱ hye̍tadojo̍'bhiśasti̱pā a̍nabhiśaste̱nyamityā̍hābhiśasti̱pā
hye̍tada̍nabhiśaste̱nyamanu̍ me dī̱kṣāṃ dī̱kṣāpa̍tirmanyatā̱mityā̍ha yathā
ya̱jure̱vaitadghṛ̱taṃ vai de̱vā vajra̍ṃ kṛ̱tvā soma̍maghnannanti̱kami̍va̱ khalu̱
vā a̍syai̱tacca̍ranti̱ yattā̍nūna̱ptreṇa̍ pra̱cara̍ntya̱g̱ͫśuragͫ̍śuste
deva so̱māpyā̍yatā̱mityā̍ha̱ ya
12 de̱vāsyā̍puvā̱yate̱ yanmīya̍te̱ tade̱vāsyai̱tenāpyā̍ yaya̱tyā tubhya̱mindra̍ḥ
pyāyatā̱mā tvamindrā̍ya pyāya̱svetyā̍ho̱bhāve̱vendra̍ṃ ca̱ soma̱ṃ
cāpyā̍yaya̱tyā pyā̍yaya̱ sakhī̎nthsa̱nyā me̱dhayetyā̍ha̱rtvijo̱ vā a̍sya̱
sakhā̍ya̱stāne̱vāpyā̍yayati sva̱sti te̍ deva soma su̱tyāma̍śī̱ye
13 tyā̍hā̱śiṣa̍me̱vaitāmā śā̎ste̱ pra vā e̱te̎'smāllo̱kāccya̍vante̱ ye
soma̍māpyā̱yaya̍ntyantarikṣadeva̱tyo̍ hi soma̱ āpyā̍yita̱ eṣṭā̱ rāya̱ḥ preṣe
bhagā̱yetyā̍ha̱ dyāvā̍pṛthi̱vībhyā̍me̱va na̍ma̱skṛtyā̱smi3gͫllo̱ke
prati̍ tiṣṭhanti devāsu̱rāḥ saṃya̍ttā āsa̱nte de̱vā bibhya̍to̱'gniṃ
prāvi̍śa̱ntasmā̍dāhura̱gniḥ sarvā̍ de̱vatā̱ iti̱ te̎
14 'gnime̱va varū̍thaṃ kṛ̱tvāsu̍rāna̱bhya̍bhavanna̱gnimi̍va̱ khalu̱ vā e̱ṣa
pra vi̍śati̱ yo̍'vāntaradī̱kṣāmu̱paiti̱ bhrātṛ̍vyābhibhūtyai̱ bhava̍tyā̱tmanā̱
parā̎sya̱ bhrātṛ̍vyo bhavatyā̱tmāna̍me̱va dī̱kṣayā̍ pāti pra̱jāma̍vāntaradī̱kṣayā̍
saṃta̱rāṃ mekha̍lāgͫ sa̱māya̍cchate pra̱jā hyā̎tma̱no'nta̍ratarā ta̱ptavra̍to
bhavati̱ mada̍ntībhirmārjayate̱ nirhya̍gniḥ śī̱tena̱ vāya̍ti̱ sami̍ddhyai̱ yā te̍
agne̱ rudri̍yā ta̱nūrityā̍ha̱ svayai̱vaina̍dde̱vata̍yā vratayati sayoni̱tvāya̱
śāntyai̎
||6.2.2||yo vā oja̍ āha̱ yada̍śī̱yeti̱ te̎gna̱ ekā̍daśa ca
||6.2.2||15 teṣā̱masu̍rāṇāṃ ti̱sraḥ pura̍ āsannaya̱smayya̍va̱mātha̍ raja̱tātha̱ hari̍ṇī̱
tā de̱vā jetu̱ṃ nāśa̍knuva̱ntā u̍pa̱sadai̱vāji̍gīṣa̱ntasmā̍dāhu̱ryaścai̱vaṃ
veda̱ yaśca̱ nopa̱sadā̱ vai ma̍hāpu̱raṃ ja̍ya̱ntīti̱ ta iṣu̱g̱ͫ
sama̍skurvatā̱gnimanī̍ka̱g̱ͫ somagͫ̍ śa̱lyaṃ viṣṇu̱ṃ teja̍na̱ṃ te̎'bruva̱nka
i̱māma̍siṣya̱tīti̍
16 ru̱dra itya̍bruvanru̱dro vai krū̱raḥ so̎'sya̱tviti̱ so̎'bravī̱dvara̍ṃ vṛṇā
a̱hame̱va pa̍śū̱nāmadhi̍patirasā̱nīti̱ tasmā̎dru̱draḥ pa̍śū̱nāmadhi̍pati̱stāgͫ
ru̱dro'vā̍sṛja̱thsa ti̱sraḥ puro̍ bhi̱ttvaibhyo lo̱kebhyo'su̍rā̱nprāṇu̍data̱
yadu̍pa̱sada̍ upasa̱dyante̱ bhrātṛ̍vyaparāṇuttyai̱ nānyāmāhu̍tiṃ
pu̱rastā̎jjuhuyā̱dyada̱nyāmāhu̍tiṃ pu̱rastā̎jjuhu̱yā
17 da̱nyanmukha̍ṃ kuryāthsru̱veṇā̍ghā̱ramā ghā̍rayati ya̱jñasya̱ prajñā̎tyai̱
parā̍ṅati̱kramya̍ juhoti̱ parā̍ca e̱vaibhyo lo̱kebhyo̱ yaja̍māno̱ bhrātṛ̍vyā̱n
praṇu̍date̱ puna̍ratyā̱kramyo̍pa̱sada̍ṃ juhoti pra̱ṇudyai̱vaibhyo lo̱kebhyo̱
bhrātṛ̍vyāṃji̱tvā bhrā̍tṛvyalo̱kama̱bhyāro̍hati de̱vā vai yāḥ prā̱taru̍pa̱sada̍
u̱pāsī̍da̱nnahna̱stābhi̱rasu̍rā̱nprāṇu̍danta̱ yāḥ sā̱yagͫ rātri̍yai̱
tābhi̱ryathsā̱yaṃ prā̍tarupa̱sada̍
18 upasa̱dyante̍'horā̱trābhyā̍me̱va tadyaja̍māno̱ bhrātṛ̍vyā̱n praṇu̍date̱
yāḥ prā̱taryā̱jyā̎ḥ syustāḥ sā̱yaṃ pu̍ro'nuvā̱kyā̎ḥ kuryā̱dayā̍tayāmatvāya ti̱sra
u̍pa̱sada̱ upai̍ti̱ traya̍ i̱me lo̱kā i̱māne̱va lo̱kānprī̍ṇāti̱ ṣaṭthsaṃ
pa̍dyante̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍ ṛ̱tūne̱va prī̍ṇāti̱ dvāda̍śā̱hīne̱ soma̱ upai̍ti̱
dvāda̍śa̱ māsā̎ḥ saṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱rame̱va prī̍ṇāti̱ catu̍rvigͫśati̱ḥ saṃ
19 pa̍dyante̱ catu̍rvigͫśatirardhamā̱sā a̍rdhamā̱sāne̱va
prī̍ṇā̱tyārā̎grāmavāntaradī̱kṣāmupe̍yā̱dyaḥ kā̱maye̍tā̱sminme̍
lo̱ke'rdhu̍kagg syā̱dityeka̱magre'tha̱ dvāvatha̱ trīnatha̍ ca̱tura̍
e̱ṣā vā ārā̎grāvāntaradī̱kṣāsminne̱vāsmai̍ lo̱ke'rdhu̍kaṃ bhavati
pa̱rova̍rīyasīmavāntaradī̱kṣāmupe̍yā̱dyaḥ kā̱maye̍tā̱muṣmi̍nme
lo̱ke'rdhu̍kagg syā̱diti̍ ca̱turo'gre'tha̱ trīnatha̱ dvāvathaika̍me̱ṣā vai
pa̱rova̍rīyasyavāntaradī̱kṣāmuṣmi̍nne̱vāsmai̍ lo̱ke'rdhu̍kaṃ bhavati
||6.2.3||a̱si̱ṣya̱tīti̍ juhu̱yāthsā̱yaṃ prā̍tarupa̱sada̱ścatu̍rvigͫśati̱ḥ
sañca̱turo'gne̱ ṣoḍa̍śa ca
||6.2.3||20 su̱va̱rgaṃ vā e̱te lo̱kaṃ ya̍nti̱ ya u̍pa̱sada̍ upa̱yanti̱ teṣā̱ṃ ya
u̱nnaya̍te̱ hīya̍ta e̱va sa noda̍ne̱ṣīti̱ sū̎nnīyamiva̱ yo vai svā̱rthetā̎ṃ
ya̱tāg śrā̱nto hīya̍ta u̱ta sa ni̱ṣṭyāya̍ sa̱ha va̍sati̱ tasmā̎thsa̱kṛdu̱nnīya̱
nāpa̍ra̱munna̍yeta da̱dhnonna̍yetai̱tadvai pa̍śū̱nāgͫ rū̱pagͫ rū̱peṇai̱va
pa̱śūnava̍ ruṃdhe
21 ya̱jño de̱vebhyo̱ nilā̍yata̱ viṣṇū̍ rū̱paṃ kṛ̱tvā sa pṛ̍thi̱vīṃ
prāvi̍śa̱ttaṃ de̱vā hastā̎nthsa̱g̱ͫrabhyai̎ccha̱ntamindra̍
u̱paryu̍pa̱ryatya̍krāma̱thso̎'bravī̱tko mā̱yamu̱paryu̍pa̱ryatya̍kramī̱ditya̱haṃ
du̱rge hantetyatha̱ kastvamitya̱haṃ du̱rgādāha̱rteti̱ so̎'bravīddu̱rgevai hantā̍vocathā
varā̱ho̍'yaṃ vā̍mamo̱ṣaḥ
22 sa̍ptā̱nāṃ gi̍rī̱ṇāṃ pa̱rastā̎dvi̱ttaṃ vedya̱masu̍rāṇāṃ bibharti̱ taṃ ja̍hi̱
yadi̍ du̱rge hantāsīti̱ sa da̍rbhapuṃjī̱lamu̱dvṛhya̍ sa̱pta gi̱rīnbhi̱ttvā
tama̍ha̱nthso̎'bravīddu̱rgādvā āha̍rtāvocathā e̱tamā ha̱reti̱ tame̎bhyo ya̱jña
e̱va ya̱jñamāha̍ra̱dyattadvi̱ttaṃ vedya̱masu̍rāṇā̱mavi̍ndanta̱ tadeka̱ṃ vedyai̍
vedi̱tvamasu̍rāṇā̱ṃ
23 vā i̱yamagra̍ āsī̱dyāva̱dāsī̍naḥ parā̱paśya̍ti̱ tāva̍dde̱vānā̱ṃ te de̱vā
a̍bruva̱nnastve̱va no̱'syāmapīti̱ kiya̍dvo dāsyāma̱ iti̱ yāva̍di̱yagͫ sa̍lāvṛ̱kī
triḥ pa̍ri̱krāma̍ti̱ tāva̍nno da̱tteti̱ sa indra̍ḥ salāvṛ̱kī rū̱paṃ kṛ̱tvemāṃ
triḥ sa̱rvata̱ḥ parya̍krāma̱ttadi̱māma̍vindanta̱ yadi̱māmavi̍ndanta̱ tadvedyai̍
vedi̱tvagͫ
24 sā vā i̱yagͫ sarvai̱va vedi̱riya̍ti śakṣyā̱mīti̱ tvā a̍va̱māya̍ yajante
tri̱g̱ͫśatpa̱dāni̍ pa̱ścātti̱raścī̍ bhavati̱ ṣaṭtrigͫ̍śa̱tprācī̱
catu̍rvigͫśatiḥ pu̱rastā̎tti̱raścī̱ daśa̍daśa̱ saṃ pa̍dyante̱ daśā̎kṣarā
vi̱rāḍanna̍ṃ vi̱rāḍvi̱rājai̱vānnādya̱mava̍ ruṃdha̱ uddha̍nti̱ yade̱vāsyā̍ ame̱dhyaṃ
tadapa̍ ha̱ntyuddha̍nti̱ tasmā̱doṣa̍dhaya̱ḥ parā̍ bhavanti ba̱ṟhiḥ stṛ̍ṇāti̱
tasmā̱doṣa̍dhaya̱ḥ puna̱rā bha̍va̱ntyutta̍raṃ ba̱ṟhiṣa̍ uttaraba̱ṟhiḥ stṛ̍ṇāti
pra̱jā vai ba̱ṟhiryaja̍māna uttaraba̱ṟhiryaja̍māname̱vāya̍jamānā̱dutta̍raṃ
karoti̱ tasmā̱dyaja̍mā̱no'ya̍jamānā̱dutta̍raḥ
||6.2.4||ru̱ndhe̱ vā̱ma̱mo̱ṣo
ve̍di̱tvamasu̍rāṇāṃ vedi̱tvaṃ bha̍vanti̱ pañca̍vigͫśatiśca
||6.2.4||25 yadvā anī̍śāno bhā̱ramā̍da̱tte vi vai sa li̍śate̱ yaddvāda̍śa sā̱hnasyo̍pa̱sada̱ḥ
syusti̱sro̍'hīna̍sya ya̱jñasya̱ vilo̍ma kriyeta ti̱sra e̱va sā̱hnasyo̍pa̱sado̱
dvāda̍śā̱hīna̍sya ya̱jñasya̍ savīrya̱tvāyātho̱ salo̍ma kriyate va̱thsasyaika̱ḥ
stano̍ bhā̱gī hi so'thaika̱gg̱ stana̍ṃ vrata̱mupai̱tyatha̱ dvāvatha̱ trīnatha̍
ca̱tura̍ e̱tadvai
26 kṣu̱rapa̍vi̱ nāma̍ vra̱taṃ yena̱ pra jā̱tānbhrātṛ̍vyānnu̱date̱
prati̍ jani̱ṣyamā̍ṇā̱natho̱ kanī̍yasai̱va bhūya̱ upai̍ti ca̱turo'gre̱
stanā̎nvra̱tamupai̱tyatha̱ trīnatha̱ dvāvathaika̍me̱tadvai su̍jagha̱naṃ nāma̍ vra̱taṃ
ta̍pa̱syagͫ̍ suva̱rgya̍matho̱ praiva jā̍yate pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍ryavā̱gū
rā̍ja̱nya̍sya vra̱taṃ krū̱reva̱ vai ya̍vā̱gūḥ krū̱ra i̍va
27 rāja̱nyo̍ vajra̍sya rū̱pagͫ samṛ̍ddhyā ā̱mikṣā̱ vaiśya̍sya pākaya̱jñasya̍
rū̱paṃ puṣṭyai̱ payo̎ brāhma̱ṇasya̱ tejo̱ vai brā̎hma̱ṇasteja̱ḥ paya̱steja̍sai̱va
teja̱ḥ paya̍ ā̱tmandha̱tte'tho̱ paya̍sā̱ vai garbhā̍ vardhante̱ garbha̍ iva̱ khalu̱
vā e̱ṣa yaddī̎kṣi̱to yada̍sya̱ payo̎ vra̱taṃ bhava̍tyā̱tmāna̍me̱va tadva̍rdhayati̱
trivra̍to̱ vai manu̍rāsī̱ddvivra̍tā̱ asu̍rā̱ eka̍vratā
28 de̱vāḥ prā̱tarma̱dhyaṃdi̍ne sā̱yaṃ tanmano̎rvra̱tamā̍sītpākaya̱jñasya̍ rū̱paṃ
puṣṭyai̎ prā̱taśca̍ sā̱yaṃ cāsu̍rāṇāṃ nirma̱dhyaṃ kṣu̱dho rū̱paṃ tata̱ste
parā̍bhavanma̱dhyaṃdi̍ne madhyarā̱tre de̱vānā̱ṃ tata̱ste̍'bhavanthsuva̱rgaṃ
lo̱kamā̍ya̱ṉ, yada̍sya ma̱dhyaṃdi̍ne madhyarā̱tre vra̱taṃ bhava̍ti madhya̱to
vā anne̍na bhuñjate madhya̱ta e̱va tadūrja̍ṃ dhatte̱ bhrātṛ̍vyābhibhūtyai̱
bhava̍tyā̱tmanā̱
29 parā̎sya̱ bhrātṛ̍vyo bhavati̱ garbho̱ vā e̱ṣa yaddī̎kṣi̱to yoni̍rdīkṣita
vimi̱taṃ yaddī̎kṣi̱to dī̎kṣitavimi̱tātpra̱vase̱dyathā̱ yone̱rgarbha̱ḥ skanda̍ti
tā̱dṛge̱va tanna pra̍vasta̱vya̍mā̱tmano̍ gopī̱thāyai̱ṣa vai vyā̱ghraḥ ku̍lago̱po
yada̱gnistasmā̱dyaddī̎kṣi̱taḥ pra̱vase̱thsa e̍namīśva̱ro̍'nū̱tthāya̱
hanto̱rna pra̍vasta̱vya̍mā̱tmano̱ guptyai̍ dakṣiṇa̱taḥ śa̍ya e̱tadvai
yaja̍mānasyā̱yata̍na̱gg̱ sva e̱vāyata̍ne śaye̱'gnima̍bhyā̱vṛtya̍ śaye de̱vatā̍
e̱va ya̱jñama̍bhyā̱vṛtya̍ śaye
||6.2.5||e̱tadvai krū̱ra i̱vaika̍vratā ā̱tmanā̱
yaja̍mānasya̱ trayo̍daśa ca
||6.2.5||30 pu̱roha̍viṣi deva̱yaja̍ne yājaye̱dyaṃ kā̱maye̱topai̍na̱mutta̍ro ya̱jño
na̍meda̱bhi su̍va̱rgaṃ lo̱kaṃ ja̍ye̱ditye̱tadvai pu̱roha̍virdeva̱yaja̍na̱ṃ
yasya̱ hotā̎ prātaranuvā̱kama̍nubru̱vanna̱gnima̱pa ā̍di̱tyama̱bhi
vi̱paśya̱tyupai̍na̱mutta̍ro ya̱jño na̍matya̱bhi su̍va̱rgaṃ lo̱kaṃ ja̍yatyā̱pte
de̍va̱yaja̍ne yājaye̱dbhrātṛ̍vyavanta̱ṃ panthā̎ṃ vādhispa̱ṟśaye̎tka̱rtaṃ vā̱
yāva̱nnāna̍se̱ yāta̱ vai
31 na rathā̍yai̱tadvā ā̱ptaṃ de̍va̱yaja̍namā̱pnotye̱va bhrātṛ̍vya̱ṃ naina̱ṃ
bhrātṛ̍vya āpno̱tyeko̎nnate deva̱ yaja̍ne yājayetpa̱śukā̍ma̱meko̎nnatā̱dvai
de̍va̱yaja̍nā̱daṃgi̍rasaḥ pa̱śūna̍sṛjantānta̱rā sa̍dohavirdhā̱ne u̍nna̱tagg
syā̍de̱tadvā eko̎nnataṃ deva̱yaja̍naṃ paśu̱māne̱va bha̍vati̱ tryu̍nnate deva̱yaja̍ne
yājayethsuva̱rgakā̍ma̱ṃ tryu̍nnatā̱dvai de̍va̱yaja̍nā̱daṃgi̍rasaḥ suva̱rgaṃ
lo̱kamā̍yannanta̱rāha̍va̱nīya̍ṃ ca̱ havi̱rdhāna̍ṃ co
32 nna̱tagg syā̍danta̱rā ha̍vi̱rdhāna̍ṃ ca̱ sada̍ścānta̱rā sada̍śca̱ gārha̍patyaṃ
cai̱tadvai tryu̍nnataṃ deva̱yaja̍nagͫ suva̱rgame̱va lo̱kame̍ti̱ prati̍ṣṭhite
deva̱yaja̍ne yājayetprati̱ṣṭhākā̍mame̱tadvai prati̍ṣṭhitaṃ deva̱yaja̍na̱ṃ
yathsa̱rvata̍ḥ sa̱maṃ pratye̱va ti̍ṣṭhati̱ yatrā̱nyā a̍nyā̱ oṣa̍dhayo̱
vyati̍ṣaktā̱ḥ syustadyā̍jayetpa̱śukā̍mame̱tadvai pa̍śū̱nāgͫ rū̱pagͫ
rū̱peṇai̱vāsmai̍ pa̱śū
33 nava̍ ruṃdhe paśu̱māne̱va bha̍vati̱ nirṛ̍tigṛhīte deva̱yaja̍ne yājaye̱dyaṃ
kā̱maye̍ta̱ nirṛ̍tyāsya ya̱jñaṃ grā̍hayeya̱mitye̱tadvai nirṛ̍tigṛhītaṃ
deva̱yaja̍na̱ṃ yathsa̱dṛśyai̍ sa̱tyā̍ ṛ̱kṣaṃ nirṛ̍tyai̱vāsya̍ ya̱jñaṃ
grā̍hayati̱ vyāvṛ̍tte deva̱yaja̍ne yājayedvyā̱vṛtkā̍ma̱ṃ yaṃ pātre̍ vā̱
talpe̍ vā̱ mīmāgͫ̍seranprā̱cīna̍māhava̱nīyā̎tprava̱ṇagg syā̎tpratī̱cīna̱ṃ
gārha̍patyāde̱tadvai vyāvṛ̍ttaṃ deva̱yaja̍na̱ṃ vi pā̱pmanā̱ bhrātṛ̍vye̱ṇā
va̍rtate̱ naina̱ṃ pātre̱ na talpe̍ mīmāgͫsante kā̱rye̍ deva̱yaja̍ne
yājaye̱dbhūti̍kāmaṃ kā̱ṟyo̍ vai puru̍ṣo̱ bhava̍tye̱va
||6.2.6||yāta̱vai
ha̍vi̱rdhāna̍ṃ ca pa̱śūnpā̱pmanā̱ṣṭāda̍śa ca
||6.2.6||34 tebhya̍ uttarave̱diḥ si̱g̱ͫhī rū̱paṃ kṛ̱tvobhayā̍nanta̱rāpa̱kramyā̍tiṣṭha̱tte
de̱vā a̍manyanta yata̱rān, vā i̱yamu̍pāva̱rthsyati̱ ta i̱daṃ
bha̍viṣya̱ntīti̱ tāmupā̍mantrayanta̱ sābra̍vī̱dvara̍ṃ vṛṇai̱ sarvā̱nmayā̱
kāmā̱nvya̍śnavatha̱ pūrvā̱ṃtu mā̱gnerāhu̍tiraśnavatā̱ iti̱ tasmā̍duttarave̱diṃ
pūrvā̍ma̱gnervyāghā̍rayanti̱ vāre̍vṛta̱gg̱ hya̍syai̱ śamya̍yā̱ pari̍ mimīte̱
35 mātrai̱vāsyai̱ sātho̍ yu̱ktenai̱va yu̱ktamava̍ ruṃdhe vi̱ttāya̍nī me̱'sītyā̍ha
vi̱ttā hye̍nā̱nāva̍tti̱ktāya̍nī me̱'sītyā̍ha ti̱ktān hye̍nā̱nāva̱dava̍tānmā
nāthi̱tamityā̍ha nāthi̱tān hye̍nā̱nāva̱dava̍tānmā vyathi̱tamityā̍ha vyathi̱tān
hye̍nā̱nāva̍dvi̱dera̱gnirnabho̱ nāmā
36 'gne̍ aṅgira̱ iti̱ trirha̍rati̱ ya e̱vaiṣu lo̱keṣva̱gnaya̱stāne̱vāva̍
ruṃdhe tū̱ṣṇīṃ ca̍tu̱rthagͫ ha̍ra̱tyani̍ruktame̱vāva̍ ruṃdhe
si̱g̱ͫ hīra̍si mahi̱ṣīra̱sītyā̍ha si̱g̱ͫhīrhye̍ṣā rū̱paṃ
kṛ̱tvobhayā̍nanta̱rāpa̱kramyāti̍ṣṭhadu̱ru pra̍thasvo̱ru te̍ ya̱jñapa̍tiḥ
prathatā̱mityā̍ha̱ yaja̍māname̱va pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍ḥ prathayati dhru̱vā
37 'sīti̱ sagͫ ha̍nti̱ dhṛtyai̍ de̱vebhya̍ḥ śundhasva
de̱vebhya̍ḥ śuṃbha̱svetyava̍ co̱kṣati̱ pra ca̍ kirati̱ śuddhyā̍
indragho̱ṣastvā̱ vasu̍bhiḥ pu̱rastā̎tpā̱tvityā̍ha di̱gbhya e̱vainā̱ṃ prokṣa̍ti
de̱vāgścedu̍ttarave̱diru̱pāva̍vartī̱haiva vi ja̍yāmahā̱ ityasu̍rā̱ vajra̍mu̱dyatya̍
de̱vāna̱bhyā̍yanta̱ tāni̍ndragho̱ṣo vasu̍bhiḥ pu̱rastā̱dapā̍
38 'nudata̱ mano̍javāḥ pi̱tṛbhi̍rdakṣiṇa̱taḥ prace̍tā ru̱draiḥ
pa̱ścādvi̱śvaka̍rmādi̱tyairu̍ttara̱to yade̱vamu̍ttarave̱diṃ pro̱kṣati̍ di̱gbhya
e̱va tadyaja̍māno̱ bhrātṛ̍vyā̱npraṇu̍data̱ indro̱ yatī̎nthsālāvṛ̱kebhya̱ḥ
prāya̍ccha̱ttānda̍kṣiṇa̱ta u̍ttarave̱dyā ā̍da̱ṉ yatprokṣa̍ṇīnāmu̱cchiṣye̍ta̱
tadda̍kṣiṇa̱ta u̍ttarave̱dyai ni na̍ye̱dyade̱va tatra̍ krū̱raṃ tattena̍ śamayati̱ yaṃ
dvi̱ṣyāttaṃ dhyā̍yecchu̱caivaina̍marpayati
||6.2.7||mi̱mī̱te̱ nāma̍ dhru̱vāpa̍
śu̱cā trīṇi̍ ca
||6.2.7||39 sotta̍rave̱dira̍bravī̱thsarvā̱nmayā̱ kāmā̱nvya̍śnava̱theti̱ te
de̱vā a̍kāmaya̱ntāsu̍rā̱nbhrātṛ̍vyāna̱bhi bha̍ve̱meti̱ te̍'juhavuḥ
si̱g̱ͫhīra̍si sapatnasā̱hī svāheti̱ te'su̍rā̱nbhrātṛ̍vyāna̱bhya̍bhava̱nte'
su̍rā̱nbhrātṛ̍vyānabhi̱bhūyā̍ kāmayanta pra̱jāṃ vi̍ndema̱hīti̱ te̍'juhavuḥ
si̱g̱ͫhīra̍si suprajā̱vani̱ḥ svāheti̱ te pra̱jāma̍vindanta̱ te pra̱jāṃ vi̱ttvā
40 'kā̍mayanta pa̱śūn, vi̍ndema̱hīti̱ te̍'juhavuḥ si̱g̱ͫhīra̍si
rāyaspoṣa̱vani̱ḥ svāheti̱ te pa̱śūna̍vindanta̱ te pa̱śūn, vi̱ttvākā̍mayanta
prati̱ṣṭhāṃ vi̍ndema̱hīti̱ te̍'juhavuḥ si̱g̱ͫhīra̍syāditya̱vani̱ḥ svāheti̱ ta
i̱māṃ pra̍ti̱ṣṭhāma̍vindanta̱ ta i̱māṃ pra̍ti̱ṣṭhāṃ vi̱ttvākā̍mayanta de̱vatā̍
ā̱śiṣa̱ upe̍yā̱meti̱ te̍'juhavuḥ si̱g̱ͫhīra̱syā va̍ha de̱vānde̍vaya̱te
41 yaja̍mānāya̱ svāheti̱ te de̱vatā̍ ā̱śiṣa̱ upā̍ya̱npañca̱ kṛtvo̱
vyāghā̍rayati̱ pañcā̎kṣarā pa̱ṅktiḥ pāṅkto̍ ya̱jño ya̱jñame̱vāva̍
ruṃdhe'kṣṇa̱yā vyāghā̍rayati̱ tasmā̍dakṣṇa̱yā pa̱śavo'ṅgā̍ni̱ pra ha̍ranti̱
prati̍ṣṭhityai bhū̱tebhya̱stveti̱ sruca̱mudgṛ̍hṇāti̱ ya e̱va de̱vā bhū̱tāsteṣā̱ṃ
tadbhā̍ga̱dheya̱ṃ tāne̱va tena̍ prīṇāti̱ pautu̍dravānpari̱dhīnpari̍ dadhātye̱ṣāṃ
42 lo̱kānā̱ṃ vidhṛ̍tyā a̱gnestrayo̱ jyāyāgͫ̍so̱ bhrāta̍ra āsa̱nte de̱vebhyo̍
ha̱vyaṃ vaha̍nta̱ḥ prāmī̍yanta̱ so̎'gnira̍bibhedi̱tthaṃ vāva sya ārti̱māri̍ṣya̱tīti̱
sa nilā̍yata̱ sa yāṃ vana̱spati̱ṣvava̍sa̱ttāṃ pūtu̍drau̱ yāmoṣa̍dhīṣu̱ tāgͫ
su̍gandhi̱teja̍ne̱ yāṃ pa̱śuṣu̱ tāṃ petva̍syānta̱rā śaṛṅge̱ taṃ de̱vatā̱ḥ
praiṣa̍maiccha̱ntamanva̍vinda̱ntama̍bruva̱
43 nnupa̍ na̱ ā va̍rtasva ha̱vyaṃ no̍ va̱heti̱ so̎'bravī̱dvara̍ṃ vṛṇai̱
yade̱va gṛ̍hī̱tasyāhu̍tasya bahiḥ pari̱dhi skandā̱ttanme̱ bhrātṛ̍ṇāṃ
bhāga̱dheya̍masa̱diti̱ tasmā̱dyadgṛ̍hī̱tasyāhu̍tasya bahiḥ pari̱dhi skanda̍ti̱
teṣā̱ṃ tadbhā̍ga̱dheya̱ṃ tāne̱va tena̍ prīṇāti̱ so̍'manyatāstha̱nvanto̍ me̱
pūrve̱ bhrāta̍ra̱ḥ prāme̍ṣatā̱sthāni̍ śātayā̱ iti̱ sa yānya̱
44 sthānyaśā̍tayata̱ tatpūtu̍drvabhava̱dyanmā̱g̱ͫsamupa̍mṛta̱ṃ
tadgulgu̍lu̱ yade̱tānthsa̍ṃbhā̱rānthsa̱ṃbhara̍tya̱gnime̱va tathsaṃbha̍ratya̱gneḥ
purī̍ṣama̱sītyā̍hā̱gnerhye̍tatpurī̍ṣa̱ṃ yathsa̍ṃbhā̱rā atho̱ khalvā̍hure̱te
vāvaina̱ṃ te bhrāta̍ra̱ḥ pari̍ śere̱ yatpautu̍dravāḥ pari̱dhaya̱ iti̍
||6.2.8||vi̱tvā de̍vaya̱ta e̱ṣāma̍bruva̱ṉ yāni̱ catu̍ścatvārigͫśacca
||6.2.8||45 ba̱ddhamava̍ syati varuṇapā̱śāde̱vaine̍ muñcati̱ praṇe̍nekti̱ medhye̍
e̱vaine̍ karoti sāvitri̱yarcā hu̱tvā ha̍vi̱rdhāne̱ pra va̍rtayati savi̱tṛpra̍sūta
e̱vaine̱ pra va̍rtayati̱ varu̍ṇo̱ vā e̱ṣa du̱rvāgu̍bha̱yato̍ ba̱ddho yadakṣa̱ḥ
sa yadu̱thsarje̱dyaja̍mānasya gṛ̱hāna̱bhyuthsa̍rjethsu̱vāgde̍va̱ duryā̱g̱ͫ
ā va̱detyā̍ha gṛ̱hā vai duryā̱ḥ śāntyai̱ patnyu
46 pā̍nakti̱ patnī̱ hi sarva̍sya mi̱traṃ mi̍tra̱tvāya̱ yadvai patnī̍ ya̱jñasya̍
ka̱roti̍ mithu̱naṃ tadatho̱ patni̍yā e̱vaiṣa ya̱jñasyā̎nvāra̱ṃbhona̍vacchittyai̱
vartma̍nā̱ vā a̱nvitya̍ ya̱jñagͫ rakṣāgͫ̍si jighāgͫsanti
vaiṣṇa̱vībhyā̍mṛ̱gbhyāṃ vartma̍norjuhoti ya̱jño vai viṣṇu̍rya̱jñāde̱va
rakṣā̱g̱syapa̍ hanti̱ yada̍dhva̱ryura̍na̱gnāvāhu̍tiṃ juhu̱yāda̱ndho̎'dhva̱ryuḥ
syā̱drakṣāgͫ̍si ya̱jñagͫ ha̍nyu̱ṟ
47 hira̍ṇyamu̱pāsya̍ juhotyagni̱vatye̱va ju̍hoti̱ nāndho̎'dhva̱ryurbhava̍ti̱ na
ya̱jñagͫ rakṣāgͫ̍si ghnanti̱ prācī̱ preta̍madhva̱raṃ ka̱lpaya̍ntī̱ ityā̍ha
suva̱rgame̱vaine̍ lo̱kaṃ ga̍maya̱tyatra̍ ramethā̱ṃ varṣma̍npṛthi̱vyā ityā̍ha̱
varṣma̱ hye̍tatpṛ̍thi̱vyā yadde̍va̱yaja̍na̱g̱ͫ śiro̱ vā e̱tadya̱jñasya̱
yaddha̍vi̱rdhāna̍ṃ di̱vo vā̍ viṣṇavu̱ta vā̍ pṛthi̱vyā
48 ityā̱śīrpa̍daya̱rcā dakṣi̍ṇasya havi̱rdhāna̍sya me̱thīṃ ni ha̍nti
śīrṣa̱ta e̱va ya̱jñasya̱ yaja̍māna ā̱śiṣo'va̍ ruṃdhe da̱ṇḍo vā
au̍pa̱rastṛ̱tīya̍sya havi̱rdhāna̍sya vaṣaṭkā̱reṇākṣa̍macchina̱dyattṛ̱tīya̍ṃ
cha̱dirha̍vi̱rdhāna̍yorudāhri̱yate̍ tṛ̱tīya̍sya havi̱rdhāna̱syāva̍ruddhyai̱
śiro̱ vā e̱tadya̱jñasya̱ yaddha̍vi̱rdhāna̱ṃ viṣṇo̍ ra̱rāṭa̍masi̱ viṣṇo̎ḥ
pṛ̱ṣṭhama̱sītyā̍ha̱ tasmā̍detāva̱ddhā śiro̱ viṣyū̍ta̱ṃ viṣṇo̱ḥ syūra̍si̱
viṣṇo̎rdhru̱vama̱sītyā̍ha vaiṣṇa̱vagͫ hi de̱vata̍yā havi̱rdhāna̱ṃ yaṃ pra̍tha̱maṃ
gra̱nthiṃ gra̍thnī̱yādyattaṃ na vi̍sra̱g̱ͫ saye̱dame̍henādhva̱ryuḥ pra mī̍yeta
tasmā̱thsa vi̱srasya̍ḥ
||6.2.9||patnī̍ hanyurvā pṛthi̱vyā viṣyū̍ta̱ṃ viṣṇo̱ḥ
ṣaḍvigͫ̍śatiśca
||6.2.9||49 de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱va ityabhri̱mā da̍tte̱ prasū̎tyā
a̱śvino̎rbā̱hubhyā̱mityā̍hā̱śvinau̱ hi de̱vānā̍madhva̱ryū āstā̎ṃ pū̱ṣṇo
hastā̎bhyā̱mityā̍ha̱ yatyai̱ vajra̍ iva̱ vā e̱ṣā yadabhri̱rabhri̍rasi̱
nāri̍ra̱sītyā̍ha̱ śāntyai̱ kāṇḍe̍kāṇḍe̱ vai kri̱yamā̍ṇe ya̱jñagͫ rakṣāgͫ̍si
jighāgͫsanti̱ pari̍likhita̱g̱ͫ rakṣa̱ḥ pari̍likhitā̱ arā̍taya̱ ityā̍ha̱
rakṣa̍sā̱mapa̍hatyā
50 i̱dama̱hagͫ rakṣa̍so grī̱vā api̍ kṛntāmi̱ yo̎'smāndveṣṭi̱ yaṃ ca̍ va̱yaṃ
dvi̱ṣma ityā̍ha̱ dvau vāva puru̍ṣau̱ yaṃ cai̱va dveṣṭi̱ yaścai̍na̱ṃ dveṣṭi̱
tayo̍re̱vāna̍ntarāyaṃ grī̱vāḥ kṛ̍ntati di̱ve tvā̱ntari̍kṣāya tvā pṛthi̱vyai
tvetyā̍hai̱bhya e̱vainā̎ṃ lo̱kebhya̱ḥ prokṣa̍ti pa̱rastā̍da̱rvācī̱ṃ prokṣa̍ti̱
tasmā̎t
51 pa̱rastā̍da̱rvācī̎ṃ manu̱ṣyā̍ ūrja̱mupa̍ jīvanti krū̱rami̍va̱ vā e̱tatka̍roti̱
yatkhana̍tya̱po'va̍ nayati̱ śāntyai̱ yava̍matī̱rava̍ naya̱tyūrgvai yava̱
ūrgu̍du̱ṃbara̍ ū̱rjaivorja̱g̱ͫ sama̍rdhayati̱ yaja̍mānena̱ saṃ mi̱taudu̍ṃbarī
bhavati̱ yāvā̍ne̱va yaja̍māna̱stāva̍tīme̱vāsmi̱nnūrja̍ṃ dadhāti pitṛ̱ṇāgͫ
sada̍nama̱sīti̍ ba̱ṟhirava̍ stṛṇāti pitṛdeva̱tyā̎' a̱gg̱
52 hye̍tadyannikhā̍ta̱ṃ yadba̱ṟhirana̍vastīrya minu̱yātpi̍tṛdeva̱tyā̍ nikhā̍tā
syādba̱ṟhira̍va̱stīrya̍ minotya̱syāme̱vainā̎ṃ mino̱tyatho̎ svā̱ruha̍me̱vainā̎ṃ
karo̱tyuddivagg̍ stabhā̱nāntari̍kṣaṃ pṛ̱ṇetyā̍hai̱ṣāṃ lo̱kānā̱ṃ vidhṛ̍tyai
dyutā̱nastvā̍ māru̱to mi̍no̱tvityā̍ha dyutā̱no ha̍ sma̱ vai mā̍ru̱to
de̱vānā̱maudu̍ṃbarīṃ minoti̱ tenai̱vai
53 nā̎ṃ minoti brahma̱vani̍ṃ tvā kṣatra̱vani̱mityā̍ha yathāya̱jure̱vai tadghṛ̱tena̍
dyāvāpṛthivī̱ ā pṛ̍ṇethā̱mityaudu̍ṃbaryāṃ juhoti̱ dyāvā̍pṛthi̱vī e̱va
rase̍nānaktyā̱ntama̱nvava̍srāvayatyā̱ntame̱va yaja̍māna̱ṃ teja̍sānaktyai̱ndrama̱sīti̍
cha̱diradhi̱ ni da̍dhātyai̱ndragͫ hi de̱vata̍yā̱ sado̍ viśvaja̱nasya̍ chā̱yetyā̍ha
viśvaja̱nasya̱ hye̍ṣā chā̱yā yathsado̱ nava̍chadi̱
54 teja̍skāmasya minuyāttri̱vṛtā̱ stome̍na̱ saṃ mi̍ta̱ṃ teja̍stri̱vṛtte̍ja̱svye̍va
bha̍va̱tyekā̍daśa chadīndri̱ya kā̍ma̱syaikā̍ daśākṣarā tri̱ṣṭugi̍ndri̱yaṃ
tri̱ṣṭugi̍ndriyā̱vye̍va bha̍vati̱ pañca̍daśa chadi̱ bhrātṛ̍vyavataḥ pañcada̱śo
vajro̱ bhrātṛ̍vyābhibhūtyai sa̱ptada̍śa chadi pra̱jākā̍masya saptada̱śaḥ pra̱jāpa̍tiḥ
pra̱jāpa̍te̱rāptyā̱ eka̍vigͫśati chadi prati̱ṣṭhākā̍masyaikavi̱g̱ͫśaḥ
stomā̍nāṃ prati̱ṣṭhā prati̍ṣṭhityā u̱dara̱ṃ vai sada̱ ūrgu̍du̱ṃbaro̍ madhya̱ta
audu̍ṃbarīṃ minoti madhya̱ta e̱va pra̱jānā̱mūrja̍ṃ dadhāti̱ tasmā̎
55 nmadhya̱ta ū̱rjā bhu̍ñjate yajamānalo̱ke vai dakṣi̍ṇāni
cha̱dīgͫṣi̍ bhrātṛvyalo̱ka utta̍rāṇi̱ dakṣi̍ṇā̱nyutta̍rāṇi
karoti̱ yaja̍māname̱vāya̍jamānā̱dutta̍raṃ karoti̱ tasmā̱dyaja̍mā̱no'
ya̍jamānā̱dutta̍ro'ntarva̱rtānka̍roti̱ vyāvṛ̍ttyai̱ tasmā̱dara̍ṇyaṃ pra̱jā
upa̍ jīvanti̱ pari̍ tvā girvaṇo̱ gira̱ ityā̍ha yathāya̱jure̱vaitadindra̍sya̱
syūra̱sīndra̍sya dhru̱vama̱sītyā̍hai̱ndragͫ hi de̱vata̍yā̱ sado̱ yaṃ pra̍tha̱maṃ
gra̱nthiṃ gra̍thnī̱yādyattaṃ na vi̍sra̱g̱ͫsaye̱dame̍henādhva̱ryuḥ pra mī̍yeta̱
tasmā̱thsa vi̱srasya̍ḥ
||6.2.10||apa̍hatyai̱ tasmā̎tpitṛdeva̱tya̍ṃ tenai̱va
nava̍chadi̱ tasmā̱thsada̱ḥ paṃca̍daśa ca
||6.2.10||56 śiro̱ vā e̱tadya̱jñasya̱ yaddha̍vi̱rdhāna̍ṃ prā̱ṇā u̍para̱vā ha̍vi̱rdhāne̍
khāyante̱ tasmā̎cchī̱ṟṣanprā̱ṇā a̱dhastā̎tkhāyante̱ tasmā̍da̱dhastā̎cchī̱ṟṣṇaḥ
prā̱ṇā ra̍kṣo̱haṇo̍ valaga̱hano̍ vaiṣṇa̱vānkha̍nā̱mītyā̍ha vaiṣṇa̱vā
hi de̱vata̍yopara̱vā asu̍rā̱ vai ni̱ryanto̍ de̱vānā̎ṃ prā̱ṇeṣu̍
vala̱gānnya̍khana̱ntānbā̍humā̱tre'nva̍vinda̱ntasmā̎dbāhumā̱trāḥ khā̍yanta i̱dama̱haṃ
taṃ va̍la̱gamudva̍pāmi̱
57 yaṃ na̍ḥ samā̱no yamasa̍māno nica̱khānetyā̍ha̱ dvau vāva puru̍ṣau̱ yaścai̱va
sa̍mā̱no yaścāsa̍māno̱ yame̱vāsmai̱ tau va̍la̱gaṃ ni̱khana̍ta̱stame̱vodva̍pati̱
saṃ tṛ̍ṇatti̱ tasmā̱thsaṃtṛ̍ṇṇā antara̱taḥ prā̱ṇā na saṃbhi̍natti̱
tasmā̱dasa̍ṃbhinnāḥ prā̱ṇā a̱po'va̍ nayati̱ tasmā̍dā̱rdrā a̍ntara̱taḥ prā̱ṇā
yava̍matī̱rava̍ naya̱
58 tyūrgvai yava̍ḥ prā̱ṇā u̍para̱vāḥ prā̱ṇeṣve̱vorja̍ṃ dadhāti
ba̱ṟhirava̍ stṛṇāti̱ tasmā̎lloma̱śā a̍ntara̱taḥ prā̱ṇā ājye̍na̱ vyāghā̍rayati̱
tejo̱ vā ājya̍ṃ prā̱ṇā u̍para̱vāḥ prā̱ṇeṣve̱va tejo̍ dadhāti̱ hanū̱ vā e̱te
ya̱jñasya̱ yada̍dhi̱ṣava̍ṇe̱ na saṃ tṛ̍ṇa̱ttyasa̍ṃtṛṇṇe̱ hi hanū̱ atho̱ khalu̍
dīrghaso̱me sa̱ṃtṛdye̱ dhṛtyai̱ śiro̱ vā e̱tadya̱jñasya̱ yaddha̍vi̱rdhāna̍ṃ
59 prā̱ṇā u̍para̱vā hanū̍ adhi̱ṣava̍ṇe ji̱hvā carma̱ grāvā̍ṇo̱ dantā̱
mukha̍māhava̱nīyo̱ nāsi̍kottarave̱diru̱dara̱g̱ͫ sado̍ ya̱dā khalu̱ vai ji̱hvayā̍
da̱thsvadhi̱ khāda̱tyatha̱ mukha̍ṃ gacchati ya̱dā mukha̱ṃ gaccha̱tyatho̱dara̍ṃ
gacchati̱ tasmā̎ddhavi̱rdhāne̱ carma̱nnadhi̱ grāva̍bhirabhi̱ṣutyā̍hava̱nīye̍
hu̱tvā pra̱tyañca̍ḥ pa̱retya̱ sada̍si bhakṣayanti̱ yo vai vi̱rājo̍ yajñamu̱khe
doha̱ṃ veda̍ du̱ha e̱vainā̍mi̱yaṃ vai vi̱rāṭ tasyai̱ tvakcarmodho̍'dhi̱ṣava̍ṇe̱
stanā̍ upara̱vā grāvā̍ṇo va̱thsā ṛ̱tvijo̍ duhanti̱ soma̱ḥ payo̱ ya e̱vaṃ veda̍
du̱ha e̱vainā̎m
||6.2.11||va̱pā̱mi̱ yava̍matī̱rava̍ nayati havi̱rdhāna̍me̱va
trayo̍vigͫśatiśca
||6.2.11||ṣaṣṭhakāṇḍe tṛtīyaḥ praśnaḥ 3
1 cātvā̍lā̱ddhiṣṇi̍yā̱nupa̍ vapati̱ yoni̱rvai ya̱jñasya̱ cātvā̍laṃ ya̱jñasya̍
sayoni̱tvāya̍ de̱vā vai ya̱jñaṃ parā̍jayanta̱ tamāgnī̎dhrā̱tpuna̱rapā̍jayanne̱tadvai
ya̱jñasyāpa̍rājita̱ṃ yadāgnī̎dhra̱ṃ yadāgnī̎dhrā̱ddhiṣṇi̍yān, vi̱hara̍ti̱
yade̱va ya̱jñasyāpa̍rājita̱ṃ tata̍ e̱vaina̱ṃ puna̍stanute parā̱jitye̍va̱ khalu̱
vā e̱te ya̍nti̱ ye ba̍hiṣpavamā̱nagͫ sarpa̍nti bahiṣpavamā̱ne stu̱ta
2 ā̱hāgnī̍da̱gnīn, viha̍ra ba̱ṟhiḥ stṛ̍ṇāhi puro̱ḍāśā̱g̱ͫ ala̍ṃ ku̱rviti̍
ya̱jñame̱vāpa̱jitya̱ puna̍stanvā̱nā yantyaṅgā̍rai̱rdve sava̍ne̱ vi ha̍rati
śa̱lākā̍bhistṛ̱tīyagͫ̍ saśukra̱tvāyātho̱ saṃbha̍ratye̱vaina̱ddhiṣṇi̍yā̱ vā
a̱muṣmi̍3gͫllo̱ke soma̍marakṣa̱ntebhyo'dhi̱ soma̱māha̍ra̱ntama̍nva̱vāya̱ntaṃ
parya̍viśa̱ṉ, ya e̱vaṃ veda̍ vi̱ndate̍
3 parive̱ṣṭāra̱ṃ te so̍mapī̱thena̱ vyā̎rdhyanta̱ te de̱veṣu̍ somapī̱thamai̎cchanta̱
tānde̱vā a̍bruva̱ndvedve̱ nāma̍nī kurudhva̱matha̱ pra vā̱psyatha̱ na vetya̱gnayo̱
vā atha̱ dhiṣṇi̍yā̱stasmā̎ddvi̱nāmā̎ brāhma̱ṇo'rdhu̍ka̱steṣā̱ṃ ye nedi̍ṣṭhaṃ
pa̱ryavi̍śa̱nte so̍mapī̱thaṃ prāpnu̍vannāhava̱nīya̍ āgnī̱dhrīyo̍ ho̱trīyo̍
mārjā̱līya̱stasmā̱tteṣu̍ juhvatyati̱hāya̱ vaṣa̍ṭ karoti̱ vi hye̍
4 te so̍mapī̱thenārdhya̍nta de̱vā vai yāḥ prācī̱rāhu̍tī̱raju̍havu̱rye
pu̱rastā̱dasu̍rā̱ āsa̱ntāgstābhi̱ḥ prāṇu̍danta̱ yāḥ pra̱tīcī̱rye pa̱ścādasu̍rā̱
āsa̱ntāgstābhi̱rapā̍nudanta̱ prācī̍ra̱nyā āhu̍tayo hū̱yante̎ pra̱tyaṅṅāsī̍no̱
dhiṣṇi̍yā̱nvyāghā̍rayati pa̱ścāccai̱va pu̱rastā̎cca̱ yaja̍māno̱
bhrātṛ̍vyā̱n praṇu̍date̱ tasmā̱tparā̍cīḥ pra̱jāḥ pra vī̍yante pra̱tīcī̎
5 rjāyante prā̱ṇā vā e̱te yaddhiṣṇi̍yā̱ yada̍dhva̱ryuḥ pra̱tyaṅ
dhiṣṇi̍yānati̱sarpe̎tprā̱ṇānthsaṃ ka̍rṣetpra̱māyu̍kaḥ syā̱nnābhi̱rvā
e̱ṣā ya̱jñasya̱ yaddhoto̱rdhvaḥ khalu̱ vai nābhyai̎ prā̱ṇo'vā̍ṅapā̱no
yada̍dhva̱ryuḥ pra̱tyaṅ hotā̍ramati̱sarpe̍dapā̱ne prā̱ṇaṃ da̍dhyātpra̱māyu̍kaḥ
syā̱nnādhva̱ryurupa̍ gāye̱dvāgvī̎ṟyo̱ vā a̍dhva̱ryuryada̍dhva̱ryuru̍pa̱
gāye̍dudgā̱tre
6 vāca̱g̱ͫ saṃ pra ya̍cchedupa̱dāsu̍kāsya̱ vāksyā̎dbrahmavā̱dino̍ vadanti̱
nāsagg̍sthite̱ some̎'dhva̱ryuḥ pra̱tyaṅkhsado'tī̍yā̱datha̍ ka̱thā dā̎kṣi̱ṇāni̱
hotu̍meti̱ yāmo̱ hi sa teṣā̱ṃ kasmā̱ aha̍ de̱vā yāma̱ṃ vāyā̍ma̱ṃ vānu̍
jñāsya̱ntītyutta̍re̱ṇāgnī̎dhraṃ pa̱rītya̍ juhoti dākṣi̱ṇāni̱ na prā̱ṇānthsaṃ
ka̍rṣati̱ nya̍nye dhiṣṇi̍yā u̱pyante̱ nānye yānni̱vapa̍ti̱ tena̱ tānprī̍ṇāti̱
yānna ni̱vapa̍ti̱ yada̍nudi̱śati̱ tena̱ tān
||6.3.1||stu̱te vi̱ndate̱ hi
vī̍yante pra̱tīcī̍rudgā̱tra u̱pyante̱ catu̍rdaśa ca
||6.3.1||7 su̱va̱rgāya̱ vā e̱tāni̍ lo̱kāya̍ hūyante̱ yadvai̍sarja̱nāni̱ dvābhyā̱ṃ gārha̍patye
juhoti dvi̱pādyaja̍māna̱ḥ prati̍ṣṭhityā̱ āgnī̎dhre juhotya̱ntari̍kṣa e̱vā kra̍mata
āhava̱nīye̍ juhoti suva̱rgame̱vaina̍ṃ lo̱kaṃ ga̍mayati de̱vān, vai su̍va̱rgaṃ lo̱kaṃ
ya̱to rakṣāg̍syajighāgͫsa̱nte some̍na̱ rājñā̱ rakṣāg̍syapa̱hatyā̱ptumā̱tmāna̍ṃ
kṛ̱tvā su̍va̱rgaṃ lo̱kamā̍ya̱nrakṣa̍sā̱manu̍palābhā̱yātta̱ḥ somo̍ bhava̱tyatha̍
8 vaisarja̱nāni̍ juhoti̱ rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai̱ tvagͫ so̍ma tanū̱kṛdbhya̱
ityā̍ha tanū̱kṛddhye̍ṣa dveṣo̎bhyo̱'nyakṛ̍tebhya̱ ityā̍hā̱nyakṛ̍tāni̱ hi
rakṣāg̍syu̱ru ya̱ntāsi̱ varū̍tha̱mityā̍ho̱ruṇa̍skṛ̱dhīti̱ vāvaitadā̍ha juṣā̱ṇo
a̱pturājya̍sya ve̱tvityā̍hā̱ptume̱va yaja̍mānaṃ kṛ̱tvā su̍va̱rgaṃ lo̱kaṃ ga̍mayati̱
rakṣa̍sā̱manu̍palābhā̱yā soma̍ṃ dadata̱
9 ā grāvṇṇa̱ ā vā̍ya̱vyā̎nyā dro̍ṇakala̱śamutpatnī̱mā na̍ya̱ntyanvanāgͫ̍si̱
pra va̍rtayanti̱ yāva̍de̱vāsyāsti̱ tena̍ sa̱ha su̍va̱rgaṃ lo̱kame̍ti̱
naya̍vatya̱rcāgnī̎dhre juhoti suva̱rgasya̍ lo̱kasyā̱bhinī̎tyai̱ grāvṇṇo̍
vāya̱vyā̍ni droṇakala̱śamāgnī̎dhra̱ upa̍ vāsayati̱ vi hye̍na̱ṃ tairgṛ̱hṇate̱
yathsa̱hopa̍vā̱saye̍dapuvā̱yeta̍ sau̱myarcā pra pā̍dayati̱ svayai̱
10 vaina̍ṃ de̱vata̍yā̱ pra pā̍daya̱tyadi̍tyā̱ḥ sado̱'syadi̍tyā̱ḥ sada̱ ā
sī̱detyā̍ha yathāya̱jure̱vaitadyaja̍māno̱ vā e̱tasya̍ pu̱rā go̱ptā bha̍vatye̱ṣa
vo̍ deva savita̱ḥ soma̱ ityā̍ha savi̱tṛpra̍sūta e̱vaina̍ṃ de̱vatā̎bhya̱ḥ saṃ pra
ya̍cchatye̱tattvagͫ so̍ma de̱vo de̱vānupā̍gā̱ ityā̍ha de̱vo hye̍ṣa sa
11 nde̱vānu̱paitī̱dama̱haṃ ma̍nu̱ṣyo̍ manu̱ṣyā̍nityā̍ha manu̱ṣyo̎ 2̱
hye̍ṣa sanma̍nu̱ṣyā̍nu̱paiti̱ yade̱tadyaju̱rna brū̱yādapra̍jā apa̱śuryaja̍mānaḥ
syāthsa̱ha pra̱jayā̍ sa̱ha rā̱yaspoṣe̱ṇetyā̍ha pra̱jayai̱va pa̱śubhi̍ḥ sa̱hemaṃ
lo̱kamu̱pāva̍rtate̱ namo̍ de̱vebhya̱ ityā̍ha namaskā̱ro hi de̱vānāg̍ sva̱dhā
pi̱tṛbhya̱ ityā̍ha svadhākā̱ro hi
12 pi̍tṛ̱ṇāmi̱dama̱haṃ nirvaru̍ṇasya̱ pāśā̱dityā̍ha varuṇapā̱śāde̱va
nirmu̍cya̱te'gne̎ vratapata ā̱tmana̱ḥ pūrvā̍ ta̱nūrā̱deyetyā̍hu̱ḥ ko hi tadveda̱
yadvasī̍yā̱nthsve vaśe̍ bhū̱te puna̍rvā̱ dadā̍ti̱ na veti̱ grāvā̍ṇo̱ vai soma̍sya̱
rājño̍ malimluse̱nā ya e̱vaṃ vi̱dvāngrāvṇṇa̱ āgnī̎dhra upavā̱saya̍ti̱ naina̍ṃ
malimluse̱nā vi̍ndati
||6.3.2||atha̍ dadate̱ svayā̱ santhsva̍dhākā̱ro hi vi̍ndati
||6.3.2||13 vai̱ṣṇa̱vyarcā hu̱tvā yūpa̱macchai̍ti vaiṣṇa̱vo vai de̱vata̍yā̱ yūpa̱ḥ
svayai̱vaina̍ṃ de̱vata̱yācchai̱tyatya̱nyānagā̱ṃ nānyānupā̍gā̱mityā̱hāti̱
hya̍nyāneti̱ nānyānu̱paitya̱rvāktvā̱ parai̍ravidaṃ pa̱rova̍rai̱rityā̍hā̱rvāgghye̍na̱ṃ
parai̎rvi̱ndati̍ pa̱rova̍rai̱staṃ tvā̍ juṣe
14 vaiṣṇa̱vaṃ de̍vaya̱jyāyā̱ ityā̍ha devaya̱jyāyai̱ hye̍naṃ ju̱ṣate̍ de̱vastvā̍
savi̱tā madhvā̍na̱ktvityā̍ha̱ teja̍sai̱vaina̍mana̱ktyoṣa̍dhe̱ trāya̍svaina̱gg̱
svadhi̍te̱ mainagͫ̍ higͫsī̱rityā̍ha̱ vajro̱ vai svadhi̍ti̱ḥ śāntyai̱
svadhi̍tervṛ̱kṣasya̱ bibhya̍taḥ pratha̱mena̱ śaka̍lena sa̱ha teja̱ḥ parā̍ patati̱
yaḥ pra̍tha̱maḥ śaka̍laḥ parā̱pate̱ttamapyā ha̍re̱thsate̍jasa
15 me̱vaina̱māha̍ratī̱me vai lo̱kā yūpā̎tpraya̱to bi̍bhyati̱ diva̱magre̍ṇa̱
mā le̍khīra̱ntari̍kṣa̱ṃ madhye̍na̱ mā higͫ̍sī̱rityā̍hai̱bhya e̱vaina̍ṃ
lo̱kebhya̍ḥ śamayati̱ vana̍spate śa̱tava̍lśo̱ vi ro̱hetyā̱vraśca̍ne juhoti̱
tasmā̍dā̱vraśca̍nādvṛ̱kṣāṇā̱ṃ bhūyāgͫ̍sa̱ utti̍ṣṭhanti sa̱hasra̍valśā̱
vi va̱yagͫ ru̍he̱metyā̍hā̱śiṣa̍me̱vaitāmā śā̱ste'na̍kṣasaṅgaṃ
16 vṛśce̱dyada̍kṣasa̱ṅgaṃ vṛ̱śceda̍dha ī̱ṣaṃ yaja̍mānasya
pra̱māyu̍kagg syā̱dyaṃ kā̱maye̱tāpra̍tiṣṭhitaḥ syā̱dityā̍ro̱haṃ tasmai̍
vṛścede̱ṣa vai vana̱spatī̍nā̱mapra̍tiṣṭhi̱topra̍tiṣṭhita e̱va bha̍vati̱
yaṃ kā̱maye̍tāpa̱śuḥ syā̱ditya̍pa̱rṇaṃ tasmai̱ śuṣkā̎graṃ vṛścede̱ṣa vai
vana̱spatī̍nāmapaśa̱vyo̍'pa̱śure̱va bha̍vati̱ yaṃ kā̱maye̍ta paśu̱mānthsyā̱diti̍
bahupa̱rṇaṃ tasmai̍ bahuśā̱khaṃ vṛ̍ścede̱ṣa vai
17 vana̱spatī̍nāṃ paśa̱vya̍ḥ paśu̱māne̱va bha̍vati̱ prati̍ṣṭhitaṃ
vṛścetprati̱ṣṭhākā̍masyai̱ṣa vai vana̱spatī̍nā̱ṃ prati̍ṣṭhito̱ yaḥ sa̱
me bhūmyai̱ svādyone̍ rū̱ḍhaḥ pratye̱va ti̍ṣṭhati̱ yaḥ pra̱tyaṅṅupa̍nata̱staṃ
vṛ̍śce̱thsa hi medha̍ma̱bhyupa̍nata̱ḥ pañcā̍ratni̱ṃ tasmai̍ vṛśce̱dyaṃ
kā̱maye̱topai̍na̱mutta̍ro ya̱jño na̍me̱diti̱ pañcā̎kṣarā pa̱ṅktiḥ pāṅkto̍
ya̱jña upai̍na̱mutta̍ro ya̱jño
18 na̍mati̱ ṣaḍa̍ratniṃ prati̱ṣṭhākā̍masya̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍ ṛ̱tuṣve̱va prati̍
tiṣṭhati sa̱ptāra̍tniṃ pa̱śukā̍masya sa̱ptapa̍dā̱ śakva̍rī pa̱śava̱ḥ śakva̍rī
pa̱śūne̱vāva̍ ruṃdhe̱ navā̍ratni̱ṃ teja̍skāmasya tri̱vṛtā̱ stome̍na̱ saṃ mi̍ta̱ṃ
teja̍stri̱vṛtte̍ja̱svye̍va bha̍va̱tyekā̍daśāratnimindri̱yakā̍ma̱syaikā̍daśākṣarā
tri̱ṣṭugi̍ndri̱yaṃ tri̱ṣṭugi̍ndriyā̱vye̍va bha̍vati̱ pañca̍daśāratni̱ṃ
bhrātṛ̍vyavataḥ pañcada̱śo vajro̱ bhrātṛ̍vyābhibhūtyai sa̱ptada̍śāratniṃ
pra̱jākā̍masya saptada̱śaḥ pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jāpa̍te̱rāptyā̱ eka̍vigͫśatyaratniṃ
prati̱ṣṭhākā̍masyaikavi̱g̱ͫśaḥ stomā̍nāṃ prati̱ṣṭhā prati̍ṣṭhityā
a̱ṣṭāśri̍rbhavatya̱ṣṭākṣa̍rā gāya̱trī tejo̍ gāya̱trī gā̍ya̱trī ya̍jñamu̱khaṃ
teja̍sai̱va gā̍yatri̱yā ya̍jñamu̱khena̱ saṃ mi̍taḥ
||6.3.3||ju̱ṣe̱
sate̍jasa̱mana̍kṣasaṃgaṃ bahuśā̱khaṃ vṛ̍ścede̱ṣa vai ya̱jña upai̍na̱mutta̍ro
ya̱jña āptyā̱ ekā̱nna vigͫ̍śa̱tiśca̍
||6.3.3||19 pṛ̱thi̱vyai tvā̱ntari̍kṣāya tvā di̱ve tvetyā̍hai̱bhya e̱vaina̍ṃ lo̱kebhya̱ḥ
prokṣa̍ti̱ parā̎ñca̱ṃ prokṣa̍ti̱ parā̍ṅiva̱ hi su̍va̱rgo lo̱kaḥ krū̱rami̍va̱
vā e̱tatka̍roti̱ yatkhana̍tya̱pova̍ nayati̱ śāntyai̱ yava̍matī̱rava̍ naya̱tyūrgvai
yavo̱ yaja̍mānena̱ yūpa̱ḥ saṃ mi̍to̱ yāvā̍ne̱va yaja̍māna̱stāva̍tīme̱vāsmi̱nnūrja̍ṃ
dadhāti
20 pitṛ̱ṇāgͫ sada̍nama̱sīti̍ ba̱ṟhirava̍ stṛṇāti pitṛdeva̱tyā̎ a̱gg̱
hye̍tadyannikhā̍ta̱ṃ yadba̱ṟhirana̍vastīrya minu̱yātpi̍tṛdeva̱tyo̍ nikhā̍taḥ
syādba̱ṟhira̍va̱stīrya̍ minotya̱syāme̱vaina̍ṃ minoti yūpaśaka̱lamavā̎syati̱
sate̍jasame̱vaina̍ṃ minoti de̱vastvā̍ savi̱tā madhvā̍na̱ktvityā̍ha̱
teja̍sai̱vaina̍manakti supippa̱lābhya̱stvauṣa̍dhībhya̱ iti̍ ca̱ṣāla̱ṃ prati̍
21 muñcati̱ tasmā̎cchīrṣa̱ta oṣa̍dhaya̱ḥ phala̍ṃ gṛhṇantya̱nakti̱ tejo̱
vā ājya̱ṃ yaja̍mānenāgni̱ṣṭhāśri̱ḥ saṃ mi̍tā̱ yada̍gni̱ṣṭhāmaśri̍ma̱nakti̱
yaja̍māname̱va teja̍sānaktyā̱ntama̍naktyā̱ntame̱va yaja̍māna̱ṃ teja̍sānakti sa̱rvata̱ḥ
pari̍ mṛśa̱tyapa̍rivargame̱vāsmi̱ntejo̍ dadhā̱tyuddivagg̍ stabhā̱nāntari̍kṣaṃ
pṛ̱ṇetyā̍hai̱ṣāṃ lo̱kānā̱ṃ vidhṛ̍tyai vaiṣṇa̱vyarcā
22 ka̍lpayati vaiṣṇa̱vo vai de̱vata̍yā̱ yūpa̱ḥ svayai̱vaina̍ṃ de̱vata̍yā kalpayati̱
dvābhyā̎ṃ kalpayati dvi̱pādyaja̍māna̱ḥ prati̍ṣṭhityai̱ yaṃ kā̱maye̍ta̱ teja̍sainaṃ
de̱vatā̍bhirindri̱yeṇa̱ vya̍rdhayeya̱mitya̍gni̱ṣṭhāṃ tasyāśri̍māhava̱nīyā̍di̱tthaṃ
ve̱tthaṃ vāti̍ nāvaye̱tteja̍sai̱vaina̍ṃ de̱vatā̍bhirindri̱yeṇa̱ vya̍rdhayati̱
yaṃ kā̱maye̍ta̱ teja̍sainaṃ de̱vatā̍bhirindri̱yeṇa̱ sama̍rdhayeya̱mitya̍
23 gni̱ṣṭhāṃ tasyāśri̍māhava̱nīye̍na̱ saṃ mi̍nuyā̱tteja̍sai̱vaina̍ṃ
de̱vatā̍bhirindri̱yeṇa̱ sama̍rdhayati brahma̱vani̍ṃ tvā kṣatra̱vani̱mityā̍ha
yathāya̱jure̱vaitatpari̍ vyaya̱tyūrgvai ra̍śa̱nā yaja̍mānena̱ yūpa̱ḥ saṃ mi̍to̱
yaja̍māname̱vorjā sama̍rdhayati nābhida̱ghne pari̍ vyayati nābhida̱ghna e̱vāsmā̱
ūrja̍ṃ dadhāti̱ tasmā̎nnābhida̱ghna ū̱rjā bhu̍ñjate̱ yaṃ kā̱maye̍to̱rjaina̱ṃ
24 vya̍rdhayeya̱mityū̱rdhvāṃ vā̱ tasyāvā̍cī̱ṃ vāvo̍hedū̱rjaivaina̱ṃ
vya̍rdhayati̱ yadi̍ kā̱maye̍ta̱ varṣu̍kaḥ pa̱rjanya̍ḥ
syā̱dityavā̍cī̱mavo̍he̱dvṛṣṭi̍me̱va ni ya̍cchati̱ yadi̍ kā̱maye̱tāva̍rṣukaḥ
syā̱dityū̱rdhvāmudū̍he̱dvṛṣṭi̍me̱vodya̍cchati pitṛ̱ṇāṃ nikhā̍taṃ
manu̱ṣyā̍ṇāmū̱rdhvaṃ nikhā̍tā̱dā ra̍śa̱nāyā̱ oṣa̍dhīnāgͫ raśa̱nā viśve̍ṣāṃ
25 de̱vānā̍mū̱rdhvagͫ ra̍śa̱nāyā̱ ā ca̱ṣālā̱dindra̍sya ca̱ṣālagͫ̍
sā̱dhyānā̱mati̍rikta̱g̱ͫ sa vā e̱ṣa sa̍rvadeva̱tyo̍ yadyūpo̱ yadyūpa̍ṃ
mi̱noti̱ sarvā̍ e̱va de̱vatā̎ḥ prīṇāti ya̱jñena̱ vai de̱vāḥ su̍va̱rgaṃ
lo̱kamā̍ya̱nte̍'manyanta manu̱ṣyā̍ no̱'nvābha̍viṣya̱ntīti̱ te yūpe̍na yopayi̱tvā
su̍va̱rgaṃ lo̱kamā̍ya̱ntamṛṣa̍yo̱ yūpe̍nai̱vānu̱ prājā̍na̱ntadyūpa̍sya yūpa̱tvaṃ
26 yadyūpa̍ṃ mi̱noti̍ suva̱rgasya̍ lo̱kasya̱ prajñā̎tyai pu̱rastā̎nminoti
pu̱rastā̱ddhi ya̱jñasya̍ prajñā̱yate'pra̍jñāta̱g̱ͫ hi tadyadati̍panna ā̱huri̱daṃ
kā̱rya̍māsī̱diti̍ sā̱dhyā vai de̱vā ya̱jñamatya̍manyanta̱ tān, ya̱jño nāspṛ̍śa̱t
tān, yadya̱jñasyāti̍rikta̱māsī̱t tada̍spṛśa̱dati̍rikta̱ṃ vā e̱tadya̱jñasya̱
yada̱gnāva̱gniṃ ma̍thi̱tvā pra̱hara̱tyati̍riktame̱ta
27 dyūpa̍sya̱ yadū̱rdhvaṃ ca̱ṣālā̱tteṣā̱ṃ tadbhā̍ga̱dheya̱ṃ tāne̱va
tena̍ prīṇāti de̱vā vai sa2gͫsthi̍te̱ some̱ pra srucoha̍ra̱npra yūpa̱ṃ
te̍'manyanta yajñaveśa̱saṃ vā i̱daṃ ku̍rma̱ iti̱ te pra̍sta̱ragg sru̱cāṃ
ni̱ṣkraya̍ṇamapaśya̱nthsvaru̱ṃ yūpa̍sya̱ sa2gͫsthi̍te̱ some̱ pra pra̍sta̱ragͫ
hara̍ti ju̱hoti̱ svaru̱maya̍jñaveśasāya
||6.3.4||da̱dhā̱ti̱ pratyṛ̱cā
sama̍rdhayeya̱mityū̱rjaina̱ṃ viśve̍ṣāṃ yūpa̱tvamati̍riktame̱tadvica̍tvārigͫśacca
||6.3.4||28 sā̱dhyā vai de̱vā a̱smi3gͫllo̱ka ā̍sa̱nnānyatkiṃca̱na mi̱ṣatte̎'gnime̱vāgnaye̱
medhā̱yāla̍bhanta̱ na hya̍nyadā̍la̱ṃbhya̍mavi̍nda̱ntato̱ vā i̱māḥ pra̱jāḥ
prājā̍yanta̱ yada̱gnāva̱gniṃ ma̍thi̱tvā pra̱hara̍ti pra̱jānā̎ṃ pra̱jana̍nāya
ru̱dro vā e̱ṣa yada̱gniryaja̍mānaḥ pa̱śuryatpa̱śumā̱labhyā̱gniṃ manthe̎dru̱drāya̱
yaja̍māna̱
29 mapi̍ dadhyātpra̱māyu̍kaḥ syā̱datho̱ khalvā̍hura̱gniḥ sarvā̍ de̱vatā̍
ha̱vire̱tadyatpa̱śuriti̱ yatpa̱śumā̱labhyā̱gniṃ mantha̍ti ha̱vyāyai̱vāsa̍nnāya̱
sarvā̍ de̱vatā̍ janayatyupā̱kṛtyai̱va manthya̱stannevāla̍bdha̱ṃ
nevā'nā̍labdhama̱gnerja̱nitra̍ma̱sītyā̍hā̱ gnerhye̍tajja̱nitra̱ṃ vṛṣa̍ṇau stha̱
ityā̍ha̱ vṛṣa̍ṇau̱
30 hye̍tāvu̱rvaśya̍syā̱yura̱sītyā̍ha mithuna̱tvāya̍ ghṛ̱tenā̱kte vṛṣa̍ṇaṃ
dadhāthā̱mityā̍ha̱ vṛṣa̍ṇa̱gg̱ hye̍te dadhā̍te̱ ye a̱gniṃ gā̍ya̱traṃ chando'nu̱
pra jā̍ya̱svetyā̍ha̱ chando̍bhire̱vaina̱ṃ pra ja̍nayatya̱gnaye̍ ma̱thyamā̍nā̱yānu̍
brū̱hītyā̍ha sāvi̱trīmṛca̱manvā̍ha savi̱tṛpra̍sūta e̱vaina̍ṃ manthati jā̱tāyānu̍
brūhi
31 prahri̱yamā̍ṇā̱yānu̍ brū̱hītyā̍ha̱ kāṇḍe̍kāṇḍa e̱vaina̍ṃ kri̱yamā̍ṇe̱
sama̍rdhayati gāya̱trīḥ sarvā̱ anvā̍ha gāya̱tracha̍ndā̱ vā a̱gniḥ svenai̱vaina̱ṃ
chaṃda̍sā̱ sama̍rdhayatya̱gniḥ pu̱rā bha̍vatya̱gniṃ ma̍thi̱tvā pra ha̍rati̱ tau
sa̱ṃbhava̍ntau̱ yaja̍mānama̱bhi saṃbha̍vato̱ bhava̍taṃ na̱ḥ sama̍nasā̱vityā̍ha̱
śāntyai̎ pra̱hṛtya̍ juhoti jā̱tāyai̱vāsmā̱ anna̱mapi̍ dadhā̱tyājye̍na juhotye̱tadvā
a̱gneḥ pri̱yaṃ dhāma̱ yadājya̍ṃ pri̱yeṇai̱vaina̱ṃ dhāmnā̱ sama̍rdhaya̱tyatho̱ teja̍sā
||6.3.5||yaja̍mānamāha̱ vṛṣa̍ṇau jā̱tāyānu̍ brū̱hyapya̱ṣṭāda̍śa ca
||6.3.5||32 i̱ṣe tveti̍ ba̱ṟhirā da̍tta i̱cchata̍ iva̱ hye̍ṣa yo yaja̍ta
upa̱vīra̱sītyā̱hopa̱ hye̍nānāka̱rotyupo̍ de̱vāndaivī̱rviśa̱ḥ prāgu̱rityā̍ha̱
daivī̱ṟhye̍tā viśa̍ḥ sa̱tīrde̱vānu̍pa̱yanti̱ vahnī̍ru̱śija̱ ityā̍ha̱rtvijo̱
vai vahna̍ya u̱śija̱stasmā̍de̱vamā̍ha̱ bṛha̍spate dhā̱rayā̱ vasū̱nītyā̍
33 ha̱ brahma̱ vai de̱vānā̱ṃ bṛha̱spati̱rbrahma̍ṇai̱vāsmai̍ pa̱śūnava̍ ruṃdhe
ha̱vyā te̎ svadantā̱mityā̍ha sva̱daya̍tye̱vainā̱ndeva̍ tvaṣṭa̱rvasu̍ ra̱ṇvetyā̍ha̱
tvaṣṭā̱ vai pa̍śū̱nāṃ mi̍thu̱nānāgͫ̍ rūpa̱kṛdrū̱pame̱va pa̱śuṣu̍ dadhāti̱
reva̍tī̱ rama̍dhva̱mityā̍ha pa̱śavo̱ vai re̱vatī̎ḥ pa̱śūne̱vāsmai̍ ramayati
de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱va iti̍
34 raśa̱nāmā da̍tte̱ prasū̎tyā a̱śvino̎rbā̱hubhyā̱mityā̍hā̱śvinau̱ hi
de̱vānā̍madhva̱ryū āstā̎ṃ pū̱ṣṇo hastā̎bhyā̱mityā̍ha̱ yatyā̍ ṛ̱tasya̍ tvā
devahavi̱ḥ pāśe̱nāra̍bha̱ ityā̍ha sa̱tyaṃ vā ṛ̱tagͫ sa̱tyenai̱vaina̍mṛ̱tenā
ra̍bhate'kṣṇa̱yā pari̍ harati̱ vadhya̱g̱ͫ hi pra̱tyañca̍ṃ pratimu̱ñcanti̱
vyāvṛ̍ttyai̱ dharṣā̱ mānu̍ṣā̱niti̱ ni yu̍nakti̱ dhṛtyā̍ a̱dbhya
35 stvauṣa̍dhībhya̱ḥ prokṣā̱mītyā̍hā̱dbhyo hye̍ṣa oṣa̍dhībhyaḥ sa̱ṃbhava̍ti̱
yatpa̱śura̱pāṃ pe̱rura̱sītyā̍hai̱ṣa hya̍pāṃ pā̱tā yo medhā̍yāra̱bhyate̎
svā̱ttaṃ ci̱thsade̍vagͫ ha̱vyamāpo̍ devī̱ḥ svada̍taina̱mityā̍ha
sva̱daya̍tye̱vaina̍mu̱pari̍ṣṭā̱t prokṣa̍tyu̱pari̍ṣṭāde̱vaina̱ṃ medhya̍ṃ
karoti pā̱yaya̍tyantara̱ta e̱vaina̱ṃ medhya̍ṃ karotya̱dhastā̱dupo̎kṣati sa̱rvata̍
e̱vaina̱ṃ medhya̍ṃ karoti
||6.3.6||vasū̱nīti̍ prasa̱va itya̱dbhyo̎'ntara̱ta
e̱vaina̱ṃ daśa̍ ca
||6.3.6||36 a̱gninā̱ vai hotrā̍ de̱vā asu̍rāna̱bhya̍bhavanna̱gnaye̍ sami̱dhyamā̍nā̱yānu̍
brū̱hītyā̍ha̱ bhrātṛ̍vyābhibhūtyai sa̱ptada̍śa sāmidhe̱nīranvā̍ha saptada̱śaḥ
pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jāpa̍te̱rāptyai̍ sa̱ptada̱śānvā̍ha̱ dvāda̍śa̱ māsā̱ḥ
pañca̱rtava̱ḥ sa sa̍ṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱raṃ pra̱jā anu̱ pra jā̍yante pra̱jānā̎ṃ
pra̱jana̍nāya de̱vā vai sā̍midhe̱nīra̱nūcya̍ ya̱jñaṃ nānva̍paśya̱nthsa
pra̱jāpa̍tistū̱ṣṇīmā̍ghā̱ra
37 mā'ghā̍raya̱ttato̱ vai de̱vā ya̱jñamanva̍paśya̱ṉ,
yattū̱ṣṇīmā̍ghā̱ramā̍ghā̱raya̍ti ya̱jñasyānu̍khyātyā̱ asu̍reṣu̱ vai ya̱jña
ā̍sī̱ttaṃ de̱vāstū̎ṣṇīgͫ ho̱menā̍vṛñjata̱ yattū̱ṣṇīmā̍ghā̱ramā̍ghā̱raya̍ti̱
bhrātṛ̍vyasyai̱va tadya̱jñaṃ vṛ̍ṅkte pari̱dhīnthsaṃ mā̎rṣṭi
pu̱nātye̱vainā̱ntristri̱ḥ saṃ mā̎rṣṭi̱ tryā̍vṛ̱ddhi ya̱jño'tho̱
rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai̱ dvāda̍śa̱ saṃ pa̍dyante̱ dvāda̍śa̱
38 māsā̎ḥ saṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱rame̱va prī̍ṇā̱tyatho̍ saṃvathsa̱rame̱vāsmā̱
upa̍ dadhāti suva̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai̱ śiro̱ vā e̱tadya̱jñasya̱
yadā̍ghā̱ro̎'gniḥ sarvā̍ de̱vatā̱ yadā̍ghā̱ramā̍ghā̱raya̍ti śīrṣa̱ta e̱va
ya̱jñasya̱ yaja̍māna̱ḥ sarvā̍ de̱vatā̱ ava̍ ruṃdhe̱ śiro̱ vā e̱tadya̱jñasya̱
yadā̍ghā̱ra ā̱tmā pa̱śurā̍ghā̱ramā̱ghārya̍ pa̱śugͫsama̍naktyā̱tmanne̱va
ya̱jñasya̱
39 śira̱ḥ prati̍ dadhāti̱ saṃ te̎ prā̱ṇo vā̱yunā̍ gacchatā̱mityā̍ha vāyudeva̱tyo̍
vai prā̱ṇo vā̱yāve̱vāsya̍ prā̱ṇaṃ ju̍hoti̱ saṃ yaja̍trai̱raṅgā̍ni̱ saṃ
ya̱jñapa̍tirā̱śiṣetyā̍ha ya̱jñapa̍time̱vāsyā̱śiṣa̍ṃ gamayati vi̱śvarū̍po̱
vai tvā̱ṣṭra u̱pari̍ṣṭāt pa̱śuma̱bhya̍vamī̱t tasmā̍du̱pari̍ṣṭāt pa̱śornāva̍
dyanti̱ yadu̱pari̍ṣṭātpa̱śugͫ sa̍ma̱nakti̱medhya̍me̱vai
40 na̍ṃ karotyṛ̱tvijo̍ vṛṇīte̱ chandāg̍sye̱va vṛ̍ṇīte sa̱pta vṛ̍ṇīte
sa̱pta grā̱myāḥ pa̱śava̍ḥ sa̱ptāra̱ṇyāḥ sa̱pta chandāg̍syu̱bhaya̱syāva̍ruddhyā̱
ekā̍daśa prayā̱jān, ya̍jati̱ daśa̱ vai pa̱śoḥ prā̱ṇā ā̱tmaikā̍da̱śo yāvā̍ne̱va
pa̱śustaṃ pra ya̍jati va̱pāmeka̱ḥ pari̍ śaya ā̱tmaivātmāna̱ṃ pari̍ śaye̱ vajro̱
vai svadhi̍ti̱rvajro̍ yūpaśaka̱lo ghṛ̱taṃ khalu̱ vai de̱vā vajra̍ṃ kṛ̱tvā
soma̍maghnanghṛ̱tenā̱ktau pa̱śuṃ trā̍yethā̱mityā̍ha̱ vajre̍ṇai̱vaina̱ṃ vaśe̍
kṛ̱tvā'la̍bhate
||6.3.7||ā̱dhā̱raṃ pa̍dyante̱ dvāda̍śā̱'tmanne̱va ya̱jñasya̱
medhya̍me̱va khalu̱ vā a̱ṣṭāda̍śa ca
||6.3.7||41 parya̍gni karoti sarva̱huta̍me̱vaina̍ṃ karo̱tyaska̍ndā̱yāska̍nna̱g̱ͫ hi
tadyaddhu̱tasya̱ skanda̍ti̱ triḥ parya̍gni karoti̱ tryā̍vṛ̱ddhi ya̱jño'tho̱
rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai brahmavā̱dino̍ vadantyanvā̱rabhya̍ḥ pa̱śū 3 rnānvā̱rabhyā 3
iti̍ mṛ̱tyave̱ vā e̱ṣa nī̍yate̱ yatpa̱śustaṃ yada̍nvā̱rabhe̍ta pra̱māyu̍ko̱
yaja̍mānaḥ syā̱datho̱ khalvā̍huḥ suva̱rgāya̱ vā e̱ṣa lo̱kāya̍ nīyate̱ yat
42 pa̱śuriti̱ yannānvā̱rabhe̍ta suva̱rgāllo̱kādyaja̍māno hīyeta
vapā̱śrapa̍ṇībhyāma̱nvāra̍bhate̱ tannevā̱nvāra̍bdha̱ṃ nevāna̍nvārabdha̱mupa̱
preṣya̍ hotarha̱vyā de̱vebhya̱ ityā̍heṣi̱tagͫ hi karma̍ kri̱yate̱
reva̍tīrya̱jñapa̍tiṃ priya̱dhā vi̍śa̱tetyā̍ha yathāya̱jure̱vaitada̱gninā̍
pu̱rastā̍deti̱ rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai pṛthi̱vyāḥ sa̱ṃ pṛca̍ḥ pā̱hīti̍ ba̱ṟhi
43 rupā̎sya̱tyaska̍ndā̱yāska̍nna̱g̱ͫ hi tadyadba̱ṟhiṣi̱ skanda̱tyatho̍
barhi̱ṣada̍me̱vaina̍ṃ karoti̱ parā̱ṅā va̍rtate'dhva̱ryuḥ pa̱śoḥ
sa̎ṃjña̱pyamā̍nātpa̱śubhya̍ e̱va tannihnu̍ta ā̱tmanonā̎vraskāya̱ gaccha̍ti̱
śriya̱ṃ pra pa̱śūnā̎pnoti̱ ya e̱vaṃ veda̍ pa̱ścāllo̍kā̱ vā e̱ṣā
prācyu̱dānī̍yate̱ yatpatnī̱ nama̍sta ātā̱netyā̍hādi̱tyasya̱ vai ra̱śmaya̍
44 ātā̱nāstebhya̍ e̱va nama̍skarotyana̱rvā prehītyā̍ha̱ bhrātṛ̍vyo̱ vā
arvā̱ bhrātṛ̍vyāpanuttyai ghṛ̱tasya̍ ku̱lyāmanu̍ sa̱ha pra̱jayā̍ sa̱ha
rā̱yaspoṣe̱ṇetyā̍hā̱śiṣa̍me̱vaitāmā śā̎sta̱ āpo̍ devīḥ śuddhāyuva̱ ityā̍ha
yathāya̱jure̱vaitat
||6.3.8||lo̱kāya̍ nīyate̱ yadba̱rhī ra̱śmaya̍ḥ sa̱pta
trigͫ̍śacca
||6.3.8||45 pa̱śorvā āla̍bdhasya prā̱ṇāñchugṛ̍cchati̱ vākta̱ ā pyā̍yatāṃ prā̱ṇasta̱ ā
pyā̍yatā̱mityā̍ha prā̱ṇebhya̍ e̱vāsya̱ śucagͫ̍ śamayati̱ sā prā̱ṇebhyo'dhi̍
pṛthi̱vīgͫ śukpra vi̍śati̱ śamaho̎bhyā̱miti̱ ni na̍yatyahorā̱trābhyā̍me̱va
pṛ̍thi̱vyai śucagͫ̍ śamaya̱tyoṣa̍dhe̱ trāya̍svaina̱gg̱ svadhi̍te̱ mainagͫ̍
higͫsī̱rityā̍ha̱ vajro̱ vai svadhi̍ti̱ḥ
46 śāntyai̍ pārśva̱ta ā cchya̍ti madhya̱to hi ma̍nu̱ṣyā̍ ā̱cchyanti̍
tira̱ścīna̱mā cchya̍tyanū̱cīna̱g̱ͫ hi ma̍nu̱ṣyā̍ ā̱cchyanti̱ vyāvṛ̍ttyai̱
rakṣa̍sāṃ bhā̱go̍'sīti̍ sthavima̱to ba̱ṟhira̱ktvāpā̎syatya̱snaiva rakṣāgͫ̍si
ni̱rava̍dayata i̱dama̱hagͫ rakṣo̍'dha̱maṃ tamo̍ nayāmi̱ yo̎'smāndveṣṭi̱
yaṃ ca̍ va̱yaṃ dvi̱ṣma ityā̍ha̱ dvau vāva puru̍ṣau̱ yaṃ cai̱va
47 dveṣṭi̱ yaścai̍na̱ṃ dveṣṭi̱ tāvu̱bhāva̍dha̱maṃ tamo̍ nayatī̱ṣe tveti̍
va̱pāmutkhi̍datī̱cchata̍ iva̱ hye̍ṣa yo yaja̍te̱ yadu̍patṛ̱ndyādru̱dro̎'sya
pa̱śūnghātu̍kaḥ syā̱dyannopa̍ tṛ̱ndyādaya̍tā syāda̱nyayo̍patṛ̱ṇattya̱nyayā̱
na dhṛtyai̍ ghṛ̱tena̍ dyāvāpṛthivī̱ prorṇvā̍thā̱mityā̍ha̱ dyāvā̍pṛthi̱vī
e̱va rase̍nāna̱ktyacchinno̱
48 rāya̍ḥ su̱vīra̱ ityā̍ha yathāya̱jure̱vaitatkrū̱rami̍va̱ vā e̱tatka̍roti̱
yadva̱pāmu̍tkhi̱datyu̱rva̍ntari̍kṣa̱manvi̱hītyā̍ha̱ śāntyai̱ pra vā
e̱ṣo̎'smāllo̱kāccya̍vate̱ yaḥ pa̱śuṃ mṛ̱tyave̍ nī̱yamā̍namanvā̱rabha̍te
vapā̱śrapa̍ṇī̱ puna̍ra̱nvāra̍bhate̱'sminne̱va lo̱ke prati̍ tiṣṭhatya̱gninā̍
pu̱rastā̍deti̱ rakṣa̍sā̱mapa̍hatyā̱ atho̍ de̱vatā̍ e̱va ha̱vyenā
49 'nve̍ti̱ nānta̱mamaṅgā̍ra̱mati̍ hare̱dyada̍nta̱mamaṅgā̍ramati̱hare̎dde̱vatā̱
ati̍ manyeta̱ vāyo̱ vīhi̍ sto̱kānā̱mityā̍ha̱ tasmā̱dvibha̍ktāḥ
sto̱kā ava̍ padya̱nte'gra̱ṃ vā e̱tatpa̍śū̱nāṃ yadva̱pāgra̱moṣa̍dhīnāṃ
ba̱ṟhiragre̍ṇai̱vāgra̱g̱ͫ sama̍rdhaya̱tyatho̱ oṣa̍dhīṣve̱va pa̱śūnprati̍
ṣṭhāpayati̱ svāhā̍kṛtībhya̱ḥ preṣyetyā̍ha
50 ya̱jñasya̱ sami̍ṣṭyai prāṇāpā̱nau vā e̱tau pa̍śū̱nāṃ yat pṛ̍ṣadā̱jyamā̱tmā
va̱pā pṛ̍ṣadā̱jyama̍bhi̱ghārya̍ va̱pāma̱bhi ghā̍rayatyā̱tmanne̱va pa̍śū̱nāṃ
prā̍ṇāpā̱nau da̍dhāti̱ svāho̱rdhvana̍bhasaṃ māru̱taṃ ga̍cchata̱mityā̍ho̱rdhvana̍bhā
ha sma̱ vai mā̍ru̱to de̱vānā̎ṃ vapā̱śrapa̍ṇī̱ pra ha̍rati̱ tenai̱vaine̱ pra
ha̍rati̱ viṣū̍cī̱ pra ha̍rati̱ tasmā̱dviṣva̍ñcau prāṇāpā̱nau
||6.3.9||svadhi̍tiścai̱vā'cchi̍nno ha̱vyene̱ṣyetyā̍ha̱ ṣaṭ ca̍tvārigͫśacca
||6.3.9||51 pa̱śumā̱labhya̍ puro̱ḍāśa̱ṃ nirva̍pati̱ same̍dhame̱vaina̱mā la̍bhate va̱payā̎
pra̱carya̍ puro̱ḍāśe̍na̱ pra ca̍ra̱tyūrgvai pu̍ro̱ḍāśa̱ ūrja̍me̱va pa̍śū̱nāṃ
ma̍dhya̱to da̍dhā̱tyatho̍ pa̱śore̱va chi̱dramapi̍ dadhāti pṛṣadā̱jyasyo̍pa̱hatya̱
triḥ pṛ̍cchati śaṛ̱tagͫ ha̱vī 3 ḥ śa̍mita̱riti̱ triṣa̍tyā̱ hi de̱vā
yo'śaṛ̍tagͫ śaṛ̱tamāha̱ sa ena̍sā prāṇāpā̱nau vā e̱tau pa̍śū̱nāṃ
52 yatpṛ̍ṣadā̱jyaṃ pa̱śoḥ khalu̱ vā āla̍bdhasya̱ hṛda̍yamā̱tmābhi
same̍ti̱ yatpṛ̍ṣadā̱jyena̱ hṛda̍yamabhighā̱raya̍tyā̱tmanne̱va pa̍śū̱nāṃ
prā̍ṇāpā̱nau da̍dhāti pa̱śunā̱ vai de̱vāḥ su̍va̱rgaṃ lo̱kamā̍ya̱nte̍'manyanta
manu̱ṣyā̍ no̱'nvābha̍viṣya̱ntīti̱ tasya̱ śira̍śchi̱ttvā medha̱ṃ
prākṣā̍raya̱nthsa pra̱kṣo̍'bhava̱ttatpra̱kṣasya̍ prakṣa̱tvaṃ
yatpla̍kṣaśā̱khotta̍raba̱ṟhirbhava̍ti̱ same̍dhasyai̱va
53 pa̱śorava̍ dyati pa̱śuṃ vai hri̱yamā̍ṇa̱g̱ͫ rakṣā̱g̱syanu̱ sacante'nta̱rā
yūpa̍ṃ cāhava̱nīya̍ṃ ca harati̱ rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai pa̱śorvā āla̍bdhasya̱ manopa̍
krāmati ma̱notā̍yai ha̱viṣo̍'vadī̱yamā̍na̱syānu̍ brū̱hītyā̍ha̱ mana̍ e̱vāsyāva̍
ruṃdha̱ ekā̍daśāva̱dānā̱nyava̍ dyati̱ daśa̱ vai pa̱śoḥ prā̱ṇā ā̱tmaikā̍da̱śo
yāvā̍ne̱va pa̱śustasyāva̍
54 dyati̱ hṛda̍ya̱syāgre'va̍ dya̱tyatha̍ ji̱hvāyā̱ atha̱ vakṣa̍so̱
yadvai hṛda̍yenābhi̱ gaccha̍ti̱ tajji̱hvayā̍ vadati̱ yajji̱hvayā̱ vada̍ti̱
tadura̱so'dhi̱ nirva̍datye̱tadvai pa̱śorya̍thāpū̱rvaṃ yasyai̱vama̍va̱dāya̍
yathā̱kāma̱mutta̍reṣāmava̱dyati̍ yathāpū̱rvame̱vāsya̍ pa̱śorava̍ttaṃ bhavati
madhya̱to gu̱dasyāva̍ dyati madhya̱to hi prā̱ṇa u̍tta̱masyāva̍ dyatyu
55 tta̱mo hi prā̱ṇo yadīta̍ra̱ṃ yadīta̍ramu̱bhaya̍me̱vājā̍mi̱ jāya̍māno̱ vai
brā̎hma̱ṇastri̱bhirṛ̍ṇa̱vā jā̍yate brahma̱carye̱ṇa ṛṣi̍bhyo ya̱jñena̍
de̱vebhya̍ḥ pra̱jayā̍ pi̱tṛbhya̍ e̱ṣa vā a̍nṛ̱ṇo yaḥ pu̱trī yajvā̎
brahmacārivā̱sī tada̍va̱dānai̍re̱vāva̍ dayate̱ tada̍va̱dānā̍nāmavadāna̱tvaṃ
de̍vāsu̱rāḥ saṃya̍ttā āsa̱nte de̱vā a̱gnima̍bruva̱ntvayā̍ vī̱reṇāsu̍rāna̱bhi
bha̍vā̱meti̱
56 so̎'bravī̱dvara̍ṃ vṛṇai pa̱śoru̍ddhā̱ramuddha̍rā̱ iti̱ sa
e̱tamu̍ddhā̱ramuda̍harata̱ doḥ pū̎rvā̱rdhasya̍ gu̱daṃ ma̍dhya̱taḥ śroṇi̍ṃ
jaghanā̱rdhasya̱ tato̍ de̱vā abha̍va̱nparāsu̍rā̱ yattrya̱ṅgāṇāgͫ̍ samava̱dyati̱
bhrātṛ̍vyābhibhūtyai̱ bhava̍tyā̱tmanā̱ parā̎sya̱ bhrātṛ̍vyo bhavatyakṣṇa̱yāva̍
dyati̱ tasmā̍dakṣṇa̱yā pa̱śavo'ṅgā̍ni̱ pra ha̍ranti̱ prati̍ṣṭhityai
||6.3.10||e̱tau pa̍śū̱nāgͫ same̍dhasyai̱va tasyā'vo̎tta̱masyāva̍ dya̱tīti̱ paṃca̍
catvārigͫśacca
||6.3.10||57 meda̍sā̱ srucau̱ prorṇo̍ti̱ medo̍rūpā̱ vai pa̱śavo̍ rū̱pame̱va pa̱śuṣu̍
dadhāti yū̱ṣanna̍va̱dhāya̱ prorṇo̍ti̱ raso̱ vā e̱ṣa pa̍śū̱nāṃ yadyū rasa̍me̱va
pa̱śuṣu̍ dadhāti pā̱ṟśvena̍ vasāho̱maṃ pra yau̍ti̱ madhya̱ṃ vā e̱tatpa̍śū̱nāṃ
yatpā̱ṟśvagͫ rasa̍ e̱ṣa pa̍śū̱nāṃ yadvasā̱ yatpā̱ṟśvena̍ vasāho̱maṃ
pra̱yauti̍ madhya̱ta e̱va pa̍śū̱nāgͫ rasa̍ṃ dadhāti̱ ghnanti̱
58 vā e̱tatpa̱śuṃ yathsa̎ṃjña̱paya̍ntyai̱ndraḥ khalu̱ vai de̱vata̍yā prā̱ṇa
ai̱ndro̍'pā̱na ai̱ndraḥ prā̱ṇo aṅge̍ aṅge̱ ni de̎dhya̱dityā̍ha prāṇāpā̱nāve̱va
pa̱śuṣu̍ dadhāti̱ deva̍ tvaṣṭa̱rbhūri̍ te̱ sagͫ sa̍me̱tvityā̍ha tvā̱ṣṭrā hi
de̱vata̍yā pa̱śavo̱ viṣu̍rūpā̱ yathsala̍kṣmāṇo̱ bhava̱thetyā̍ha̱ viṣu̍rūpā̱
hye̍te santa̱ḥ sala̍kṣmāṇa e̱tarhi̱ bhava̍nti deva̱trā yanta̱
59 mava̍se̱ sakhā̱yo'nu̍ tvā mā̱tā pi̱taro̍ mada̱ntvityā̱hānu̍matame̱vaina̍ṃ
mā̱trā pi̱trā su̍va̱rgaṃ lo̱kaṃ ga̍mayatyardha̱rce va̍sāho̱maṃ ju̍hotya̱sau vā
a̍rdha̱rca i̱yama̍rdha̱ca i̱me e̱va rase̍nānakti̱ diśo̍ juhoti̱ diśa̍ e̱va
rase̍nāna̱ktyatho̍ di̱gbhya e̱vorja̱g̱ͫ rasa̱mava̍ ruṃdhe prāṇāpā̱nau vā e̱tau
pa̍śū̱nāṃ yatpṛ̍ṣadā̱jyaṃ vā̍naspa̱tyāḥ khalu̱
60 vai de̱vata̍yā pa̱śavo̱ yatpṛ̍ṣadā̱jyasyo̍pa̱hatyāha̱ vana̱spata̱ye'nu̍
brūhi̱ vana̱spata̍ye̱ preṣyeti̍ prāṇāpā̱nāve̱va pa̱śuṣu̍ dadhātya̱nyasyā̎nyasya
samava̱ttagͫ sa̱mava̍dyati̱ tasmā̱nnānā̍rūpāḥ pa̱śavo̍ yū̱ṣṇopa̍ siñcati̱
raso̱ vā e̱ṣa pa̍śū̱nāṃ yadyū rasa̍me̱va pa̱śuṣu̍ dadhā̱tīḍā̱mupa̍ hvayate
pa̱śavo̱ vā iḍā̍ pa̱śūne̱vopa̍ hvayate ca̱turupa̍ hvayate̱
61 catu̍ṣpādo̱ hi pa̱śavo̱ yaṃ kā̱maye̍tāpa̱śuḥ syā̱ditya̍me̱daska̱ṃ
tasmā̱ ā da̍dhyā̱nmedo̍rūpā̱ vai pa̱śavo̍ rū̱peṇai̱vaina̍ṃ pa̱śubhyo̱
nirbha̍jatyapa̱śure̱va bha̍vati̱ yaṃ kā̱maye̍ta paśu̱mānthsyā̱diti̱
meda̍sva̱ttasmā̱ ā da̍dhyā̱nmedo̍rūpā̱ vai pa̱śavo̍ rū̱peṇai̱vāsmai̍ pa̱śūnava̍
ruṃdhe paśu̱māne̱va bha̍vati pra̱jāpa̍tirya̱jñama̍sṛjata̱ sa ājya̍ṃ
62 pu̱rastā̍dasṛjata pa̱śuṃ ma̍dhya̱taḥ pṛ̍ṣadā̱jyaṃ
pa̱ścāttasmā̱dājye̍na prayā̱jā i̍jyante pa̱śunā̍ madhya̱taḥ
pṛ̍ṣadā̱jyenā̍nūyā̱jāstasmā̍de̱tanmi̱śrami̍va paścāthsṛ̱ṣṭagg
hyekā̍daśānūyā̱jān, ya̍jati̱ daśa̱ vai pa̱śoḥ prā̱ṇā ā̱tmaikā̍da̱śo yāvā̍ne̱va
pa̱śustamanu̍ yajati̱ ghnanti̱ vā e̱tatpa̱śuṃ yathsa̎ṃjña̱paya̍nti prāṇāpā̱nau
khalu̱ vā e̱tau pa̍śū̱nāṃ yatpṛ̍ṣadā̱jyaṃ yatpṛ̍ṣadā̱jyenā̍nūyā̱jān, yaja̍ti
prāṇāpā̱nāve̱va pa̱śuṣu̍ dadhāti
||6.3.11||ghnanti̱ yanta̱ṃ khalu̍ ca̱turupa̍
hvayata̱ ājya̱ṃ yatpṛ̍ṣadā̱jyena̱ ṣaṭca̍
||6.3.11||ṣaṣṭhakāṇḍe caturthaḥ praśnaḥ 4
1 ya̱jñena̱ vai pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jā a̍sṛjata̱ tā u̍pa̱yaḍbhi̍re̱vāsṛ̍jata̱
yadu̍pa̱yaja̍ upa̱yaja̍ti pra̱jā e̱va tadyaja̍mānaḥ sṛjate jaghanā̱rdhādava̍
dyati jaghanā̱rdhāddhi pra̱jāḥ pra̱jāya̍nte sthavima̱to'va̍ dyati sthavima̱to
hi pra̱jāḥ pra̱jāya̱nte'sa̍ṃbhinda̱nnava̍ dyati prā̱ṇānā̱masa̍ṃbhedāya̱ na
pa̱ryāva̍rtayati̱ yatpa̍ryāva̱rtaye̍dudāva̱rtaḥ pra̱jā grāhu̍kaḥ syāthsamu̱draṃ
ga̍ccha̱ svāhetyā̍ha̱ reta̍
2 e̱va tadda̍dhātya̱ntari̍kṣaṃ gaccha̱ svāhetyā̍hā̱ntari̍kṣeṇai̱vāsmai̎ pra̱jāḥ
pra ja̍nayatya̱ntari̍kṣa̱gg̱ hyanu̍ pra̱jāḥ pra̱jāya̍nte de̱vagͫ sa̍vi̱tāra̍ṃ
gaccha̱ svāhetyā̍ha savi̱tṛpra̍sūta e̱vāsmai̎ pra̱jāḥ pra ja̍nayatyahorā̱tre
ga̍ccha̱ svāhetyā̍hāhorā̱trābhyā̍me̱vāsmai̎ pra̱jāḥ pra ja̍nayatyahorā̱tre hyanu̍
pra̱jāḥ pra̱jāya̍nte mi̱trāvaru̍ṇau gaccha̱ svāhe
3 tyā̍ha pra̱jāsve̱va prajā̍tāsu prāṇāpā̱nau da̍dhāti̱ soma̍ṃ gaccha̱ svāhetyā̍ha
sau̱myā hi de̱vata̍yā pra̱jā ya̱jñaṃ ga̍ccha̱ svāhetyā̍ha pra̱jā e̱va
ya̱jñiyā̎ḥ karoti̱ chandāgͫ̍si gaccha̱ svāhetyā̍ha pa̱śavo̱ vai chandāgͫ̍si
pa̱śūne̱vāva̍ ruṃdhe̱ dyāvā̍pṛthi̱vī ga̍ccha̱ svāhetyā̍ha pra̱jā e̱va prajā̍tā̱
dyāvā̍pṛthi̱vībhyā̍mubha̱yata̱ḥ pari̍gṛhṇāti̱ nabho̍
4 di̱vyaṃ ga̍ccha̱ svāhetyā̍ha pra̱jābhya̍ e̱va prajā̍tābhyo̱ vṛṣṭi̱ṃ ni
ya̍cchatya̱gniṃ vai̎śvāna̱raṃ ga̍ccha̱ svāhetyā̍ha pra̱jā e̱va prajā̍tā a̱syāṃ
prati̍ ṣṭhāpayati prā̱ṇānā̱ṃ vā e̱ṣo'va̍ dyati̱ yo̍'va̱dyati̍ gu̱dasya̱
mano̍ me̱ hārdi̍ ya̱cchetyā̍ha prā̱ṇāne̱va ya̍thāsthā̱namupa̍ hvayate pa̱śorvā
āla̍bdhasya̱ hṛda̍ya̱g̱ͫ śugṛ̍cchati̱ sā hṛ̍dayaśū̱la
5 ma̱bhi same̍ti̱ yatpṛ̍thi̱vyāgͫ hṛ̍dayaśū̱lamu̍dvā̱saye̎tpṛthi̱vīgͫ
śu̱cārpa̍ye̱dyada̱psva̍paḥ śu̱cārpa̍ye̱cchuṣka̍sya cā̱rdrasya̍
ca sa̱ṃdhāvudvā̍sayatyu̱bhaya̍sya̱ śāntyai̱ yaṃ dvi̱ṣyāttaṃ
dhyā̍yecchu̱caivaina̍marpayati
||6.4.1||reto̍ mi̱trāvaru̍ṇau gaccha̱ svāhā̱
nabho̍ hṛdayaśū̱laṃ dvātrigͫ̍śacca
||6.4.1||6 de̱vā vai ya̱jñamāgnī̎dhre̱ vya̍bhajanta̱ tato̱ yada̱tyaśi̍ṣyata̱
tada̍bruva̱nvasa̍tu̱ nu na̍ i̱damiti̱ tadva̍satī̱varī̍ṇāṃ
vasatīvari̱tvaṃ tasmi̍nprā̱tarna sama̍śaknuva̱ntada̱psu
prāve̍śaya̱ntā va̍satī̱varī̍rabhavanvasatī̱varī̎rgṛhṇāti ya̱jño vai
va̍satī̱varī̎rya̱jñame̱vārabhya̍ gṛhī̱tvopa̍ vasati̱ yasyāgṛ̍hītā a̱bhi
ni̱mroce̱danā̍rabdho'sya ya̱jñaḥ syā̎d
7 ya̱jñaṃ vi cchi̍ndyājjyoti̱ṣyā̍ vā gṛhṇī̱yāddhira̍ṇyaṃ vāva̱dhāya̱
saśu̍krāṇāme̱va gṛ̍hṇāti̱ yo vā̎ brāhma̱ṇo ba̍huyā̱jī tasya̱ kuṃbhyā̍nāṃ
gṛhṇīyā̱thsa hi gṛ̍hī̱tava̍satīvarīko vasatī̱varī̎rgṛhṇāti pa̱śavo̱
vai va̍satī̱varī̎ḥ pa̱śūne̱vārabhya̍ gṛhī̱tvopa̍ vasati̱ yada̍nvī̱paṃ
tiṣṭha̍ngṛhṇī̱yānni̱rmārgu̍kā asmātpa̱śava̍ḥ syuḥ pratī̱paṃ tiṣṭha̍ngṛhṇāti
prati̱rudhyai̱vāsmai̍ pa̱śūngṛ̍hṇā̱tīndro̍
8 vṛ̱trama̍ha̱nthso̎ 2̱ 'po̎ 2̱ 'bhya̍mriyata̱ tāsā̱ṃ yanmedhya̍ṃ
ya̱jñiya̱g̱ͫ sade̍va̱māsī̱ttadatya̍mucyata̱ tā vaha̍ntīrabhava̱nvaha̍ntīnāṃ
gṛhṇāti̱ yā e̱va medhyā̍ ya̱jñiyā̱ḥ sade̍vā̱ āpa̱stāsā̍me̱va gṛ̍hṇāti̱
nānta̱mā vaha̍ntī̱ratī̍yā̱dyada̍nta̱mā vaha̍ntīratī̱yādya̱jñamati̍ manyeta̱
na sthā̍va̱rāṇā̎ṃ gṛhṇīyā̱dvaru̍ṇagṛhītā̱ vai sthā̍va̱rā yathsthā̍va̱rāṇā̎ṃ
gṛhṇī̱yād
9 varu̍ṇenāsya ya̱jñaṃ grā̍haye̱dyadvai divā̱ bhava̍tya̱po rātri̱ḥ pra vi̍śati̱
tasmā̎ttā̱mrā āpo̱ divā̍ dadṛśre̱ yannakta̱ṃ bhava̍tya̱po'ha̱ḥ pra vi̍śati̱
tasmā̎cca̱ndrā āpo̱ nakta̍ṃ dadṛśre chā̱yāyai̍ cā̱tapa̍taśca sa̱ṃdhau
gṛ̍hṇātyahorā̱trayo̍re̱vāsmai̱ varṇa̍ṃ gṛhṇāti ha̱viṣma̍tīri̱mā āpa̱ ityā̍ha
ha̱viṣkṛ̍tānāme̱va gṛ̍hṇāti ha̱viṣmāgͫ̍ astu̱
10 sūrya̱ ityā̍ha̱ saśu̍krāṇāme̱va gṛ̍hṇātyanu̱ṣṭubhā̍ gṛhṇāti̱
vāgvā a̍nu̱ṣṭugvā̱caivainā̱ḥ sarva̍yā gṛhṇāti̱ catu̍ṣpadaya̱rcā
gṛ̍hṇāti̱ triḥ sā̍dayati sa̱pta saṃ pa̍dyante sa̱ptapa̍dā̱ śakva̍rī
pa̱śava̱ḥ śakva̍rī pa̱śūne̱vāva̍ ruṃdhe̱'smai vai lo̱kāya̱ gārha̍patya̱
ā dhī̍yate̱'muṣmā̍ āhava̱nīyo̱ yadgārha̍patya upasā̱daye̍da̱smiṃllo̱ke
pa̍śu̱mānthsyā̱dyadā̍hava̱nīye̱'muṣmi̍ṃ
11 llo̱ke pa̍śu̱mānthsyā̍du̱bhayo̱rupa̍ sādayatyu̱bhayo̍re̱vaina̍ṃ
lo̱kayo̎ḥ paśu̱manta̍ṃ karoti sa̱rvata̱ḥ pari̍ harati̱ rakṣa̍sā̱mapa̍hatyā
indrāgni̱yorbhā̍ga̱dheyī̱ḥ sthetyā̍ha yathāya̱jure̱vaitadāgnī̎dhra̱ upa̍
vāsayatye̱tadvai ya̱jñasyāpa̍rājita̱ṃ yadāgnī̎dhra̱ṃ yade̱va ya̱jñasyāpa̍rājita̱ṃ
tade̱vainā̱ upa̍ vāsayati̱ yata̱ḥ khalu̱ vai ya̱jñasya̱ vita̍tasya̱ na kri̱yate̱
tadanu̍ ya̱jñagͫ rakṣā̱g̱syava̍ caranti̱ yadvaha̍ntīnāṃ gṛ̱hṇāti̍
kri̱yamā̍ṇame̱va tadya̱jñasya̍ śaye̱ rakṣa̍sā̱mana̍nvavacārāya̱ na hye̍tā
ī̱laya̱ntyā tṛ̍tīyasava̱nātpari̍ śere ya̱jñasya̱ saṃta̍tyai
||6.4.2||syā̱dindro̍
gṛhṇī̱yāda̍stva̱muṣmi̍n kri̱yate̱ ṣaḍvigͫ̍śatiśca
||6.4.2||12 bra̱hma̱vā̱dino̍ vadanti̱ sa tvā a̍dhva̱ryuḥ syā̱dyaḥ
soma̍mupāva̱hara̱nthsarvā̎bhyo de̱vatā̎bhya upāva̱hare̱diti̍ hṛ̱de tvetyā̍ha
manu̱ṣye̎bhya e̱vaitena̍ karoti̱ mana̍se̱ tvetyā̍ha pi̱tṛbhya̍ e̱vaitena̍
karoti di̱ve tvā̱ sūryā̍ya̱ tvetyā̍ha de̱vebhya̍ e̱vaitena̍ karotye̱tāva̍tī̱rvai
de̱vatā̱stābhya̍ e̱vaina̱g̱ͫ sarvā̎bhya u̱pāva̍harati pu̱rā vā̱caḥ
13 prava̍ditoḥ prātaranuvā̱kamu̱pāka̍roti̱ yāva̍tye̱va vāktāmava̍
ruṃdhe̱'po'gre̍'bhi̱vyāha̍rati ya̱jño vā āpo̍ ya̱jñame̱vābhi vāca̱ṃ vi
sṛ̍jati̱ sarvā̍ṇi̱ chandā̱g̱syanvā̍ha pa̱śavo̱ vai chandāgͫ̍si pa̱śūne̱vāva̍
ruṃdhe gāyatri̱yā teja̍skāmasya̱ pari̍ dadhyāttri̱ṣṭubhe̎ndri̱yakā̍masya̱
jaga̍tyā pa̱śukā̍masyānu̱ṣṭubhā̎ prati̱ṣṭhākā̍masya pa̱ṅktyā ya̱jñakā̍masya
vi̱rājānna̍kāmasya śaṛ̱ṇotva̱gniḥ sa̱midhā̱ hava̍ṃ
14 ma̱ ityā̍ha savi̱tṛpra̍sūta e̱va de̱vatā̎bhyo ni̱vedyā̱po'cchai̎tya̱pa
i̍ṣya hota̱rityā̍heṣi̱tagͫ hi karma̍ kri̱yate̱ maitrā̍varuṇasya camasādhvarya̱vā
dra̱vetyā̍ha mi̱trāvaru̍ṇau̱ vā a̱pāṃ ne̱tārau̱ tābhyā̍me̱vainā̱ acchai̍ti̱
devī̍rāpo apāṃ napā̱dityā̱hāhu̍tyai̱vainā̍ ni̱ṣkrīya̍ gṛhṇā̱tyatho̍
ha̱viṣkṛ̍tānāme̱vābhighṛ̍tānāṃ gṛhṇāti̱
15 kārṣi̍ra̱sītyā̍ha̱ śama̍lame̱vāsā̱mapa̍ plāvayati samu̱drasya̱ vokṣi̍tyā̱
unna̍ya̱ ityā̍ha̱ tasmā̍da̱dyamā̍nāḥ pī̱yamā̍nā̱ āpo̱ na kṣī̍yante̱ yoni̱rvai
ya̱jñasya̱ cātvā̍laṃ ya̱jño va̍satī̱varīr̍hotṛcama̱saṃ ca̍ maitrāvaruṇacama̱saṃ
ca̍ sa̱gg̱sparśya̍ vasatī̱varī̱rvyāna̍yati ya̱jñasya̍ sayoni̱tvāyātho̱
svāde̱vainā̱ yone̱ḥ pra ja̍naya̱tyadhva̱ṟyo've̍ra̱pā 3 ityā̍ho̱tema̍nannamuru̱temāḥ
pa̱śyeti̱ vāvaitadā̍ha̱ yadya̍gniṣṭo̱mo ju̱hoti̱ yadyu̱kthya̍ḥ pari̱dhau ni
mā̎rṣṭi̱ yadya̍tirā̱tro yaju̱rvada̱npra pa̍dyate yajñakratū̱nāṃ vyāvṛ̍ttyai
||6.4.3||vā̱co hava̍ma̱bhi ghṛ̍tānāṃ gṛhṇātyu̱ta paṃca̍ vigͫśatiśca
||6.4.3||16 de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱va iti̱ grāvā̍ṇa̱mā da̍tte̱ prasū̎tyā
a̱śvino̎rbā̱hubhyā̱mityā̍hā̱śvinau̱ hi de̱vānā̍madhva̱ryū āstā̎ṃ pū̱ṣṇo
hastā̎bhyā̱mityā̍ha̱ yatyai̍ pa̱śavo̱ vai somo̎ vyā̱na u̍pāgͫśu̱sava̍no̱
yadu̍pāgͫśu̱sava̍nama̱bhi mimī̍te vyā̱name̱va pa̱śuṣu̍ dadhā̱tīndrā̍ya̱
tvendrā̍ya̱ tveti̍ mimīta̱ indrā̍ya̱ hi soma̍ āhri̱yate̱ pañca̱ kṛtvo̱ yaju̍ṣā
mimīte̱
17 pañcā̎kṣarā pa̱ṅktiḥ pāṅkto̍ ya̱jño ya̱jñame̱vāva̍ ruṃdhe̱
pañca̱ kṛtva̍stū̱ṣṇīṃ daśa̱ saṃ pa̍dyante̱ daśā̎kṣarā vi̱rāḍanna̍ṃ
vi̱rāḍvi̱rājai̱vānnādya̱mava̍ ruṃdhe śvā̱trāḥ stha̍ vṛtra̱tura̱ ityā̍hai̱ṣa
vā a̱pāgͫ so̍mapī̱tho ya e̱vaṃ veda̱ nāpsvārti̱mārccha̍ti̱ yatte̍ soma di̱vi
jyoti̱rityā̍hai̱bhya e̱vaina̍ṃ
18 lo̱kebhya̱ḥ saṃbha̍rati̱ somo̱ vai rājā̱ diśo̱'bhya̍dhyāya̱thsa diśo'nu̱
prāvi̍śa̱tprāgapā̱guda̍gadha̱rāgityā̍ha di̱gbhya e̱vaina̱g̱ͫ saṃbha̍ra̱tyatho̱
diśa̍ e̱vāsmā̱ ava̍ ru̱ṃdhe'ṃba̱ niṣva̱retyā̍ha̱ kāmu̍kā ena̱gg̱ striyo̍
bhavanti̱ ya e̱vaṃ veda̱ yatte̍ so̱mādā̎bhya̱ṃ nāma̱ jāgṛ̱vītyā̍
19 hai̱ṣa vai soma̍sya somapī̱tho ya e̱vaṃ veda̱ na sau̱myāmārti̱mārccha̍ti̱
ghnanti̱ vā e̱tathsoma̱ṃ yada̍bhiṣu̱ṇvantya̱g̱ͫśūnapa̍ gṛhṇāti̱ trāya̍ta
e̱vaina̍ṃ prā̱ṇā vā a̱g̱ͫśava̍ḥ pa̱śava̱ḥ somo̱'g̱ͫśūn puna̱rapi̍ sṛjati
prā̱ṇāne̱va pa̱śuṣu̍ dadhāti̱ dvaudvā̱vapi̍ sṛjati̱ tasmā̱ddvaudvau̎ prā̱ṇāḥ
||6.4.4||yaju̍ṣā mimīta ena̱ṃ jāgṛ̱vīti̱ catu̍ścatvārigͫśacca
||6.4.4||20 prā̱ṇo vā e̱ṣa yadu̍pā̱g̱ͫśuryadu̍pā̱g̱śva̍grā̱ grahā̍ gṛ̱hyante̎
prā̱ṇame̱vānu̱ pra ya̍ntyaru̱ṇo ha̍ smā̱haupa̍veśiḥ prātaḥsava̱na e̱vā haṃ
ya̱jñagͫ sagg sthā̍payāmi̱ tena̱ tata̱ḥ sa2gͫsthi̍tena carā̱mītya̱ṣṭau
kṛtvo'gre̱'bhi ṣu̍ṇotya̱ṣṭākṣa̍rā gāya̱trī gā̍ya̱traṃ prā̍taḥsava̱naṃ
prā̍taḥsava̱name̱va tenā̎pno̱tyekā̍daśa̱ kṛtvo̎ dvi̱tīya̱mekā̍daśākṣarā
tri̱ṣṭuptraiṣṭu̍bha̱ṃ mādhya̍ṃdina̱g̱ͫ
21 sava̍na̱ṃ mādhya̍ṃdiname̱va sava̍na̱ṃ tenā̎pnoti̱ dvāda̍śa̱
kṛtva̍stṛ̱tīya̱ṃ dvāda̍śākṣarā̱ jaga̍tī̱ jāga̍taṃ tṛtīyasava̱naṃ
tṛ̍tīyasava̱name̱va tenā̎pnotye̱tāgͫ ha̱ vāva sa ya̱jñasya̱
sa2gͫsthi̍timuvā̱cāska̍ndā̱yāska̍nna̱g̱ͫ hi tadyadya̱jñasya̱
sa2gͫsthi̍tasya̱ skanda̱tyatho̱ khalvā̍hurgāya̱trī vāva prā̍taḥsava̱ne nāti̱vāda̱
ityana̍tivāduka ena̱ṃ bhrātṛ̍vyo bhavati̱ ya e̱vaṃ veda̱ tasmā̍da̱ṣṭāva̍ṣṭau̱
22 kṛtvo̍'bhi̱ṣutya̍ṃ brahmavā̱dino̍ vadanti pa̱vitra̍vanto̱'nye grahā̍
gṛ̱hyante̱ kiṃ pa̍vitra upā̱g̱ͫśuriti̱ vākpa̍vitra̱ iti̍ brūyādvā̱caspata̍ye
pavasva vāji̱nnityā̍ha vā̱caivaina̍ṃ pavayati̱ vṛṣṇo̍ a̱g̱ͫśubhyā̱mityā̍ha̱
vṛṣṇo̱ hye̍tāva̱g̱ͫśū yau soma̍sya̱ gabha̍stipūta̱ ityā̍ha̱ gabha̍stinā̱
hye̍naṃ pa̱vaya̍ti de̱vo de̱vānā̎ṃ pa̱vitra̍ma̱sītyā̍ha de̱vo hye̍ṣa
23 sande̱vānā̎ṃ pa̱vitra̱ṃ yeṣā̎ṃ bhā̱go'si̱ tebhya̱stvetyā̍ha̱ yeṣā̱g̱ hye̍ṣa
bhā̱gastebhya̍ enaṃ gṛ̱hṇāti̱ svāṃkṛ̍to̱'sītyā̍ha prā̱ṇame̱va svama̍kṛta̱
madhu̍matīrna̱ iṣa̍skṛ̱dhītyā̍ha̱ sarva̍me̱vāsmā̍ i̱dagg sva̍dayati̱
viśve̎bhyastvendri̱yebhyo̍ di̱vyebhya̱ḥ pārthi̍vebhya̱ ityā̍ho̱bhaye̎ṣve̱va
de̍vamanu̱ṣyeṣu̍ prā̱ṇānda̍dhāti̱ mana̍stvā̱
24 'ṣṭvityā̍ha̱ mana̍ e̱vāśnu̍ta u̱rva̍ntari̍kṣa̱manvi̱hītyā̍hāntarikṣadeva̱tyo̍
hi prā̱ṇaḥ svāhā̎ tvā subhava̱ḥ sūryā̱yetyā̍ha prā̱ṇā vai svabha̍vaso de̱vāsteṣve̱va
pa̱ro'kṣa̍ṃ juhoti de̱vebhya̍stvā marīci̱pebhya̱ ityā̍hādi̱tyasya̱ vai ra̱śmayo̍
de̱vā ma̍rīci̱pāsteṣā̱ṃ tadbhā̍ga̱dheya̱ṃ tāne̱va tena̍ prīṇāti̱ yadi̍ kā̱maye̍ta̱
varṣu̍kaḥ pa̱rjanya̍ḥ
25 syā̱diti̱ nīcā̱ haste̍na̱ ni mṛ̍jyā̱dvṛṣṭi̍me̱va ni ya̍cchati̱ yadi̍
kā̱maye̱tāva̍rṣukaḥ syā̱dityu̍ttā̱nena̱ ni mṛ̍jyā̱dvṛṣṭi̍me̱vodya̍cchati̱
yadya̍bhi̱care̍da̱muṃ ja̱hyatha̍ tvā hoṣyā̱mīti̍ brūyā̱dāhu̍time̱vaina̍ṃ
pre̱psan ha̍nti̱ yadi̍ dū̱re syādā tami̍tostiṣṭhet prā̱ṇame̱vāsyā̍nu̱gatya̍ hanti̱
yadya̍bhi̱care̍da̱muṣya̍
26 tvā prā̱ṇe sā̍dayā̱mīti̍ sādaye̱dasa̍nno̱ vai prā̱ṇaḥ prā̱ṇame̱vāsya̍ sādayati
ṣa̱ḍbhira̱g̱ͫśubhi̍ḥ pavayati̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍ ṛ̱tubhi̍re̱vaina̍ṃ
pavayati̱ triḥ pa̍vayati̱ traya̍ i̱me lo̱kā e̱bhire̱vaina̍ṃ lo̱kaiḥ pa̍vayati
brahmavā̱dino̍ vadanti̱ kasmā̎thsa̱tyāttraya̍ḥ paśū̱nāgͫ hastā̍dānā̱ iti̱
yattriru̍pā̱g̱ͫśugͫ haste̍na vigṛ̱hṇāti̱ tasmā̱ttraya̍ḥ paśū̱nāgͫ
hastā̍dānā̱ḥ puru̍ṣo ha̱stī ma̱rkaṭa̍ḥ
||6.4.5||mādhya̍ndinama̱ṣṭāva̍ṣṭāve̱ṣa
mana̍stvā pa̱rjanyo̱'muṣya̱ puru̍ṣo̱ dve ca̍
||6.4.5||27 de̱vā vai yadya̱jñe'ku̍rvata̱ tadasu̍rā akurvata̱ te de̱vā
u̍pā̱g̱ͫśau ya̱jñagͫ sa̱gg̱sthāpya̍mapaśya̱ntamu̍pā̱g̱ͫśau
sama̍sthāpaya̱nte'su̍rā̱ vajra̍mu̱dyatya̍ de̱vāna̱bhyā̍yanta̱ te de̱vā bibhya̍ta̱
indra̱mupā̍dhāva̱ntānindro̎'ntaryā̱meṇā̱ntara̍dhatta̱ tada̍ntaryā̱masyā̎ntaryāma̱tvaṃ
yada̍ntaryā̱mo gṛ̱hyate̱ bhrātṛ̍vyāne̱va tadyaja̍māno̱'ntardha̍tte̱'ntaste̍
28 dadhāmi̱ dyāvā̍pṛthi̱vī a̱ntaru̱rva̍ntari̍kṣa̱mityā̍hai̱bhire̱va
lo̱kairyaja̍māno̱ bhrātṛ̍vyāna̱ntardha̍tte̱ te de̱vā a̍manya̱ntendro̱ vā
i̱dama̍bhū̱dyadva̱yagg sma iti̱ te̎'bruva̱nmagha̍va̱nnanu̍ na̱ ā bha̱jeti̍
sa̱joṣā̍ de̱vairava̍rai̱ḥ parai̱ścetya̍bravī̱dye cai̱va de̱vāḥ pare̱ ye cāva̍re̱
tānu̱bhayā̍
29 na̱nvābha̍jathsa̱joṣā̍ de̱vairava̍rai̱ḥ parai̱ścetyā̍ha̱ ye cai̱va de̱vāḥ
pare̱ ye cāva̍re̱ tānu̱bhayā̍na̱nvābha̍jatyantaryā̱me ma̍ghavanmādaya̱svetyā̍ha
ya̱jñāde̱va yaja̍māna̱ṃ nāntare̎tyupayā̱magṛ̍hīto̱'sītyā̍hāpā̱nasya̱ dhṛtyai̱
yadu̱bhāva̍pavi̱trau gṛ̱hyeyā̍tāṃ prā̱ṇama̍pā̱no'nu̱ nyṛ̍cchetpra̱māyu̍kaḥ
syātpa̱vitra̍vānantaryā̱mo gṛ̍hyate
30 prāṇāpā̱nayo̱rvidhṛ̍tyai prāṇāpā̱nau vā e̱tau yadu̍pāgśvantaryā̱mau vyā̱na
u̍pāgͫśu̱ sava̍no̱ yaṃ kā̱maye̍ta pra̱māyu̍kaḥ syā̱dityasagg̍spṛṣṭau̱ tasya̍
sādayedvyā̱nenai̱vāsya̍ prāṇāpā̱nau vi cchi̍natti tā̱jakpra mī̍yate̱ yaṃ kā̱maye̍ta̱
sarva̱māyu̍riyā̱diti̱ sa2gͫspṛ̍ṣṭau̱ tasya̍ sādayedvyā̱nenai̱vāsya̍
prāṇāpā̱nau saṃ ta̍noti̱ sarva̱māyu̍reti
||6.4.6||ta̱ u̱bhayā̎ngṛhyate̱
catu̍ścatvārigͫśacca
||6.4.6||31 vāgvā e̱ṣā yadai̎ndravāya̱vo yadai̎ndravāya̱vāgrā̱ grahā̍ gṛ̱hyante̱
vāca̍me̱vānu̱ pra ya̍nti vā̱yuṃ de̱vā a̍bruva̱nthsoma̱g̱ͫ rājā̍nagͫ
hanā̱meti̱ so̎'bravī̱dvara̍ṃ vṛṇai̱ mada̍grā e̱va vo̱ grahā̍ gṛhyāntā̱ iti̱
tasmā̍daindravāya̱vāgrā̱ grahā̍ gṛhyante̱ tama̍ghna̱nthso̍'pūya̱ttaṃ de̱vā
nopā̍dhṛṣṇuva̱nte vā̱yuma̍bruvanni̱maṃ na̍ḥ svadaye
32 ti̱ so̎'bravī̱dvara̍ṃ vṛṇai maddeva̱tyā̎nye̱va va̱ḥ pātrā̎ṇyucyāntā̱ iti̱
tasmā̎nnānā deva̱tyā̍ni̱ santi̍ vāya̱vyā̎nyucyante̱ tame̎bhyo vā̱yure̱vāsva̍daya̱t
tasmā̱dyatpūya̍ti̱ tatpra̍vā̱te viṣa̍janti vā̱yurhi tasya̍ pavayi̱tā sva̍dayi̱tā
tasya̍ vi̱graha̍ṇa̱ṃ nāvi̍nda̱nth sādi̍tirabravī̱dvara̍ṃ vṛṇā̱ atha̱ mayā̱
vi gṛ̍hṇīdhvaṃ maddeva̱tyā̍ e̱va va̱ḥ somā̎ḥ
33 sa̱nnā a̍sa̱nnityu̍payā̱magṛ̍hīto̱'sītyā̍hāditideva̱tyā̎stena̱ yāni̱
hi dā̍ru̱mayā̍ṇi̱ pātrā̎ṇya̱syaitāni̱ yone̱ḥ saṃbhū̍tāni̱ yāni̍ mṛ̱nmayā̍ni
sā̱kṣāttānya̱syai tasmā̍de̱vamā̍ha̱ vāg vai parā̱cyavyā̍kṛtāvada̱tte de̱vā
indra̍mabruvanni̱māṃ no̱ vāca̱ṃ vyāku̱rviti̱ so̎'bravī̱dvara̍ṃ vṛṇai̱ mahya̍ṃ
cai̱vaiṣa vā̱yave̍ ca sa̱ha gṛ̍hyātā̱ iti̱ tasmā̍daindravāya̱vaḥ sa̱ha
gṛ̍hyate̱ tāmindro̍ madhya̱to̍'va̱kramya̱ vyāka̍ro̱ttasmā̍di̱yaṃ vyākṛ̍tā̱
vāgu̍dyate̱ tasmā̎thsa̱kṛdindrā̍ya madhya̱to gṛ̍hyate̱ dvirvā̱yave̱ dvau hi sa
varā̱vavṛ̍ṇīta
||6.4.7||sva̱da̱ya̱ somā̎ḥ sa̱hā'ṣṭāvigͫ̍śatiśca
||6.4.7||34 mi̱traṃ de̱vā a̍bruva̱nthsoma̱g̱ͫ rājā̍nagͫ hanā̱meti̱ so̎'bravī̱nnāhagͫ
sarva̍sya̱ vā a̱haṃ mi̱trama̱smīti̱ tama̍bruva̱n hanā̍mai̱veti̱ so̎'bravī̱dvara̍ṃ
vṛṇai̱ paya̍sai̱va me̱ somagg̍ śrīṇa̱nniti̱ tasmā̎nmaitrāvaru̱ṇaṃ paya̍sā śrīṇanti̱
tasmā̎tpa̱śavo'pā̎krāmanmi̱traḥ sankrū̱rama̍ka̱riti̍ krū̱rami̍va̱ khalu̱ vā e̱ṣa
35 ka̍roti̱ yaḥ some̍na̱ yaja̍te̱ tasmā̎tpa̱śavo'pa̍ krāmanti̱ yanmai̎trāvaru̱ṇaṃ
paya̍sā śrī̱ṇāti̍ pa̱śubhi̍re̱va tanmi̱tragͫ sa̍ma̱rdhaya̍ti
pa̱śubhi̱ryaja̍mānaṃ pu̱rā khalu̱ vāvaivaṃ mi̱tro̍'ve̱dapa̱matkrū̱raṃ
ca̱kruṣa̍ḥ pa̱śava̍ḥ kramiṣya̱ntīti̱ tasmā̍de̱vama̍vṛṇīta̱ varu̍ṇaṃ de̱vā
a̍bruva̱ntvayāgͫ̍śa̱bhuvā̱ soma̱g̱ͫ rājā̍nagͫ hanā̱meti̱ so̎'bravī̱dvara̍ṃ
vṛṇai̱ mahya̍ṃ cai̱
36 vaiṣa mi̱trāya̍ ca sa̱ha gṛ̍hyātā̱ iti̱ tasmā̎nmaitrāvaru̱ṇaḥ sa̱ha
gṛ̍hyate̱ tasmā̱drājñā̱ rājā̍namagͫśa̱bhuvā̎ ghnanti̱ vaiśye̍na̱
vaiśyagͫ̍ śū̱dreṇa̍ śū̱draṃ na vā i̱daṃ divā̱ na nakta̍māsī̱davyā̍vṛtta̱ṃ
te de̱vā mi̱trāvaru̍ṇāvabruvanni̱daṃ no̱ vi vā̍sayata̱miti̱ tāva̍brūtā̱ṃ vara̍ṃ
vṛṇāvahā̱ eka̍ e̱vāvatpūrvo̱ graho̍ gṛhyātā̱ iti̱ tasmā̍daindravāya̱vaḥ
pūrvo̍ maitrāvaru̱ṇādgṛ̍hyate prāṇāpā̱nau hye̍tau yadu̍pāgśvantaryā̱mau
mi̱tro'haraja̍naya̱dvaru̍ṇo̱ rātri̱ṃ tato̱ vā i̱daṃ vyau̎ccha̱dyanmai̎trāvaru̱ṇo
gṛ̱hyate̱ vyu̍ṣṭyai
||6.4.8||e̱ṣa cai̎ndravāya̱vo dvāvigͫ̍śatiśca
||6.4.8||37 ya̱jñasya̱ śiro̎'cchidyata̱ te de̱vā a̱śvinā̍vabruvanbhi̱ṣajau̱ vai stha̍
i̱daṃ ya̱jñasya̱ śira̱ḥ prati̍ dhatta̱miti̱ tāva̍brūtā̱ṃ vara̍ṃ vṛṇāvahai̱
graha̍ e̱va nā̱vatrāpi̍ gṛhyatā̱miti̱ tābhyā̍me̱tamā̎śvi̱nama̍gṛhṇa̱ntato̱
vai tau ya̱jñasya̱ śira̱ḥ pratya̍dhattā̱ṃ yadā̎śvi̱no gṛ̱hyate̍ ya̱jñasya̱
niṣkṛ̍tyai̱ tau de̱vā a̍bruva̱nnapū̍tau̱ vā i̱mau ma̍nuṣyaca̱rau
38 bhi̱ṣajā̱viti̱ tasmā̎dbrāhma̱ṇena̍ bheṣa̱jaṃ na kā̱rya̍mapū̍to̱
hye̎ 2̱ ṣo̍'me̱dhyo yo bhi̱ṣaktau ba̍hiṣpavamā̱nena̍ pavayi̱tvā
tābhyā̍me̱tamā̎śvi̱nama̍gṛhṇa̱ntasmā̎dbahiṣpavamā̱ne stu̱ta ā̎śvi̱no
gṛ̍hyate̱ tasmā̍de̱vaṃ vi̱duṣā̍ bahiṣpavamā̱na u̍pa̱sadya̍ḥ pa̱vitra̱ṃ
vai ba̍hiṣpavamā̱na ā̱tmāna̍me̱va pa̍vayate̱ tayo̎stre̱dhā bhaiṣa̍jya̱ṃ vi
nya̍dadhura̱gnau tṛtī̍yama̱psu tṛtī̍yaṃ brāhma̱ṇe tṛtī̍ya̱ṃ tasmā̍dudapā̱tra
39 mu̍pani̱dhāya̍ brāhma̱ṇaṃ da̍kṣiṇa̱to ni̱ṣādya̍ bheṣa̱jaṃ ku̍ryā̱dyāva̍de̱va
bhe̍ṣa̱jaṃ tena̍ karoti sa̱mardhu̍kamasya kṛ̱taṃ bha̍vati brahmavā̱dino̍
vadanti̱ kasmā̎thsa̱tyādeka̍pātrā dvideva̱tyā̍ gṛ̱hyante̎ dvi̱pātrā̍ hūyanta̱
iti̱ yadeka̍pātrā gṛ̱hyante̱ tasmā̱deko̎'ntara̱taḥ prā̱ṇo dvi̱pāttrā̍ hūyante̱
tasmā̱ddvaudvau̍ ba̱hiṣṭā̎tprā̱ṇāḥ prā̱ṇā vā e̱te yaddvi̍deva̱tyā̎ḥ pa̱śava̱
iḍā̱ yadiḍā̱ṃ pūrvā̎ṃ dvideva̱tye̎bhya upa̱hvaye̍ta
40 pa̱śubhi̍ḥ prā̱ṇāna̱ntarda̍dhīta pra̱māyu̍kaḥ
syāddvideva̱tyā̎nbhakṣayi̱tveḍā̱mupa̍ hvayate prā̱ṇāne̱vātmandhi̱tvā pa̱śūnupa̍
hvayate̱ vāgvā ai̎ndravāya̱vaścakṣu̍rmaitrāvaru̱ṇaḥ śrotra̍māśvi̱naḥ
pu̱rastā̍daindravāya̱vaṃ bha̍kṣayati̱ tasmā̎tpu̱rastā̎dvā̱cā va̍dati
pu̱rastā̎nmaitrāvaru̱ṇaṃ tasmā̎tpu̱rastā̱ccakṣu̍ṣā paśyati sa̱rvata̍ḥ
pari̱hāra̍māśvi̱naṃ tasmā̎thsa̱rvata̱ḥ śrotre̍ṇa śaṛṇoti prā̱ṇā vā e̱te
yaddvi̍deva̱tyā̍
41 ari̍ktāni̱ pātrā̍ṇi sādayati̱ tasmā̱dari̍ktā antara̱taḥ prā̱ṇā yata̱ḥ khalu̱
vai ya̱jñasya̱ vita̍tasya̱ na kri̱yate̱ tadanu̍ ya̱jñagͫ rakṣā̱g̱syava̍
caranti̱ yadari̍ktāni̱ pātrā̍ṇi sā̱daya̍ti kri̱yamā̍ṇame̱va tadya̱jñasya̍ śaye̱
rakṣa̍sā̱mana̍nvavacārāya̱ dakṣi̍ṇasya havi̱rdhāna̱syotta̍rasyāṃ varta̱nyāgͫ
sā̍dayati vā̱cye̍va vāca̍ṃ dadhā̱tyā tṛ̍tīyasava̱nātpari̍ śere ya̱jñasya̱
saṃta̍tyai
||6.4.9||ma̱nu̱ṣya̱ ca̱rāvu̍dapā̱tramu̍pa̱hvaye̍ta dvideva̱tyā̎ḥ
ṣaṭ ca̍tvārigͫśacca
||6.4.9||42 bṛha̱spati̍rde̱vānā̎ṃ pu̱rohi̍ta̱ āsī̱cchaṇḍā̱markā̱vasu̍rāṇā̱ṃ brahma̍ṇvanto
de̱vā āsa̱nbrahma̍ṇva̱nto'su̍rā̱ste̎ 2̱ 'nyo̎'nyaṃ nāśa̍knuvanna̱bhi bha̍vitu̱ṃ
te de̱vāḥ śaṇḍā̱makā̱rvupā̍mantrayanta̱ tāva̍brūtā̱ṃ vara̍ṃ vṛṇāvahai̱ grahā̍ve̱va
nā̱vatrāpi̍ gṛhyetā̱miti̱ tābhyā̍me̱tau śu̱krāma̱nthinā̍vagṛhṇa̱ntato̍
de̱vā abha̍va̱nparāsu̍rā̱ yasyai̱vaṃ vi̱duṣa̍ḥ śu̱krāma̱nthinau̍ gṛ̱hyete̱
bhava̍tyā̱tmanā̱ parā̎
43 'sya̱ bhrātṛ̍vyo bhavati̱ tau de̱vā a̍pa̱nudyā̱tmana̱
indrā̍yājuhavu̱rapa̍nuttau̱ śaṇḍā̱markau̍ sa̱hāmuneti̍ brūyā̱dyaṃ
dvi̱ṣyādyame̱va dveṣṭi̱ tenai̍nau sa̱hāpa̍ nudate̱ sa pra̍tha̱maḥ
saṃkṛ̍tirvi̱śvaka̱rmetye̱vainā̍vā̱tmana̱ indrā̍yājuhavu̱rindro̱ hye̍tāni̍
rū̱pāṇi̱ kari̍kra̱daca̍rada̱sau vā ā̍di̱tyaḥ śu̱kraśca̱ndramā̍
ma̱nthya̍pi̱gṛhya̱ prāñcau̱ ni
44 ṣkrā̍mata̱stasmā̱tprāñcau̱ yantau̱ na pa̍śyanti pra̱tyañcā̍vā̱vṛtya̍
juhuta̱smā̎tpra̱tyañcau̱ yantau̍ paśyanti̱ cakṣu̍ṣī̱ vā e̱te
ya̱jñasya̱ yacchu̱krāma̱nthinau̱ nāsi̍kottarave̱dira̱bhita̍ḥ pari̱kramya̍
juhuta̱stasmā̍da̱bhito̱ nāsi̍kā̱ṃ cakṣu̍ṣī̱ tasmā̱nnāsi̍kayā̱ cakṣu̍ṣī̱
vidhṛ̍te sa̱rvata̱ḥ pari̍ krāmato̱ rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai de̱vā vai yāḥ
prācī̱rāhu̍tī̱raju̍havu̱rye pu̱rastā̱dasu̍rā̱ āsa̱ntāgstābhi̱ḥ prā
45 'ṇu̍danta̱ yāḥ pra̱tīcī̱rye pa̱ścādasu̍rā̱ āsa̱ntāgstābhi̱rapā̍nudanta̱
prācī̍ra̱nyā āhu̍tayo hū̱yante̎ pra̱tyañcau̍ śu̱krāma̱nthinau̍ pa̱ścāccai̱va
pu̱rastā̎cca̱ yaja̍māno̱ bhrātṛ̍vyā̱npra ṇu̍date̱ tasmā̱tparā̍cīḥ
pra̱jāḥ pra vī̍yante pra̱tīcī̎rjāyante śu̱krāma̱nthinau̱ vā anu̍ pra̱jāḥ pra
jā̍yante̱'ttrīścā̱dyā̎śca su̱vīrā̎ḥ pra̱jāḥ pra̍ja̱naya̱nparī̍hi śu̱kraḥ
śu̱kraśo̍ciṣā
46 supra̱jāḥ pra̱jāḥ pra̍ja̱naya̱nparī̍hi ma̱nthī ma̱nthiśo̍ci̱ṣetyā̍hai̱tā vai
su̱vīrā̱ yā a̱ttrīre̱tāḥ su̍pra̱jā yā ā̱dyā̍ ya e̱vaṃ vedā̱ttrya̍sya pra̱jā jā̍yate̱
nādyā̎ pra̱jāpa̍te̱rakṣya̍śvaya̱t tat parā̍pata̱t tadvika̍ṅkata̱ṃ prāvi̍śa̱t
tadvika̍ṅkate̱ nāra̍mata̱ tadyava̱ṃ prāvi̍śa̱ttadyave̍'ramata̱ tadyava̍sya
47 yava̱tvaṃ yadvaika̍ṅkataṃ manthipā̱traṃ bhava̍ti̱ saktu̍bhiḥ śrī̱ṇāti̍
pra̱jāpa̍tere̱va taccakṣu̱ḥ saṃbha̍rati brahmavā̱dino̍ vadanti̱
kasmā̎thsa̱tyānma̍nthipā̱tragͫ sado̱ nāśnu̍ta̱ ityā̎rtapā̱tragͫ hīti̍
brūyā̱dyada̍śnuvī̱tāndho̎'dhva̱ryuḥ syā̱dārti̱mārcche̱ttasmā̱nnāśnu̍te
||6.4.10||ā̱tmanā̱ parā̱ niśpra śu̱kraśo̍ciṣā̱ yava̍sya sa̱pta trigͫ̍śacca
||6.4.10||48 de̱vā vai yadya̱jñe'ku̍rvata̱ tadasu̍rā akurvata̱ te de̱vā
ā̎graya̱ṇāgrā̱ngrahā̍napaśya̱ntāna̍gṛhṇata̱ tato̱ vai te'gra̱ṃ paryā̍ya̱ṉ
yasyai̱vaṃ vi̱duṣa̍ āgraya̱ṇāgrā̱ grahā̍ gṛ̱hyante'gra̍me̱va sa̍mā̱nānā̱ṃ
parye̍ti ru̱gṇava̍tya̱rcā bhrātṛ̍vyavato gṛhṇīyā̱dbhrātṛ̍vyasyai̱va
ru̱ktvāgragͫ̍ samā̱nānā̱ṃ parye̍ti̱ ye de̍vā di̱vyekā̍daśa̱ sthetyā̍hai̱
49 tāva̍tī̱rvai de̱vatā̱stābhya̍ e̱vaina̱g̱ͫ sarvā̎bhyo gṛhṇātye̱ṣa te̱
yoni̱rviśve̎bhyastvā de̱vebhya̱ ityā̍ha vaiśvade̱vo hye̍ṣa de̱vata̍yā̱
vāgvai de̱vebhyo'pā̎krāmadya̱jñāyāti̍ṣṭhamānā̱ te de̱vā vā̱cyapa̍krāntāyāṃ
tū̱ṣṇīṃ grahā̍nagṛhṇata̱ sāma̍nyata̱ vāga̱ntarya̍nti̱ vai meti̱ sāgra̍ya̱ṇaṃ
pratyāga̍ccha̱ttadā̎graya̱ṇasyā̎grayaṇa̱tvaṃ
50 tasmā̍dāgraya̱ṇe vāgvi sṛ̍jyate̱ yattū̱ṣṇīṃ pūrve̱ grahā̍ gṛ̱hyante̱
yathā̎ thsā̱rīya̍ti ma̱ ākha̱ iya̍ti̱ nāpa̍ rāthsyā̱mītyu̍pāvasṛ̱jatye̱vame̱va
tada̍dhva̱ryurā̎graya̱ṇaṃ gṛ̍hī̱tvā ya̱jñamā̱rabhya̱ vāca̱ṃ vi sṛ̍jate̱
trirhiṃ ka̍rotyudgā̱tṝne̱va tadvṛ̍ṇīte pra̱jāpa̍ti̱rvā e̱ṣa yadā̎graya̱ṇo
yadā̎graya̱ṇaṃ gṛ̍hī̱tvā hi̍ṃ ka̱roti̍ pra̱jāpa̍tire̱va
51 tatpra̱jā a̱bhi ji̍ghrati̱ tasmā̎dva̱thsaṃ jā̱taṃ gaura̱bhi ji̍ghratyā̱tmā
vā e̱ṣa ya̱jñasya̱ yadā̎graya̱ṇaḥ sava̍nesavane̱'bhi gṛ̍hṇātyā̱tmanne̱va
ya̱jñagͫ saṃ ta̍notyu̱pari̍ṣṭā̱dā na̍yati̱ reta̍ e̱va tadda̍dhātya̱dhastā̱dupa̍
gṛhṇāti̱ pra ja̍nayatye̱va tadbra̍hmavā̱dino̍ vadanti̱ kasmā̎thsa̱tyādgā̍ya̱trī
kani̍ṣṭhā̱ chaṃda̍sāgͫ sa̱tī sarvā̍ṇi̱ sava̍nāni vaha̱tītye̱ṣa vai
gā̍yatri̱yai va̱thso yadā̎graya̱ṇastame̱va tada̍bhini̱varta̱g̱ͫ sarvā̍ṇi̱
sava̍nāni vahati̱ tasmā̎dva̱thsama̱pākṛ̍ta̱ṃ gaura̱bhi niva̍rtate
||6.4.11||ā̱hā̱'gra̱ya̱ṇa̱tvaṃ pra̱jāpa̍tire̱veti̍ vigͫśa̱tiśca̍
||6.4.11||ṣaṣṭhakāṇḍe pañcamaḥ praśnaḥ 5
1 indro̍ vṛ̱trāya̱ vajra̱muda̍yaccha̱thsa vṛ̱tro
vajrā̱dudya̍tādabibhe̱thso̎'bravī̱nmā me̱ pra hā̱rasti̱ vā i̱daṃ mayi̍
vī̱rya̍ṃ tatte̱ pra dā̎syā̱mīti̱ tasmā̍ u̱kthya̍ṃ prāya̍ccha̱ttasmai̎
dvi̱tīya̱muda̍yaccha̱thso̎'bravī̱nmā me̱ pra hā̱rasti̱ vā i̱daṃ mayi̍ vī̱rya̍ṃ
tatte̱ pra dā̎syā̱mīti̱
2 tasmā̍ u̱kthya̍me̱va prāya̍ccha̱ttasmai̍ tṛ̱tīya̱muda̍yaccha̱ttaṃ
viṣṇu̱ranva̍tiṣṭhata ja̱hīti̱ so̎'bravī̱nmā me̱ pra hā̱rasti̱ vā i̱daṃ mayi̍
vī̱rya̍ṃ tatte̱ pra dā̎syā̱mīti̱ tasmā̍ u̱kthya̍me̱va prāya̍ccha̱ttaṃ nirmā̍yaṃ
bhū̱tama̍han, ya̱jño hi tasya̍ mā̱yāsī̱dyadu̱kthyo̍ gṛ̱hyata̍ indri̱yame̱va
3 tadvī̱rya̍ṃ yaja̍māno̱ bhrātṛ̍vyasya vṛṅkta̱ indrā̍ya tvā bṛ̱hadva̍te̱
vaya̍svata̱ ityā̱hendrā̍ya̱ hi sa taṃ prāya̍ccha̱ttasmai̎ tvā̱ viṣṇa̍ve̱
tvetyā̍ha̱ yade̱va viṣṇu̍ra̱nvati̍ṣṭhata ja̱hīti̱ tasmā̱dviṣṇu̍ma̱nvābha̍jati̱
trirnirgṛ̍hṇāti̱ trirhi sa taṃ tasmai̱ prāya̍cchade̱ṣa te̱ yoni̱ḥ
puna̍rhavira̱sītyā̍ha̱ puna̍ḥ puna̱ṟ
4 hya̍smānnirgṛ̱hṇāti̱ cakṣu̱rvā e̱tadya̱jñasya̱ yadu̱kthya̍stasmā̍du̱kthyagͫ̍
hu̱tagͫ somā̍ a̱nvāya̍nti̱ tasmā̍dā̱tmā cakṣu̱ranve̍ti̱ tasmā̱deka̱ṃ
yanta̍ṃ ba̱havo'nu̍ yanti̱ tasmā̱deko̍ bahū̱nāṃ bha̱dro bha̍vati̱
tasmā̱deko̍ ba̱hvīrjā̱yā vi̍ndate̱ yadi̍ kā̱maye̍tādhva̱ryurā̱tmāna̍ṃ
yajñayaśa̱senā̎rpayeya̱mitya̍nta̱rāha̍va̱nīya̍ṃ ca havi̱rdhāna̍ṃ ca̱
tiṣṭha̱nnava̍ naye
5 dā̱tmāna̍me̱va ya̍jñayaśa̱senā̎rpayati̱ yadi̍ kā̱maye̍ta̱ yaja̍mānaṃ
yajñayaśa̱senā̎rpayeya̱mitya̍nta̱rā sa̍dohavirdhā̱ne tiṣṭha̱nnava̍
naye̱dyaja̍māname̱va ya̍jñayaśa̱senā̎rpayati̱ yadi̍ kā̱maye̍ta sada̱syān̍
yajñayaśa̱senā̎rpayeya̱miti̱ sada̍ ā̱labhyāva̍ nayethsada̱syā̍ne̱va
ya̍jñayaśa̱senā̎rpayati
||6.5.1||itī̎ndri̱yame̱va puna̍ḥ
punarnaye̱ttraya̍strigͫśacca
||6.5.1||6 āyu̱rvā e̱tadya̱jñasya̱ yaddhru̱va u̍tta̱mo grahā̍ṇāṃ gṛhyate̱
tasmā̱dāyu̍ḥ prā̱ṇānā̍mutta̱maṃ mū̱rdhāna̍ṃ di̱vo a̍ra̱tiṃ pṛ̍thi̱vyā ityā̍ha
mū̱rdhāna̍me̱vainagͫ̍ samā̱nānā̎ṃ karoti vaiśvāna̱ramṛ̱tāya̍ jā̱tama̱gnimityā̍ha
vaiśvāna̱ragͫ hi de̱vata̱yāyu̍rubha̱yato̍vaiśvānaro gṛhyate̱ tasmā̍dubha̱yata̍ḥ
prā̱ṇā a̱dhastā̎cco̱pari̍ṣṭāccā̱rdhino̱'nye grahā̍ gṛ̱hyante̱'rdhī
dhru̱vastasmā̍
7 da̱rdhya vā̎ṅprā̱ṇo̎'nyeṣā̎ṃ prā̱ṇānā̱mupo̎pte̱'nye grahā̎ḥ
sā̱dyante'nu̍popte dhru̱vastasmā̍da̱sthnānyāḥ pra̱jāḥ pra̍ti̱tiṣṭha̍nti
mā̱g̱ͫsenā̱nyā asu̍rā̱ vā u̍ttara̱taḥ pṛ̍thi̱vīṃ pa̱ryāci̍kīrṣa̱ntāṃ de̱vā
dhru̱veṇā̍dṛgͫha̱ntaddhru̱vasya̍ dhruva̱tvaṃ yaddhru̱va u̍ttara̱taḥ sā̱dyate̱
dhṛtyā̱ āyu̱rvā e̱tadya̱jñasya̱ yaddhru̱va ā̱tmā hotā̱ yaddho̍tṛcama̱se
dhru̱vama̍va̱naya̍tyā̱tmanne̱va ya̱jñasyā
8 'yu̍rdadhāti pu̱rastā̍du̱kthasyā̍va̱nīya̱ ityā̍huḥ pu̱rastā̱ddhyāyu̍ṣo
bhu̱ṅkte ma̍dhya̱to̍'va̱nīya̱ ityā̍hurmadhya̱mena̱ hyāyu̍ṣo bhu̱ṅkta
u̍ttarā̱rdhe̍'va̱nīya̱ ityā̍hurutta̱mena̱ hyāyu̍ṣo bhu̱ṅkte vai̎śvade̱vyāmṛ̱ci
śa̱syamā̍nāyā̱mava̍ nayati vaiśvade̱vyo̍ vai pra̱jāḥ pra̱jāsve̱vāyu̍rdadhāti
||6.5.2||dhṛ̱vastasmā̍de̱va ya̱jñasyaikā̱nna ca̍tvāri̱g̱ͫśacca̍
||6.5.2||9 ya̱jñena̱ vai de̱vāḥ su̍va̱rgaṃ lo̱kamā̍ya̱nte̍'manyanta manu̱ṣyā̍
no̱'nvābha̍viṣya̱ntīti̱ te sa̍ṃvathsa̱reṇa̍ yopayi̱tvā su̍va̱rgaṃ
lo̱kamā̍ya̱ntamṛṣa̍ya ṛtugra̱haire̱vānu̱ prājā̍na̱ṉ yadṛ̍tugra̱hā
gṛ̱hyante̍ suva̱rgasya̍ lo̱kasya̱ prajñā̎tyai̱ dvāda̍śa gṛhyante̱ dvāda̍śa̱
māsā̎ḥ saṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱rasya̱ prajñā̎tyai sa̱ha pra̍tha̱mau gṛ̍hyete
sa̱hotta̱mau tasmā̱ddvaudvā̍vṛ̱tū u̍bha̱yato̍ mukhamṛtupā̱traṃbha̍vati̱ ko
10 hi tadveda̱ yata̍ ṛtū̱nāṃ mukha̍mṛ̱tunā̱ preṣyeti̱ ṣaṭkṛtva̍ āha̱
ṣaḍvā ṛ̱tava̍ ṛ̱tūne̱va prī̍ṇātyṛ̱tubhi̱riti̍ ca̱tuścatu̍ṣpada e̱va
pa̱śūnprī̍ṇāti̱ dviḥ puna̍rṛ̱tunā̍ha dvi̱pada̍ e̱va prī̍ṇātyṛ̱tunā̱ preṣyeti̱
ṣaṭkṛtva̍ āha̱rtubhi̱riti̍ ca̱tustasmā̱ccatu̍ṣpādaḥ pa̱śava̍ ṛ̱tūnupa̍
jīvanti̱ dviḥ
11 puna̍rṛ̱tunā̍ha̱ tasmā̎ddvi̱pāda̱ścatu̍ṣpadaḥ pa̱śūnupa̍ jīvantyṛ̱tunā̱
preṣyeti̱ ṣaṭkṛtva̍ āha̱rtubhi̱riti̍ ca̱turdviḥ puna̍rṛ̱tunā̍hā̱krama̍ṇame̱va
tathsetu̱ṃ yaja̍mānaḥ kurute suva̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai̱ nānyo̎'nyamanu̱
pra pa̍dyeta̱ yada̱nyo̎'nyama̍nu pra̱ padye̍ta̱rturṛ̱tumanu̱ pra pa̍dyeta̱rtavo̱
mohu̍kāḥ syu̱ḥ
12 prasi̍ddhame̱vādhva̱ryurdakṣi̍ṇena̱ pra pa̍dyate̱ prasi̍ddhaṃ
prati prasthā̱totta̍reṇa̱ tasmā̍dādi̱tyaḥ ṣaṇmā̱so dakṣi̍ṇenaiti̱
ṣaḍutta̍reṇopayā̱magṛ̍hīto'si sa̱g̱ͫsarpo̎'syagͫhaspa̱tyāya̱ tvetyā̱hāsti̍
trayoda̱śo māsa̱ ityā̍hu̱stame̱va tatprī̍ṇāti
||6.5.3||ko jī̍vanti̱
dvisyu̱ścatu̍strigͫśacca
||6.5.3||13 su̱va̱rgāya̱ vā e̱te lo̱kāya̍ gṛhyante̱ yadṛ̍tugra̱hā jyoti̍rindrā̱gnī
yadai̎ndrā̱gnamṛ̍tupā̱treṇa̍ gṛ̱hṇāti̱ jyoti̍re̱vāsmā̍ u̱pari̍ṣṭāddadhāti
suva̱rgasya̍ lo̱kasyānu̍khyātyā ojo̱bhṛtau̱ vā e̱tau de̱vānā̱ṃ yadi̍ndrā̱gnī
yadai̎ndrā̱gno gṛ̱hyata̱ oja̍ e̱vāva̍ ruṃdhe vaiśvade̱vagͫ śu̍krapā̱treṇa̍
gṛhṇāti vaiśvade̱vyo̍ vai pra̱jā a̱sāvā̍di̱tyaḥ śu̱kro yadvai̎śvade̱vagͫ
śu̍krapā̱treṇa̍ gṛ̱hṇāti̱ tasmā̍da̱sāvā̍di̱tyaḥ
14 sarvā̎ḥ pra̱jāḥ pra̱tyaṅṅude̍ti̱ tasmā̱thsarva̍ e̱va ma̍nyate̱ māṃ
pratyuda̍gā̱diti̍ vaiśvade̱vagͫ śu̍krapā̱treṇa̍ gṛhṇāti vaiśvade̱vyo̍ vai
pra̱jāsteja̍ḥ śu̱kro yadvai̎śvade̱vagͫ śu̍krapā̱treṇa̍ gṛ̱hṇāti̍ pra̱jāsve̱va
tejo̍ dadhāti
||6.5.4||tasmā̍da̱sāvā̍di̱tyastri̱g̱ͫśacca̍
||6.5.4||15 indro̍ ma̱rudbhi̱ḥ sāṃvi̍dyena̱ mādhya̍ṃdine̱ sava̍ne vṛ̱trama̍ha̱ṉ
yanmādhya̍ṃdine̱ sava̍ne marutva̱tīyā̍ gṛ̱hyante̱ vārtra̍ghnā e̱va te yaja̍mānasya
gṛhyante̱ tasya̍ vṛ̱traṃ ja̱ghnuṣa̍ ṛ̱tavo̍'muhya̱nthsa ṛ̍tupā̱treṇa̍
marutva̱tīyā̍nagṛhṇā̱ttato̱ vai sa ṛ̱tūnprājā̍nā̱dyadṛ̍tupā̱treṇa̍ marutva̱tīyā̍
gṛ̱hyanta̍ ṛtū̱nāṃ prajñā̎tyai̱ vajra̱ṃ vā e̱taṃ yaja̍māno̱ bhrātṛ̍vyāya̱
pra ha̍rati̱ yanma̍rutva̱tīyā̱ ude̱va pra̍tha̱mena̍
16 yacchati̱ pra ha̍rati dvi̱tīye̍na stṛṇu̱te tṛ̱tīye̱nāyu̍dha̱ṃ vā
e̱tadyaja̍māna̱ḥ sa2gͫsku̍rute̱ yanma̍rutva̱tīyā̱ dhanu̍re̱va pra̍tha̱mo
jyā dvi̱tīya̱ iṣu̍stṛ̱tīya̱ḥ pratye̱va pra̍tha̱mena̍ dhatte̱ vi sṛ̍jati
dvi̱tīye̍na̱ vidhya̍ti tṛ̱tīye̱nendro̍ vṛ̱tragͫ ha̱tvā parā̎ṃ
parā̱vata̍magaccha̱dapā̍rādha̱miti̱ manya̍māna̱ḥ sa hari̍to'bhava̱thsa
e̱tānma̍rutva̱tīyā̍nātma̱spara̍ṇānapaśya̱ttāna̍gṛhṇīta
17 prā̱ṇame̱va pra̍tha̱menā̎spṛṇutāpā̱naṃ dvi̱tīye̍nā̱tmāna̍ṃ
tṛ̱tīye̍nātma̱spara̍ṇā̱ vā e̱te yaja̍mānasya gṛhyante̱ yanma̍rutva̱tīyā̎ḥ
prā̱ṇame̱va pra̍tha̱mena̍ spṛṇute'pā̱naṃ dvi̱tīye̍nā̱tmāna̍ṃ tṛ̱tīye̱nendro̍
vṛ̱trama̍ha̱ntaṃ de̱vā a̍bruvanma̱hān, vā a̱yama̍bhū̱dyo vṛ̱tramava̍dhī̱diti̱
tanma̍he̱ndrasya̍ mahendra̱tvagͫ sa e̱taṃ mā̍he̱ndramu̍ddhā̱ramuda̍harata
vṛ̱tragͫ ha̱tvānyāsu̍ de̱vatā̱svadhi̱ yanma̍he̱ndro gṛ̱hyata̍ uddhā̱rame̱va
taṃ yaja̍māna̱ uddha̍rate̱'nyāsu̍ pra̱jāsvadhi̍ śukrapā̱treṇa̍ gṛhṇāti
yajamānadeva̱tyo̍ vai mā̍he̱ndrasteja̍ḥ śu̱kro yanmā̍he̱ndragͫ śu̍krapā̱treṇa̍
gṛ̱hṇāti̱ yaja̍māna e̱va tejo̍ dadhāti
||6.5.5||pra̱tha̱menā̍'gṛhṇīta
de̱vatā̎sva̱ṣṭāvigͫ̍śatiśca
||6.5.5||18 adi̍tiḥ pu̱trakā̍mā sā̱dhyebhyo̍ de̱vebhyo̎ brahmauda̱namapa̍ca̱ttasyā̍
u̱ccheṣa̍ṇamadadu̱statprāśnā̱thsā reto̍'dhatta̱ tasyai̍ ca̱tvāra̍ ādi̱tyā
a̍jāyanta̱ sā dvi̱tīya̍mapaca̱thsāma̍nyato̱ccheṣa̍ṇānma i̱me̎'jñata̱ yadagre̎
prāśi̱ṣyāmī̱to me̱ vasī̍yāgͫso janiṣyanta̱ iti̱ sāgre̱ prāśnā̱thsā reto̍'dhatta̱
tasyai̱ vyṛ̍ddhamā̱ṇḍama̍jāyata̱ sādi̱tyebhya̍ e̱va
19 tṛ̱tīya̍mapaca̱dbhogā̍ya ma i̱dagg śrā̱ntama̱stviti̱ te̎'bruva̱nvara̍ṃ
vṛṇāmahai̱ yo'to̱ jāyā̍tā a̱smāka̱g̱ͫ sa eko̍'sa̱dyo̎'sya pra̱jāyā̱mṛdhyā̍tā
a̱smāka̱ṃ bhogā̍ya bhavā̱diti̱ tato̱ viva̍svānādi̱tyo̍'jāyata̱ tasya̱ vā i̱yaṃ
pra̱jā yanma̍nu̱ṣyā̎stāsveka̍ e̱vardho yo yaja̍te̱ sa de̱vānā̱ṃ bhogā̍ya bhavati
de̱vā vai ya̱jñād
20 ru̱drama̱ntarā̍ya̱nthsa ā̍di̱tyāna̱nvākra̍mata̱ te dvi̍deva̱tyā̎nprāpa̍dyanta̱
tānna prati̱ prāya̍ccha̱ntasmā̱dapi̱ vadhya̱ṃ prapa̍nna̱ṃ na prati̱ pra ya̍cchanti̱
tasmā̎ddvideva̱tye̎bhya ādi̱tyo nirgṛ̍hyate̱ yadu̱ccheṣa̍ṇā̱dajā̍yanta̱
tasmā̍du̱ccheṣa̍ṇādgṛhyate ti̱sṛbhi̍rṛ̱gbhirgṛ̍hṇāti mā̱tā pi̱tā
pu̱trastade̱va tanmi̍thu̱namulba̱ṃ garbho̍ ja̱rāyu̱ tadeva̱ ta
21 nmi̍thu̱naṃ pa̱śavo̱ vā e̱te yadā̍di̱tya ūrgdadhi̍ da̱dhnā ma̍dhya̱taḥ
śrī̍ṇā̱tyūrja̍me̱va pa̍śū̱nāṃ ma̍dhya̱to da̍dhāti śaṛtāta̱ṅkye̍na medhya̱tvāya̱
tasmā̍dā̱mā pa̱kvaṃ du̍he pa̱śavo̱ vā e̱te yadā̍di̱tyaḥ pa̍ri̱śritya̍ gṛhṇāti
prati̱rudhyai̱vāsmai̍ pa̱śūngṛ̍hṇāti pa̱śavo̱ vā e̱te yadā̍di̱tya e̱ṣa ru̱dro
yada̱gniḥ pa̍ri̱śritya̍ gṛhṇāti ru̱drāde̱va pa̱śūna̱ntarda̍dhā
22 tye̱ṣa vai viva̍svānādi̱tyo yadu̍pāgͫśu̱sava̍na̱ḥ sa e̱tame̱va so̍mapī̱thaṃ
pari̍ śaya̱ ā tṛ̍tīyasava̱nādviva̍sva ādityai̱ṣa te̍ somapī̱tha ityā̍ha̱
viva̍svantame̱vādi̱tyagͫ so̍mapī̱thena̱ sama̍rdhayati̱ yā di̱vyā vṛṣṭi̱stayā̎
tvā śrīṇā̱mīti̱ vṛṣṭi̍kāmasya śrīṇīyā̱dvṛṣṭi̍me̱vāva̍ ruṃdhe̱ yadi̍
tā̱jak pra skande̱dvarṣu̍kaḥ pa̱rjanya̍ḥ syā̱dyadi̍ ci̱ramava̍rṣuko̱
na sā̍daya̱tyasa̍nnā̱ddhi pra̱jāḥ pra̱jāya̍nte̱ nānu̱ vaṣa̍ṭkaroti̱
yada̍nuvaṣaṭku̱ryādru̱draṃ pra̱jā a̱nvava̍sṛje̱nna hu̱tvānvī̎kṣeta̱
yada̱nvīkṣe̍ta̱ cakṣu̍rasya pra̱māyu̍kagg syā̱ttasmā̱nnānvīkṣya̍ḥ
||6.5.6||e̱va ya̱jñājja̱rāyu̱ tade̱va tada̱ntarda̍dhāti̱ na sa̱ptavigͫ̍śatiśca
||6.5.6||23 a̱nta̱ryā̱ma̱pā̱treṇa̍ sāvi̱tramā̎graya̱ṇādgṛ̍hṇāti pra̱jāpa̍ti̱rvā
e̱ṣa yadā̎graya̱ṇaḥ pra̱jānā̎ṃ pra̱jana̍nāya̱ na sā̍daya̱tyasa̍nnā̱ddhi
pra̱jāḥ pra̱jāya̍nte̱ nānu̱ vaṣa̍ṭkaroti̱ yada̍nuvaṣaṭku̱ryādru̱draṃ pra̱jā
a̱nvava̍sṛjede̱ṣa vai gā̍ya̱tro de̱vānā̱ṃ yathsa̍vi̱taiṣa gā̍yatri̱yai lo̱ke
gṛ̍hyate̱ yadā̎graya̱ṇo yada̍ntaryāmapā̱treṇa̍ sāvi̱tramā̎graya̱ṇādgṛ̱hṇāti̱
svāde̱vaina̱ṃ yone̱rnirgṛ̍hṇāti̱ viśve̍
24 de̱vāstṛ̱tīya̱g̱ͫ sava̍na̱ṃ noda̍yaccha̱nte sa̍vi̱tāra̍ṃ
prātaḥsava̱nabhā̍ga̱g̱ͫ santa̍ṃ tṛtīyasava̱nama̱bhi parya̍ṇaya̱ntato̱ vai
te tṛ̱tīya̱g̱ͫ sava̍na̱muda̍yaccha̱ṉ, yattṛ̍tīyasava̱ne sā̍vi̱tro
gṛ̱hyate̍ tṛ̱tīya̍sya̱ sava̍na̱syodya̍tyai savitṛpā̱treṇa̍ vaiśvade̱vaṃ
ka̱laśā̎dgṛhṇāti vaiśvade̱vyo̍ vai pra̱jā vai̎śvade̱vaḥ ka̱laśa̍ḥ savi̱tā
pra̍sa̱vānā̍mīśe̱ yathsa̍vitṛpā̱treṇa̍ vaiśvade̱vaṃ ka̱laśā̎dgṛ̱hṇāti̍
savi̱tṛpra̍sūta e̱vāsmai̎ pra̱jāḥ pra
25 ja̍nayati̱ some̱ soma̍ma̱bhi gṛ̍hṇāti̱ reta̍ e̱va tadda̍dhāti su̱śarmā̍si
supratiṣṭhā̱na ityā̍ha̱ some̱ hi soma̍mabhigṛ̱hṇāti̱ prati̍ṣṭhityā e̱tasmi̱nvā api̱
grahe̍ manu̱ṣye̎bhyo de̱vebhya̍ḥ pi̱tṛbhya̍ḥ kriyate su̱śarmā̍si supratiṣṭhā̱na
ityā̍ha manu̱ṣye̎bhya e̱vaitena̍ karoti bṛ̱hadityā̍ha de̱vebhya̍ e̱vaitena̍
karoti̱ nama̱ ityā̍ha pi̱tṛbhya̍ e̱vaitena̍ karotye̱tāva̍tī̱rvai de̱vatā̱stābhya̍
e̱vaina̱g̱ͫ sarvā̎bhyo gṛhṇātye̱ṣa te̱ yoni̱rviśve̎bhyastvā de̱vebhya̱ ityā̍ha
vaiśvade̱vo hye̍ṣaḥ
||6.5.7||viśve̱ pra pi̱tṛbhya̍ e̱vaitena̍ karo̱tyekā̱nna
vigͫ̍śa̱tiśca̍
||6.5.7||26 prā̱ṇo vā e̱ṣa yadu̍pā̱g̱ͫśuryadu̍pāgͫśupā̱treṇa̍
pratha̱maśco̎tta̱maśca̱ grahau̍ gṛ̱hyete̎ prā̱ṇame̱vānu̍ pra̱yanti̍
prā̱ṇamanūdya̍nti pra̱jāpa̍ti̱rvā e̱ṣa yadā̎graya̱ṇaḥ prā̱ṇa u̍pā̱g̱ͫśuḥ patnī̎ḥ
pra̱jāḥ pra ja̍nayanti̱ yadu̍pāgͫśupā̱treṇa̍ pātnīva̱tamā̎graya̱ṇādgṛ̱hṇāti̍
pra̱jānā̎ṃ pra̱jana̍nāya̱ tasmā̎tprā̱ṇaṃ pra̱jā anu̱ pra jā̍yante de̱vā vā i̱ta
i̍ta̱ḥ patnī̎ḥ suva̱rgaṃ
27 lo̱kama̍jigāgͫsa̱nte su̍va̱rgaṃ lo̱kaṃ na prājā̍na̱nta e̱taṃ
pā̎tnīva̱tama̍paśya̱ntama̍gṛhṇata̱ tato̱ vai te su̍va̱rgaṃ lo̱kaṃ prājā̍na̱ṉ,
yatpā̎tnīva̱to gṛ̱hyate̍ suva̱rgasya̍ lo̱kasya̱ prajñā̎tyai̱ sa somo̱
nāti̍ṣṭhata strī̱bhyo gṛ̱hyamā̍ṇa̱staṃ ghṛ̱taṃ vajra̍ṃ kṛ̱tvāghna̱ntaṃ
niri̍ndriyaṃ bhū̱tama̍gṛhṇa̱ntasmā̱thstriyo̱ niri̍ndriyā̱ adā̍yādī̱rapi̍
pā̱pātpu̱g̱ͫsa upa̍stitaraṃ
28 vadanti̱ yadghṛ̱tena̍ pātnīva̱tagg śrī̱ṇāti̱ vajre̍ṇai̱vaina̱ṃ vaśe̍
kṛ̱tvā gṛ̍hṇātyupayā̱magṛ̍hīto̱'sītyā̍he̱yaṃ vā u̍payā̱mastasmā̍di̱māṃ
pra̱jā anu̱ pra jā̍yante̱ bṛha̱spati̍sutasya ta̱ ityā̍ha̱ brahma̱ vai de̱vānā̱ṃ
bṛha̱spati̱rbrahma̍ṇai̱vāsmai̎ pra̱jāḥ pra ja̍nayatīndo̱ ityā̍ha̱ reto̱ vā indū̱
reta̍ e̱va tadda̍dhātīndriyāva̱ i
29 tyā̍ha pra̱jā vā i̍ṃdri̱yaṃ pra̱jā e̱vāsmai̱ pra ja̍naya̱tyagnā 3 ityā̍hā̱gnirvai
re̍to̱dhāḥ patnī̍va̱ ityā̍ha mithuna̱tvāya̍ sa̱jūrde̱vena̱ tvaṣṭrā̱ soma̍ṃ
pi̱betyā̍ha̱ tvaṣṭā̱ vai pa̍śū̱nāṃ mi̍thu̱nānāgͫ̍ rūpa̱kṛdrū̱pame̱va
pa̱śuṣu̍ dadhāti de̱vā vai tvaṣṭā̍ramajighāgͫsa̱nthsa patnī̱ḥ prāpa̍dyata̱
taṃ na prati̱ prāya̍ccha̱ntasmā̱dapi̱
30 vadhya̱ṃ prapa̍nna̱ṃ na prati̱ pra ya̍cchanti̱ tasmā̎tpātnīva̱te
tvaṣṭe'pi̍ gṛhyate̱ na sā̍daya̱tyasa̍nnā̱ddhi pra̱jāḥ pra̱jāya̍nte̱ nānu̱
vaṣa̍ṭkaroti̱ yada̍nuvaṣaṭku̱ryādru̱draṃ pra̱jā a̱nvava̍sṛje̱dyannānu̍
vaṣaṭku̱ryādaśā̎ntama̱gnīthsoma̍ṃ bhakṣayedupā̱g̱śvanu̱ vaṣa̍ṭkaroti̱ na ru̱draṃ
pra̱jā a̍nvavasṛ̱jati̍ śā̱ntama̱gnīthsoma̍ṃ bhakṣaya̱tyagnī̱nneṣṭu̍ru̱pastha̱mā
sī̍da̱
31 neṣṭa̱ḥ patnī̍mu̱dāna̱yetyā̍hā̱gnīde̱va neṣṭa̍ri̱ reto̱ dadhā̍ti̱ neṣṭā̱
patni̍yāmudgā̱trā saṃ khyā̍payati pra̱jāpa̍ti̱rvā e̱ṣa yadu̍dgā̱tā pra̱jānā̎ṃ
pra̱jana̍nāyā̱pa upa̱ pra va̍rtayati̱ reta̍ e̱va tathsi̍ñcatyū̱ruṇopa̱ pra
va̍rtayatyū̱ruṇā̱ hi reta̍ḥ si̱cyate̍ nagna̱ṃ kṛtyo̱rumupa̱ pra va̍rtayati ya̱dā
hi na̱gna ū̱rurbhava̱tyatha̍ mithu̱nī bha̍va̱to'tha̱ reta̍ḥ sicya̱te'tha̍
pra̱jāḥ pra jā̍yante
||6.5.8||patnī̎ḥ suva̱rgamupa̍stitaramindriyāva̱ ityapi̍
sīda mithu̱nya̍ṣṭau ca̍
||6.5.8||32 indro̍ vṛ̱trama̍ha̱ntasya̍ śīrṣakapā̱lamudau̎bja̱thsa dro̍ṇakala̱śo̍'bhava̱t
tasmā̱thsoma̱ḥ sama̍srava̱thsa hā̍riyoja̱no̍'bhava̱ttaṃ vya̍cikithsajju̱havā̱nī 3
mā hau̱ṣā 3 miti̱ so̍'manyata̱ yaddho̱ṣyāmyā̱magͫ ho̎ṣyāmi̱ yanna ho̱ṣyāmi̍
yajñaveśa̱saṃ ka̍riṣyā̱mīti̱ tama̍dhriyata̱ hotu̱g̱ͫ so̎'gnira̍bravī̱nna
mayyā̱magͫ ho̎ṣya̱sīti̱ taṃ dhā̱nābhi̍raśrīṇā̱t
33 tagͫ śaṛ̱taṃ bhū̱tama̍juho̱dyaddhā̱nābhi̍r hāriyoja̱nagg
śrī̱ṇāti̍ śaṛta̱tvāya̍ śaṛ̱tame̱vaina̍ṃ bhū̱taṃ ju̍hoti ba̱hvībhi̍ḥ
śrīṇātye̱tāva̍tīre̱vāsyā̱muṣmi̍3gͫllo̱ke kā̍ma̱dughā̍ bhava̱ntyatho̱
khalvā̍hure̱tā vā indra̍sya̱ pṛśna̍yaḥ kāma̱dughā̱ yaddhā̍riyoja̱nīriti̱
tasmā̎dba̱hvībhi̍ḥ śrīṇīyādṛksā̱me vā iṃdra̍sya̱ harī̍ soma̱pānau̱ tayo̎ḥ
pari̱dhaya̍ ā̱dhāna̱ṃ yadapra̍hṛtya pari̱dhīñju̍hu̱yāda̱ntarā̍dhānābhyāṃ
34 ghā̱saṃ pra ya̍cchetpra̱hṛtya̍ pari̱dhīñju̍hoti̱ nirā̍dhānābhyāme̱va ghā̱saṃ
pra ya̍cchatyunne̱tā ju̍hoti yā̱tayā̍meva̱ hye̍tarhya̍dhva̱ryuḥ sva̱gākṛ̍to̱
yada̍dhva̱ryurju̍hu̱yādyathā̱ vimu̍kta̱ṃ puna̍ryu̱nakti̍ tā̱dṛge̱va
tacchī̱ṟṣanna̍dhi ni̱dhāya̍ juhoti śīrṣa̱to hi sa sa̱mabha̍vadvi̱kramya̍ juhoti
vi̱kramya̱ hīndro̍ vṛ̱tramaha̱nthsamṛ̍ddhyai pa̱śavo̱ vai hā̍riyoja̱nīryathsa̍ṃ
bhi̱ndyādalpā̍
35 enaṃ pa̱śavo̍ bhu̱ñjanta̱ upa̍ tiṣṭhera̱ṉ, yanna sa̍ṃbhi̱ndyādba̱hava̍ enaṃ
pa̱śavo'bhu̍ñjanta̱ upa̍ tiṣṭhera̱nmana̍sā̱ saṃbā̍dhata u̱bhaya̍ṃ karoti ba̱hava̍
e̱vaina̍ṃ pa̱śavo̍ bhu̱ñjanta̱ upa̍ tiṣṭhanta unne̱taryu̍paha̱vami̍cchante̱
ya e̱va tatra̍ somapī̱thastame̱vāva̍ ruṃdhata uttarave̱dyāṃ ni va̍pati pa̱śavo̱
vā u̍ttarave̱diḥ pa̱śavo̍ hāriyoja̱nīḥ pa̱śuṣve̱va pa̱śūnprati̍ ṣṭhāpayanti
||6.5.9||a̱śrī̱ṇā̱da̱ntarā̍dhānābhyā̱malpā̎ḥ sthāpayanti
||6.5.9||36 grahā̱ṉ, vā anu̍ pra̱jāḥ pa̱śava̱ḥ pra jā̍yanta upāgśvantaryā̱māva̍jā̱vaya̍ḥ
śu̱krāma̱nthinau̱ puru̍ṣā ṛtugra̱hāneka̍śaphā ādityagra̱haṃ gāva̍
ādityagra̱ho bhūyi̍ṣṭhābhirṛ̱gbhirgṛ̍hyate̱ tasmā̱dgāva̍ḥ paśū̱nāṃ
bhūyi̍ṣṭhā̱ yattriru̍pā̱g̱ͫśugͫ haste̍na vigṛ̱hṇāti̱ tasmā̱ddvau trīna̱jā
ja̱naya̱tyathāva̍yo̱ bhūya̍sīḥ pi̱tā vā e̱ṣa yadā̎graya̱ṇaḥ pu̱traḥ ka̱laśo̱
yadā̎graya̱ṇa u̍pa̱dasye̎tka̱laśā̎dgṛhṇīyā̱dyathā̍ pi̱tā
37 pu̱traṃ kṣi̱ta u̍pa̱dhāva̍ti tā̱dṛge̱va tadyatka̱laśa̍
upa̱dasye̍dāgraya̱ṇādgṛ̍hṇīyā̱dyathā̍ pu̱traḥ pi̱tara̍ṃ kṣi̱ta u̍pa̱dhāva̍ti
tā̱dṛge̱va tadā̱tmā vā e̱ṣa ya̱jñasya̱ yadā̎graya̱ṇo yadgraho̍ vā ka̱laśo̍
vopa̱dasye̍dāgraya̱ṇādgṛ̍hṇīyādā̱tmana̍ e̱vādhi̍ ya̱jñaṃ niṣka̍ro̱tyavi̍jñāto̱
vā e̱ṣa gṛ̍hyate̱ yadā̎graya̱ṇaḥ sthā̱lyā gṛ̱hṇāti̍ vāya̱vye̍na juhoti̱ tasmā̱d
38 garbhe̱ṇāvi̍jñātena brahma̱hāva̍bhṛ̱thama va̍yanti̱ parā̎
sthā̱līrasya̱ntyudvā̍ya̱vyā̍ni haranti̱ tasmā̱thstriya̍ṃ jā̱tāṃ
parā̎sya̱ntyutpumāgͫ̍sagͫ haranti̱ yatpu̍ro̱ruca̱māha̱ yathā̱ vasya̍sa
ā̱hara̍ti tā̱dṛge̱va tadyadgraha̍ṃ gṛ̱hṇāti̱ yathā̱ vasya̍sa ā̱hṛtya̱
prāha̍ tā̱dṛge̱va tadyathsā̱daya̍ti yathā̱ vasya̍sa upani̱dhāyā̍pa̱krāma̍ti
tā̱dṛge̱va tadyadvai ya̱jñasya̱ sāmnā̱ yaju̍ṣā kri̱yate̍ śithi̱laṃ tadyadṛ̱cā
taddṛ̱ḍhaṃ pu̱rastā̍dupayāmā̱ yaju̍ṣā gṛhyanta u̱pari̍ṣṭādupayāmā ṛ̱cā
ya̱jñasya̱ dhṛtyai̎
||6.5.10||yathā̍ pi̱tā tasmā̍dapa̱krāma̍ti tā̱dṛge̱va
tadyada̱ṣṭāda̍śa ca
||6.5.10||39 prānyāni̱ pātrā̍ṇi yu̱jyante̱ nānyāni̱ yāni̍ parā̱cīnā̍ni prayu̱jyante̱'mume̱va
tairlo̱kama̱bhi ja̍yati̱ parā̍ṅiva̱ hya̍sau lo̱ko yāni̱ puna̍ḥ prayu̱jyanta̍
i̱mame̱va tairlo̱kama̱bhi ja̍yati̱ puna̍ḥpunariva̱ hya̍yaṃ lo̱kaḥ prānyāni̱ pātrā̍ṇi
yu̱jyante̱ nānyāni̱ yāni̍ parā̱cīnā̍ni prayu̱jyante̱ tānyanvoṣa̍dhaya̱ḥ parā̍
bhavanti̱ yāni̱ puna̍ḥ
40 prayu̱jyante̱ tānyanvoṣa̍dhaya̱ḥ puna̱rā bha̍vanti̱ prānyāni̱ pātrā̍ṇi yu̱jyante̱
nānyāni̱ yāni̍ parā̱cīnā̍ni prayu̱jyante̱ tānyanvā̍ra̱ṇyāḥ pa̱śavo'ra̍ṇya̱mapa̍
yanti̱ yāni̱ puna̍ḥ prayu̱jyante̱ tānyanu̍ grā̱myāḥ pa̱śavo̱ grāma̍mu̱pāva̍yanti̱
yo vai grahā̍ṇāṃ ni̱dāna̱ṃ veda̍ ni̱dāna̍vānbhava̱tyājya̱mityu̱kthaṃ tadvai grahā̍ṇāṃ
ni̱dāna̱ṃ yadu̍pā̱g̱ͫśu śagͫsa̍ti̱ ta
41 du̍pāgśvantaryā̱mayo̱ryadu̱ccaistadita̍reṣā̱ṃ grahā̍ṇāme̱tadvai grahā̍ṇāṃ
ni̱dāna̱ṃ ya e̱vaṃ veda̍ ni̱dāna̍vānbhavati̱ yo vai grahā̍ṇāṃ mithu̱naṃ veda̱ pra
pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍rmithu̱nairjā̍yate sthā̱lībhi̍ra̱nye grahā̍ gṛ̱hyante̍
vāya̱vyai̍ra̱nya e̱tadvai grahā̍ṇāṃ mithu̱naṃ ya e̱vaṃ veda̱ pra pra̱jayā̍
pa̱śubhi̍rmithu̱nairjā̍yata̱ indra̱stvaṣṭu̱ḥ soma̍mabhī̱ṣahā̍piba̱thsa viṣva̱ṅ
42 vyā̎rccha̱thsa ā̱tmannā̱rama̍ṇa̱ṃ nāvi̍nda̱thsa e̱tāna̍nusava̱naṃ
pu̍ro̱ḍāśā̍napaśya̱ttānnira̍vapa̱ttairvai sa ā̱tmannā̱rama̍ṇamakuruta̱
tasmā̍danusava̱naṃ pu̍ro̱ḍāśā̱ niru̍pyante̱ tasmā̍danusava̱naṃ pu̍ro̱ḍāśā̍nā̱ṃ
prāśnī̍yādā̱tmanne̱vārama̍ṇaṃ kurute̱ naina̱g̱ͫ somo'ti̍ pavate brahmavā̱dino̍
vadanti̱ narcā na yaju̍ṣā pa̱ṅktirā̎pya̱te'tha̱ kiṃ ya̱jñasya̍ pāṅkta̱tvamiti̍
dhā̱nāḥ ka̍ra̱ṃbhaḥ pa̍rivā̱paḥ pu̍ro̱ḍāśa̍ḥ paya̱syā̍ tena̍ pa̱ṅktirā̎pyate̱
tadya̱jñasya̍ pāṅkta̱tvam
||6.5.11||bha̱va̱nti̱ yāni̱ puna̱ḥ śagͫsa̍ti̱
tadviṣva̱ṅkiṃ catu̍rdaśa ca
||6.5.11||ṣaṣṭhakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ 6
1 su̱va̱rgāya̱ vā e̱tāni̍ lo̱kāya̍ hūyante̱ yaddā̎kṣi̱ṇāni̱ dvābhyā̱ṃ gārha̍patye
juhoti dvi̱pādyaja̍māna̱ḥ prati̍ṣṭhityā̱ āgnī̎dhre juhotya̱ntari̍kṣa e̱vā
kra̍mate̱ sado̱'bhyaiti̍ suva̱rgame̱vaina̍ṃ lo̱kaṃ ga̍mayati sau̱rībhyā̍mṛ̱gbhyāṃ
gārha̍patye juhotya̱mume̱vaina̍ṃ lo̱kagͫ sa̱māro̍hayati̱ naya̍vatya̱rcāgnī̎dhre
juhoti suva̱rgasya̍ lo̱kasyā̱bhinī̎tyai̱ diva̍ṃ gaccha̱ suva̍ḥ pa̱teti̱
hira̍ṇyagͫ
2 hu̱tvodgṛ̍hṇāti suva̱rgame̱vaina̍ṃ lo̱kaṃ ga̍mayati rū̱peṇa̍ vo
rū̱pama̱bhyaimītyā̍ha rū̱peṇa̱ hyā̍sāgͫ rū̱pama̱bhyaiti̱ yaddhira̍ṇyena tu̱tho
vo̍ vi̱śvave̍dā̱ vi bha̍ja̱tvityā̍ha tu̱tho ha̍ sma̱ vai vi̱śvave̍dā de̱vānā̱ṃ
dakṣi̍ṇā̱ vi bha̍jati̱ tenai̱vainā̱ vi bha̍jatye̱tatte̍ agne̱ rādha̱
3 aiti̱ soma̍cyuta̱mityā̍ha̱ soma̍cyuta̱gg̱ hya̍sya̱ rādha̱ aiti̱ tanmi̱trasya̍
pa̱thā na̱yetyā̍ha̱ śāntyā̍ ṛ̱tasya̍ pa̱thā preta̍ ca̱ndrada̍kṣiṇā̱
ityā̍ha sa̱tyaṃ vā ṛ̱tagͫ sa̱tyenai̱vainā̍ ṛ̱tena̱ vi bha̍jati ya̱jñasya̍
pa̱thā su̍vi̱tā naya̍ntī̱rityā̍ha ya̱jñasya̱ hye̍tāḥ pa̱thā yanti̱ yaddakṣi̍ṇā
brāhma̱ṇama̱dya rā̎dhyāsa̱
4 mṛṣi̍mārṣe̱yamityā̍hai̱ṣa vai brā̎hma̱ṇa ṛṣi̍rārṣe̱yo yaḥ
śu̍śru̱vāntasmā̍de̱vamā̍ha̱ vi suva̱ḥ paśya̱ vya̍ntari̍kṣa̱mityā̍ha
suva̱rgame̱vaina̍ṃ lo̱kaṃ ga̍mayati̱ yata̍sva sada̱syai̍rityā̍ha
mitra̱tvāyā̱smaddā̎trā deva̱trā ga̍cchata̱ madhu̍matīḥ pra dā̱tāra̱mā
vi̍śa̱tetyā̍ha va̱yami̱ha pra̍dā̱tāra̱ḥ smo̎'smāna̱mutra̱ madhu̍matī̱rā
vi̍śa̱teti̱
5 vāvaitadā̍ha̱ hira̍ṇyaṃ dadāti̱ jyoti̱rvai hira̍ṇya̱ṃ jyoti̍re̱va pu̱rastā̎ddhatte
suva̱rgasya̍ lo̱kasyānu̍khyātyā a̱gnīdhe̍ dadātya̱gnimu̍khāne̱vartūnprī̍ṇāti
bra̱hmaṇe̍ dadāti̱ prasū̎tyai̱ hotre̍ dadātyā̱tmā vā e̱ṣa ya̱jñasya̱
yaddhotā̱tmāna̍me̱va ya̱jñasya̱ dakṣi̍ṇābhi̱ḥ sama̍rdhayati
||6.6.1||hira̍ṇya̱g̱ͫ rādho̍ rādhyāsama̱mutra̱ madhu̍matī̱rā
vi̍śa̱tetya̱ṣṭātrigͫ̍śacca
||6.6.1||6 sa̱mi̱ṣṭa̱ya̱jūgͫṣi̍ juhoti ya̱jñasya̱ sami̍ṣṭyai̱ yadvai ya̱jñasya̍
krū̱raṃ yadvili̍ṣṭa̱ṃ yada̱tyeti̱ yannātyeti̱ yada̍tika̱roti̱ yannāpi̍ ka̱roti̱
tade̱va taiḥ prī̍ṇāti̱ nava̍ juhoti̱ nava̱ vai puru̍ṣe prā̱ṇāḥ puru̍ṣeṇa ya̱jñaḥ
saṃ mi̍to̱ yāvā̍ne̱va ya̱jñastaṃ prī̍ṇāti̱ ṣaḍṛgmi̍yāṇi juhoti̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍
ṛ̱tūne̱va prī̍ṇāti̱ trīṇi̱ yajūgͫ̍ṣi̱
7 traya̍ i̱me lo̱kā i̱māne̱va lo̱kānprī̍ṇāti̱ yajña̍ ya̱jñaṃ ga̍ccha ya̱jñapa̍tiṃ
ga̱cchetyā̍ha ya̱jñapa̍time̱vaina̍ṃ gamayati̱ svāṃ yoni̍ṃ ga̱cchetyā̍ha̱
svāme̱vaina̱ṃ yoni̍ṃ gamayatye̱ṣa te̍ ya̱jño ya̍jñapate sa̱hasū̎ktavākaḥ su̱vīra̱
ityā̍ha̱ yaja̍māna e̱va vī̱rya̍ṃ dadhāti vāsi̱ṣṭho ha̍ sātyaha̱vyo de̍vabhā̱gaṃ
pa̍praccha̱ yathsṛñja̍yānbahuyā̱jino'yī̍yajo ya̱jñe
8 ya̱jñaṃ pratya̍tiṣṭhi̱pā 3 ya̱jñapa̱tā 3 viti̱ sa ho̍vāca ya̱jñapatā̱viti̍
sa̱tyādvai sṛñja̍yā̱ḥ parā̍ babhūvu̱riti̍ hovāca ya̱jñe vāva ya̱jñaḥ
pra̍ti̱ṣṭhāpya̍ āsī̱dyaja̍māna̱syāpa̍rābhāvā̱yeti̱ devā̍ gātuvido gā̱tuṃ vi̱ttvā
gā̱tumi̱tetyā̍ha ya̱jña e̱va ya̱jñaṃ prati̍ ṣṭhāpayati̱ yaja̍māna̱syāpa̍rābhāvāya
||6.6.2||yajūgͫ̍ṣi ya̱jña eka̍catvārigͫśacca
||6.6.2||9 a̱va̱bhṛ̱tha̱ya̱jūgͫṣi̍ juhoti̱ yade̱vārvā̱cīna̱meka̍hāyanā̱dena̍ḥ
ka̱roti̱ tade̱va tairava̍ yajate̱'po̍'vabhṛ̱thamavai̎tya̱psu vai varu̍ṇaḥ
sā̱kṣāde̱va varu̍ṇa̱mava̍ yajate̱ vartma̍nā̱ vā a̱nvitya̍ ya̱jñagͫ
rakṣāgͫ̍si jighāgͫsanti̱ sāmnā̎ prasto̱tānvavai̍ti̱ sāma̱ vai ra̍kṣo̱hā
rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai̱ trirni̱dhana̱mupai̍ti̱ traya̍ i̱me lo̱kā e̱bhya e̱va
lo̱kebhyo̱ rakṣā̱g̱
10 syapa̍ hanti̱ puru̍ṣaḥ puruṣo ni̱dhana̱mupai̍ti̱ puru̍ṣaḥ puruṣo̱ hi
ra̍kṣa̱svī rakṣa̍sā̱mapa̍hatyā u̱rugͫ hi rājā̱ varu̍ṇaśca̱kāretyā̍ha̱
prati̍ṣṭhityai śa̱taṃ te̍ rājanbhi̱ṣaja̍ḥ sa̱hasra̱mityā̍ha bheṣa̱jame̱vāsmai̍
karotya̱bhiṣṭhi̍to̱ varu̍ṇasya̱ pāśa̱ ityā̍ha varuṇapā̱śame̱vābhi ti̍ṣṭhati
ba̱ṟhira̱bhi ju̍ho̱tyāhu̍tīnā̱ṃ prati̍ṣṭhityā̱ atho̍ agni̱vatye̱va
ju̍ho̱tyapa̍barhiṣaḥ prayā̱jān
11 ya̍jati pra̱jā vai ba̱ṟhiḥ pra̱jā e̱va va̍ruṇapā̱śānmu̍ñca̱tyājya̍bhāgau
yajati ya̱jñasyai̱va cakṣu̍ṣī̱ nāntare̍ti̱ varu̍ṇaṃ yajati
varuṇapā̱śāde̱vaina̍ṃ muñcatya̱gnīvaru̍ṇau yajati sā̱kṣāde̱vaina̍ṃ
varuṇapā̱śānmu̍ñca̱tyapa̍barhiṣāvanūyā̱jau ya̍jati pra̱jā vai ba̱ṟhiḥ pra̱jā
e̱va va̍ruṇapā̱śānmu̍ñcati ca̱tura̍ḥ prayā̱jān, ya̍jati̱ dvāva̍nūyā̱jau ṣaṭthsaṃ
pa̍dyante̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍
12 ṛ̱tuṣve̱va prati̍ tiṣṭha̱tyava̍bhṛtha nicaṅku̱ṇetyā̍ha yathodi̱tame̱va
varu̍ṇa̱mava̍ yajate samu̱dre te̱ hṛda̍yama̱psva̍ntarityā̍ha
samu̱dre hya̍ntarvaru̍ṇa̱ḥ saṃ tvā̍ viśa̱ntvoṣa̍dhīru̱tāpa̱
ityā̍hā̱dbhire̱vaina̱moṣa̍dhībhiḥ sa̱myañca̍ṃ dadhāti̱ devī̍rāpa e̱ṣa vo̱
garbha̱ ityā̍ha yathāya̱jure̱vaitatpa̱śavo̱ vai
13 somo̱ yadbhi̍ndū̱nāṃ bha̱kṣaye̎tpaśu̱mānthsyā̱dvaru̍ṇa̱stve̍naṃ gṛhṇīyā̱dyanna
bha̱kṣaye̍dapa̱śuḥ syā̱nnaina̱ṃ varu̍ṇo gṛhṇīyādupa̱spṛśya̍me̱va
pa̍śu̱mānbha̍vati̱ naina̱ṃ varu̍ṇo gṛhṇāti̱ prati̍yuto̱ varu̍ṇasya̱ pāśa̱
ityā̍ha varuṇapā̱śāde̱va nirmu̍cya̱te'pra̍tīkṣa̱mā ya̍nti̱ varu̍ṇasyā̱ntarhi̍tyā̱
edho̎'syedhiṣī̱mahītyā̍ha sa̱midhai̱vāgniṃ na̍ma̱syanta̍ u̱pāya̍nti̱ tejo̍'si̱
tejo̱ mayi̍ dhe̱hītyā̍ha̱ teja̍ e̱vātmandha̍tte
||6.6.3||rakṣāgͫ̍si
prayā̱jānṛ̱tavo̱ vai na̍ma̱syanto̱ dvāda̍śa ca
||6.6.3||14 sphyena̱ vedi̱muddha̍nti rathā̱kṣeṇa̱ vi mi̍mīte̱ yūpa̍ṃ minoti
tri̱vṛta̍me̱va vajragͫ̍ sa̱ṃbhṛtya̱ bhrātṛ̍vyāya̱ pra ha̍rati̱ stṛtyai̱
yada̍ntarve̱di mi̍nu̱yādde̍valo̱kama̱bhi ja̍ye̱dyadba̍hirve̱di ma̍nuṣyalo̱kaṃ
ve̎dya̱ntasya̍ sa̱ṃdhau mi̍notyu̱bhayo̎rlo̱kayo̍ra̱bhiji̍tyā̱ upa̍ra saṃ mitāṃ
minuyātpitṛlo̱kakā̍masya raśa̱na sa̍ṃ mitāṃ manuṣyalo̱kakā̍masya ca̱ṣāla̍
saṃ mitāmindri̱yakā̍masya̱ sarvā̎nthsa̱mānpra̍ti̱ṣṭhā kā̍masya̱ ye trayo̍
madhya̱māstānthsa̱mānpa̱śukā̍masyai̱tān, vā
15 anu̍ pa̱śava̱ upa̍ tiṣṭhante paśu̱māne̱va bha̍vati̱
vyati̍ṣaje̱dita̍rānpra̱jayai̱vaina̍ṃ pa̱śubhi̱rvyati̍ṣajati̱ yaṃ
kā̱maye̍ta pra̱māyu̍kaḥ syā̱diti̍ garta̱mita̱ṃ tasya̍ minuyāduttarā̱rdhya̍ṃ
varṣi̍ṣṭha̱matha̱ hrasī̍yāgͫsame̱ṣā vai ga̍rta̱midyasyai̱vaṃ mi̱noti̍
tā̱jakpra mī̍yate dakṣiṇā̱rdhya̍ṃ varṣi̍ṣṭhaṃ minuyāthsuva̱rgakā̍ma̱syātha̱
hrasī̍yāgͫsamā̱krama̍ṇame̱va tathsetu̱ṃ yaja̍mānaḥ kurute suva̱rgasya̍ lo̱kasya̱
sama̍ṣṭyai̱
16 yadeka̍smi̱ṉ, yūpe̱ dve ra̍śa̱ne pa̍ri̱vyaya̍ti̱ tasmā̱deko̱ dve jā̱ye
vi̍ndate̱ yannaikāgͫ̍ raśa̱nāṃ dvayo̱ryūpa̍yoḥ pari̱vyaya̍ti̱ tasmā̱nnaikā̱
dvau patī̍ vindate̱ yaṃ kā̱maye̍ta̱ strya̍sya jāye̱tetyu̍pā̱nte tasya̱
vyati̍ṣaje̱thstrye̍vāsya̍ jāyate̱ yaṃ kā̱maye̍ta̱ pumā̍nasya jāye̱tetyā̱ntaṃ tasya̱
pra ve̎ṣṭaye̱tpumā̍ne̱vāsya̍
17 jāya̱te'su̍rā̱ vai de̱vānda̍kṣiṇa̱ta upā̍naya̱ntānde̱vā
u̍paśa̱yenai̱vāpā̍nudanta̱ tadu̍paśa̱yasyo̍paśaya̱tvaṃ yadda̍kṣiṇa̱ta u̍paśa̱ya
u̍pa̱śaye̱ bhrātṛ̍vyāpanuttyai̱ sarve̱ vā a̱nye yūpā̎ḥ paśu̱manto'tho̍paśa̱ya
e̱vāpa̱śustasya̱ yaja̍mānaḥ pa̱śuryanna ni̍rdi̱śedārti̱mārcche̱dyaja̍māno̱'sau
te̍ pa̱śuriti̱ nirdi̍śe̱dyaṃ dvi̱ṣyādyame̱va
18 dveṣṭi̱ tama̍smai pa̱śuṃ nirdi̍śati̱ yadi̱ na dvi̱ṣyādā̱khuste̍
pa̱śuriti̍ brūyā̱nna grā̱myānpa̱śūn hi̱nasti̱ nāra̱ṇyānpra̱jāpa̍tiḥ pra̱jā
a̍sṛjata̱ so̎'nnādye̍na̱ vyā̎rdhyata̱ sa e̱tāme̍kāda̱śinī̍mapaśya̱ttayā̱
vai so̎'nnādya̱mavā̍ruṃdha̱ yaddaśa̱ yūpā̱ bhava̍nti̱ daśā̎kṣarā vi̱rāḍanna̍ṃ
vi̱rāḍvi̱rājai̱vānnādya̱mava̍ ruṃdhe̱
19 ya e̍kāda̱śaḥ stana̍ e̱vāsyai̱ sa du̱ha e̱vainā̱ṃ tena̱ vajro̱ vā e̱ṣā saṃ
mī̍yate̱ yade̍kāda̱śinī̱ seśva̱rā pu̱rastā̎tpra̱tyañca̍ṃ ya̱jñagͫ saṃ
ma̍rdito̱ryatpā̎tnīva̱taṃ mi̱noti̍ ya̱jñasya̱ pratyutta̍bdhyai saya̱tvāya̍
||6.6.4||vai sama̍ṣṭyai̱ pumā̍ne̱vāsya̱ yame̱va ru̍ndhe tri̱g̱ͫśacca̍
||6.6.4||20 pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jā a̍sṛjata̱ sa ri̍ricā̱no̍'manyata̱ sa
e̱tāme̍kāda̱śinī̍mapaśya̱ttayā̱ vai sa āyu̍riṃdri̱yaṃ vī̱rya̍mā̱tmanna̍dhatta
pra̱jā i̍va̱ khalu̱ vā e̱ṣa sṛ̍jate̱ yo yaja̍te̱ sa e̱tarhi̍ riricā̱na
i̍va̱ yade̱ṣaikā̍da̱śinī̱ bhava̱tyāyu̍re̱va taye̎ṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ yaja̍māna
ā̱tmandha̍tte̱ praivāgne̱yena̍ vāpayati mithu̱nagͫ sā̍rasva̱tyā ka̍roti̱ reta̍ḥ
21 sau̱myena̍ dadhāti̱ pra ja̍nayati pau̱ṣṇena̍ bārhaspa̱tyo bha̍vati̱ brahma̱ vai
de̱vānā̱ṃ bṛ̱haspati̱rbrahma̍ṇai̱vāsmai̎ pra̱jāḥ pra ja̍nayati vaiśvade̱vo bha̍vati
vaiśvade̱vyo̍ vai pra̱jāḥ pra̱jā e̱vāsmai̱ pra ja̍nayatīndri̱yame̱vaindreṇāva̍ ruṃdhe̱
viśa̍ṃ māru̱tenaujo̱ bala̍maindrā̱gnena̍ prasa̱vāya̍ sāvi̱tro ni̍rvaruṇa̱tvāya̍
vāru̱ṇo ma̍dhya̱ta ai̱ndramā la̍bhate madhya̱ta e̱vendri̱yaṃ yaja̍māne dadhāti
22 pu̱rastā̍dai̱ndrasya̍ vaiśvade̱vamā la̍bhate vaiśvade̱vaṃ vā anna̱manna̍me̱va
pu̱rastā̎ddhatte̱ tasmā̎tpu̱rastā̱danna̍madyata ai̱ndramā̱labhya̍ māru̱tamā
la̍bhate̱ viḍvai ma̱ruto̱ viśa̍me̱vāsmā̱ anu̍ badhnāti̱ yadi̍ kā̱maye̍ta̱
yo'va̍gata̱ḥ so'pa̍ rudhyatā̱ṃ yo'pa̍ruddha̱ḥ so'va̍ gaccha̱tvityai̱ndrasya̍
lo̱ke vā̍ru̱ṇamā la̍bheta vāru̱ṇasya̍ lo̱ka ai̱ndraṃ
23 ya e̱vāva̍gata̱ḥ so'pa̍ rudhyate̱ yo'pa̍ruddha̱ḥ so'va̍ gacchati̱ yadi̍
kā̱maye̍ta pra̱jā mu̍hyeyu̱riti̍ pa̱śūnvyati̍ṣajetpra̱jā e̱va mo̍hayati̱
yada̍bhivāha̱to̍'pāṃ vā̍ru̱ṇamā̱labhe̍ta pra̱jā varu̍ṇo gṛhṇīyāddakṣiṇa̱ta
uda̍ñca̱mā la̍bhate'pavāha̱to̍'pāṃ pra̱jānā̱mava̍ruṇagrāhāya
||6.6.5||reto̱
yaja̍māne dadhāti lo̱ka ai̱ndragͫ sa̱pta trigͫ̍śacca
||6.6.5||24 indra̱ḥ patni̍yā̱ manu̍mayājaya̱ttāṃ parya̍gnikṛtā̱muda̍sṛja̱ttayā̱
manu̍rārdhno̱dyatparya̍gnikṛtaṃ pātnīva̱tamu̍thsṛ̱jati̱ yāme̱va
manuṟṛddhi̱mārdhno̱ttāme̱va yaja̍māna ṛdhnoti ya̱jñasya̱ vā apra̍tiṣṭhitādya̱jñaḥ
parā̍ bhavati ya̱jñaṃ pa̍rā̱bhava̍nta̱ṃ yaja̍mā̱no'nu̱ parā̍ bhavati̱
yadājye̍na pātnīva̱tagͫ sagg̍sthā̱paya̍ti ya̱jñasya̱ prati̍ṣṭhityai ya̱jñaṃ
pra̍ti̱tiṣṭha̍nta̱ṃ yaja̍mā̱no'nu̱ prati̍ tiṣṭhatī̱ṣṭaṃ va̱payā̱
25 bhava̱tyani̍ṣṭaṃ va̱śayātha̍ pātnīva̱tena̱ pra ca̍rati tī̱rtha e̱va pra
ca̍ra̱tyatho̍ e̱tarhye̱vāsya̱ yāma̍stvā̱ṣṭro bha̍vati̱ tvaṣṭā̱ vai reta̍saḥ
si̱ktasya̍ rū̱pāṇi̱ vi ka̍roti̱ tame̱va vṛṣā̍ṇa̱ṃ patnī̱ṣvapi̍ sṛjati̱
so̎'smai rū̱pāṇi̱ vi ka̍roti
||6.6.6||va̱payā̱ ṣaṭ trigͫ̍śacca
||6.6.6||26 ghnanti̱ vā e̱tathsoma̱ṃ yada̍bhiṣu̱ṇvanti̱ yathsau̱myo bhava̍ti̱ yathā̍
mṛ̱tāyā̍nu̱stara̍ṇī̱ṃ ghnanti̍ tā̱dṛge̱va tadyadu̍ttarā̱rdhe vā̱ madhye̍ vā
juhu̱yādde̱vatā̎bhyaḥ sa̱mada̍ṃ dadhyāddakṣiṇā̱rdhe ju̍hotye̱ṣā vai pi̍tṛ̱ṇāṃ
diksvāyā̍me̱va di̱śi pi̱tṝnni̱rava̍dayata udgā̱tṛbhyo̍ haranti sāmadeva̱tyo̍
vai sau̱myo yade̱va sāmna̍śchaṃbaṭku̱rvanti̱ tasyai̱va sa śānti̱rave̎
27 kṣante pa̱vitra̱ṃ vai sau̱mya ā̱tmāna̍me̱va pa̍vayante̱ ya ā̱tmāna̱ṃ na
pa̍ri̱paśye̍di̱tāsu̍ḥ syādabhida̱diṃ kṛ̱tvāve̎kṣeta̱ tasmi̱ṉ, hyā̎tmāna̍ṃ
pari̱paśya̱tyatho̍ ā̱tmāna̍me̱va pa̍vayate̱ yo ga̱tama̍nā̱ḥ syāthso've̎kṣeta̱
yanme̱ mana̱ḥ parā̍gata̱ṃ yadvā̍ me̱ apa̍rāgatam | rājñā̱ some̍na̱ tadva̱yama̱smāsu̍
dhārayāma̱sīti̱ mana̍ e̱vātmandā̍dhāra̱
28 na ga̱tama̍nā bhava̱tyapa̱ vai tṛ̍tīyasava̱ne ya̱jñaḥ
krā̍matījā̱nādanī̍jānama̱bhyā̎gnāvaiṣṇa̱vyarcā ghṛ̱tasya̍ yajatya̱gniḥ sarvā̍
de̱vatā̱ viṣṇu̍rya̱jño de̱vatā̎ścai̱va ya̱jñaṃ ca̍ dādhāropā̱g̱ͫśu ya̍jati
mithuna̱tvāya̍ brahmavā̱dino̍ vadanti mi̱tro ya̱jñasya̱ svi̍ṣṭaṃ yuvate̱ varu̍ṇo̱
duri̍ṣṭa̱ṃ kva̍ tarhi̍ ya̱jñaḥ kva̍ yaja̍māno bhava̱tīti̱ yanmai̎trāvaru̱ṇīṃ
va̱śāmā̱labha̍te mi̱treṇai̱va
29 ya̱jñasya̱ svi̍ṣṭagͫ śamayati̱ varu̍ṇena̱ duri̍ṣṭa̱ṃ nārti̱mārccha̍ti̱
yaja̍māno̱ yathā̱ vai lāṅga̍leno̱rvarā̎ṃ prabhi̱ndantye̱vamṛ̍ksā̱me ya̱jñaṃ
pra bhi̍nto̱ yanmai̎trāvaru̱ṇīṃ va̱śāmā̱labha̍te ya̱jñāyai̱va prabhi̍nnāya
ma̱tya̍ma̱nvavā̎syati̱ śāntyai̍ yā̱tayā̍māni̱ vā e̱tasya̱ chandāgͫ̍si̱ ya
ī̍jā̱naśchaṃda̍sāme̱ṣa raso̱ yadva̱śā yanmai̎trāvaru̱ṇīṃ va̱śāmā̱labha̍te̱
chandāg̍sye̱va puna̱rā prī̍ṇā̱tyayā̍tayāmatvā̱yātho̱ chaṃda̍ssve̱va rasa̍ṃ dadhāti
||6.6.7||ava̍ dādhāra mi̱treṇai̱va prī̍ṇāti̱ ṣaṭ ca̍
||6.6.7||30 de̱vā vā i̍ṃdri̱yaṃ vī̱ryā̎ṃ 'a̱ vya̍bhajanta̱ tato̱ yada̱tyaśi̍ṣyata̱
tada̍ti grā̱hyā̍ abhava̱ntada̍ti grā̱hyā̍ṇāmati grāhya̱tvaṃ yada̍ti grā̱hyā̍
gṛ̱hyanta̍ indri̱yame̱va tadvī̱rya̍ṃ yaja̍māna ā̱tmandha̍tte̱ teja̍
āgne̱yene̎ndri̱yamai̱ndreṇa̍ brahmavarca̱sagͫ sau̱ryeṇo̍pa̱staṃbha̍na̱ṃ
vā e̱tadya̱jñasya̱ yada̍tigrā̱hyā̎śca̱kre pṛ̱ṣṭhāni̱ yatpṛṣṭhye̱ na
gṛ̍hṇī̱yātprāñca̍ṃ ya̱jñaṃ pṛ̱ṣṭhāni̱ sagͫ śaṛ̍ṇīyu̱ryadu̱kthye̍
31 gṛhṇī̱yātpra̱tyañca̍ṃ ya̱jñama̍ti grā̱hyā̎ḥ sagͫ śaṛ̍ṇīyurviśva̱jiti̱
sarva̍pṛṣṭhe grahīta̱vyā̍ ya̱jñasya̍ savīrya̱tvāya̍ pra̱jāpa̍tirde̱vebhyo̍
ya̱jñānvyādi̍śa̱thsa pri̱yāsta̱nūrapa̱ nya̍dhatta̱ tada̍tigrā̱hyā̍
abhava̱nvita̍nu̱stasya̍ ya̱jña ityā̍hu̱ryasyā̍tigrā̱hyā̍ na gṛ̱hyanta̱
ityapya̍gniṣṭo̱me gra̍hīta̱vyā̍ ya̱jñasya̍ satanu̱tvāya̍ de̱vatā̱ vai sarvā̎ḥ
sa̱dṛśī̍rāsa̱ntā na vyā̱vṛta̍magaccha̱nte de̱vā
32 e̱ta e̱tāngrahā̍napaśya̱ntāna̍gṛhṇatāgne̱yama̱gnirai̱ndramindra̍ḥ
sau̱ryagͫ sūrya̱stato̱ vai te̎'nyābhi̍rde̱vatā̍bhirvyā̱vṛta̍magaccha̱ṉ,
yasyai̱vaṃ vi̱duṣa̍ e̱te grahā̍ gṛ̱hyante̎ vyā̱vṛta̍me̱va pā̱pmanā̱
bhrātṛ̍vyeṇa gacchatī̱me lo̱kā jyoti̍ṣmantaḥ sa̱māva̍dvīryāḥ kā̱ryā̍
ityā̍hurāgne̱yenā̱smi3gͫllo̱ke jyoti̍rdhatta ai̱ndreṇā̱ntari̍kṣa indravā̱yū hi
sa̱yujau̍ sau̱ryeṇā̱muṣmi̍3gͫllo̱ke
33 jyoti̍rdhatte̱ jyoti̍ṣmanto'smā i̱me lo̱kā bha̍vanti sa̱māva̍dvīryānenānkuruta
e̱tān, vai grahā̎nba̱ṃbāvi̱śvava̍yasāvavittā̱ṃ tābhyā̍mi̱me lo̱kāḥ
parā̎ñcaścā̱rvāñca̍śca̱ prābhu̱ryasyai̱vaṃ vi̱duṣa̍ e̱te grahā̍ gṛ̱hyante̱
prāsmā̍ i̱me lo̱kāḥ parā̎ñcaścā̱rvāñca̍śca bhānti
||6.6.8||ukthye̍ de̱vā
a̱muṣmi̍3gͫllo̱ka ekā̱nna ca̍tvāri̱g̱ͫśacca̍
||6.6.8||34 de̱vā vai yadya̱jñe'ku̍rvata̱ tadasu̍rā akurvata̱ te de̱vā adā̎bhye̱
chandāgͫ̍si̱ sava̍nāni̱ sama̍sthāpaya̱ntato̍ de̱vā abha̍va̱nparāsu̍rā̱
yasyai̱vaṃ vi̱duṣo'dā̎bhyo gṛ̱hyate̱ bhava̍tyā̱tmanā̱ parā̎sya̱ bhrātṛ̍vyo
bhavati̱ yadvai de̱vā asu̍rā̱nadā̎bhye̱nāda̍bhnuva̱ntadadā̎bhya̱syādābhya̱tvaṃ ya
e̱vaṃ veda̍ da̱bhnotye̱va bhrātṛ̍vya̱ṃ naina̱ṃ bhrātṛ̍vyo dabhnotye̱
35 ṣā vai pra̱jāpa̍terati mo̱kṣiṇī̱ nāma̍ ta̱nūryadadā̎bhya̱ upa̍naddhasya
gṛhṇā̱tyati̍muktyā̱ ati̍pā̱pmāna̱ṃ bhrātṛ̍vyaṃ mucyate̱ ya e̱vaṃ veda̱
ghnanti̱ vā e̱tathsoma̱ṃ yada̍bhiṣu̱ṇvanti̱ some̍ ha̱nyamā̍ne ya̱jño ha̍nyate
ya̱jñe yaja̍māno brahmavā̱dino̍ vadanti̱ kiṃ tadya̱jñe yaja̍mānaḥ kurute̱ yena̱
jīva̎nthsuva̱rgaṃ lo̱kametīti̍ jīvagra̱ho vā e̱ṣa yadadā̱bhyo'na̍bhiṣutasya gṛhṇāti̱
jīva̍ntame̱vainagͫ̍ suva̱rgaṃ lo̱kaṃ ga̍mayati̱ vi vā e̱tadya̱jñaṃ chi̍ndanti̱
yadadā̎bhye sa2gͫsthā̱paya̍ntya̱g̱ͫśūnapi̍ sṛjati ya̱jñasya̱ saṃta̍tyai
||6.6.9||da̱bhno̱tyana̍bhiṣutasya gṛhṇā̱tyekā̱nna vigͫ̍śa̱tiśca̍
||6.6.9||36 de̱vā vai pra̱bāhu̱ggrahā̍nagṛhṇata̱ sa e̱taṃ pra̱jāpa̍tira̱g̱ͫśuma̍paśya̱t
tama̍gṛhṇīta̱ tena̱ vai sa ā̎rdhno̱dyasyai̱vaṃ vi̱duṣo̱'g̱ͫśurgṛ̱hyata̍
ṛ̱dhnotye̱va sa̱kṛda̍bhiṣutasya gṛhṇāti sa̱kṛddhi sa tenā'rdhno̱nmana̍sā
gṛhṇāti̱ mana̍ iva̱ hi pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jāpa̍te̱rāptyā̱ audu̍ṃbareṇa gṛhṇā̱tyūrgvā
u̍du̱ṃbara̱ ūrja̍me̱vāva̍ ruṃdhe̱ catu̍ḥ srakti bhavati di̱kṣve̍
37 va prati̍ tiṣṭhati̱ yo vā a̱g̱ͫśorā̱yata̍na̱ṃ vedā̱yata̍navānbhavati
vāmade̱vyamiti̱ sāma̱ tadvā a̍syā̱yata̍na̱ṃ mana̍sā̱ gāya̍māno
gṛhṇātyā̱yata̍navāne̱va bha̍vati̱ yada̍dhva̱ryura̱g̱ͫśuṃ
gṛ̱hṇannārdhaye̍du̱bhābhyā̱ṃ nardhye̍tādhva̱ryave̍ ca̱ yaja̍mānāya ca̱
yada̱rdhaye̍du̱bhābhyā̍mṛdhye̱tāna̍vānaṃ gṛhṇāti̱ saivāsyarddhi̱ṟhira̍ṇyama̱bhi
vya̍nitya̱mṛta̱ṃ vai hira̍ṇya̱māyu̍ḥ prā̱ṇa āyu̍ṣai̱vāmṛta̍ma̱bhi dhi̍noti
śa̱tamā̍naṃ bhavati śa̱tāyu̱ḥ puru̍ṣaḥ śa̱tendri̍ya̱ āyu̍ṣye̱vendri̱ye prati̍
tiṣṭhati
||6.6.10||di̱kṣva̍niti vigͫśa̱tiśca̍
||6.6.10||38 pra̱jāpa̍tirde̱vebhyo̍ ya̱jñānvyādi̍śa̱thsa ri̍ricā̱no̍'manyata̱
sa ya̱jñānāgͫ̍ ṣoḍaśa̱dheṃdri̱yaṃ vī̱rya̍mā̱tmāna̍ma̱bhi sama̍kkhida̱t
tatṣo̍ḍa̱śya̍bhava̱nna vai ṣo̍ḍa̱śī nāma̍ ya̱jño̎'sti̱ yadvāva ṣo̍ḍa̱śagg
sto̱tragͫ ṣo̍ḍa̱śagͫ śa̱straṃ tena̍ ṣoḍa̱śī tathṣo̍ḍa̱śina̍ḥ ṣoḍaśi̱tvaṃ
yathṣo̍ḍa̱śī gṛ̱hyata̍ indri̱yame̱va tadvī̱rya̍ṃ yaja̍māna ā̱tmandha̍tte
de̱vebhyo̱ vai su̍va̱rgo lo̱ko
39 na prābha̍va̱tta e̱tagͫ ṣo̍ḍa̱śina̍mapaśya̱ntama̍gṛhṇata̱
tato̱ vai tebhya̍ḥ suva̱rgo lo̱kaḥ prābha̍va̱dyathṣo̍ḍa̱śī gṛ̱hyate̍
suva̱rgasya̍ lo̱kasyā̱bhiji̍tyā̱ indro̱ vai de̱vānā̍mānujāva̱ra ā̍sī̱thsa
pra̱jāpa̍ti̱mupā̍dhāva̱ttasmā̍ e̱tagͫ ṣo̍ḍa̱śina̱ṃ prāya̍ccha̱ttama̍gṛhṇīta̱
tato̱ vai so'gra̍ṃ de̱vatā̍nā̱ṃ paryai̱dyasyai̱vaṃ vi̱duṣa̍ḥ ṣoḍa̱śī gṛ̱hyate
40 'gra̍me̱va sa̍mā̱nānā̱ṃ parye̍ti prātaḥsava̱ne gṛ̍hṇāti̱ vajro̱ vai ṣo̍ḍa̱śī
vajra̍ḥ prātaḥsava̱nagg svāde̱vaina̱ṃ yone̱rnirgṛ̍hṇāti̱ sava̍nesavane̱'bhi
gṛ̍hṇāti̱ sava̍nāthsavanāde̱vaina̱ṃ pra ja̍nayati tṛtīyasava̱ne pa̱śukā̍masya
gṛhṇīyā̱dvajro̱ vai ṣo̍ḍa̱śī pa̱śava̍stṛtīyasava̱naṃ vajre̍ṇai̱vāsmai̍
tṛtīyasava̱nātpa̱śūnava̍ ruṃdhe̱ nokthye̍ gṛhṇīyātpra̱jā vai pa̱śava̍ u̱kthāni̱
yadu̱kthye̍
41 gṛhṇī̱yātpra̱jāṃ pa̱śūna̍sya̱ nirda̍hedatirā̱tre pa̱śukā̍masya
gṛhṇīyā̱dvajro̱ vai ṣo̍ḍa̱śī vajre̍ṇai̱vāsmai̍ pa̱śūna̍va̱rudhya̱
rātri̍yo̱pari̍ṣṭācchamaya̱tyapya̍gniṣṭo̱me rā̍ja̱nya̍sya gṛhṇīyādvyā̱vṛtkā̍mo̱
hi rā̍ja̱nyo̍ yaja̍te sā̱hna e̱vāsmai̱ vajra̍ṃ gṛhṇāti̱ sa e̍na̱ṃ vajro̱
bhūtyā̍ indhe̱ nirvā̍ dahatyekavi̱g̱ͫśagg sto̱traṃ bha̍vati̱ prati̍ṣṭhityai̱
hari̍vacchasyata̱ indra̍sya pri̱yaṃ dhāmo
42 pā̎pnoti̱ kanī̍yāgͫsi̱ vai de̱veṣu̱ chandā̱g̱syāsa̱ñjyāyā̱g̱syasu̍reṣu̱
te de̱vāḥ kanī̍yasā̱ chaṃda̍sā̱ jyāya̱śchando̱'bhi vya̍śagͫsa̱ntato̱ vai
te'su̍rāṇāṃ lo̱kama̍vṛñjata̱ yatkanī̍yasā̱ chaṃda̍sā̱ jyāya̱śchando̱'bhi
vi̱śagͫsa̍ti̱ bhrātṛ̍vyasyai̱va tallo̱kaṃ vṛ̍ṅkte̱ ṣaḍa̱kṣarā̱ṇyati̍
recayanti̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍ ṛ̱tūne̱va prī̍ṇāti ca̱tvāri̱ pūrvā̱ṇyava̍ kalpayanti̱
43 catu̍ṣpada e̱va pa̱śūnava̍ ruṃdhe̱ dve utta̍re dvi̱pada̍ e̱vāva̍
ruṃdhe'nu̱ṣṭubha̍ma̱bhi saṃ pā̍dayanti̱ vāgvā a̍nu̱ṣṭuptasmā̎tprā̱ṇānā̱ṃ
vāgu̍tta̱mā sa̍mayāviṣi̱te sūrye̍ ṣoḍa̱śina̍ḥ sto̱tramu̱pāka̍rotye̱tasmi̱nvai
lo̱ka indro̍ vṛ̱trama̍hanthsā̱kṣāde̱va vajra̱ṃ bhrātṛ̍vyāya̱ pra
ha̍ratyaruṇapiśa̱ṅgo'śvo̱ dakṣi̍ṇai̱tadvai vajra̍sya rū̱pagͫ samṛ̍ddhyai
||6.6.11||lo̱ko vi̱duṣa̍ḥ ṣoḍa̱śī gṛ̱hyate̱ yadukthye̍ dhāma̍ kalpayanti
sa̱ptaca̍tvārigͫśacca
||6.6.11||