Pañcama kāṇḍa

1 sā̱vi̱trāṇi̍ juhoti̱ prasū̎tyai caturgṛhī̱tena̍ juhoti̱ catu̍ṣpādaḥ

pa̱śava̍ḥ pa̱śūne̱vāva̍ ruṃdhe̱ cata̍sro̱ diśo̍ di̱kṣve̍va prati̍ tiṣṭhati̱

chandāgͫ̍si de̱vebhyo'pā̎krāma̱nna vo̍'bhā̱gāni̍ ha̱vyaṃ va̍kṣyāma̱ iti̱

tebhya̍ e̱tacca̍turgṛhī̱tama̍dhārayan puro'nuvā̱kyā̍yai yā̱jyā̍yai de̱vatā̍yai

vaṣaṭkā̱rāya̱ yacca̍turgṛhī̱taṃ ju̱hoti̱ chandāg̍sye̱va tatprī̍ṇāti̱ tānya̍sya

prī̱tāni̍ de̱vebhyo̍ ha̱vyaṃ va̍hanti̱ yaṃ kā̱maye̍ta̱

2 pāpī̍yānthsyā̱dityekai̍ka̱ṃ tasya̍ juhuyā̱dāhu̍tībhire̱vaina̱mapa̍

gṛhṇāti̱ pāpī̍yānbhavati̱ yaṃ kā̱maye̍ta̱ vasī̍yānthsyā̱diti̱ sarvā̍ṇi̱

tasyā̍nu̱drutya̍ juhuyā̱dāhu̍tyai̱vaina̍ma̱bhi kra̍mayati̱ vasī̍yānbhava̱tyatho̍

ya̱jñasyai̱vaiṣābhikrā̎nti̱reti̱ vā e̱ṣa ya̍jñamu̱khādṛddhyā̱

yo̎'gnerde̱vatā̍yā̱ etya̱ṣṭāve̱tāni̍ sāvi̱trāṇi̍ bhavantya̱ṣṭākṣa̍rā gāya̱trī

gā̍ya̱tro̎

3 'gnistenai̱va ya̍jñamu̱khādṛddhyā̍ a̱gnerde̱vatā̍yai̱ naitya̱ṣṭau sā̍vi̱trāṇi̍

bhava̱ntyāhu̍tirnava̱mī tri̱vṛta̍me̱va ya̍jñamu̱khe vi yā̍tayati̱ yadi̍

kā̱maye̍ta̱ chandāgͫ̍si yajñayaśa̱senā̎rpayeya̱mityṛca̍manta̱māṃ

ku̍ryā̱cchandāg̍sye̱va ya̍jñayaśa̱senā̎rpayati̱ yadi̍ kā̱maye̍ta̱

yaja̍mānaṃ yajñayaśa̱senā̎rpayeya̱miti̱ yaju̍ranta̱maṃ ku̍ryā̱dyaja̍māname̱va

ya̍jñayaśa̱senā̎rpayatyṛ̱cā stoma̱g̱ͫ sama̍rdha̱yetyā̍

4 'ha̱ samṛ̍ddhyai ca̱turbhi̱rabhri̱mā da̍tte ca̱tvāri̱ chandāgͫ̍si̱

chando̍bhire̱va de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱va ityā̍ha̱ prasū̎tyā

a̱gnirde̱vebhyo̱ nilā̍yata̱ sa veṇu̱ṃ prāvi̍śa̱thsa e̱tāmū̱timanu̱

sama̍cara̱dyadveṇo̎ḥ suṣi̱ragͫ su̍ṣi̱rābhri̍rbhavati sayoni̱tvāya̱ sa

yatra̍ya̱trāva̍sa̱ttatkṛ̱ṣṇama̍bhavatkalmā̱ṣī bha̍vati rū̱pasa̍mṛddhyā

ubhayata̱ḥ, kṣṇūrbha̍vatī̱taścā̱muta̍ścā̱rkasyāva̍ruddhyai vyāmamā̱trī

bha̍vatye̱tāva̱dvai puru̍ṣe vī̱rya̍ṃ vī̱rya̍saṃmi̱tā'pa̍rimitā

bhava̱tyapa̍rimita̱syāva̍ruddhyai̱ yo vana̱spatī̍nāṃ phala̱grahi̱ḥ sa e̍ṣāṃ

vī̱ryā̍vānphala̱grahi̱rveṇu̍rvaiṇa̱vī bha̍vati vī̱rya̍syāva̍ruddhyai

||5.1.1||

kā̱maye̍ta gāya̱tro̎rdha̱yeti̍ ca sa̱ptavigͫ̍śatiśca

||5.1.1||

5 vyṛ̍ddha̱ṃ vā e̱tadya̱jñasya̱ yada̍ya̱juṣke̍ṇa kri̱yata̍

i̱māma̍gṛbhṇan raśa̱nāmṛ̱tasyetya̍śvābhi̱ dhānī̱mā da̍tte̱ yaju̍ṣkṛtyai

ya̱jñasya̱ samṛ̍ddhyai̱ pratū̎rtaṃ vāji̱nnā dra̱vetyaśva̍ma̱bhi

da̍dhāti rū̱pame̱vāsyai̱tanma̍hi̱māna̱ṃ vyāca̍ṣṭe yu̱ñjāthā̱g̱ͫ

rāsa̍bhaṃ yu̱vamiti̍ garda̱bhamasa̍tye̱va ga̍rda̱bhaṃ prati̍ ṣṭhāpayati̱

tasmā̱daśvā̎dgarda̱bho'sa̍ttaro̱ yoge̍yoge ta̱vasta̍ra̱mityā̍ha̱

6 yoge̍yoga e̱vaina̍ṃ yuṅkte̱ vāje̍vāje havāmaha̱ ityā̱hānna̱ṃ vai vājo'nna̍me̱vāva̍

ruṃdhe̱ sakhā̍ya̱ indra̍mū̱taya̱ ityā̍hendri̱yame̱vāva̍ ruṃdhe̱'gnirde̱vebhyo̱

nilā̍yata̱ taṃ pra̱jāpa̍ti̱ranva̍vindatprājāpa̱tyo'śvo'śve̍na̱

saṃbha̍ra̱tyanu̍vittyai pāpavasya̱ saṃ vā e̱tatkri̍yate̱ yacchreya̍sā ca̱ pāpī̍yasā

ca samā̱naṃ karma̍ ku̱rvanti̱ pāpī̍yā̱ṉ

7 hyaśvā̎dgarda̱bho'śva̱ṃ pūrva̍ṃ nayanti pāpavasya̱sasya̱ vyāvṛ̍ttyai

tasmā̱cchreyāgͫ̍sa̱ṃ pāpī̍yānpa̱ścādanve̍ti ba̱hurvai bhava̍to̱

bhrātṛ̍vyo̱ bhava̍tīva̱ khalu̱ vā e̱ṣa yo̎'gniṃ ci̍nu̱te va̱jryaśva̍ḥ

pra̱tūrva̱nnehya̍va̱krāma̱nnaśa̍stī̱rityā̍ha̱ vajre̍ṇai̱va pā̱pmāna̱ṃ

bhrātṛ̍vya̱mava̍ krāmati ru̱drasya̱ gāṇa̍patyā̱dityā̍ha rau̱drā vai pa̱śavo̍

ru̱drāde̱va

8 pa̱śūnni̱ryācyā̱tmane̱ karma̍ kurute pū̱ṣṇā sa̱yujā̍ sa̱hetyā̍ha pū̱ṣā vā

adhva̍nāgͫ sanne̱tā sama̍ṣṭyai̱ purī̍ṣāyatano̱ vā e̱ṣa yada̱gniraṃgi̍raso̱

vā e̱tamagre̍ de̱vatā̍nā̱g̱ͫ sama̍bharanpṛthi̱vyāḥ sa̱dhasthā̍da̱gniṃ

pu̍rī̱ṣya̍maṅgira̱svadacche̱hītyā̍ha̱ sāya̍taname̱vaina̍ṃ de̱vatā̍bhi̱ḥ

saṃbha̍ratya̱gniṃ pu̍rī̱ṣya̍maṅgira̱svadacche̍ma̱ ityā̍ha̱ yena̍

9 sa̱ṅgaccha̍te̱ vāja̍me̱vāsya̍ vṛṅkte pra̱jāpa̍taye prati̱procyā̱gniḥ

sa̱ṃbhṛtya̱ ityā̍huri̱yaṃ vai pra̱jāpa̍ti̱stasyā̍ e̱tacchrotra̱ṃ

yadva̱lmīko̱'gniṃ pu̍rī̱ṣya̍maṅgira̱svadbha̍riṣyāma̱ iti̍ valmīkava̱pāmupa̍

tiṣṭhate sā̱kṣāde̱va pra̱jāpa̍taye prati̱procyā̱gnigͫ saṃ bha̍ratya̱gniṃ

pu̍rī̱ṣya̍maṅgira̱svadbha̍rāma̱ ityā̍ha̱ yena̍ sa̱ṅgaccha̍te̱ vāja̍me̱vāsya̍

vṛ̱ṅkte'nva̱gniru̱ṣasā̱magra̍

10 makhya̱dityā̱hānu̍khyātyā ā̱gatya̍ vā̱jyadhva̍na ā̱kramya̍

vājinpṛthi̱vīmityā̍he̱cchatye̱vaina̱ṃ pūrva̍yā vi̱ndatyutta̍rayā̱ dvābhyā̱mā

kra̍mayati̱ prati̍ṣṭhityā̱ anu̍rūpābhyā̱ṃ tasmā̱danu̍rūpāḥ pa̱śava̱ḥ pra jā̍yante̱

dyauste̍ pṛ̱ṣṭhaṃ pṛ̍thi̱vī sa̱dhastha̱mityā̍hai̱bhyo vā e̱taṃ lo̱kebhya̍ḥ

pra̱jāpa̍ti̱ḥ samai̍rayadrū̱pame̱vāsyai̱tanma̍hi̱māna̱ṃ vyāca̍ṣṭe va̱jrīvā

e̱ṣa yadaśvo̍ da̱dbhira̱nyato̍dadbhyo̱ bhūyā̱3gͫlloma̍bhirubha̱yāda̍dbhyo̱

yaṃ dvi̱ṣyāttama̍dhaspa̱daṃ dhyā̍ye̱dvajre̍ṇai̱vainagg̍ stṛṇute

||5.1.2||

ā̱ha̱

pāpī̍yānru̱drāde̱va yenā'gra̍ṃ va̱jrī vai sa̱ptada̍śa ca

||5.1.2||

11 utkrā̱moda̍kramī̱diti̱ dvābhyā̱mutkra̍mayati̱ prati̍ṣṭhityā̱ anu̍rūpābhyā̱ṃ

tasmā̱danu̍rūpāḥ pa̱śava̱ḥ pra jā̍yante̱'pa upa̍ sṛjati̱ yatra̱ vā āpa̍

upa̱ gaccha̍nti̱ tadoṣa̍dhaya̱ḥ prati̍ tiṣṭha̱ntyoṣa̍dhīḥ prati̱ tiṣṭha̍ntīḥ

pa̱śavo'nu̱ prati̍ tiṣṭhanti pa̱śūn, ya̱jño ya̱jñaṃ yaja̍māno̱ yaja̍mānaṃ

pra̱jāstasmā̍da̱pa upa̍ sṛjati̱ prati̍ṣṭhityai̱ yada̍dhva̱ryura̍na̱gnāvāhu̍tiṃ

juhu̱yāda̱ndho̎'dhva̱ryuḥ

12 syā̱drakṣāgͫ̍si ya̱jñagͫ ha̍nyu̱ṟhira̍ṇyamu̱pāsya̍ juhotyagni̱vatye̱va

ju̍hoti̱ nāndho̎'dhva̱ryurbhava̍ti̱ na ya̱jñagͫ rakṣāgͫ̍si ghnanti̱

jigha̍rmya̱gniṃ mana̍sā ghṛ̱tenetyā̍ha̱ mana̍sā̱ hi puru̍ṣo ya̱jñama̍bhi̱

gaccha̍ti prati̱kṣyanta̱ṃ bhuva̍nāni̱ viśvetyā̍ha̱ sarva̱gg̱ hye̍ṣa

pra̱tyaṅkṣeti̍ pṛ̱thuṃ ti̍ra̱ścā vaya̍sā bṛ̱hanta̱mityā̱hālpo̱ hye̍ṣa

jā̱to ma̱hān

13 bhava̍ti̱ vyaci̍ṣṭha̱mannagͫ̍ rabha̱saṃ vidā̍na̱mityā̱hānna̍me̱vāsmai̎

svadayati̱ sarva̍masmai svadate̱ ya e̱vaṃ vedātvā̍ jigharmi̱ vaca̍sā ghṛ̱tenetyā̍ha̱

tasmā̱dyatpuru̍ṣo̱ mana̍sābhi̱ gaccha̍ti̱ tadvā̱cā va̍datyara̱kṣasetyā̍ha̱

rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai̱ marya̍śrīḥ spṛha̱yadva̍rṇo a̱gnirityā̱hāpa̍ citime̱vāsmi̍n

dadhā̱tyapa̍ citimānbhavati̱ ya e̱vaṃ

14 veda̱ mana̍sā̱ tvai tāmāptu̍marhati̱ yāma̍dhva̱ryura̍na̱gnā vāhu̍tiṃ ju̱hoti̱

mana̍svatībhyāṃ juho̱tyāhu̍tyo̱rāptyai̱ dvābhyā̱ṃ prati̍ṣṭhityai yajñamu̱khe

ya̍jñamukhe̱ vai kri̱yamā̍ṇe ya̱jñagͫ rakṣāgͫ̍si jighāgͫsantye̱tarhi̱ khalu̱

vā e̱tadya̍jñamu̱khaṃ yarhye̍na̱dāhu̍tiraśnu̱te pari̍ likhati̱ rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai

ti̱sṛbhi̱ḥ pari̍ likhati tri̱vṛdvā a̱gniryāvā̍ne̱vāgnistasmā̱drakṣā̱g̱syapa̍ hanti

15 gāyatri̱yā pari̍ likhati̱ tejo̱ vai gā̍ya̱trī teja̍sai̱vaina̱ṃ pari̍ gṛhṇāti

tri̱ṣṭubhā̱ pari̍ likhatīṃdri̱yaṃ vai tri̱ṣṭugi̍ndri̱yeṇai̱vaina̱ṃ pari̍

gṛhṇātyanu̱ṣṭubhā̱ pari̍ likhatyanu̱ṣṭupsarvā̍ṇi̱ chandāgͫ̍si pari̱bhūḥ

paryā̎ptyai madhya̱to̍'nu̱ṣṭubhā̱ vāgvā a̍nu̱ṣṭuptasmā̎nmadhya̱to vā̱cā va̍dāmo

gāyatri̱yā pra̍tha̱mayā̱ pari̍ likha̱tyathā̍nu̱ṣṭubhātha̍ tri̱ṣṭubhā̱ tejo̱

vai gā̍ya̱trī ya̱jño̍'nu̱ṣṭugi̍ṃdri̱yaṃ tri̱ṣṭupteja̍sā cai̱vendri̱yeṇa̍

cobha̱yato̍ ya̱jñaṃ pari̍ gṛhṇāti

||5.1.3||

a̱ndho̎'dhva̱ryurma̱hānbha̍vati̱

ya e̱vagͫ ha̍nti tri̱ṣṭubhā̱ tejo̱ vai gā̍ya̱trī trayo̍daśa ca

||5.1.3||

16 de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱va iti̍ khanati̱ prasū̎tyā̱ atho̍ dhū̱mame̱vaitena̍

janayati̱ jyoti̍ṣmantaṃ tvāgne su̱pratī̍ka̱mityā̍ha̱ jyoti̍re̱vaitena̍ janayati̱

so̎'gnirjā̱taḥ pra̱jāḥ śu̱cārpa̍ya̱ttaṃ de̱vā a̍rdha̱rcenā̍śamayañchi̱vaṃ

pra̱jābhyo'higͫ̍santa̱mityā̍ha pra̱jābhya̍ e̱vainagͫ̍ śamayati̱ dvābhyā̎ṃ

khanati̱ prati̍ṣṭhityā a̱pāṃ pṛ̱ṣṭhama̱sīti̍ puṣkarapa̱rṇamā

17 ha̍ratya̱pāṃ vā e̱tatpṛ̱ṣṭhaṃ yatpu̍ṣkarapa̱rṇagͫ rū̱peṇai̱vaina̱dā ha̍rati

puṣkarapa̱rṇena̱ saṃbha̍rati̱ yoni̱rvā a̱gneḥ pu̍ṣkarapa̱rṇagͫ sayo̍nime̱vāgnigͫ

saṃbha̍rati kṛṣṇāji̱nena̱ saṃbha̍rati ya̱jño vai kṛ̍ṣṇāji̱naṃ ya̱jñenai̱va

ya̱jñagͫ saṃbha̍rati̱ yadgrā̱myāṇā̎ṃ paśū̱nāṃ carma̍ṇā sa̱ṃbhare̎d grā̱myān

pa̱śūñchu̱cārpa̍yetkṛṣṇāji̱nena̱ saṃbha̍ratyāra̱ṇyāne̱va pa̱śūn

18 chu̱cārpa̍yati̱ tasmā̎thsa̱māva̍tpaśū̱nāṃ pra̱jāya̍mānānāmāra̱ṇyāḥ pa̱śava̱ḥ

kanī̍yāgͫsaḥ śu̱cā hyṛ̍tā lo̍ma̱taḥ saṃbha̍ra̱tyato̱ hya̍sya̱ medhya̍ṃ

kṛṣṇāji̱naṃ ca̍ puṣkarapa̱rṇaṃ ca̱ sa2gͫ stṛ̍ṇātī̱yaṃ vai kṛ̍ṣṇāji̱nama̱sau

pu̍ṣkarapa̱rṇamā̱bhyāme̱vaina̍mubha̱yata̱ḥ pari̍ gṛhṇātya̱gnirde̱vebhyo̱

nilā̍yata̱ tamatha̱rvānva̍paśya̱datha̍rvā tvā pratha̱mo nira̍manthadagna̱ ityā̍

19 'ha̱ ya e̱vaina̍ma̱nvapa̍śya̱ttenai̱vaina̱g̱ͫ saṃbha̍rati̱ tvāma̍gne̱

puṣka̍rā̱dadhītyā̍ha puṣkarapa̱rṇe hye̍na̱mupa̍śrita̱mavi̍nda̱ttamu̍

tvā da̱dhyaṅṅṛṣi̱rityā̍ha da̱dhyaṅ vā ā̍tharva̱ṇaste̍ja̱svyā̍sī̱t teja̍

e̱vāsmi̍ndadhāti̱ tamu̍ tvā pā̱thyo vṛṣetyā̍ha̱ pūrva̍me̱vodi̱tamutta̍reṇā̱bhi

gṛ̍ṇāti

20 cata̱sṛbhi̱ḥ saṃbha̍rati ca̱tvāri̱ chandāgͫ̍si̱ chando̍bhire̱va

gā̍ya̱trībhi̍rbrāhma̱ṇasya̍ gāya̱tro hi brā̎hma̱ṇastri̱ṣṭugbhī̍ rāja̱nya̍sya̱

traiṣṭu̍bho̱ hi rā̍ja̱nyo̍ yaṃ kā̱maye̍ta̱ vasī̍yānthsyā̱dityu̱bhayī̍bhi̱stasya̱

saṃbha̍re̱tteja̍ścai̱vāsmā̍ iṃdri̱yaṃ ca̍ sa̱mīcī̍ dadhātyaṣṭā̱bhiḥ

saṃbha̍ratya̱ṣṭākṣa̍rā gāya̱trī gā̍ya̱tro̎'gniryāvā̍ne̱vāgnistagͫ

saṃbha̍rati̱ sīda̍ hota̱rityā̍ha de̱vatā̍ e̱vāsmai̱ sagͫ sā̍dayati̱ ni hoteti̍

manu̱ṣyā̎nthsagͫ sī̍da̱sveti̱ vayāgͫ̍si̱ jani̍ṣvā̱ hi jenyo̱ agre̱

ahnā̱mityā̍ha devamanu̱ṣyāne̱vāsmai̱ sagͫ sa̍nnā̱n pra ja̍nayati

||5.1.4||

aiva pa̱śūniti̍ gṛṇāti hota̱riti̍ sa̱ptavigͫ̍śatiśca

||5.1.4||

21 krū̱rami̍va̱ vā a̍syā e̱tatka̍roti̱ yatkhana̍tya̱pa upa̍ sṛja̱tyāpo̱ vai

śā̱ntāḥ śā̱ntābhi̍re̱vāsyai̱ śucagͫ̍ śamayati̱ saṃ te̍ vā̱yurmā̍ta̱riśvā̍

dadhā̱tvityā̍ha prā̱ṇo vai vā̱yuḥ prā̱ṇenai̱vāsyai̎ prā̱ṇagͫ saṃ da̍dhāti̱ saṃ

te̍ vā̱yurityā̍ha̱ tasmā̎dvā̱yupra̍cyutā di̱vo vṛṣṭi̍rīrte̱ tasmai̍ ca devi̱

vaṣa̍ḍastu̱

22 tubhya̱mityā̍ha̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍ ṛ̱tuṣve̱va vṛṣṭi̍ṃ dadhāti̱

tasmā̱thsarvā̍nṛ̱tūn, va̍rṣati̱ yadva̍ṣaṭ ku̱ryādyā̱tayā̍māsya vaṣaṭkā̱raḥ

syā̱dyanna va̍ṣaṭ ku̱ryādrakṣāgͫ̍si ya̱jñagͫ ha̍nyu̱rvaḍityā̍ha

pa̱ro'kṣa̍me̱va vaṣa̍ṭkaroti̱ nāsya̍ yā̱tayā̍mā vaṣaṭkā̱ro bhava̍ti̱ na

ya̱jñagͫ rakṣāgͫ̍si ghnanti̱ sujā̍to̱ jyoti̍ṣā sa̱hetya̍nu̱ṣṭubhopa̍

nahyatyanu̱ṣṭup

23 sarvā̍ṇi̱ chandāgͫ̍si̱ chandāgͫ̍si̱ khalu̱ vā a̱gneḥ pri̱yā ta̱nūḥ

pri̱yayai̱vaina̍ṃ ta̱nuvā̱ pari̍ dadhāti̱ vedu̍ko̱ vāso̍ bhavati̱ ya e̱vaṃ veda̍

vāru̱ṇo vā a̱gnirupa̍naddha̱ udu̍ tiṣṭha svadhvaro̱rdhva ū̱ṣuṇa̍ ū̱taya̱ iti̍

sāvi̱trībhyā̱mutti̍ṣṭhati savi̱tṛpra̍sūta e̱vāsyo̱rdhvāṃ va̍ruṇame̱nimuthsṛ̍jati̱

dvābhyā̱ṃ prati̍ṣṭhityai̱ sa jā̱to garbho̍ asi̱

24 roda̍syo̱rityā̍he̱me vai roda̍sī̱ tayo̍re̱ṣa garbho̱

yada̱gnistasmā̍de̱vamā̱hāgne̱ cāru̱rvibhṛ̍ta̱ oṣa̍dhī̱ṣvityā̍ha ya̱dā hye̍taṃ

vi̱bhara̱ntyatha̱ cāru̍taro̱ bhava̍ti̱ pra mā̱tṛbhyo̱ adhi̱ kani̍kradadgā̱

ityā̱hauṣa̍dhayo̱ vā a̍sya mā̱tara̱stābhya̍ e̱vaina̱ṃ pra cyā̍vayati sthi̱ro

bha̍va vī̱ḍva̍ṅga̱ iti̍ garda̱bha ā sā̍dayati̱

25 saṃ na̍hyatye̱vaina̍me̱tayā̎ sthe̱mne ga̍rda̱bhena̱ saṃ bha̍rati̱

tasmā̎dgarda̱bhaḥ pa̍śū̱nāṃ bhā̍rabhā̱rita̍mo garda̱bhena̱ saṃ bha̍rati̱

tasmā̎dgarda̱bho'pya̍nāle̱śe'tya̱nyānpa̱śūnme̎dya̱tyanna̱gg̱ hye̍nenā̱rkagͫ

sa̱ṃ bhara̍nti garda̱bhena̱ saṃ bha̍rati̱ tasmā̎dgarda̱bho dvi̱retā̱ḥ sankani̍ṣṭhaṃ

paśū̱nāṃ pra jā̍yate̱'gnirhya̍sya̱ yoni̍ṃ ni̱rdaha̍ti pra̱jāsu̱ vā e̱ṣa

e̱tarhyārū̍ḍha̱ḥ

26 sa ī̎śva̱raḥ pra̱jāḥ śu̱cā pra̱daha̍ḥ śi̱vo bha̍va pra̱jābhya̱ ityā̍ha

pra̱jābhya̍ e̱vainagͫ̍ śamayati̱ mānu̍ṣībhya̱stvama̍ṅgira̱ ityā̍ha

māna̱vyo̍ hi pra̱jā mā dyāvā̍pṛthi̱vī a̱bhi śū̍śuco̱ māntari̍kṣa̱ṃ

mā vana̱spatī̱nityā̍hai̱bhya e̱vaina̍ṃ lo̱kebhya̍ḥ śamayati̱ praitu̍ vā̱jī

kani̍krada̱dityā̍ha vā̱jī hye̍ṣa nāna̍da̱drāsa̍bha̱ḥ patvetyā̍

27 'ha̱ rāsa̍bha̱ iti̱ hye̍tamṛṣa̱yo'va̍da̱n bhara̍nna̱gniṃ

pu̍rī̱ṣya̍mityā̍hā̱gni2gͫ hye̍ṣa bhara̍ti̱ mā pā̱dyāyu̍ṣaḥ

pu̱retyā̱hāyu̍re̱vāsmi̍ndadhāti̱ tasmā̎dgarda̱bhaḥ sarva̱māyu̍reti̱ tasmā̎dgarda̱bhe

pu̱rāyu̍ṣa̱ḥ pramī̍te bibhyati̱ vṛṣā̱gniṃ vṛṣa̍ṇa̱ṃ bhara̱nnityā̍ha̱ vṛṣā̱

hye̍ṣa vṛṣā̱gnira̱pāṃ garbhagͫ̍

28 samu̱driya̱mityā̍hā̱pāg hye̍ṣa garbho̱ yada̱gniragna̱ ā yā̍hi vī̱taya̱ iti̱ vā

i̱mau lo̱kau vyai̍tā̱magna̱ ā yā̍hi vī̱taya̱ iti̱ yadāhā̱nayo̎rlo̱kayo̱rvītyai̱

pracyu̍to̱ vā e̱ṣa ā̱yata̍nā̱daga̍taḥ prati̱ṣṭhāgͫ sa e̱tarhya̍dhva̱ryuṃ ca̱

yaja̍mānaṃ ca dhyāyatyṛ̱tagͫ sa̱tyamityā̍he̱yaṃ vā ṛ̱tama̱sau

29 sa̱tyama̱nayo̍re̱vaina̱ṃ prati̍ ṣṭhāpayati̱ nārti̱mārccha̍tyadhva̱ryurna

yaja̍māno̱ varu̍ṇo̱ vā e̱ṣa yaja̍mānama̱bhyaiti̱ yada̱gnirupa̍naddha̱

oṣa̍dhaya̱ḥ prati̍ gṛhṇītā̱gnime̱tamityā̍ha̱ śāntyai̱ vyasya̱nviśvā̱

ama̍tī̱rarā̍tī̱rityā̍ha̱ rakṣa̍sā̱mapa̍ hatyai ni̱ṣīda̍nno̱ apa̍ durma̱tigͫ

ha̍na̱dityā̍ha̱ prati̍ṣṭhityā̱ oṣa̍dhaya̱ḥ prati̍ modadhva

30 mena̱mityā̱hauṣa̍dhayo̱ vā a̱gnerbhā̍ga̱dheya̱ṃ tābhi̍re̱vaina̱g̱ͫ

sama̍rdhayati̱ puṣpā̍vatīḥ supippa̱lā ityā̍ha̱ tasmā̱doṣa̍dhaya̱ḥ phala̍ṃ

gṛhṇantya̱yaṃ vo̱ garbha̍ ṛ̱tviya̍ḥ pra̱tnagͫ sa̱dhastha̱māsa̍da̱dityā̍ha̱

yābhya̍ e̱vaina̍ṃ pracyā̱vaya̍ti̱ tāsve̱vaina̱ṃ prati̍ ṣṭhāpayati̱ dvābhyā̍mu̱pāva̍

harati̱ prati̍ṣṭhityai

||5.1.5||

a̱stva̱nu̱ṣṭuba̍si sādaya̱tyārū̍ḍha̱ḥ patveti̱

garbha̍ma̱sau mo̍dadhva̱ṃ dvica̍tvārigͫśacca

||5.1.5||

31 vā̱ru̱ṇo vā a̱gnirupa̍naddho̱ vi pāja̱seti̱ vi sragͫ̍sayati savi̱tṛpra̍sūta

e̱vāsya̱ viṣū̍cīṃ varuṇame̱niṃ vi sṛ̍jatya̱pa upa̍ sṛja̱tyāpo̱ vai śā̱ntāḥ

śā̱ntābhi̍re̱vāsya̱ śucagͫ̍ śamayati ti̱sṛbhi̱rupa̍ sṛjati tri̱vṛdvā

a̱gniryāvā̍ne̱vāgnistasya̱ śucagͫ̍ śamayati mi̱traḥ sa̱g̱ͫsṛjya̍

pṛthi̱vīmityā̍ha mi̱tro vai śi̱vo de̱vānā̱ṃ tenai̱vai

32 na̱g̱ͫ sagͫ sṛ̍jati̱ śāntyai̱ yadgrā̱myāṇā̱ṃ pātrā̍ṇāṃ ka̱pālai̎ḥ

sagͫsṛ̱jedgrā̱myāṇi̱ pātrā̍ṇi śu̱cārpa̍yedarmakapā̱laiḥ sagͫ sṛ̍jatye̱tāni̱

vā a̍nupajīvanī̱yāni̱ tānye̱va śu̱cārpa̍yati̱ śarka̍rābhi̱ḥ sagͫ sṛ̍jati̱

dhṛtyā̱ atho̍ śa̱ntvāyā̍jalo̱maiḥ sagͫ sṛ̍jatye̱ṣā vā a̱gneḥ pri̱yā

ta̱nūryada̱jā pri̱yayai̱vaina̍ṃ ta̱nuvā̱ sagͫ sṛ̍ja̱tyatho̱ teja̍sā

kṛṣṇāji̱nasya̱ loma̍bhi̱ḥ sagͫ

33 sṛ̍jati ya̱jño vai kṛ̍ṣṇāji̱naṃ ya̱jñenai̱va ya̱jñagͫ sagͫ

sṛ̍jati ru̱drāḥ sa̱ṃbhṛtya̍ pṛthi̱vīmityā̍hai̱tā vā e̱taṃ de̱vatā̱ agre̱

sama̍bhara̱ntābhi̍re̱vaina̱g̱ͫ saṃ bha̍rati ma̱khasya̱ śiro̱'sītyā̍ha ya̱jño

vai ma̱khastasyai̱tacchiro̱ yadu̱khā tasmā̍de̱vamā̍ha ya̱jñasya̍ pa̱de stha̱

ityā̍ha ya̱jñasya̱ hye̍te

34 pa̱de atho̱ prati̍ṣṭhityai̱ prānyābhi̱ryaccha̱tyanva̱nyairma̍ntrayate

mithuna̱tvāya̱ tryu̍ddhiṃ karoti̱ traya̍ i̱me lo̱kā e̱ṣāṃ lo̱kānā̱māptyai̱

chando̍bhiḥ karoti vī̱rya̍ṃ vai chandāgͫ̍si vī̱rye̍ṇai̱vainā̎ṃ karoti̱ yaju̍ṣā̱

bila̍ṃ karoti̱ vyāvṛ̍ttyā̱ iya̍tīṃ karoti pra̱jāpa̍tinā yajñamu̱khena̱ saṃmi̍tāṃ

dvista̱nāṃ ka̍roti̱ dyāvā̍pṛthi̱vyordohā̍ya̱ catu̍ḥstanāṃ karoti paśū̱nāṃ

dohā̍yā̱ṣṭāsta̍nāṃ karoti̱ chaṃda̍sā̱ṃ dohā̍ya̱ navā̎śrimabhi̱ cara̍taḥ

kuryāttri̱vṛta̍me̱va vajragͫ̍ sa̱ṃbhṛtya̱ bhrātṛ̍vyāya̱ pra ha̍rati̱

stṛtyai̍ kṛ̱tvāya̱ sā ma̱hīmu̱khāmiti̱ ni da̍dhāti de̱vatā̎sve̱vainā̱ṃ prati̍

ṣṭhāpayati

||5.1.6||

tenai̱va loma̍bhi̱ssame̱te a̍bhi̱cara̍ta̱ eka̍vigͫśatiśca

||5.1.6||

35 sa̱ptabhi̍rdhūpayati sa̱pta vai śī̍rṣa̱ṇyā̎ḥ prā̱ṇāḥ śira̍

e̱tadya̱jñasya̱ yadu̱khā śī̱ṟṣanne̱va ya̱jñasya̍ prā̱ṇānda̍dhāti̱

tasmā̎thsa̱pta śī̱ṟṣanprā̱ṇā a̍śva śa̱kena̍ dhūpayati prājāpa̱tyo vā aśva̍ḥ

sayoni̱tvāyādi̍ti̱stvetyā̍he̱yaṃ vā adi̍ti̱radi̍tyai̱vādi̍tyāṃ khanatya̱syā

akrū̍raṅkārāya̱ na hi svaḥ svagͫ hi̱nasti̍ de̱vānā̎ṃ tvā̱ patnī̱rityā̍ha de̱vānā̱ṃ

36 vā e̱tāṃ patna̱yo'gre̍'kurva̱ntābhi̍re̱vainā̎ṃ dadhāti dhi̱ṣaṇā̱stvetyā̍ha vi̱dyā

vai dhi̱ṣaṇā̍ vi̱dyābhi̍re̱vainā̍ma̱bhīnddhe̱ gnāstvetyā̍ha̱ chandāgͫ̍si̱ vai

gnāśchando̍bhire̱vaināg̍ śrapayati̱ varū̎traya̱stvetyā̍ha̱ hotrā̱ vai varū̎trayo̱

hotrā̍bhire̱vainā̎ṃ pacati̱ jana̍ya̱stvetyā̍ha de̱vānā̱ṃ vai patnī̱

37 rjana̍ya̱stābhi̍re̱vainā̎ṃ pacati ṣa̱ḍbhiḥ pa̍cati̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍

ṛ̱tubhi̍re̱vainā̎ṃ pacati̱ dviḥ paca̱ntvityā̍ha̱ tasmā̱ddviḥ

sa̍ṃvathsa̱rasya̍ sa̱syaṃ pa̍cyate vāru̱ṇyu̍khābhīddhā̍ mai̱triyopai̍ti̱

śāntyai̍ de̱vastvā̍ savi̱todva̍pa̱tvityā̍ha savi̱tṛpra̍sūta e̱vainā̱ṃ brahma̍ṇā

de̱vatā̍bhi̱rudva̍pa̱tyapa̍dyamānā pṛthi̱vyāśā̱ diśa̱ ā pṛ̱ṇe

38 tyā̍ha̱ tasmā̍da̱gniḥ sarvā̱ diśo'nu̱ vi bhā̱tyutti̍ṣṭha bṛha̱tī bha̍vo̱rdhvā

ti̍ṣṭha dhru̱vā tvamityā̍ha̱ prati̍ṣṭhityā asu̱rya̍ṃ pātra̱manā̎cchṛṇṇa̱mā

cchṛ̍ṇatti deva̱trāka̍raja kṣī̱reṇā' cchṛ̍ṇatti para̱maṃ vā e̱tatpayo̱

yada̍jakṣī̱raṃ pa̍ra̱meṇai̱vainā̱ṃ paya̱sā'cchṛ̍ṇatti̱ yaju̍ṣā̱ vyāvṛ̍ttyai̱

chando̍bhi̱rā cchṛ̍ṇatti̱ chando̍bhi̱rvā e̱ṣā kri̍yate̱ chando̍bhire̱va

chandā̱g̱syā cchṛ̍ṇatti

||5.1.7||

ā̱ha̱ de̱vānā̱ṃ vai patnī̎ḥ pṛṇai̱ṣā

ṣaṭca̍

||5.1.7||

39 eka̍vigͫśatyā̱ māṣai̎ḥ puruṣaśī̱ṟṣamacchai̎tyame̱dhyā vai māṣā̍

ame̱dhyaṃ pu̍ruṣaśī̱ṟṣama̍me̱dhyaire̱vāsyā̍me̱dhyaṃ ni̍rava̱dāya̱

medhya̍ṃ kṛ̱tvāha̍ra̱tyeka̍vigͫśatirbhavantyekavi̱g̱ͫśo vai puru̍ṣa̱ḥ

puru̍ṣa̱syāptyai̱ vyṛ̍ddha̱ṃ vā e̱tatprā̱ṇaira̍me̱dhyaṃ yatpu̍ruṣaśī̱ṟṣagͫ

sa̍pta̱dhā vitṛ̍ṇṇāṃ valmīkava̱pāṃ prati̱ ni da̍dhāti sa̱pta vai śī̍rṣa̱ṇyā̎ḥ

prā̱ṇāḥ prā̱ṇaire̱vaina̱thsama̍rdhayati medhya̱tvāya̱ yāva̍nto̱

40 vai mṛ̱tyuba̍ndhava̱steṣā̎ṃ ya̱ma ādhi̍patya̱ṃ parī̍yāya yamagā̱thābhi̱ḥ

pari̍ gāyati ya̱māde̱vaina̍dvṛṅkte ti̱sṛbhi̱ḥ pari̍ gāyati̱ traya̍ i̱me

lo̱kā e̱bhya e̱vaina̍llo̱kebhyo̍ vṛṅkte̱ tasmā̱dgāya̍te̱ na deya̱ṃ gāthā̱

hi tadvṛ̱ṅkte̎'gnibhya̍ḥ pa̱śūnā la̍bhate̱ kāmā̱ vā a̱gnaya̱ḥ kāmā̍ne̱vāva̍

ruṃdhe yat pa̱śūnnālabhe̱tāna̍varuddhā asya

41 pa̱śava̍ḥ syu̱ryat parya̍gnikṛtānuthsṛ̱jedya̍jñaveśa̱saṃ ku̍ryā̱dyathsagg̍

sthā̱paye̎dyā̱tayā̍māni śī̱ṟṣāṇi̍ syu̱ryatpa̱śūnā̱labha̍te̱ tenai̱va

pa̱śūnava̍ ruṃdhe̱ yatparya̍gnikṛtānuthsṛ̱jati̍ śī̱ṟṣṇāmayā̍tayāmatvāya

prājāpa̱tyena̱ sa2gͫ sthā̍payati ya̱jño vai pra̱jāpa̍tirya̱jña e̱va ya̱jñaṃ

prati̍ ṣṭhāpayati pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jā a̍sṛjata̱ sa ri̍ricā̱no̍'manyata̱ sa

e̱tā ā̱prīra̍paśya̱ttābhi̱rvai sa mu̍kha̱ta

42 ā̱tmāna̱māprī̍ṇīta̱ yade̱tā ā̱priyo̱ bhava̍nti ya̱jño vai

pra̱jāpa̍tirya̱jñame̱vaitābhi̍rmukha̱ta ā prī̍ṇā̱tyapa̍rimitachaṃdaso

bhava̱ntyapa̍rimitaḥ pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jāpa̍te̱rāptyā̍ ūnātiri̱ktā mi̍thu̱nāḥ

prajā̎tyai loma̱śaṃ vai nāmai̱tacchaṃda̍ḥ pra̱jāpa̍teḥ pa̱śavo̍ loma̱śāḥ

pa̱śūne̱vāva̍ ruṃdhe̱ sarvā̍ṇi̱ vā e̱tā rū̱pāṇi̱ sarvā̍ṇi rū̱pāṇya̱gnau citye̎

kriyante̱ tasmā̍de̱tā a̱gneścitya̍sya

43 bhava̱ntyeka̍vigͫśatigͫ sāmidhe̱nīranvā̍ha̱ rugvā

e̍kavi̱g̱ͫśo ruca̍me̱va ga̍ccha̱tyatho̎ prati̱ṣṭhāme̱va pra̍ti̱ṣṭhā

hye̍kavi̱g̱ͫśaścatu̍rvigͫśati̱manvā̍ha̱ catu̍rvigͫśatirardhamā̱sāḥ

sa̍ṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱ro̎'gnirvai̎śvāna̱raḥ sā̱kṣāde̱va vai̎śvāna̱ramava̍

ruṃdhe̱ parā̍cī̱ranvā̍ha̱ parā̍ṅiva̱ hi su̍va̱rgo lo̱kaḥ samā̎stvāgna ṛ̱tavo̍

vardhaya̱ntvityā̍ha̱ samā̍bhire̱vāgniṃ va̍rdhaya

44 tyṛ̱tubhi̍ḥ saṃvathsa̱raṃ viśvā̱ ā bhā̍hi pra̱diśa̍ḥ pṛthi̱vyā

ityā̍ha̱ tasmā̍da̱gniḥ sarvā̱ diśo'nu̱ vi bhā̍ti̱ pratyau̍hatāma̱śvinā̍

mṛ̱tyuma̍smā̱dityā̍ha mṛ̱tyume̱vāsmā̱da pa̍nuda̱tyudva̱yaṃ

tama̍sa̱sparītyā̍ha pā̱pmā vai tama̍ḥ pā̱pmāna̍me̱vāsmā̱dapa̍ ha̱ntyaga̍nma̱

jyoti̍rutta̱mamityā̍hā̱sau vā ā̍di̱tyo jyoti̍rutta̱mamā̍di̱tyasyai̱va sāyu̍jyaṃ

gacchati̱ na sa̍ṃvathsa̱rasti̍ṣṭhati̱ nāsya̱ śrīsti̍ṣṭhati̱ yasyai̱tāḥ

kri̱yante̱ jyoti̍ṣmatīmutta̱māmanvā̍ha̱ jyoti̍re̱vāsmā̍ u̱pari̍ṣṭāddadhāti

suva̱rgasya̍ lo̱kasyānu̍khyātyai

||5.1.8||

yāva̍ntosya mukha̱taścitya̍sya

vardhayatyādi̱tyo̎ṣṭāvigͫ̍śatiśca

||5.1.8||

45 ṣa̱ḍbhirdī̎kṣayati̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍ ṛ̱tubhi̍re̱vaina̍ṃ dīkṣayati

sa̱ptabhi̍rdīkṣayati sa̱pta chandāgͫ̍si̱ chando̍bhire̱vaina̍ṃ dīkṣayati̱ viśve̍

de̱vasya̍ ne̱turitya̍nu̱ṣṭubho̎tta̱mayā̍ juhoti̱ vāgvā a̍nu̱ṣṭuptasmā̎tprā̱ṇānā̱ṃ

vāgu̍tta̱maika̍smāda̱kṣarā̱danā̎ptaṃ pratha̱maṃ pa̱daṃ tasmā̱dyadvā̱co'nā̎pta̱ṃ

tanma̍nu̱ṣyā̍ upa̍ jīvanti pū̱rṇayā̍ juhoti pū̱rṇa i̍va̱ hi pra̱jāpa̍tiḥ

46 pra̱jāpa̍te̱rāptyai̱ nyū̍nayā juhoti̱ nyū̍nā̱ddhi pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jā

asṛ̍jata pra̱jānā̱g̱ͫ sṛṣṭyai̱ yada̱rciṣi̍ pravṛ̱ñjyādbhū̱tamava̍

ruṃdhīta̱ yadaṅgā̍reṣu bhavi̱ṣyadaṅgā̍reṣu̱ pra vṛ̍ṇakti bhavi̱ṣyade̱vāva̍

ruṃdhe bhavi̱ṣyaddhi bhūyo̍ bhū̱tāddvābhyā̱ṃ pra vṛ̍ṇakti dvi̱pādyaja̍māna̱ḥ

prati̍ṣṭhityai̱ brahma̍ṇā̱ vā e̱ṣā yaju̍ṣā̱ saṃbhṛ̍tā̱ yadu̱khā sā

yadbhidye̱tārti̱mārcche̱

47 dyaja̍māno ha̱nyetā̎sya ya̱jño mitrai̱tāmu̱khāṃ ta̱petyā̍ha brahma̱ vai mi̱tro

brahma̍nne̱vainā̱ṃ prati̍ṣṭhāpayati̱ nārti̱mārccha̍ti̱ yaja̍māno̱ nāsya̍ ya̱jño

ha̍nyate̱ yadi̱ bhidye̍ta̱ taire̱va ka̱pālai̱ḥ sagͫsṛ̍je̱thsaiva tata̱ḥ

prāya̍ścitti̱ṟyo ga̱taśrī̱ḥ syānma̍thi̱tvā tasyāva̍ dadhyādbhū̱to vā e̱ṣa sa svāṃ

48 de̱vatā̱mupai̍ti̱ yo bhūti̍kāma̱ḥ syādya u̱khāyai̍ sa̱ṃbhave̱thsa e̱va

tasya̍ syā̱dato̱ hye̍ṣa sa̱ṃbhava̍tye̱ṣa vai sva̍ya̱ṃbhūrnāma̱ bhava̍tye̱va

yaṃ kā̱maye̍ta̱ bhrātṛ̍vyamasmai janayeya̱mitya̱nyata̱stasyā̱hṛtyāva̍

dadhyāthsā̱kṣāde̱vāsmai̱ bhrātṛ̍vyaṃ janayatyaṃba̱rīṣā̱danna̍kāma̱syāva̍

dadhyādaṃba̱rīṣe̱ vā anna̍ṃ bhriyate̱ sayo̎nye̱vānna̱

49 mava̍ ruṃdhe̱ muñjā̱nava̍ dadhā̱tyūrgrvai muñjā̱ ūrja̍me̱vāsmā̱ api̍

dadhātya̱gnirde̱vebhyo̱ nilā̍yata̱ sa kru̍mu̱kaṃ prāvi̍śatkrumu̱kamava̍ dadhāti̱

yade̱vāsya̱ tatra̱ nya̍kta̱ṃ tade̱vāva̍ ruṃdha̱ ājye̍na̱ saṃ yau̎tye̱tadvā a̱gneḥ

pri̱yaṃ dhāma̱ yadājya̍ṃ pri̱yeṇai̱vaina̱ṃ dhāmnā̱ sama̍rdhaya̱tyatho̱ teja̍sā̱

50 vaika̍ṅkatī̱mā da̍dhāti̱ bhā e̱vāva̍ ruṃdhe śamī̱mayī̱mā da̍dhāti̱ śāntyai̱

sīda̱ tvaṃ mā̱tura̱syā u̱pastha̱ iti̍ ti̱sṛbhi̍rjā̱tamupa̍ tiṣṭhate̱ traya̍

i̱me lo̱kā e̱ṣve̍va lo̱keṣvā̱vida̍ṃ gaccha̱tyatho̎ prā̱ṇāne̱vātmandha̍tte

||5.1.9||

pra̱jāpa̍tir ṛcche̱thsvāme̱vānna̱ṃ teja̍sā̱ catu̍strigͫśacca

||5.1.9||

51 na ha̍ sma̱ vai pu̱rāgnirapa̍raśuvṛkṇaṃ dahati̱ tada̍smai

prayo̱ga e̱varṣi̍rasvadaya̱dyada̍gne̱ yāni̱ kāni̱ ceti̍ sa̱midha̱mā

da̍dhā̱tyapa̍raśuvṛkṇame̱vāsmai̎ svadayati̱ sarva̍masmai svadate̱ ya e̱vaṃ

vedaudu̍ṃbarī̱mā da̍dhā̱tyūrgvā u̍du̱ṃbara̱ ūrja̍me̱vāsmā̱ api̍ dadhāti

pra̱jāpa̍tira̱gnima̍sṛjata̱ tagͫ sṛ̱ṣṭagͫ rakṣāg̍sya

52 jighāgͫsa̱nthsa e̱tadrā̎kṣo̱ghnama̍paśya̱ttena̱ vai sa rakṣā̱g̱syapā̍hata̱

yadrā̎kṣo̱ghnaṃ bhava̍tya̱gnere̱va tena̍ jā̱tādrakṣā̱g̱syapa̍ ha̱ntyāśva̍tthī̱mā

da̍dhātyaśva̱ttho vai vana̱spatī̍nāgͫ sapatnasā̱ho viji̍tyai̱ vaika̍ṅkatī̱mā

da̍dhāti̱ bhā e̱vāva̍ ruṃdhe śamī̱mayī̱mā da̍dhāti̱ śāntyai̱ sagͫśi̍taṃ me̱

brahmode̍ṣāṃ bā̱hū a̍tira̱mityu̍tta̱me audu̍ṃbarī

53 vācayati̱ brahma̍ṇai̱va kṣa̱tragͫ sa2gͫ śya̍ti kṣa̱treṇa̱ brahma̱

tasmā̎dbrāhma̱ṇo rā̍ja̱nya̍vā̱natya̱nyaṃ brā̎hma̱ṇaṃ tasmā̎drāja̱nyo̎

brāhma̱ṇavā̱natya̱nyagͫ rā̍ja̱nya̍ṃ mṛ̱tyurvā e̱ṣa yada̱gnira̱mṛta̱g̱ͫ

hira̍ṇyagͫ ru̱kmamanta̍ra̱ṃ prati̍ muñcate̱'mṛta̍me̱va mṛ̱tyora̱ntardha̍tta̱

eka̍vigͫśatinirbādho bhava̱tyeka̍vigͫśati̱rvai de̍valo̱kā dvāda̍śa̱ māsā̱ḥ

pañca̱rtava̱straya̍ i̱me lo̱kā a̱sāvā̍di̱tya

54 e̍kavi̱g̱ͫśa e̱tāva̍nto̱ vai de̍valo̱kāstebhya̍ e̱va bhrātṛ̍vyama̱ntare̍ti

nirbā̱dhairvai de̱vā asu̍rānnirbā̱dhe̍'kurvata̱ tanni̍rbā̱dhānā̎ṃ nirbādha̱tvaṃ

ni̍rbā̱dhī bha̍vati̱ bhrātṛ̍vyāne̱va ni̍rbā̱dhe ku̍rute sāvitri̱yā prati̍

muñcate̱ prasū̎tyai̱ nakto̱ṣāsetyutta̍rayāhorā̱trābhyā̍me̱vaina̱mudya̍cchate

de̱vā a̱gniṃ dhā̍rayandraviṇo̱dā ityā̍ha prā̱ṇā vai de̱vā dra̍viṇo̱dā

a̍horā̱trābhyā̍me̱vaina̍mu̱dyatya̍

55 prā̱ṇairdā̍dhā̱rāsī̍na̱ḥ prati̍ muñcate̱ tasmā̱dāsī̍nāḥ pra̱jāḥ pra jā̍yante

kṛṣṇāji̱namutta̍ra̱ṃ tejo̱ vai hira̍ṇya̱ṃ brahma̍ kṛṣṇāji̱naṃ teja̍sā

cai̱vaina̱ṃ brahma̍ṇā cobha̱yata̱ḥ pari̍ gṛhṇāti̱ ṣaḍu̍dyāmagͫ śi̱kya̍ṃ

bhavati̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍ ṛ̱tubhi̍re̱vaina̱mudya̍cchate̱ yaddvāda̍śodyāmagͫ

saṃvathsa̱reṇai̱va mau̱ñjaṃ bha̍va̱tyūrgvai muñjā̍ ū̱rjaivaina̱g̱ͫ sama̍rdhayati

supa̱rṇo̍'si ga̱rutmā̱nityave̎kṣate rū̱pame̱vāsyai̱tanma̍hi̱māna̱ṃ vyāca̍ṣṭe̱

diva̍ṃ gaccha̱ suva̍ḥ pa̱tetyā̍ha suva̱rgame̱vaina̍ṃ lo̱kaṃ ga̍mayati

||5.1.10||

rakṣā̱g̱syaudu̍ṃbarī ādi̱tya u̱dyatya̱ saṃ catu̍rvigͫśatiśca

||5.1.10||

56 sami̍ddho a̱ñjankṛda̍raṃ matī̱nāṃ ghṛ̱tama̍gne̱ madhu̍ma̱tpinva̍mānaḥ | vā̱jī

vaha̍nvā̱jina̍ṃ jātavedo de̱vānā̎ṃ vakṣi pri̱yamā sa̱dhastha̎m || ghṛ̱tenā̱ñjanthsaṃ

pa̱tho de̍va̱yānā̎n prajā̱nanvā̱jyapye̍tu de̱vān | anu̍ tvā sapte pra̱diśa̍ḥ sacantāg

sva̱dhāma̱smai yaja̍mānāya dhehi || īḍya̱ścāsi̱ vandya̍śca vājinnā̱śuścāsi̱

medhya̍śca sapte | a̱gniṣṭvā̍

57 de̱vairvasu̍bhiḥ sa̱joṣā̎ḥ prī̱taṃ vahni̍ṃ vahatu jā̱tave̍dāḥ || stī̱rṇaṃ ba̱ṟhiḥ

su̱ṣṭarī̍mā juṣā̱ṇoru pṛ̱thu pratha̍mānaṃ pṛthi̱vyām | de̱vebhi̍ryu̱ktamadi̍tiḥ

sa̱joṣā̎ḥ syo̱naṃ kṛ̍ṇvā̱nā su̍vi̱te da̍dhātu || e̱tā u̍ vaḥ su̱bhagā̍

vi̱śvarū̍pā̱ vi pakṣo̍bhi̱ḥ śraya̍māṇā̱ udātai̎ḥ | ṛ̱ṣvāḥ sa̱tīḥ ka̱vaṣa̱ḥ

śuṃbha̍mānā̱ dvāro̍ de̱vīḥ su̍prāya̱ṇā bha̍vantu || a̱nta̱rā mi̱trāvaru̍ṇā̱

cara̍ntī̱ mukha̍ṃ ya̱jñānā̍ma̱bhi sa̍ṃvidā̱ne | u̱ṣāsā̍ vāgͫ

58 suhira̱ṇye su̍śi̱lpe ṛ̱tasya̱ yonā̍vi̱ha sā̍dayāmi || pra̱tha̱mā vāgͫ̍

sara̱thinā̍ su̱varṇā̍ de̱vau paśya̍ntau̱ bhuva̍nāni̱ viśvā̎ | api̍praya̱ṃ

coda̍nā vā̱ṃ mimā̍nā̱ hotā̍rā̱ jyoti̍ḥ pra̱diśā̍ di̱śantā̎ || ā̱di̱tyairno̱

bhāra̍tī vaṣṭu ya̱jñagͫ sara̍svatī sa̱ha ru̱drairna̍ āvīt | iḍopa̍hūtā̱ vasu̍bhiḥ

sa̱joṣā̍ ya̱jñaṃ no̍ devīra̱mṛte̍ṣu dhatta || tvaṣṭā̍ vī̱raṃ de̱vakā̍maṃ jajāna̱

tvaṣṭu̱rarvā̍ jāyata ā̱śuraśva̍ḥ |

59 tvaṣṭe̱daṃ viśva̱ṃ bhuva̍naṃ jajāna ba̱hoḥ ka̱rtāra̍mi̱ha ya̍kṣi hotaḥ ||

aśvo̍ ghṛ̱tena̱ tmanyā̱ sama̍kta̱ upa̍ de̱vāgͫ ṛ̍tu̱śaḥ pātha̍ etu |

vana̱spati̍rdevalo̱kaṃ pra̍jā̱nanna̱gninā̍ ha̱vyā sva̍di̱tāni̍ vakṣat ||

pra̱jāpa̍te̱stapa̍sā vāvṛdhā̱naḥ sa̱dyo jā̱to da̍dhiṣe ya̱jñama̍gne |

svāhā̍kṛtena ha̱viṣā̍ purogā yā̱hi sā̱dhyā ha̱vira̍dantu de̱vāḥ

||5.1.11||

a̱gniṣṭvā̍ vā̱maśvo̱ dvi ca̍tvārigͫśacca

||5.1.11||

1 viṣṇu̍mukhā̱ vai de̱vāśchando̍bhiri̱mā3gͫllo̱kāna̍napa

ja̱yyama̱bhya̍jaya̱ṉ yadvi̍ṣṇukra̱mānkrama̍te̱ viṣṇu̍re̱va bhū̱tvā

yaja̍māna̱śchando̍bhiri̱mā3gͫllo̱kāna̍napaja̱yyama̱bhi ja̍yati̱ viṣṇo̱ḥ

kramo̎'syabhimāti̱hetyā̍ha gāya̱trī vai pṛ̍thi̱vī traiṣṭu̍bhama̱ntari̍kṣa̱ṃ

jāga̍tī̱ dyaurānu̍ṣṭubhī̱rdiśa̱śchando̍bhire̱vemā3gͫllo̱kān, ya̍thāpū̱rvama̱bhi

ja̍yati pra̱jāpa̍tira̱gnima̍sṛjata̱ so̎'smāthsṛ̱ṣṭaḥ

2 parā̍ṅai̱ttame̱tayānvai̱dakra̍nda̱diti̱ tayā̱ vai so̎'gneḥ pri̱yaṃ dhāmāvā̍ruṃdha̱

yade̱tāma̱nvāhā̱gnere̱vaitayā̎ pri̱yaṃ dhāmāva̍ ruṃdha īśva̱ro vā e̱ṣa

parā̎ṅpra̱dagho̱ yo vi̍ṣṇukra̱mānkrama̍te cata̱sṛbhi̱rā va̍rtate ca̱tvāri̱

chandāgͫ̍si̱ chandāgͫ̍si̱ khalu̱ vā a̱gneḥ pri̱yā ta̱nūḥ pri̱yāme̱vāsya̍

ta̱nuva̍ma̱bhi

3 pa̱ryāva̍rtate dakṣi̱ṇā pa̱ryāva̍rtate̱ svame̱va vī̱rya̍manu̍

pa̱ryāva̍rtate̱ tasmā̱ddakṣi̱ṇo'rdha̍ ā̱tmano̍ vī̱ryā̍vatta̱ro'tho̍

ādi̱tyasyai̱vāvṛta̱manu̍ pa̱ryāva̍rtate̱ śuna̱ḥśepa̱mājī̍garti̱ṃ

varu̍ṇo'gṛhṇā̱thsa e̱tāṃ vā̍ru̱ṇīma̍paśya̱ttayā̱ vai sa ā̱tmāna̍ṃ

varuṇapā̱śāda̍muñca̱dvaru̍ṇo̱ vā e̱taṃ gṛ̍hṇāti̱ ya u̱khāṃ pra̍timu̱ñcata̱

udu̍tta̱maṃ va̍ruṇa̱pāśa̍ma̱smadityā̍hā̱tmāna̍me̱vaitayā̍

4 varuṇapā̱śānmu̍ñca̱tyā tvā̍hārṣa̱mityā̱hāhye̍na̱g̱ͫ hara̍ti

dhru̱vasti̱ṣṭhāvi̍cācali̱rityā̍ha̱ prati̍ṣṭhityai̱ viśa̍stvā̱

sarvā̍vāñcha̱ntvityā̍ha vi̱śaivaina̱g̱ͫ sama̍rdhayatya̱sminrā̱ṣṭramadhi̍

śra̱yetyā̍ha rā̱ṣṭrame̱vāsmi̍ndhru̱vama̍ka̱ryaṃ kā̱maye̍ta rā̱ṣṭra2gͫ

syā̱diti̱ taṃ mana̍sā dhyāyedrā̱ṣṭrame̱va bha̍va̱

5 tyagre̍ bṛ̱hannu̱ṣasā̍mū̱rdhvo a̍sthā̱dityā̱hāgra̍me̱vainagͫ̍

samā̱nānā̎ṃ karoti nirjagmi̱vāntama̍sa̱ ityā̍ha̱ tama̍ e̱vāsmā̱dapa̍ hanti̱

jyoti̱ṣāgā̱dityā̍ha̱ jyoti̍re̱vāsmi̍ndadhāti cata̱sṛbhi̍ḥ sādayati ca̱tvāri̱

chandāgͫ̍si̱ chando̍bhire̱vāti̍cchaṃdasotta̱mayā̱ varṣma̱ vā e̱ṣā chaṃda̍sā̱ṃ

yadati̍cchandā̱ varṣmai̱vainagͫ̍ samā̱nānā̎ṃ karoti̱ sadva̍tī

6 bhavati sa̱ttvame̱vaina̍ṃ gamayati vāthsa̱preṇopa̍ tiṣṭhata e̱tena̱ vai

va̍thsa̱prīrbhā̍landa̱no̎'gneḥ pri̱yaṃ dhāmāvā̍ruṃdhā̱gnere̱vaitena̍ pri̱yaṃ

dhāmāva̍ ruṃdha ekāda̱śaṃ bha̍vatyeka̱dhaiva yaja̍māne vī̱rya̍ṃ dadhāti̱ stome̍na̱

vai de̱vā a̱smi3gͫllo̱ka ā̎rdhnuva̱ñchando̍bhira̱muṣmi̱nthstoma̍syeva̱ khalu̱

vā e̱tadrū̱paṃ yadvā̎thsa̱praṃ yadvā̎thsa̱preṇo̍pa̱ tiṣṭha̍ta

7 i̱mame̱va tena̍ lo̱kama̱bhi ja̍yati̱ yadvi̍ṣṇukra̱mānkrama̍te̱'mume̱va

tairlo̱kama̱bhi ja̍yati pūrve̱dyuḥ pra krā̍matyuttare̱dyurupa̍ tiṣṭhate̱

tasmā̱dyoge̱'nyāsā̎ṃ pra̱jānā̱ṃ mana̱ḥ, kṣeme̱'nyāsā̱ṃ tasmā̎dyāyāva̱raḥ,

kṣe̱myasye̍śe̱ tasmā̎dyāyāva̱raḥ, kṣe̱myama̱dhyava̍syati mu̱ṣṭī ka̍roti̱

vāca̍ṃ yacchati ya̱jñasya̱ dhṛtyai̎

||5.2.1||

sṛ̱ṣṭo̎(1̱)bhye̍tayā̍

bhavati̱ sadva̍tyupa̱ tiṣṭha̍te̱ dvica̍tvārigͫśacca

||5.2.1||

8 anna̍pa̱te'nna̍sya no de̱hītyā̍hā̱gnirvā anna̍pati̱ḥ sa e̱vāsmā̱ anna̱ṃ

praya̍cchatyanamī̱vasya̍ śu̱ṣmiṇa̱ ityā̍hāya̱kṣmasyeti̱ vāvaitadā̍ha̱

pra pra̍dā̱tāra̍ṃ tāriṣa̱ ūrja̍ṃ no dhehi dvi̱pade̱ catu̍ṣpada̱

ityā̍hā̱śiṣa̍me̱vaitāmā śā̎sta̱ udu̍ tvā̱ viśve̍ de̱vā ityā̍ha prā̱ṇā vai

viśve̍ de̱vāḥ

9 prā̱ṇaire̱vaina̱mudya̍ccha̱te'gne̱ bhara̍ntu̱ citti̍bhi̱rityā̍ha̱ yasmā̍

e̱vaina̍ṃ ci̱ttāyo̱dyaccha̍te̱ tenai̱vaina̱g̱ͫ sama̍rdhayati cata̱sṛbhi̱rā

sā̍dayati ca̱tvāri̱ chandāgͫ̍si̱ chando̍bhire̱vāti̍cchaṃdasotta̱mayā̱ varṣma̱

vā e̱ṣā chaṃda̍sā̱ṃ yadati̍cchandā̱ varṣmai̱vainagͫ̍ samā̱nānā̎ṃ karoti̱

sadva̍tī bhavati sa̱ttvame̱vaina̍ṃ gamayati̱ preda̍gne̱ jyoti̍ṣmān

10 yā̱hītyā̍ha̱ jyoti̍re̱vāsmi̍ndadhāti ta̱nuvā̱ vā e̱ṣa hi̍nasti̱

yagͫ hi̱nasti̱ mā higͫ̍sīsta̱nuvā̎ pra̱jā ityā̍ha pra̱jābhya̍

e̱vainagͫ̍ śamayati̱ rakṣāgͫ̍si̱ vā e̱tadya̱jñagͫ sa̍cante̱

yadana̍ u̱thsarja̱tyakra̍nda̱dityanvā̍ha̱ rakṣa̍sā̱mapa̍hatyā̱

ana̍sā vaha̱ntyapa̍citime̱vāsmi̍ndadhāti̱ tasmā̍dana̱svī ca̍ ra̱thī

cāti̍thīnā̱mapa̍citatamā̱

11 vapa̍citimānbhavati̱ ya e̱vaṃ veda̍ sa̱midhā̱gniṃ du̍vasya̱teti̍

ghṛtānuṣi̱ktāmava̍site sa̱midha̱mā da̍dhāti̱ yathāti̍thaya̱ āga̍tāya

sa̱rpiṣva̍dāti̱thyaṃ kri̱yate̍ tā̱dṛge̱va tadgā̍yatri̱yā brā̎hma̱ṇasya̍ gāya̱tro

hi brā̎hma̱ṇastri̱ṣṭubhā̍ rāja̱nya̍sya̱ traiṣṭu̍bho̱ hi rā̍ja̱nyo̎'psu bhasma̱

pra ve̍śayatya̱psuyo̍ni̱rvā a̱gniḥ svāme̱vaina̱ṃ yoni̍ṃ gamayati ti̱sṛbhi̱ḥ

pra ve̍śayati tri̱vṛdvā

12 a̱gniryāvā̍ne̱vāgnistaṃ pra̍ti̱ṣṭhāṃ ga̍mayati̱ parā̱ vā e̱ṣo̎'gniṃ

va̍pati̱ yo̎'psu bhasma̍ prave̱śaya̍ti̱ jyoti̍ṣmatībhyā̱mava̍ dadhāti̱

jyoti̍re̱vāsmi̍ndadhāti̱ dvābhyā̱ṃ prati̍ṣṭhityai̱ parā̱ vā e̱ṣa pra̱jāṃ

pa̱śūn, va̍pati̱ yo̎'psu bhasma̍ prave̱śaya̍ti̱ puna̍rū̱rjā sa̱ha ra̱yyeti̱

puna̍ru̱daiti̍ pra̱jāme̱va pa̱śūnā̱tmandha̍tte̱ puna̍stvādi̱tyā

13 ru̱drā vasa̍va̱ḥ sami̍ndhatā̱mityā̍hai̱tā vā e̱taṃ de̱vatā̱ agre̱

samai̎ndhata̱ tābhi̍re̱vaina̱g̱ͫ sami̍ndhe̱ bodhā̱ sa bo̱dhītyupa̍ tiṣṭhate

bo̱dhaya̍tye̱vaina̱ṃ tasmā̎thsu̱ptvā pra̱jāḥ pra bu̍dhyante yathāsthā̱namupa̍

tiṣṭhate̱ tasmā̎dyathāsthā̱naṃ pa̱śava̱ḥ puna̱retyopa̍ tiṣṭhante

||5.2.2||

vai

viśve̍ de̱vā jyoti̍ṣmā̱napa̍citatamau tri̱vṛdvā ā̍di̱tyā dvica̍tvārigͫśacca

||5.2.2||

14 yāva̍tī̱ vai pṛ̍thi̱vī tasyai̍ ya̱ma ādhi̍patya̱ṃ parī̍yāya̱ yo vai

ya̱maṃ de̍va̱yaja̍nama̱syā ani̍ryācyā̱gniṃ ci̍nu̱te ya̱māyai̍na̱g̱ͫ

sa ci̍nu̱te'pe̱tetya̱dhyava̍sāyayati ya̱mame̱va de̍va̱yaja̍nama̱syai

ni̱ryācyā̱tmane̱'gniṃ ci̍nuta iṣva̱greṇa̱ vā a̱syā anā̍mṛtami̱cchanto̱

nāvi̍nda̱nte de̱vā e̱tadyaju̍rapaśya̱nnape̱teti̱ yade̱tenā̎dhyavasā̱yaya̱tya

15 nā̍mṛta e̱vāgniṃ ci̍nuta̱ uddha̍nti̱ yade̱vāsyā̍ ame̱dhyaṃ tadapa̍

hantya̱po'vo̎kṣati̱ śāntyai̱ sika̍tā̱ni va̍patye̱tadvā a̱gnervai̎śvāna̱rasya̍

rū̱pagͫ rū̱peṇai̱va vai̎śvāna̱ramava̍ ruṃdha̱ ūṣā̱nni va̍pati̱ puṣṭi̱rvā

e̱ṣā pra̱jana̍na̱ṃ yadūṣā̱ḥ puṣṭyā̍me̱va pra̱jana̍ne̱'gniṃ ci̍nu̱te'tho̍

sa̱ṃjñāna̍ e̱va sa̱ṃjñāna̱gg̱ hye̍tat

16 pa̍śū̱nāṃ yadūṣā̱ dyāvā̍pṛthi̱vī sa̱hāstā̱ṃ te vi̍ya̱tī a̍brūtā̱mastve̱va

nau̍ sa̱ha ya̱jñiya̱miti̱ yada̱muṣyā̍ ya̱jñiya̱māsī̱ttada̱syāma̍dadhā̱tta ūṣā̍

abhava̱ṉ yada̱syā ya̱jñiya̱māsī̱ttada̱muṣyā̍madadhā̱ttada̱daśca̱ndrama̍si

kṛ̱ṣṇamūṣā̎nni̱vapa̍nna̱do dhyā̍ye̱ddyāvā̍pṛthi̱vyore̱va ya̱jñiye̱'gniṃ

ci̍nute̱'yagͫ so a̱gniriti̍ vi̱śvāmi̍trasya

17 sū̱ktaṃ bha̍vatye̱tena̱ vai vi̱śvāmi̍tro̱'gneḥ pri̱yaṃ

dhāmāvā̍ruṃdhā̱gnere̱vaitena̍ pri̱yaṃ dhāmāva̍ ruṃdhe̱ chando̍bhi̱rvai de̱vāḥ

su̍va̱rga3gͫlo̱kamā̍ya̱ñcata̍sra̱ḥ prācī̱rupa̍ dadhāti ca̱tvāri̱

chandāgͫ̍si̱ chando̍bhire̱va tadyaja̍mānaḥ suva̱rga3gͫlo̱kame̍ti̱ teṣāgͫ̍

suva̱rga3gͫlo̱kaṃ ya̱tāṃ diśa̱ḥ sama̍vlīyanta̱ te dve pu̱rastā̎thsa̱mīcī̱

upā̍dadhata̱

18 dve pa̱ścāthsa̱mīcī̱ tābhi̱rvai te diśo̍'dṛgͫha̱ṉ yaddve

pu̱rastā̎thsa̱mīcī̍ upa̱dadhā̍ti̱ dve pa̱ścāthsa̱mīcī̍ di̱śāṃ vidhṛ̍tyā̱

atho̍ pa̱śavo̱ vai chandāgͫ̍si pa̱śūne̱vāsmai̍ sa̱mīco̍ dadhātya̱ṣṭāvupa̍

dadhātya̱ṣṭākṣa̍rā gāya̱trī gā̍ya̱tro̎'gniryāvā̍ne̱vāgnistaṃ ci̍nute̱'ṣṭāvupa̍

dadhātya̱ṣṭākṣa̍rā gāya̱trī gā̍ya̱trī su̍va̱rga3gͫlo̱kamañja̍sā veda suva̱rgasya̍

lo̱kasya̱

19 prajñā̎tyai̱ trayo̍daśa lokaṃ pṛ̱ṇā upa̍ dadhā̱tyeka̍vigͫśati̱ḥ saṃ pa̍dyante

prati̱ṣṭhā vā e̍kavi̱g̱ͫśaḥ pra̍ti̱ṣṭhā gārha̍patya ekavi̱g̱ͫśasyai̱va

pra̍ti̱ṣṭhāṃ gārha̍patya̱manu̱ prati̍ tiṣṭhati̱ pratya̱gniṃ ci̍kyā̱nasti̍ṣṭhati̱

ya e̱vaṃ veda̱ pañca̍ citīkaṃ cinvīta pratha̱maṃ ci̍nvā̱naḥ pāṅkto̍ ya̱jñaḥ

pāṅktā̎ḥ pa̱śavo̍ ya̱jñame̱va pa̱śūnava̍ ruṃdhe̱ tri ci̍tīkaṃ cinvīta dvi̱tīya̍ṃ

cinvā̱nastraya̍ i̱me lo̱kā e̱ṣve̍va lo̱keṣu̱

20 prati̍ tiṣṭha̱tyeka̍ citīkaṃ cinvīta tṛ̱tīya̍ṃ cinvā̱na e̍ka̱dhā vai

su̍va̱rgo lo̱ka e̍ka̱vṛtai̱va su̍va̱rga3gͫlo̱kame̍ti̱ purī̍ṣeṇā̱bhyū̍hati̱

tasmā̎nmā̱g̱ͫsenāsthi̍ cha̱nnaṃ na du̱ścarmā̍ bhavati̱ ya e̱vaṃ veda̱ pañca̱

cita̍yo bhavanti pa̱ñcabhi̱ḥ purī̍ṣaira̱bhyū̍hati̱ daśa̱ saṃ pa̍dyante̱

daśā̎kṣarā vi̱rāḍanna̍ṃ vi̱rāḍvi̱rājye̱vānnādye̱ prati̍ tiṣṭhati

||5.2.3||

a̱dhya̱va̱sā̱yaya̍ti̱ hye̍tadvi̱śvāmi̍trasyā'dadhata̱ dve lo̱kasya̍ lo̱keṣu̍

sa̱ptaca̍tvārigͫśacca

||5.2.3||

21 vi vā e̱tau dvi̍ṣāte̱ yaśca̍ pu̱rāgniryaśco̱khāyā̱g̱ͫ sami̍ta̱miti̍

cata̱sṛbhi̱ḥ saṃ ni va̍pati ca̱tvāri̱ chandāgͫ̍si̱ chandāgͫ̍si̱ khalu̱ vā

a̱gneḥ pri̱yā ta̱nūḥ pri̱yayai̱vainau̍ ta̱nuvā̱ sagͫ śā̎sti̱ sami̍ta̱mityā̍ha̱

tasmā̱dbrahma̍ṇā kṣa̱tragͫ same̍ti̱ yathsa̱ṃ nyupya̍ vi̱ hara̍ti̱ tasmā̱dbrahma̍ṇā

kṣa̱traṃ vye̎tyṛ̱tubhi̱

22 rvā e̱taṃ dī̎kṣayanti̱ sa ṛ̱tubhi̍re̱va vi̱mucyo̍ mā̱teva̍ pu̱traṃ pṛ̍thi̱vī

pu̍rī̱ṣya̍mityā̍ha̱rtubhi̍re̱vaina̍ṃ dīkṣayi̱tvartubhi̱rvi mu̍ñcati vaiśvāna̱ryā

śi̱kya̍mā da̍tte sva̱daya̍tye̱vaina̍nnairṛ̱tīḥ kṛ̱ṣṇāsti̱srastuṣa̍pakvā

bhavanti̱ nirṛ̍tyai̱ vā e̱tadbhā̍ga̱dheya̱ṃ yattuṣā̱ nirṛ̍tyai rū̱paṃ

kṛ̱ṣṇagͫ rū̱peṇai̱va nirṛ̍tiṃ ni̱rava̍dayata i̱māṃ diśa̍ṃ yantye̱ṣā

23 vai nirṛ̍tyai̱ diksvāyā̍me̱va di̱śi nirṛ̍tiṃ ni̱rava̍dayate̱ svakṛ̍ta̱

iri̍ṇa̱ upa̍ dadhāti prada̱re vai̱tadvai nirṛ̍tyā ā̱yata̍na̱gg̱ sva e̱vāyata̍ne̱

nirṛ̍tiṃ ni̱rava̍dayate śi̱kya̍ma̱bhyupa̍ dadhāti nairṛ̱to vai pāśa̍ḥ

sā̱kṣāde̱vaina̍ṃ nirṛtipā̱śānmu̍ñcati ti̱sra upa̍ dadhāti tredhāvihi̱to vai

puru̍ṣo̱ yāvā̍ne̱va puru̍ṣa̱stasmā̱nnirṛ̍ti̱mava̍ yajate̱ parā̍cī̱rupa̍

24 dadhāti̱ parā̍cīme̱vāsmā̱nnirṛ̍ti̱ṃ pra ṇu̍da̱te'pra̍tīkṣa̱mā ya̍nti̱

nirṛ̍tyā a̱ntarhi̍tyai mārjayi̱tvopa̍ tiṣṭhante medhya̱tvāya̱ gārha̍patya̱mupa̍

tiṣṭhante nirṛtilo̱ka e̱va ca̍ri̱tvā pū̱tā de̍valo̱kamu̱pāva̍rtanta̱ eka̱yopa̍

tiṣṭhanta eka̱dhaiva yaja̍māne vī̱rya̍ṃ dadhati ni̱veśa̍naḥ sa̱ṅgama̍no̱

vasū̍nā̱mityā̍ha pra̱jā vai pa̱śavo̱ vasu̍ pra̱jayai̱vaina̍ṃ pa̱śubhi̱ḥ

sama̍rdhayanti

||5.2.4||

ṛ̱tubhi̍re̱ṣā parā̍cī̱rupā̱'ṣṭā ca̍tvārigͫśacca

||5.2.4||

25 pu̱ru̱ṣa̱mā̱treṇa̱ vi mi̍mīte ya̱jñena̱ vai puru̍ṣa̱ḥ

saṃmi̍to yajñapa̱ruṣai̱vaina̱ṃ vi mi̍mīte̱ yāvā̱npuru̍ṣa

ū̱rdhvabā̍hu̱stāvā̎nbhavatye̱tāva̱dvai puru̍ṣe vī̱rya̍ṃ vī̱rye̍ṇai̱vaina̱ṃ

vi mi̍mīte pa̱kṣī bha̍vati̱ na hya̍pa̱kṣaḥ pati̍tu̱marha̍tyara̱tninā̍ pa̱kṣau

drāghī̍yāgͫsau bhavata̱stasmā̎tpa̱kṣapra̍vayāgͫsi̱ vayāgͫ̍si vyāmamā̱trau

pa̱kṣau ca̱ puccha̍ṃ ca bhavatye̱tāva̱dvai puru̍ṣe vī̱rya̍ṃ

26 vī̱rya̍saṃmito̱ veṇu̍nā̱ vi mi̍mīta āgne̱yo vai veṇu̍ḥ sayoni̱tvāya̱ yaju̍ṣā

yunakti̱ yaju̍ṣā kṛṣati̱ vyāvṛ̍ttyai ṣaḍga̱vena̍ kṛṣati̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍

ṛ̱tubhi̍re̱vaina̍ṃ kṛṣati̱ yaddvā̍daśa ga̱vena̍ saṃvathsa̱reṇai̱veyaṃ vā

a̱gnera̍ti dā̱hāda̍bibhe̱thsaitad dvi̍gu̱ṇama̍paśyat kṛ̱ṣṭaṃ cākṛ̍ṣṭaṃ ca̱

tato̱ vā i̱māṃ nātya̍daha̱dyatkṛ̱ṣṭaṃ cākṛ̍ṣṭaṃ ca̱

27 bhava̍tya̱syā ana̍tidāhāya dvigu̱ṇaṃ tvā a̱gnimudya̍ntumarha̱tītyā̍hu̱ryatkṛ̱ṣṭaṃ

cākṛ̍ṣṭaṃ ca̱ bhava̍tya̱gnerudya̍tyā e̱tāva̍nto̱ vai pa̱śavo̎ dvi̱pāda̍śca̱

catu̍ṣpādaśca̱ tān, yatprāca̍ uthsṛ̱jedru̱drāyāpi̍ dadhyā̱dyadda̍kṣi̱ṇā

pi̱tṛbhyo̱ ni dhu̍ve̱dyatpra̱tīco̱ rakṣāgͫ̍si hanyu̱rudī̍ca̱ uthsṛ̍jatye̱ṣā

vai de̍vamanu̱ṣyāṇāgͫ̍ śā̱ntā dik

28 tāme̱vainā̱nanūthsṛ̍ja̱tyatho̱ khalvi̱māṃ diśa̱muthsṛ̍jatya̱sau vā

ā̍di̱tyaḥ prā̱ṇaḥ prā̱ṇame̱vainā̱nanūthsṛ̍jati dakṣi̱ṇā pa̱ryāva̍rtante̱

svame̱va vī̱rya̍manu̍ pa̱ryāva̍rtante̱ tasmā̱ddakṣi̱ṇo'rdha̍ ā̱tmano̍

vī̱ryā̍vatta̱ro'tho̍ ādi̱tyasyai̱vāvṛta̱manu̍ pa̱ryāva̍rtante̱ tasmā̱tparā̎ñcaḥ

pa̱śavo̱ vi ti̍ṣṭhante pra̱tyañca̱ ā va̍rtante ti̱srasti̍sra̱ḥ sītā̎ḥ

29 kṛṣati tri̱vṛta̍me̱va ya̍jñamu̱khe vi yā̍taya̱tyoṣa̍dhīrvapati̱

brahma̱ṇānna̱mava̍ ruṃdhe̱'rke̎'rkaścī̍yate caturda̱śabhi̍rvapati sa̱pta

grā̱myā oṣa̍dhayaḥ sa̱ptāra̱ṇyā u̱bhayī̍ṣā̱mava̍ruddhyā̱ anna̍syānnasya

vapa̱tyanna̍syānna̱syāva̍ruddhyai kṛ̱ṣṭe va̍pati kṛ̱ṣṭe hyoṣa̍dhayaḥ prati̱

tiṣṭha̍ntyanu sī̱taṃ va̍pati̱ prajā̎tyai dvāda̱śasu̱ sītā̍su vapati̱ dvāda̍śa̱

māsā̎ḥ saṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱reṇai̱vāsmā̱ anna̍ṃ pacati̱ yada̍gni̱ci

30 dana̍varuddhasyāśnī̱yādava̍ruddhena̱ vyṛ̍dhyeta̱ ye vana̱spatī̍nāṃ

phala̱graha̍ya̱stāni̱dhme'pi̱ prokṣe̱dana̍varuddha̱syāva̍ruddhyai di̱gbhyo

lo̱ṣṭānthsama̍syati di̱śāme̱va vī̱rya̍mava̱rudhya̍ di̱śāṃ vī̱rye̎'gniṃ ci̍nute̱

yaṃ dvi̱ṣyādyatra̱ sa syāttasyai̍ di̱śo lo̱ṣṭamā ha̍re̱diṣa̱mūrja̍ma̱hami̱ta ā

da̍da̱ itīṣa̍me̱vorja̱ṃ tasyai̍ di̱śo'va̍ ruṃdhe̱ kṣodhu̍ko bhavati̱ yastasyā̎ṃ

di̱śi bhava̍tyuttarave̱dimupa̍ vapatyuttarave̱dyāg hya̍gniścī̱yate'tho̍ pa̱śavo̱

vā u̍ttarave̱diḥ pa̱śūne̱vāva̍ ru̱ṃdhe'tho̍ yajñapa̱ruṣo'na̍ntarityai

||5.2.5||

ca̱ bha̱va̱tye̱tāva̱dvai puru̍ṣe vī̱rya̍ṃ yatkṛ̱ṣṭaṃ cā'kṛ̍ṣṭaṃ ca̱

dikhsītā̍ agni̱ cidava̱ paṃca̍ vigͫśatiśca

||5.2.5||

31 agne̱ tava̱ śravo̱ vaya̱ iti̱ sika̍tā̱ ni va̍patye̱tadvā a̱gnervai̎śvāna̱rasya̍

sū̱ktagͫ sū̱ktenai̱va vai̎śvāna̱ramava̍ ruṃdhe ṣa̱ḍbhirni va̍pati̱

ṣaḍvā ṛ̱tava̍ḥ saṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱ro̎'gnirvai̎śvāna̱raḥ sā̱kṣāde̱va

vai̎śvāna̱ramava̍ ruṃdhe samu̱draṃ vai nāmai̱tacchaṃda̍ḥ samu̱dramanu̍ pra̱jāḥ pra

jā̍yante̱ yade̱tena̱ sika̍tāni̱ vapa̍ti pra̱jānā̎ṃ pra̱jana̍nā̱yendro̍

32 vṛ̱trāya̱ vajra̱ṃ prāha̍ra̱thsa tre̱dhā vya̍bhava̱t sphyastṛtī̍ya̱g̱ͫ

ratha̱stṛtī̍ya̱ṃ yūpa̱stṛtī̍ya̱ṃ ye̎'ntaḥ śa̱rā aśī̎ryanta̱

tāḥ śarka̍rā abhava̱ntaccharka̍rāṇāgͫ śarkara̱tvaṃ vajro̱ vai śarka̍rāḥ

pa̱śura̱gniryaccharka̍rābhira̱gniṃ pa̍ri mi̱noti̱ vajre̍ṇai̱vāsmai̍ pa̱śūnpari̍

gṛhṇāti̱ tasmā̱dvajre̍ṇa pa̱śava̱ḥ pari̍ gṛhītā̱stasmā̱t stheyā̱nasthe̍yaso̱

nopa̍ harate tri sa̱ptābhi̍ḥ pa̱śukā̍masya̱

33 pari̍ minuyāthsa̱pta vai śī̍rṣa̱ṇyā̎ḥ prā̱ṇāḥ prā̱ṇāḥ pa̱śava̍ḥ

prā̱ṇaire̱vāsmai̍ pa̱śūnava̍ ruṃdhe triṇa̱vābhi̱rbhrātṛ̍vyavatastri̱vṛta̍me̱va

vajragͫ̍ sa̱ṃbhṛtya̱ bhrātṛ̍vyāya̱ pra ha̍rati̱ stṛtyā̱ apa̍rimitābhi̱ḥ

pari̍ minuyā̱dapa̍rimita̱syāva̍ruddhyai̱ yaṃ kā̱maye̍tāpa̱śuḥ syā̱dityapa̍rimitya̱

tasya̱ śarka̍rā̱ḥ sika̍tā̱ vyū̍he̱dapa̍rigṛhīta e̱vāsya̍ viṣū̱cīna̱g̱ͫ

reta̱ḥ parā̍ siñcatyapa̱śure̱va bha̍vati̱

34 yaṃ kā̱maye̍ta paśu̱mānthsyā̱diti̍ pari̱mitya̱ tasya̱ śarka̍rā̱ḥ sika̍tā̱

vyū̍he̱tpari̍gṛhīta e̱vāsmai̍ samī̱cīna̱g̱ͫ reta̍ḥ siñcati paśu̱māne̱va

bha̍vati sau̱myā vyū̍hati̱ somo̱ vai re̍to̱dhā reta̍ e̱va tadda̍dhāti gāyatri̱yā

brā̎hma̱ṇasya̍ gāya̱tro hi brā̎hma̱ṇastri̱ṣṭubhā̍ rāja̱nya̍sya̱ traiṣṭu̍bho̱

hi rā̍ja̱nya̍ḥ śa̱ṃyuṃ bā̍rhaspa̱tyaṃ medho̱ nopā̍nama̱thso̎'gniṃ prāvi̍śa̱

35 thso̎'gneḥ kṛṣṇo̍ rū̱paṃ kṛ̱tvodā̍yata̱ so'śva̱ṃ prāvi̍śa̱t

so'śva̍syāvāntaraśa̱pho̍'bhava̱dyadaśva̍mākra̱maya̍ti̱ ya e̱va

medho'śva̱ṃ prāvi̍śa̱ttame̱vāva̍ ruṃdhe pra̱jāpa̍tinā̱gniśce̍ta̱vya̍

ityā̍huḥ prājāpa̱tyo'śvo̱ yadaśva̍mākra̱maya̍ti pra̱jāpa̍tinai̱vāgniṃ

ci̍nute puṣkarapa̱rṇamupa̍ dadhāti̱ yoni̱rvā a̱gneḥ pu̍ṣkarapa̱rṇagͫ

sayo̍nime̱vāgniṃ ci̍nute̱'pāṃ pṛ̱ṣṭhama̱sītyupa̍ dadhātya̱pāṃ vā e̱tatpṛ̱ṣṭhaṃ

yatpu̍ṣkarapa̱rṇagͫ rū̱peṇai̱vaina̱dupa̍ dadhāti

||5.2.6||

iṃdra̍ḥ pa̱śukā̍masya

bhavatyaviśa̱thsayo̍niṃ vigͫśa̱tiśca̍

||5.2.6||

36 brahma̍ jajñā̱namiti̍ ru̱kmamupa̍ dadhāti̱ brahma̍mukhā̱ vai pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jā

a̍sṛjata̱ brahma̍mukhā e̱va tatpra̱jā yaja̍mānaḥ sṛjate̱ brahma̍ jajñā̱namityā̍ha̱

tasmā̎dbrāhma̱ṇo mukhyo̱ mukhyo̍ bhavati̱ ya e̱vaṃ veda̍ brahmavā̱dino̍ vadanti̱

na pṛ̍thi̱vyāṃ nāṃtari̍kṣe̱ na di̱vya̍gniśce̍ta̱vya̍ iti̱ yatpṛ̍thi̱vyāṃ

ci̍nvī̱ta pṛ̍thi̱vīgͫ śu̱cārpa̍ye̱nnauṣa̍dhayo̱ na vana̱spata̍ya̱ḥ

37 pra jā̍yera̱ṉ yada̱ntari̍kṣe cinvī̱tāntari̍kṣagͫ śu̱cārpa̍ye̱nna

vayāgͫ̍si̱ pra jā̍yera̱ṉ yaddi̱vi ci̍nvī̱ta divagͫ̍ śu̱cārpa̍ye̱nna

pa̱rjanyo̍ varṣedru̱kmamupa̍ dadhātya̱mṛta̱ṃ vai hira̍ṇyama̱mṛta̍ e̱vāgniṃ

ci̍nute̱ prajā̎tyai hira̱ṇmaya̱ṃ puru̍ṣa̱mupa̍ dadhāti yajamānalo̱kasya̱

vidhṛ̍tyai̱ yadiṣṭa̍kāyā̱ ātṛ̍ṇṇamanūpada̱dhyātpa̍śū̱nāṃ ca̱ yaja̍mānasya

ca prā̱ṇamapi̍ dadhyāddakṣiṇa̱taḥ

38 prāñca̱mupa̍ dadhāti dā̱dhāra̍ yajamānalo̱kaṃ na pa̍śū̱nāṃ ca̱ yaja̍mānasya

ca prā̱ṇamapi̍ dadhā̱tyatho̱ khalviṣṭa̍kāyā̱ ātṛ̍ṇṇa̱manūpa̍ dadhāti

prā̱ṇānā̱muthsṛ̍ṣṭyai dra̱psaśca̍ska̱ndetya̱bhi mṛ̍śati̱ hotrā̎sve̱vaina̱ṃ

prati̍ṣṭhāpayati̱ srucā̱vupa̍ dadhā̱tyājya̍sya pū̱rṇāṃ kā̎rṣmarya̱mayī̎ṃ da̱dhnaḥ

pū̱rṇāmaudu̍ṃbarīmi̱yaṃ vai kā̎rṣmarya̱mayya̱sāvaudu̍ṃbarī̱me e̱vopa̍ dhatte

39 tū̱ṣṇīmupa̍ dadhāti̱ na hī me yaju̱ṣāptu̱marha̍ti̱ dakṣi̍ṇāṃ

kārṣmarya̱mayī̱mutta̍rā̱maudu̍ṃbarī̱ṃ tasmā̍da̱syā a̱sāvutta̱rājya̍sya pū̱rṇāṃ

kā̎rṣmarya̱mayī̱ṃ vajro̱ vā ājya̱ṃ vajra̍ḥ kārṣma̱ṟyo̍ vajre̍ṇai̱va ya̱jñasya̍

dakṣiṇa̱to rakṣā̱g̱syapa̍ hanti da̱dhnaḥ pū̱rṇāmaudu̍ṃbarīṃ pa̱śavo̱ vai

dadhyūrgu̍du̱ṃbara̍ḥ pa̱śuṣve̱vorja̍ṃ dadhāti pū̱rṇe upa̍ dadhāti pū̱rṇe e̱vaina̍

40 ma̱muṣmi̍3gͫllo̱ka upa̍ tiṣṭhete vi̱rājya̱gniśce̍ta̱vya̍ ityā̍hu̱ḥ srugvai

vi̱rāḍyathsrucā̍vupa̱ dadhā̍ti vi̱rājye̱vāgniṃ ci̍nute yajñamu̱khe ya̍jñamukhe̱ vai

kri̱yamā̍ṇe ya̱jñagͫ rakṣāgͫ̍si jighāgͫsanti yajñamu̱khagͫ ru̱kmo yadru̱kmaṃ

vyā̍ghā̱raya̍ti yajñamu̱khāde̱va rakṣā̱g̱syapa̍ hanti pa̱ñcabhi̱rvyāghā̍rayati̱

pāṅkto̍ ya̱jño yāvā̍ne̱va ya̱jñastasmā̱drakṣā̱g̱syapa̍ hantyakṣṇa̱yā

vyāghā̍rayati̱ tasmā̍dakṣṇa̱yā pa̱śavo'ṅgā̍ni̱ pra ha̍ranti̱ prati̍ṣṭhityai

||5.2.7||

vana̱spata̍yo dakṣiṇa̱to dha̍tta ena̱ṃ tasmā̍dakṣṇa̱yā paṃca̍ ca

||5.2.7||

41 sva̱ya̱mā̱tṛ̱ṇṇāmupa̍ dadhātī̱yaṃ vai sva̍yamātṛ̱ṇṇemāme̱vopa̍

dha̱tte'śva̱mupa̍ ghrāpayati prā̱ṇame̱vāsyā̎ṃ dadhā̱tyatho̎ prājāpa̱tyo vā

aśva̍ḥ pra̱jāpa̍tinai̱vāgniṃ ci̍nute pratha̱meṣṭa̍kopadhī̱yamā̍nā paśū̱nāṃ ca̱

yaja̍mānasya ca prā̱ṇamapi̍ dadhāti svayamātṛ̱ṇṇā bha̍vati prā̱ṇānā̱muthsṛ̍ṣṭyā̱

atho̍ suva̱rgasya̍ lo̱kasyānu̍khyātyā a̱gnāva̱gniśce̍ta̱vya̍ ityā̍hure̱ṣa vā

42 a̱gnirvai̎śvāna̱ro yadbrā̎hma̱ṇastasmai̎ pratha̱māmiṣṭa̍kā̱ṃ yaju̍ṣkṛtā̱ṃ

pra ya̍cche̱ttāṃ brā̎hma̱ṇaścopa̍ dadhyātāma̱gnāve̱va tada̱gniṃ ci̍nuta īśva̱ro

vā e̱ṣa ārti̱mārto̱ṟyo'vi̍dvā̱niṣṭa̍kāmupa̱ dadhā̍ti̱ trīn, varā̎ndadyā̱ttrayo̱

vai prā̱ṇāḥ prā̱ṇānā̱g̱ stṛtyai̱ dvāve̱va deyau̱ dvau hi prā̱ṇāveka̍ e̱va deya̱

eko̱ hi prā̱ṇaḥ pa̱śu

43 rvā e̱ṣa yada̱gnirna khalu̱ vai pa̱śava̱ āya̍vase ramante dūrveṣṭa̱kāmupa̍ dadhāti

paśū̱nāṃ dhṛtyai̱ dvābhyā̱ṃ prati̍ṣṭhityai̱ kāṇḍā̎tkāṇḍātpra̱roha̱ntītyā̍ha̱

kāṇḍe̍na kāṇḍena̱ hye̍ṣā pra̍ti̱tiṣṭha̍tye̱vā no̍ dūrve̱ prata̍nu sa̱hasre̍ṇa

śa̱tena̱ cetyā̍ha sāha̱sraḥ pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jāpa̍te̱rāptyai̍ devala̱kṣmaṃ vai

tryā̍likhi̱tā tāmutta̍ralakṣmāṇaṃ de̱vā upā̍dadha̱tādha̍ralakṣmāṇa̱masu̍rā̱ yaṃ

44 kā̱maye̍ta̱ vasī̍yānthsyā̱dityutta̍ralakṣmāṇa̱ṃ tasyopa̍ dadhyā̱dvasī̍yāne̱va

bha̍vati̱ yaṃ kā̱maye̍ta̱ pāpī̍yānthsyā̱dityadha̍ralakṣmāṇa̱ṃ

tasyopa̍ dadhyādasurayo̱nime̱vaina̱manu̱ parā̍ bhāvayati̱ pāpī̍yānbhavati

tryālikhi̱tā bha̍vatī̱me vai lo̱kāstryā̍likhi̱taibhya e̱va lo̱kebhyo̱

bhrātṛ̍vyama̱ntare̱tyaṃgi̍rasaḥ suva̱rga3gͫlo̱kaṃ ya̱taḥ pu̍ro̱ḍāśa̍ḥ kū̱rmo

bhū̱tvānu̱ prāsa̍rpa̱

45 dyatkū̱rmamu̍pa̱dadhā̍ti̱ yathā̎ kṣetra̱vidañja̍sā̱ naya̍tye̱vame̱vaina̍ṃ

kū̱rmaḥ su̍va̱rgaṃ lo̱kamañja̍sā nayati̱ medho̱ vā e̱ṣa pa̍śū̱nāṃ yatkū̱rmo

yatkū̱rmamu̍pa̱dadhā̍ti̱ svame̱va medha̱ṃ paśya̍ntaḥ pa̱śava̱ upa̍ tiṣṭhante

śmaśā̱naṃ vā e̱tatkri̍yate̱ yanmṛ̱tānā̎ṃ paśū̱nāgͫ śī̱ṟṣāṇyu̍padhī̱yante̱

yajjīva̍ntaṃ kū̱rmamu̍pa̱dadhā̍ti̱ tenāśma̍śānacidvāsta̱vyo̍ vā e̱ṣa yat

46 kū̱rmo madhu̱ vātā̍ ṛtāya̱ta iti̍ da̱dhnāma̍dhumi̱śreṇā̱bhya̍nakti

sva̱daya̍tye̱vaina̍ṃ grā̱myaṃ vā e̱tadanna̱ṃ yaddadhyā̍ra̱ṇyaṃ madhu̱ yadda̱dhnā

ma̍dhumi̱śreṇā̎bhya̱naktyu̱bhaya̱syāva̍ruddhyai ma̱hī dyauḥ pṛ̍thi̱vī ca̍

na̱ ityā̍hā̱bhyāme̱vaina̍mubha̱yata̱ḥ pari̍ gṛhṇāti̱ prāñca̱mupa̍ dadhāti

suva̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai pu̱rastā̎tpra̱tyañca̱mupa̍ dadhāti̱ tasmā̎t

47 pu̱rastā̎tpra̱tyañca̍ḥ pa̱śavo̱ medha̱mupa̍ tiṣṭhante̱ yo

vā apa̍nābhima̱gniṃ ci̍nu̱te yaja̍mānasya̱ nābhi̱manu̱ pra vi̍śati̱ sa

e̍namīśva̱ro higͫsi̍toru̱lūkha̍la̱mupa̍ dadhātye̱ṣā vā a̱gnernābhi̱ḥ

sanā̍bhime̱vāgniṃ ci̍nu̱te higͫ̍sāyā̱ audu̍ṃbaraṃ bhava̱tyūrgvā u̍du̱ṃbara̱

ūrja̍me̱vāva̍ ruṃdhe madhya̱ta upa̍ dadhāti madhya̱ta e̱vāsmā̱ ūrja̍ṃ dadhāti̱

tasmā̎nmadhya̱ta ū̱rjā bhu̍ñjata̱ iya̍dbhavati pra̱jāpa̍tinā yajñamu̱khena̱

saṃmi̍ta̱mava̍ ha̱ntyanna̍me̱vāka̍rvaiṣṇa̱vyarcopa̍ dadhāti̱ viṣṇu̱rvai ya̱jño

vai̎ṣṇa̱vā vana̱spata̍yo ya̱jña e̱va ya̱jñaṃ prati̍ṣṭhāpayati

||5.2.8||

e̱ṣa

vai pa̱śuryama̍sarpade̱ṣa yattasmā̱ttasmā̎thsa̱ptavigͫ̍śatiśca

||5.2.8||

48 e̱ṣāṃ vā e̱tallo̱kānā̱ṃ jyoti̱ḥ saṃbhṛ̍ta̱ṃ yadu̱khā

yadu̱khāmu̍pa̱dadhā̎tye̱bhya e̱va lo̱kebhyo̱ jyoti̱rava̍ ruṃdhe madhya̱ta upa̍ dadhāti

madhya̱ta e̱vāsmai̱ jyoti̍rdadhāti̱ tasmā̎nmadhya̱to jyoti̱rupā̎smahe̱ sika̍tābhiḥ

pūrayatye̱tadvā a̱gnervai̎śvāna̱rasya̍ rū̱pagͫ rū̱peṇai̱va vai̎śvāna̱ramava̍

ruṃdhe̱ yaṃ kā̱maye̍ta̱ kṣodhu̍kaḥ syā̱dityū̱nāṃ tasyopa̍

49 dadhyā̱tkṣodhu̍ka e̱va bha̍vati̱ yaṃ kā̱maye̱tānu̍padasya̱danna̍madyā̱diti̍

pū̱rṇāṃ tasyopa̍ dadhyā̱danu̍padasyade̱vānna̍matti sa̱hasra̱ṃ vai prati̱ puru̍ṣaḥ

paśū̱nāṃ ya̍cchati sa̱hasra̍ma̱nye pa̱śavo̱ madhye̍ puruṣaśī̱ṟṣamupa̍ dadhāti

savīrya̱tvāyo̱khāyā̱mapi̍ dadhāti prati̱ṣṭhāme̱vaina̍dgamayati̱ vyṛ̍ddha̱ṃ vā

e̱tatprā̱ṇaira̍me̱dhyaṃ yatpu̍ruṣaśī̱ṟṣama̱mṛta̱ṃ khalu̱ vai prā̱ṇā

50 a̱mṛta̱g̱ͫ hira̍ṇyaṃ prā̱ṇeṣu̍ hiraṇyaśa̱lkānpratya̍syati

prati̱ṣṭhāme̱vaina̍dgamayi̱tvā prā̱ṇaiḥ sama̍rdhayati da̱dhnā ma̍dhumi̱śreṇa̍

pūrayati madha̱vyo̍'sā̱nīti̍ śa‍ṛtāta̱ṅkye̍na medhya̱tvāya̍ grā̱myaṃ vā e̱tadanna̱ṃ

yaddadhyā̍ra̱ṇyaṃ madhu̱ yadda̱dhnā ma̍dhumi̱śreṇa̍ pū̱raya̍tyu̱bhaya̱syāva̍ruddhyai

paśuśī̱ṟṣāṇyupa̍ dadhāti pa̱śavo̱ vai pa̍śuśī̱ṟṣāṇi̍ pa̱śūne̱vāva̍

ruṃdhe̱ yaṃ kā̱maye̍tāpa̱śuḥ syā̱diti̍

51 viṣū̱cīnā̍ni̱ tasyopa̍ dadhyā̱dviṣū̍ca e̱vāsmā̎tpa̱śūnda̍dhātyapa̱śure̱va

bha̍vati̱ yaṃ kā̱maye̍ta paśu̱mānthsyā̱diti̍ samī̱cīnā̍ni̱ tasyopa̍

dadhyāthsa̱mīca̍ e̱vāsmai̍ pa̱śūnda̍dhāti paśu̱māne̱va bha̍vati

pu̱rastā̎tpratī̱cīna̱maśva̱syopa̍ dadhāti pa̱ścātprā̱cīna̍mṛṣa̱bhasyāpa̍śavo̱

vā a̱nye go̍ a̱śvebhya̍ḥ pa̱śavo̍ go a̱śvāne̱vāsmai̍ sa̱mīco̍ dadhātye̱tāva̍nto̱

vai pa̱śavo̎

52 dvi̱pāda̍śca̱ catu̍ṣpādaśca̱ tān, vā e̱tada̱gnau pra da̍dhāti̱

yatpa̍śuśī̱ṟṣāṇyu̍pa̱dadhā̎tya̱mumā̍ra̱ṇyamanu̍ te diśā̱mītyā̍ha grā̱myebhya̍

e̱va pa̱śubhya̍ āra̱ṇyānpa̱śūñchuca̱manūthsṛ̍jati̱ tasmā̎thsa̱māva̍tpaśū̱nāṃ

pra̱jāya̍mānānāmāra̱ṇyāḥ pa̱śava̱ḥ kanī̍yāgͫsaḥ śu̱cā hyṛ̍tāḥ

sa̍rpaśī̱ṟṣamupa̍ dadhāti̱ yaiva sa̱rpe tviṣi̱stāme̱vāva̍ ruṃdhe̱

53 yathsa̍mī̱cīna̍ṃ paśuśī̱ṟṣairu̍pa da̱dhyādgrā̱myānpa̱śūndagͫśu̍kāḥ

syu̱ryadvi̍ṣū̱cīna̍māra̱ṇyān, yaju̍re̱va va̍de̱dava̱ tāntviṣigͫ̍ ruṃdhe̱

yā sa̱rpe na grā̱myānpa̱śūn hi̱nasti̱ nāra̱ṇyānatho̱ khalū̍pa̱dheya̍me̱va

yadu̍pa̱dadhā̍ti̱ tena̱ tāṃ tviṣi̱mava̍ ruṃdhe̱ yā sa̱rpe yadyaju̱rvada̍ti̱

tena̍ śā̱ntam

||5.2.9||

ū̱nāntasyopa̍ prā̱ṇāḥ syā̱diti̱ vai pa̱śavo̍ ruṃdhe̱

catu̍ścatvārigͫśacca

||5.2.9||

54 pa̱śurvā e̱ṣa yada̱gniṟyoni̱ḥ khalu̱ vā e̱ṣā pa̱śorvi kri̍yate̱

yatprā̱cīna̍maiṣṭa̱kādyaju̍ḥ kri̱yate̱ reto̍'pa̱syā̍ apa̱syā̍ upa̍ dadhāti̱

yonā̍ve̱va reto̍ dadhāti̱ pañcopa̍ dadhāti̱ pāṅktā̎ḥ pa̱śava̍ḥ pa̱śūne̱vāsmai̱

pra ja̍nayati̱ pañca̍ dakṣiṇa̱to vajro̱ vā a̍pa̱syā̍ vajre̍ṇai̱va ya̱jñasya̍

dakṣiṇa̱to rakṣā̱g̱syapa̍ hanti̱ pañca̍ pa̱ścāt

55 prācī̱rupa̍ dadhāti pa̱ścādvai prā̱cīna̱g̱ͫ reto̍ dhīyate pa̱ścāde̱vāsmai̎

prā̱cīna̱g̱ͫ reto̍ dadhāti̱ pañca̍ pu̱rastā̎tpra̱tīcī̱rupa̍ dadhāti̱

pañca̍ pa̱ścātprācī̱stasmā̎tprā̱cīna̱g̱ͫ reto̍ dhīyate pra̱tīcī̎ḥ pra̱jā

jā̍yante̱ pañco̎ttara̱taścha̍ṃda̱syā̎ḥ pa̱śavo̱ vai cha̍ṃda̱syā̎ḥ pa̱śūne̱va

prajā̍tā̱nthsvamā̱yata̍nama̱bhi paryū̍hata i̱yaṃ vā a̱gnera̍tidā̱hāda̍bibhe̱thsaitā

56 a̍pa̱syā̍ apaśya̱ttā upā̍dhatta̱ tato̱ vā i̱māṃ nātya̍daha̱dyada̍pa̱syā̍

upa̱dadhā̎tya̱syā ana̍tidāhāyo̱vāca̍ he̱yamada̱dithsa brahma̱ṇānna̱ṃ yasyai̱tā

u̍padhī̱yāntai̱ ya u̍ cainā e̱vaṃ veda̱diti̍ prāṇa̱bhṛta̱ upa̍ dadhāti̱

reta̍sye̱va prā̱ṇānda̍dhāti̱ tasmā̱dvada̍n prā̱ṇan paśya̍ñchṛ̱ṇvan

pa̱śurjā̍yate̱'yaṃ pu̱ro

57 bhuva̱ iti̍ pu̱rastā̱dupa̍ dadhāti prā̱ṇame̱vaitābhi̍rdādhārā̱yaṃ

da̍kṣi̱ṇā vi̱śvaka̱rmeti̍ dakṣiṇa̱to mana̍ e̱vaitābhi̍rdādhārā̱yaṃ

pa̱ścādvi̱śvavya̍cā̱ iti̍ pa̱ścāccakṣu̍re̱vaitābhi̍rdādhāre̱damu̍tta̱rāth

suva̱rityu̍ttara̱taḥ śrotra̍me̱vaitābhi̍rdādhāre̱yamu̱pari̍

ma̱tirityu̱pari̍ṣṭā̱dvāca̍me̱vaitābhi̍rdādhāra̱ daśa̍ da̱śopa̍ dadhāti

savīrya̱tvāyā̎kṣṇa̱yo

58 'pa̍ dadhāti̱ tasmā̍dakṣṇa̱yā pa̱śavo'ṅgā̍ni̱ pra ha̍ranti̱ prati̍ṣṭhityai̱

yāḥ prācī̱stābhi̱rvasi̍ṣṭha ārdhno̱dyā da̍kṣi̱ṇā tābhi̍rbha̱radvā̍jo̱

yāḥ pra̱tīcī̱stābhi̍rvi̱śvāmi̍tro̱ yā udī̍cī̱stābhi̍rja̱mada̍gni̱ryā

ū̱rdhvāstābhi̍rvi̱śvaka̍rmā̱ ya e̱vame̱tāsā̱mṛddhi̱ṃ veda̱rdhnotye̱va ya

ā̍sāme̱vaṃ ba̱ndhutā̱ṃ veda̱ bandhu̍mānbhavati̱ ya ā̍sāme̱vaṃ klṛpta̱ṃ veda̱

kalpa̍te

59 'smai̱ ya ā̍sāme̱vamā̱yata̍na̱ṃ vedā̱yata̍navānbhavati̱ ya ā̍sāme̱vaṃ

pra̍ti̱ṣṭhāṃ veda̱ pratye̱va ti̍ṣṭhati prāṇa̱bhṛta̍ upa̱dhāya̍ sa̱ṃyata̱ upa̍

dadhāti prā̱ṇāne̱vāsmi̍ndhi̱tvā sa̱ṃyadbhi̱ḥ saṃ ya̍cchati̱ tathsa̱ṃyatāgͫ̍

saṃya̱ttvamatho̎ prā̱ṇa e̱vāpā̱naṃ da̍dhāti̱ tasmā̎tprāṇāpā̱nau saṃ ca̍rato̱

viṣū̍cī̱rupa̍ dadhāti̱ tasmā̱dviṣva̍ñcau prāṇāpā̱nau yadvā a̱gnerasa̍ṃyata̱

60 masu̍vargyamasya̱ tathsu̍va̱rgyo̎'gniryathsa̱ṃyata̍ upa̱ dadhā̍ti̱

same̱vaina̍ṃ yacchati suva̱rgya̍me̱vāka̱stryavi̱rvaya̍ḥ kṛ̱tamayā̍nā̱mityā̍ha̱

vayo̍bhire̱vāyā̱nava̍ ru̱ṃdhe'yai̱rvayāgͫ̍si sa̱rvato̍ vāyu̱matī̎rbhavanti̱

tasmā̍da̱yagͫ sa̱rvata̍ḥ pavate

||5.2.10||

pa̱ścāde̱tāḥ pu̱ro̎'kṣṇa̱yā

kalpa̱te'sa̍ṃyata̱ṃ paṃca̍ trigͫśacca

||5.2.10||

61 gā̱ya̱trī tri̱ṣṭubjaga̍tyanu̱ṣṭukpa̱ṅktyā̍ sa̱ha | bṛ̱ha̱tyu̍ṣṇihā̍

ka̱kuthsū̱cībhi̍ḥ śimyantu tvā || dvi̱padā̱ yā catu̍ṣpadā tri̱padā̱ yā ca̱

ṣaṭpa̍dā | sacha̍ndā̱ yā ca̱ viccha̍ndāḥ sū̱cībhi̍ḥ śimyantu tvā || ma̱hānā̎mnī

re̱vata̍yo̱ viśvā̱ āśā̎ḥ pra̱sūva̍rīḥ | meghyā̍ vi̱dyuto̱ vāca̍ḥ sū̱cībhi̍ḥ

śimyantu tvā || ra̱ja̱tā hari̍ṇī̱ḥ sīsā̱ yujo̍ yujyante̱ karma̍bhiḥ | aśva̍sya

vā̱jina̍stva̱ci sū̱cībhi̍ḥ śimyantu tvā || nārī̎

62 ste̱ patna̍yo̱ loma̱ vi ci̍nvantu manī̱ṣayā̎ | de̱vānā̱ṃ patnī̱rdiśa̍ḥ

sū̱cībhi̍ḥ śimyantu tvā || ku̱vida̱ṅga yava̍manto̱ yava̍ṃ ci̱dyathā̱

dāntya̍nupū̱rvaṃ vi̱yūya̍ | i̱hehai̍ṣāṃ kṛṇuta̱ bhoja̍nāni̱ ye ba̱ṟhiṣo̱

namo̍vṛkti̱ṃ na ja̱gmuḥ

||5.2.11||

nārī̎stri̱g̱ͫśacca̍

||5.2.11||

63 kastvā̎ chyati̱ kastvā̱ vi śā̎sti̱ kaste̱ gātrā̍ṇi śimyati | ka u̍ te śami̱tā

ka̱viḥ || ṛ̱tava̍sta ṛtu̱dhā paru̍ḥ śami̱tāro̱ vi śā̍satu | sa̱ṃva̱thsa̱rasya̱

dhāya̍sā̱ śimī̍bhiḥ śimyantu tvā || daivyā̍ adhva̱ryava̍stvā̱ chyantu̱ vi ca̍

śāsatu | gātrā̍ṇi parva̱śaste̱ śimā̎ḥ kṛṇvantu̱ śimya̍ntaḥ || a̱rdha̱mā̱sāḥ

parūgͫ̍ṣi te̱ māsā̎śchyantu̱ śimya̍ntaḥ | a̱ho̱rā̱trāṇi̍ ma̱ruto̱ vili̍ṣṭagͫ

64 sūdayantu te || pṛ̱thi̱vī te̱'ntari̍kṣeṇa vā̱yuśchi̱draṃ bhi̍ṣajyatu | dyauste̱

nakṣa̍traiḥ sa̱ha rū̱paṃ kṛ̍ṇotu sādhu̱yā || śaṃ te̱ pare̎bhyo̱ gātre̎bhya̱ḥ

śama̱stvava̍rebhyaḥ | śama̱sthabhyo̍ ma̱jjabhya̱ḥ śamu̍ te ta̱nuve̍ bhuvat

||5.2.12||

vili̍ṣṭaṃ tri̱g̱ͫśacca̍

||5.2.12||

1 u̱thsa̱nna̱ya̱jño vā e̱ṣa yada̱gniḥ kiṃ vāhai̱tasya̍ kri̱yate̱ kiṃ vā̱ na yadvai

ya̱jñasya̍ kri̱yamā̍ṇasyānta̱ryanti̱ pūya̍ti̱ vā a̍sya̱ tadā̎śvi̱nīrupa̍

dadhātya̱śvinau̱ vai de̱vānā̎ṃ bhi̱ṣajau̱ tābhyā̍me̱vāsmai̍ bheṣa̱jaṃ ka̍roti̱

pañcopa̍ dadhāti̱ pāṅkto̍ ya̱jño yāvā̍ne̱va ya̱jñastasmai̍ bheṣa̱jaṃ

ka̍rotyṛta̱vyā̍ upa̍ dadhātyṛtū̱nāṃ klṛptyai̱

2 pañcopa̍ dadhāti̱ pañca̱ vā ṛ̱tavo̱ yāva̍nta e̱vartava̱stānka̍lpayati

samā̱napra̍bhṛtayo bhavanti samā̱noda̍rkā̱stasmā̎thsamā̱nā ṛ̱tava̱ eke̍na

pa̱dena̱ vyāva̍rtante̱ tasmā̍dṛ̱tavo̱ vyāva̍rtante prāṇa̱bhṛta̱ upa̍

dadhātyṛ̱tuṣve̱va prā̱ṇānda̍dhāti̱ tasmā̎thsamā̱nāḥ santa̍ ṛ̱tavo̱ na

jī̎rya̱ntyatho̱ pra ja̍nayatye̱vainā̍ne̱ṣa vai vā̱yuryatprā̱ṇo yadṛ̍ta̱vyā̍

upa̱dhāya̍ prāṇa̱bhṛta̍

3 upa̱dadhā̍ti̱ tasmā̱thsarvā̍nṛ̱tūnanu̍ vā̱yurā va̍rīvarti vṛṣṭi̱sanī̱rupa̍

dadhāti̱ vṛṣṭi̍me̱vāva̍ ruṃdhe̱ yade̍ka̱dhopa̍da̱dhyādeka̍mṛ̱tuṃ

va̍rṣedanupari̱hāragͫ̍ sādayati̱ tasmā̱thsarvā̍nṛ̱tūn, va̍rṣati̱

yatprā̍ṇa̱bhṛta̍ upa̱dhāya̍ vṛṣṭi̱sanī̍rupa̱dadhā̍ti̱ tasmā̎dvā̱yupra̍cyutā

di̱vo vṛṣṭi̍rīrte pa̱śavo̱ vai va̍ya̱syā̍ nānā̍manasa̱ḥ khalu̱ vai pa̱śavo̱

nānā̎ vratā̱ste̍'pa e̱vābhi sama̍naso̱

4 yaṃ kā̱maye̍tāpa̱śuḥ syā̱diti̍ vaya̱syā̎stasyo̍pa̱dhāyā̍pa̱syā̍ upa̍

dadhyā̱dasa̎ṃjñāname̱vāsmai̍ pa̱śubhi̍ḥ karotyapa̱śure̱va bha̍vati̱ yaṃ

kā̱maye̍ta paśu̱mānthsyā̱ditya̍pa̱syā̎stasyo̍pa̱dhāya̍ vaya̱syā̍ upa̍

dadhyāthsa̱ṃ jñāna̍me̱vāsmai̍ pa̱śubhi̍ḥ karoti paśu̱māne̱va bha̍vati̱

cata̍sraḥ pu̱rastā̱dupa̍ dadhāti̱ tasmā̎cca̱tvāri̱ cakṣu̍ṣo rū̱pāṇi̱ dve

śu̱kle dve kṛ̱ṣṇe

5 mū̎rdha̱nvatī̎rbhavanti̱ tasmā̎tpu̱rastā̎nmū̱rdhā pañca̱ dakṣi̍ṇāyā̱g̱

śroṇyā̱mupa̍ dadhāti̱ pañcotta̍rasyā̱ṃ tasmā̎tpa̱ścādvarṣī̍yānpu̱rastā̎tpravaṇaḥ

pa̱śurba̱sto vaya̱ iti̱ dakṣi̱ṇe'gͫsa̱ upa̍ dadhāti vṛ̱ṣṇirvaya̱

ityutta̱re'gͫsā̍ve̱va prati̍ dadhāti vyā̱ghro vaya̱ iti̱ dakṣi̍ṇe pa̱kṣa upa̍

dadhāti si̱g̱ͫho vaya̱ ityutta̍re pa̱kṣayo̍re̱va vī̱rya̍ṃ dadhāti̱ puru̍ṣo̱

vaya̱ iti̱ madhye̱ tasmā̱tpuru̍ṣaḥ paśū̱nāmadhi̍patiḥ

||5.3.1||

klṛptyā̍

upa̱dhāya̍ prāṇa̱bhṛta̱ḥ sama̍nasaḥ kṛ̱ṣṇe puru̍ṣo̱ vaya̱ iti̱ paṃca̍ ca

||5.3.1||

6 indrā̎gnī̱ avya̍thamānā̱miti̍ svayamātṛ̱ṇṇāmupa̍ dadhātīndrā̱gnibhyā̱ṃ vā

i̱mau lo̱kau vidhṛ̍tāva̱nayo̎rlo̱kayo̱rvidhṛ̍tyā̱ adhṛ̍teva̱ vā e̱ṣā

yanma̍dhya̱mā citi̍ra̱ntari̍kṣamiva̱ vā e̱ṣendrā̎gnī̱ ityā̍hendrā̱gnī

vai de̱vānā̍mojo̱bhṛtā̱voja̍sai̱vainā̍ma̱ntari̍kṣe cinute̱ dhṛtyai̎

svayamātṛ̱ṇṇāmupa̍ dadhātya̱ntari̍kṣa̱ṃ vai sva̍yamātṛ̱ṇṇāntari̍kṣame̱vopa̍

dha̱tte'śva̱mupa̍

7 ghrāpayati prā̱ṇame̱vāsyā̎ṃ dadhā̱tyatho̎ prājāpa̱tyo vā aśva̍ḥ pra̱jāpa̍tinai̱vāgniṃ

ci̍nute svayamātṛ̱ṇṇā bha̍vati prā̱ṇānā̱muthsṛ̍ṣṭyā̱ atho̍ suva̱rgasya̍

lo̱kasyānu̍khyātyai de̱vānā̱ṃ vai su̍va̱rgaṃ lo̱kaṃ ya̱tāṃ diśa̱ḥ sama̍vlīyanta̱ ta

e̱tā diśyā̍ apaśya̱ntā upā̍dadhata̱ tābhi̱rvai te diśo̍'dṛgͫha̱ṉ yaddiśyā̍

upa̱dadhā̍ti di̱śāṃ vidhṛ̍tyai̱ daśa̍ prāṇa̱bhṛta̍ḥ pu̱rastā̱dupa̍

8 dadhāti̱ nava̱ vai puru̍ṣe prā̱ṇā nābhi̍rdaśa̱mī prā̱ṇāne̱va pu̱rastā̎ddhatte̱

tasmā̎tpu̱rastā̎tprā̱ṇā jyoti̍ṣmatīmutta̱māmupa̍ dadhāti̱ tasmā̎tprā̱ṇānā̱ṃ

vāgjyoti̍rutta̱mā daśopa̍ dadhāti̱ daśā̎kṣarā vi̱rāḍvi̱rāṭchaṃda̍sā̱ṃ

jyoti̱rjyoti̍re̱va pu̱rastā̎ddhatte̱ tasmā̎tpu̱rastā̱jjyoti̱rupā̎smahe̱

chandāgͫ̍si pa̱śuṣvā̱jima̍yu̱stān bṛ̍ha̱tyuda̍jaya̱t tasmā̱dbārha̍tāḥ

9 pa̱śava̍ ucyante̱ mā chaṃda̱ iti̍ dakṣiṇa̱ta upa̍ dadhāti̱

tasmā̎ddakṣi̱ṇāvṛ̍to̱ māsā̎ḥ pṛthi̱vī chaṃda̱ iti̍ pa̱ścātprati̍ṣṭhityā

a̱gnirde̱vatetyu̍ttara̱ta ojo̱ vā a̱gniroja̍ e̱votta̍ra̱to dha̍tte̱

tasmā̍duttarato'bhiprayā̱yī ja̍yati̱ ṣaṭtrigͫ̍śa̱thsaṃ pa̍dyante̱

ṣaṭtrigͫ̍śadakṣarā bṛha̱tī bārha̍tāḥ pa̱śavo̍ bṛha̱tyaivāsmai̍ pa̱śūnava̍

ruṃdhe bṛha̱tī chaṃda̍sā̱g̱ svārā̎jya̱ṃ parī̍yāya̱ yasyai̱tā

10 u̍padhī̱yante̱ gaccha̍ti̱ svārā̎jyagͫ sa̱pta vāla̍khilyāḥ pu̱rastā̱dupa̍ dadhāti

sa̱pta pa̱ścāthsa̱pta vai śī̍rṣa̱ṇyā̎ḥ prā̱ṇā dvāvavā̎ñcau prā̱ṇānāgͫ̍

savīrya̱tvāya̍ mū̱rdhāsi̱ rāḍiti̍ pu̱rastā̱dupa̍ dadhāti̱ yantrī̱ rāḍiti̍

pa̱ścātprā̱ṇāne̱vāsmai̍ sa̱mīco̍ dadhāti

||5.3.2||

aśva̱mupa̍ pu̱rastā̱dupa̱

bārha̍tā e̱tāścatu̍strigͫśacca

||5.3.2||

11 de̱vā vai yadya̱jñe'ku̍rvata̱ tadasu̍rā akurvata̱ te de̱vā e̱tā a̍kṣṇayāsto̱mīyā̍

apaśya̱ntā a̱nyathā̱nūcyā̱nyathopā̍dadhata̱ tadasu̍rā̱ nānvavā̍ya̱ntato̍ de̱vā

abha̍va̱nparāsu̍rā̱ yada̍kṣṇayāsto̱mīyā̍ a̱nyathā̱nūcyā̱nyatho̍pa̱dadhā̍ti̱

bhrātṛ̍vyābhibhūtyai̱ bhava̍tyā̱tmanā̱ parā̎sya̱ bhrātṛ̍vyo

bhavatyā̱śustri̱vṛditi̍ pu̱rastā̱dupa̍ dadhāti yajñamu̱khaṃ vai tri̱vṛ

12 dya̍jñamu̱khame̱va pu̱rastā̱dvi yā̍tayati̱ vyo̍ma saptada̱śa iti̍

dakṣiṇa̱to'nna̱ṃ vai vyo̍mānnagͫ̍ saptada̱śo'nna̍me̱va da̍kṣiṇa̱to dha̍tte̱

tasmā̱ddakṣi̍ṇe̱nānna̍madyate dha̱ruṇa̍ ekavi̱g̱ͫśa iti̍ pa̱ścātpra̍ti̱ṣṭhā

vā e̍kavi̱g̱ͫśaḥ prati̍ṣṭhityai bhā̱ntaḥ pa̍ñcada̱śa ityu̍ttara̱ta ojo̱ vai

bhā̱nta oja̍ḥ pañcada̱śa oja̍ e̱votta̍ra̱to dha̍tte̱ tasmā̍duttarato'bhiprayā̱yī

ja̍yati̱ pratū̎rtiraṣṭāda̱śa iti̍ pu̱rastā̱

13 dupa̍ dadhāti̱ dvau tri̱vṛtā̍vabhipū̱rvaṃ ya̍jñamu̱khe vi yā̍tayatyabhiva̱rtaḥ

sa̍vi̱g̱ͫśa iti̍ dakṣiṇa̱to'nna̱ṃ vā a̍bhiva̱rto'nnagͫ̍

savi̱g̱ͫśo'nna̍me̱va da̍kṣiṇa̱to dha̍tte̱ tasmā̱ddakṣi̍ṇe̱nānna̍madyate̱

varco̎ dvāvi̱g̱ͫśa iti̍ pa̱ścādyadvigͫ̍śa̱tirdve tena̍ vi̱rājau̱ yaddve

pra̍ti̱ṣṭhā tena̍ vi̱rājo̍re̱vābhi̍pū̱rvama̱nnādye̱ prati̍ tiṣṭhati̱ tapo̍

navada̱śa ityu̍ttara̱tastasmā̎thsa̱vyo

14 hasta̍yostapa̱svita̍ro̱ yoni̍ścaturvi̱g̱ͫśa iti̍ pu̱rastā̱dupa̍

dadhāti̱ catu̍rvigͫśatyakṣarā gāya̱trī gā̍ya̱trī ya̍jñamu̱khaṃ

ya̍jñamu̱khame̱va pu̱rastā̱dvi yā̍tayati̱ garbhā̎ḥ pañcavi̱g̱ͫśa iti̍

dakṣiṇa̱to'nna̱ṃ vai garbhā̱ anna̍ṃ pañcavi̱g̱ͫśonname̱va da̍kṣiṇa̱to

dha̍tte̱ tasmā̱ddakṣi̍ṇe̱nānna̍madyata̱ oja̍striṇa̱va iti̍ pa̱ścādi̱me vai

lo̱kāstri̍ṇa̱va e̱ṣve̍va lo̱keṣu̱ prati̍ tiṣṭhati sa̱ṃ bhara̍ṇastrayovi̱g̱ͫśa i

15 tyu̍ttara̱tastasmā̎thsa̱vyo hasta̍yoḥ saṃ bhā̱rya̍tara̱ḥ kratu̍rekatri̱g̱ͫśa

iti̍ pu̱rastā̱dupa̍ dadhāti̱ vāgvai kratu̍ryajñamu̱khaṃ vāgya̍jñamu̱khame̱va

pu̱rastā̱dvi yā̍tayati bra̱dhnasya̍ vi̱ṣṭapa̍ṃ catustri̱g̱ͫśa iti̍

dakṣiṇa̱to̍'sau vā ā̍di̱tyo bra̱dhnasya̍ vi̱ṣṭapa̍ṃ brahmavarca̱same̱va

da̍kṣiṇa̱to dha̍tte̱ tasmā̱ddakṣi̱ṇo'rdho̎ brahmavarca̱sita̍raḥ prati̱ṣṭhā

tra̍yastri̱g̱ͫśa iti̍ pa̱ścātprati̍ṣṭhityai̱ nāka̍ḥ ṣaṭtri̱g̱ͫśa

ityu̍ttara̱taḥ su̍va̱rgo vai lo̱ko nāka̍ḥ suva̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai

||5.3.3||

vai tri̱vṛditi̍ pu̱rastā̎thsa̱vyastra̍yovi̱g̱ͫśa iti̍ suva̱rgo vai paṃca̍

||5.3.3||

ā̱śurvyo̍ma dha̱ruṇo̍ bhā̱ntaḥ pratū̎rtirabhiva̱rto varca̱stapo̱

yoni̱rgarbhā̱ oja̍ssa̱ṃbhara̍ṇa̱ḥ kratu̍rbra̱dhnasya̍ prati̱ṣṭhā nāka̱ṣṣoḍa̍śa ||

16 a̱gnerbhā̱go̍'sīti̍ pu̱rastā̱dupa̍ dadhāti yajñamu̱khaṃ vā a̱gnirya̍jñamu̱khaṃ

dī̱kṣā ya̍jñamu̱khaṃ brahma̍ yajñamu̱khaṃ tri̱vṛdya̍jñamu̱khame̱va pu̱rastā̱dvi

yā̍tayati nṛ̱cakṣa̍sāṃ bhā̱go̍'sīti̍ dakṣiṇa̱taḥ śu̍śru̱vāgͫso̱

vai nṛ̱cakṣa̱so'nna̍ṃ dhā̱tā jā̱tāyai̱vāsmā̱ anna̱mapi̍ dadhāti̱

tasmā̎jjā̱to'nna̍matti ja̱nitragg̍ spṛ̱tagͫ sa̍ptada̱śaḥ stoma̱ ityā̱hānna̱ṃ

vai ja̱nitra̱

17 mannagͫ̍ saptada̱śo'nna̍me̱va da̍kṣiṇa̱to dha̍tte̱

tasmā̱ddakṣi̍ṇe̱nānna̍madyate mi̱trasya̍ bhā̱go̍'sīti̍ pa̱ścātprā̱ṇo vai

mi̱tro̍'pā̱no varu̍ṇaḥ prāṇāpā̱nāve̱vāsmi̍ndadhāti di̱vo vṛ̱ṣṭirvātā̎ḥ spṛ̱tā

e̍kavi̱g̱ͫśaḥ stoma̱ ityā̍ha prati̱ṣṭhā vā e̍kavi̱g̱ͫśaḥ prati̍ṣṭhityā̱

indra̍sya bhā̱go̍'sītyu̍ttara̱ta ojo̱ vā indra̱ ojo̱ viṣṇu̱roja̍ḥ, kṣa̱tramoja̍ḥ

pañcada̱śa

18 oja̍ e̱votta̍ra̱to dha̍tte̱ tasmā̍duttarato'bhiprayā̱yī ja̍yati̱ vasū̍nāṃ

bhā̱go̍'sīti̍ pu̱rastā̱dupa̍ dadhāti yajñamu̱khaṃ vai vasa̍vo yajñamu̱khagͫ

ru̱drā ya̍jñamu̱khaṃ ca̍turvi̱g̱ͫśo ya̍jñamu̱khame̱va pu̱rastā̱dvi

yā̍tayatyādi̱tyānā̎ṃ bhā̱go̍'sīti̍ dakṣiṇa̱to'nna̱ṃ vā ā̍di̱tyā anna̍ṃ

ma̱ruto'nna̱ṃ garbhā̱ anna̍ṃ pañcavi̱g̱ͫśo'nna̍me̱va da̍kṣiṇa̱to dha̍tte̱

tasmā̱ddakṣi̍ṇe̱nānna̍madya̱te'di̍tyai bhā̱go̍

19 'sīti̍ pa̱ścātpra̍ti̱ṣṭhā vā adi̍tiḥ prati̱ṣṭhā pū̱ṣā pra̍ti̱ṣṭhā tri̍ṇa̱vaḥ

prati̍ṣṭhityai de̱vasya̍ savi̱turbhā̱go̍'sītyu̍ttara̱to brahma̱ vai de̱vaḥ sa̍vi̱tā

brahma̱ bṛha̱spati̱rbrahma̍ catuṣṭo̱mo bra̍hmavarca̱same̱votta̍ra̱to dha̍tte̱

tasmā̱dutta̱ro'rdho̎ brahmavarca̱sita̍raḥ sāvi̱trava̍tī bhavati̱ prasū̎tyai̱

tasmā̎dbrāhma̱ṇānā̱mudī̍cī sa̱niḥ prasū̍tā dha̱rtraśca̍tuṣṭo̱ma iti̍

pu̱rastā̱dupa̍ dadhāti yajñamu̱khaṃ vai dha̱rtro

20 ya̍jñamu̱khaṃ ca̍tuṣṭo̱mo ya̍jñamu̱khame̱va pu̱rastā̱dvi

yā̍tayati̱ yāvā̍nāṃ bhā̱go̍'sīti̍ dakṣiṇa̱to māsā̱ vai yāvā̍ ardhamā̱sā

ayā̍vā̱stasmā̎ddakṣi̱ṇāvṛ̍to̱ māsā̱ anna̱ṃ vai yāvā̱ anna̍ṃ pra̱jā

anna̍me̱va da̍kṣiṇa̱to dha̍tte̱ tasmā̱ddakṣi̍ṇe̱nānna̍madyata ṛbhū̱ṇāṃ

bhā̱go̍'sīti̍ pa̱ścātprati̍ṣṭhityai viva̱rto̎'ṣṭācatvāri̱g̱ͫśa

ityu̍ttara̱to̍'nayo̎rlo̱kayo̎ḥ savīrya̱tvāya̱ tasmā̍di̱mau lo̱kau sa̱māva̍dvīryau̱

21 yasya̱ mukhya̍vatīḥ pu̱rastā̍dupadhī̱yante̱ mukhya̍ e̱va bha̍va̱tyāsya̱

mukhyo̍ jāyate̱ yasyānna̍vatīrdakṣiṇa̱to'ttyanna̱māsyā̎nnā̱do jā̍yate̱

yasya̍ prati̱ṣṭhāva̍tīḥ pa̱ścātpratye̱va ti̍ṣṭhati̱ yasyauja̍svatīruttara̱ta

o̍ja̱svye̍va bha̍va̱tyāsyau̍ja̱svī jā̍yate̱'rko vā e̱ṣa yada̱gnistasyai̱tade̱va

sto̱trame̱taccha̱straṃ yade̱ṣā vi̱dhā

22 vi̍dhī̱yate̱'rka e̱va tada̱rkya̍manu̱ vi dhī̍ya̱te'tyanna̱māsyā̎nnā̱do

jā̍yate̱ yasyai̱ṣā vi̱dhā vi̍dhī̱yate̱ ya u̍ caināme̱vaṃ veda̱ sṛṣṭī̱rupa̍

dadhāti yathāsṛ̱ṣṭame̱vāva̍ ruṃdhe̱ na vā i̱daṃ divā̱ na nakta̍māsī̱davyā̍vṛtta̱ṃ

te de̱vā e̱tā vyu̍ṣṭīrapaśya̱ntā upā̍dadhata̱ tato̱ vā i̱daṃ vyau̎ccha̱dyasyai̱tā

u̍padhī̱yante̱ vye̍vāsmā̍ uccha̱tyatho̱ tama̍ e̱vāpa̍ hate

||5.3.4||

vai ja̱nitra̍ṃ paṃcada̱śodi̍tyai bhā̱go vai dha̱rtraḥ sa̱māva̍dvīryau vi̱dhā

tato̱ vā i̱daṃ catu̍rdaśa ca

||5.3.4||

a̱gnernṛ̱cakṣa̍sāṃ ja̱nitra̍ṃ

mi̱trasyeṃdra̍sya̱ vasū̍nāmādi̱tyānā̱madi̍tyai de̱vasya̍ savi̱tuḥ sā̍vi̱trava̍tī

dha̱rtro yāvā̍nāmṛbhū̱ṇāṃ vi̍va̱rtaścatu̍rdaśa ||

23 agne̍ jā̱tān praṇu̍dā naḥ sa̱patnā̱niti̍ pu̱rastā̱dupa̍ dadhāti jā̱tāne̱va

bhrātṛ̍vyā̱n pra ṇu̍date̱ saha̍sā jā̱tāniti̍ pa̱ścājja̍ni̱ṣyamā̍ṇāne̱va

prati̍ nudate catuścatvāri̱g̱ͫśaḥ stoma̱ iti̍ dakṣiṇa̱to bra̍hmavarca̱saṃ

vai ca̍tuścatvāri̱g̱ͫśo bra̍hmavarca̱same̱va da̍kṣiṇa̱to dha̍tte̱

tasmā̱ddakṣi̱ṇo'rdho̎ brahmavarca̱sita̍raḥ ṣoḍa̱śa stoma̱ ityu̍ttara̱ta ojo̱

vai ṣo̍ḍa̱śa oja̍ e̱votta̍ra̱to dha̍tte̱ tasmā̍

24 duttarato'bhiprayā̱yī ja̍yati̱ vajro̱ vai ca̍tuścatvāri̱g̱ͫśo vajra̍ḥ

ṣoḍa̱śo yade̱te iṣṭa̍ke upa̱ dadhā̍ti jā̱tāgścai̱va ja̍ni̱ṣyamā̍ṇāgśca̱

bhrātṛ̍vyānpra̱ṇudya̱ vajra̱manu̱ pra ha̍rati̱ stṛtyai̱ purī̍ṣavatī̱ṃ madhya̱

upa̍ dadhāti̱ purī̍ṣa̱ṃ vai madhya̍mā̱tmana̱ḥ sātmā̍name̱vāgniṃ ci̍nute̱

sātmā̱muṣmi̍3gͫllo̱ke bha̍vati̱ ya e̱vaṃ vedai̱tā vā a̍sapa̱tnā nāmeṣṭa̍kā̱

yasyai̱tā u̍padhī̱yante̱

25 nāsya̍ sa̱patno̍ bhavati pa̱śurvā e̱ṣa yada̱gnirvi̱rāja̍ utta̱māyā̱ṃ cityā̱mupa̍

dadhāti vi̱rāja̍me̱votta̱māṃ pa̱śuṣu̍ dadhāti̱ tasmā̎tpaśu̱mānu̍tta̱māṃ vāca̍ṃ

vadati̱ daśa̍da̱śopa̍ dadhāti savīrya̱tvāyā̎kṣṇa̱yopa̍ dadhāti̱ tasmā̍dakṣṇa̱yā

pa̱śavo'ṅgā̍ni̱ pra ha̍ranti̱ prati̍ṣṭhityai̱ yāni̱ vai chandāgͫ̍si

suva̱rgyā̎ṇyāsa̱ntairde̱vāḥ su̍va̱rgaṃ lo̱kamā̍ya̱ntenarṣa̍yo

26 'śrāmya̱nte tapo̍'tapyanta̱ tāni̱ tapa̍sāpaśya̱ntebhya̍ e̱tā iṣṭa̍kā̱

nira̍mima̱teva̱śchando̱ vari̍va̱śchaṃda̱ iti̱ tā upā̍dadhata̱ tābhi̱rvai te

su̍va̱rgaṃ lo̱kamā̍ya̱ṉ yade̱tā iṣṭa̍kā upa̱dadhā̍ti̱ yānye̱va chandāgͫ̍si

suva̱rgyā̍ṇi̱ taire̱va yaja̍mānaḥ suva̱rgaṃ lo̱kame̍ti ya̱jñena̱ vai pra̱jāpa̍tiḥ

pra̱jā a̍sṛjata̱ tāḥ stoma̍bhāgaire̱vāsṛ̍jata̱ yath

27 stoma̍bhāgā upa̱dadhā̍ti pra̱jā e̱va tadyaja̍mānaḥ sṛjate̱ bṛha̱spati̱rvā

e̱tadya̱jñasya̱ teja̱ḥ sama̍bhara̱dyathstoma̍bhāgā̱ yathstoma̍bhāgā

upa̱dadhā̍ti̱ sate̍jasame̱vāgniṃ ci̍nute̱ bṛha̱spati̱rvā e̱tāṃ ya̱jñasya̍

prati̱ṣṭhāma̍paśya̱dyathstoma̍bhāgā̱ yathstoma̍bhāgā upa̱dadhā̍ti ya̱jñasya̱

prati̍ṣṭhityai sa̱ptasa̱ptopa̍ dadhāti savīrya̱tvāya̍ ti̱sro madhye̱ prati̍ṣṭhityai

||5.3.5||

u̱tta̱ra̱to dhatte̱ tasmā̍dupadhī̱yanta̱ ṛṣa̍yo'sṛjata̱

yattrica̍tvārigͫśacca

||5.3.5||

28 ra̱śmiritye̱vādi̱tyama̍sṛjata̱ preti̱riti̱ dharma̱manvi̍ti̱riti̱

divagͫ̍ sa̱ndhiritya̱ntari̍kṣaṃ prati̱dhiriti̍ pṛthi̱vīṃ vi̍ṣṭa̱ṃbha

iti̱ vṛṣṭi̍ṃ pra̱vetyaha̍ranu̱veti̱ rātri̍mu̱śigiti̱ vasū̎nprake̱ta

iti̍ ru̱drānthsu̍dī̱tirityā̍di̱tyānoja̱ iti̍ pi̱tṝg stantu̱riti̍ pra̱jāḥ

pṛ̍tanā̱ṣāḍiti̍ pa̱śūnre̱vadityoṣa̍dhīrabhi̱jida̍si yu̱ktagrā̱ve

29 ndrā̍ya̱ tvendra̍ṃ ji̱nvetye̱va da̍kṣiṇa̱to vajra̱ṃ

paryau̍hada̱bhiji̍tyai̱ tāḥ pra̱jā apa̍prāṇā asṛjata̱ tāsvadhi̍patira̱sītye̱va

prā̱ṇama̍dadhādya̱ntetya̍pā̱nagͫ sa̱g̱ͫ sarpa̱ iti̱ cakṣu̍rvayo̱dhā iti̱

śrotra̱ṃ tāḥ pra̱jāḥ prā̍ṇa̱tīra̍pāna̱tīḥ paśya̍ntīḥ śa‍ṛṇva̱tīrna mi̍thu̱nī

a̍bhava̱ntāsu̍ tri̱vṛda̱sītye̱va mi̍thu̱nama̍dadhā̱ttāḥ pra̱jā mi̍thu̱nī

30 bhava̍ntī̱rna prājā̍yanta̱ tāḥ sagͫ̍ ro̱ho̍'si nī ro̱ho̍'sītye̱va

prāja̍naya̱ttāḥ pra̱jāḥ prajā̍tā̱ na pratya̍tiṣṭha̱ntā va̍su̱ko̍'si̱

veṣa̍śrirasi̱ vasya̍ṣṭira̱sītye̱vaiṣu lo̱keṣu̱ pratya̍sthāpaya̱dyadāha̍

vasu̱ko̍'si̱ veṣa̍śrirasi̱ vasya̍ṣṭira̱sīti̍ pra̱jā e̱va

prajā̍tā e̱ṣu lo̱keṣu̱ prati̍ ṣṭhāpayati̱ sātmā̱ntari̍kṣagͫ rohati̱

saprā̍ṇo̱'muṣmi̍3gͫllo̱ke prati̍ tiṣṭha̱tyavya̍rdhukaḥ prāṇāpā̱nābhyā̎ṃ bhavati̱

ya e̱vaṃ veda̍

||5.3.6||

yu̱ktagrā̍vā pra̱jā mi̍thu̱nya̍ṃtari̍kṣa̱ṃ dvāda̍śa

||5.3.6||

31 nā̱ka̱sadbhi̱rvai de̱vāḥ su̍va̱rgaṃ lo̱kamā̍ya̱ntannā̍ka̱sadā̎ṃ nākasa̱ttvaṃ

yannā̍ka̱sada̍ upa̱dadhā̍ti nāka̱sadbhi̍re̱va tadyaja̍mānaḥ suva̱rgaṃ lo̱kame̍ti

suva̱rgo vai lo̱ko nāko̱ yasyai̱tā u̍padhī̱yante̱ nāsmā̱ aka̍ṃ bhavati yajamānāyata̱naṃ

vai nā̍ka̱sado̱ yannā̍ka̱sada̍ upa̱dadhā̎tyā̱yata̍name̱va tadyaja̍mānaḥ kurute

pṛ̱ṣṭhānā̱ṃ vā e̱tatteja̱ḥ saṃbhṛ̍ta̱ṃ yannā̍ka̱sado̱ yannā̍ka̱sada̍

32 upa̱dadhā̍ti pṛ̱ṣṭhānā̍me̱va tejo'va̍ ruṃdhe pañca̱coḍā̱ upa̍

dadhātyapsa̱rasa̍ e̱vaina̍me̱tā bhū̱tā a̱muṣmi̍3gͫllo̱ka upa̍ śe̱re'tho̍

tanū̱pānī̍re̱vaitā yaja̍mānasya̱ yaṃ dvi̱ṣyāttamu̍pa̱dadha̍ddhyāyede̱tābhya̍

e̱vaina̍ṃ de̱vatā̎bhya̱ ā vṛ̍ścati tā̱jagārti̱mārccha̱tyutta̍rā nāka̱sadbhya̱

upa̍ dadhāti̱ yathā̍ jā̱yāmā̱nīya̍ gṛ̱heṣu̍ niṣā̱daya̍ti tā̱dṛge̱va tat

33 pa̱ścātprācī̍mutta̱māmupa̍ dadhāti̱ tasmā̎tpa̱ścātprācī̱

patnyanvā̎ste svayamātṛ̱ṇṇāṃ ca̍ vika̱rṇīṃ co̎tta̱me upa̍ dadhāti prā̱ṇo vai

sva̍yamātṛ̱ṇṇāyu̍rvika̱rṇī prā̱ṇaṃ cai̱vāyu̍śca prā̱ṇānā̍mutta̱mau dha̍tte̱

tasmā̎tprā̱ṇaścāyu̍śca prā̱ṇānā̍mutta̱mau nānyāmutta̍rā̱miṣṭa̍kā̱mupa̍

dadhyā̱dyada̱nyāmutta̍rā̱miṣṭa̍kāmupada̱dhyātpa̍śū̱nāṃ

34 ca̱ yaja̍mānasya ca prā̱ṇaṃ cāyu̱ścāpi̍

dadhyā̱ttasmā̱nnānyotta̱reṣṭa̍kopa̱dheyā̎ svayamātṛ̱ṇṇāmupa̍ dadhātya̱sau

vai sva̍yamātṛ̱ṇṇāmūme̱vopa̍ dha̱tte'śva̱mupa̍ ghrāpayati prā̱ṇame̱vāsyā̎ṃ

dadhā̱tyatho̎ prājāpa̱tyo vā aśva̍ḥ pra̱jāpa̍tinai̱vāgniṃ ci̍nute svayamātṛ̱ṇṇā

bha̍vati prā̱ṇānā̱muthsṛ̍ṣṭyā̱ atho̍ suva̱rgasya̍ lo̱kasyānu̍khyātyā e̱ṣā vai

de̱vānā̱ṃ vikrā̎nti̱ryadvi̍ka̱rṇī yadvi̍ka̱rṇīmu̍pa̱dadhā̍ti de̱vānā̍me̱va

vikrā̎nti̱manu̱ vi kra̍mata uttara̱ta upa̍ dadhāti̱ tasmā̍duttara̱ta

u̍pacāro̱'gnirvā̍yu̱matī̍ bhavati̱ sami̍ddhyai

||5.3.7||

saṃbhṛ̍ta̱ṃ

yannā̍ka̱sado̱ yannā̍ka̱sada̱statpa̍śū̱nāme̱ṣā vai dvā vigͫ̍śatiśca

||5.3.7||

35 chandā̱g̱syupa̍ dadhāti pa̱śavo̱ vai chandāgͫ̍si pa̱śūne̱vāva̍ ruṃdhe̱

chandāgͫ̍si̱ vai de̱vānā̎ṃ vā̱maṃ pa̱śavo̍ vā̱mame̱va pa̱śūnava̍ ruṃdha

e̱tāgͫ ha̱ vai ya̱jñase̍naścaitriyāya̱ṇaściti̍ṃ vi̱dāṃ ca̍kāra̱ tayā̱

vai sa pa̱śūnavā̍ruṃdha̱ yade̱tāmu̍pa̱dadhā̍ti pa̱śūne̱vāva̍ ruṃdhe gāya̱trīḥ

pu̱rastā̱dupa̍ dadhāti̱ tejo̱ vai gā̍ya̱trī teja̍ e̱va

36 mu̍kha̱to dha̍tte mūrdha̱nvatī̎rbhavanti mū̱rdhāna̍me̱vainagͫ̍ samā̱nānā̎ṃ karoti

tri̱ṣṭubha̱ upa̍ dadhātīṃdri̱yaṃ vai tri̱ṣṭugi̍ndri̱yame̱va ma̍dhya̱to dha̍tte̱

jaga̍tī̱rupa̍ dadhāti̱ jāga̍tā̱ vai pa̱śava̍ḥ pa̱śūne̱vāva̍ ruṃdhe'nu̱ṣṭubha̱

upa̍ dadhāti prā̱ṇā vā a̍nu̱ṣṭupprā̱ṇānā̱muthsṛ̍ṣṭyai bṛha̱tīru̱ṣṇihā̎ḥ

pa̱ṃktīra̱kṣara̍paṃktī̱riti̱ viṣu̍rūpāṇi̱ chandā̱g̱syupa̍ dadhāti̱ viṣu̍rūpā̱

vai pa̱śava̍ḥ pa̱śava̱

37 śchandāgͫ̍si̱ viṣu̍rūpāne̱va pa̱śūnava̍ ruṃdhe̱ viṣu̍rūpamasya gṛ̱he

dṛ̍śyate̱ yasyai̱tā u̍padhī̱yante̱ ya u̍ cainā e̱vaṃ vedāti̍cchaṃdasa̱mupa̍

dadhā̱tyati̍cchandā̱ vai sarvā̍ṇi̱ chandāgͫ̍si̱ sarve̍bhire̱vaina̱ṃ

chando̍bhiścinute̱ varṣma̱ vā e̱ṣā chaṃda̍sā̱ṃ yadati̍cchandā̱

yadati̍cchaṃdasamupa̱dadhā̍ti̱ varṣmai̱vainagͫ̍ samā̱nānā̎ṃ karoti dvi̱padā̱

upa̍ dadhāti dvi̱pādyaja̍māna̱ḥ prati̍ṣṭhityai

||5.3.8||

teja̍ e̱va pa̱śava̍ḥ

pa̱śavo̱ yaja̍māna̱ eka̍ṃ ca

||5.3.8||

38 sarvā̎bhyo̱ vai de̱vatā̎bhyo̱'gniścī̍yate̱ yathsa̱yujo̱ nopa̍da̱dhyādde̱vatā̍

asyā̱gniṃ vṛ̍ñjīra̱ṉ yathsa̱yuja̍ upa̱dadhā̎tyā̱tmanai̱vainagͫ̍ sa̱yuja̍ṃ

cinute̱ nāgninā̱ vyṛ̍dhya̱te'tho̱ yathā̱ puru̍ṣa̱ḥ snāva̍bhi̱ḥ santa̍ta

e̱vame̱vaitābhi̍ra̱gniḥ santa̍to̱'gninā̱ vai de̱vāḥ su̍va̱rgaṃ lo̱kamā̍ya̱ntā

a̱mūḥ kṛtti̍kā abhava̱ṉ yasyai̱tā u̍padhī̱yante̍ suva̱rgame̱va

39 lo̱kame̍ti̱ gaccha̍ti prakā̱śaṃ ci̱trame̱va bha̍vati maṇḍaleṣṭa̱kā upa̍

dadhātī̱me vai lo̱kā ma̍ṇḍaleṣṭa̱kā i̱me khalu̱ vai lo̱kā de̍vapu̱rā de̍vapu̱rā

e̱va pra vi̍śati̱ nārti̱mārccha̍tya̱gniṃ ci̍kyā̱no vi̱śvajyo̍tiṣa̱ upa̍

dadhātī̱māne̱vaitābhi̍rlo̱kāñjyoti̍ṣmataḥ kuru̱te'tho̎ prā̱ṇāne̱vaitā yaja̍mānasya

dādhratye̱tā vai de̱vatā̎ḥ suva̱rgyā̎stā e̱vānvā̱rabhya̍ suva̱rgaṃ lo̱kame̍ti

||5.3.9||

su̱va̱rgame̱va tā e̱va ca̱tvāri̍ ca

||5.3.9||

40 vṛ̱ṣṭi̱sanī̱rupa̍ dadhāti̱ vṛṣṭi̍me̱vāva̍ ruṃdhe̱

yade̍ka̱dhopa̍da̱dhyādeka̍mṛ̱tuṃ va̍rṣedanupari̱hāragͫ̍ sādayati̱

tasmā̱thsarvā̍nṛ̱tūn va̍rṣati purovāta̱ sani̍ra̱sītyā̍hai̱tadvai

vṛṣṭyai̍ rū̱pagͫ rū̱peṇai̱va vṛṣṭi̱mava̍ ruṃdhe sa̱ṃyānī̍bhi̱rvai de̱vā

i̱mā3gͫllo̱kānthsama̍yu̱stathsa̱ṃyānī̍nāgͫ saṃyāni̱tvaṃ yathsa̱ṃyānī̍rupa̱

dadhā̍ti̱ yathā̱psu nā̱vā sa̱ṃyātye̱va

41 me̱vaitābhi̱ryaja̍māna i̱mā3gͫllo̱kānthsaṃ yā̍ti pla̱vo vā

e̱ṣo̎'gneryathsa̱ṃyānī̱ryathsa̱ṃyānī̍rupa̱ dadhā̍ti pla̱vame̱vaitama̱gnaya̱

upa̍ dadhātyu̱ta yasyai̱tāsūpa̍hitā̱svāpo̱'gnigͫ hara̱ntyahṛ̍ta

e̱vāsyā̱gnirā̍dityeṣṭa̱kā upa̍ dadhātyādi̱tyā vā e̱taṃ bhūtyai̱ prati̍ nudante̱

yo'la̱ṃ bhūtyai̱ sanbhūti̱ṃ na prā̱pnotyā̍di̱tyā

42 e̱vaina̱ṃ bhūti̍ṃ gamayantya̱sau vā e̱tasyā̍di̱tyo ruca̱mā da̍tte̱ yo̎'gniṃ

ci̱tvā na roca̍te̱ yadā̍dityeṣṭa̱kā u̍pa̱dadhā̎tya̱sāve̱vāsmi̍nnādi̱tyo ruca̍ṃ

dadhāti̱ yathā̱sau de̱vānā̱g̱ͫ roca̍ta e̱vame̱vaiṣa ma̍nu̱ṣyā̍ṇāgͫ rocate

ghṛteṣṭa̱kā upa̍ dadhātye̱tadvā a̱gneḥ pri̱yaṃ dhāma̱ yadghṛ̱taṃ pri̱yeṇai̱vaina̱ṃ

dhāmnā̱ sama̍rdhaya̱

43 tyatho̱ teja̍sā'nupari̱hāragͫ̍ sādaya̱tyapa̍rivargame̱vāsmi̱ntejo̍ dadhāti

pra̱jāpa̍tira̱gnima̍cinuta̱ sa yaśa̍sā̱ vyā̎rdhyata̱ sa e̱tā ya̍śo̱dā

a̍paśya̱ttā upā̍dhatta̱ tābhi̱rvai sa yaśa̍ ā̱tmanna̍dhatta̱ yadya̍śo̱dā

u̍pa̱ dadhā̍ti̱ yaśa̍ e̱va tābhi̱ryaja̍māna ā̱tmandha̍tte̱ pañcopa̍ dadhāti̱

pāṅkta̱ḥ puru̍ṣo̱ yāvā̍ne̱va puru̍ṣa̱stasmi̱ṉ yaśo̍ dadhāti

||5.3.10||

e̱vaṃ prā̱pnotyā̍di̱tyā a̍rdhaya̱tyekā̱nna pa̍ṃcā̱śacca̍

||5.3.10||

44 de̱vā̱su̱rāḥ saṃya̍ttā āsa̱nkanī̍yāgͫso de̱vā āsa̱nbhūyā̱g̱ͫso'su̍rā̱ste

de̱vā e̱tā iṣṭa̍kā apaśya̱ntā upā̍dadhata bhūya̱skṛda̱sītye̱va bhūyāgͫ̍so'

bhava̱nvana̱spati̍bhi̱ roṣa̍dhībhirvariva̱ skṛda̱sītī̱māma̍jaya̱n prācya̱sīti̱

prācī̱ṃ diśa̍majayannū̱rdhvāsītya̱ mūma̍jayannantarikṣa̱ sada̍sya̱ntari̍kṣe

sī̱detya̱ntari̍kṣamajaya̱ntato̍ de̱vā abha̍va̱n

45 parāsu̍rā̱ yasyai̱tā u̍padhī̱yante̱ bhūyā̍ne̱va

bha̍vatya̱bhīmā3gͫllo̱kāñja̍yati̱ bhava̍tyā̱tmanā̱ parā̎sya̱ bhrātṛ̍vyo

bhavatyapsu̱ṣada̍si śyena̱sada̱sītyā̍hai̱tadvā a̱gne rū̱pagͫ rū̱peṇai̱vāgnimava̍

ruṃdhe pṛthi̱vyāstvā̱ dravi̍ṇe sādayā̱mītyā̍he̱māne̱vaitābhi̍rlo̱kān dravi̍ṇāvataḥ

kuruta āyu̱ṣyā̍ upa̍ dadhā̱tyāyu̍re̱vā

46 'smi̍ndadhā̱tyagne̱ yatte̱ para̱g̱ͫ hṛnnāmetyā̍hai̱tadvā a̱gneḥ pri̱yaṃ dhāma̍

pri̱yame̱vāsya̱ dhāmopā̎pnoti̱ tāvehi̱ sagͫ ra̍bhāvahā̱ ityā̍ha̱ vye̍vaine̍na̱

pari̍ dhatte̱ pāñca̍janye̱ṣvapye̎dhyagna̱ ityā̍hai̱ṣa vā a̱gniḥ pāñca̍janyo̱

yaḥ pañca̍citīka̱stasmā̍de̱vamā̍harta̱vyā̍ upa̍ dadhātye̱tadvā ṛ̍tū̱nāṃ

pri̱yaṃ dhāma̱ yadṛ̍ta̱vyā̍ ṛtū̱nāme̱va pri̱yaṃ dhāmāva̍ ruṃdhe su̱meka̱

ityā̍ha saṃvathsa̱ro vai su̱meka̍ḥ saṃvathsa̱rasyai̱va pri̱yaṃ dhāmopā̎pnoti

||5.3.11||

abha̍va̱nnāyu̍re̱varta̱vyā̍ upa̱ ṣaḍvigͫ̍śatiśca

||5.3.11||

47 pra̱jāpa̍te̱rakṣya̍śvaya̱t tat parā̍pata̱t tadaśvo̍'bhava̱dyadaśva̍ya̱t

tadaśva̍syāśva̱tvaṃ tadde̱vā a̍śvame̱dhenai̱va pratya̍dadhure̱ṣa vai

pra̱jāpa̍ti̱g̱ͫ sarva̍ṃ karoti̱ yo̎'śvame̱dhena̱ yaja̍te̱ sarva̍ e̱va

bha̍vati̱ sarva̍sya̱ vā e̱ṣā prāya̍ścitti̱ḥ sarva̍sya bheṣa̱jagͫ sarva̱ṃ vā

e̱tena̍ pā̱pmāna̍ṃ de̱vā a̍tara̱nnapi̱ vā e̱tena̍ brahmaha̱tyāma̍tara̱nthsarva̍ṃ

pā̱pmāna̍ṃ

48 tarati̱ tara̍ti brahmaha̱tyāṃ yo̎'śvame̱dhena̱ yaja̍te̱ ya u̍ cainame̱vaṃ

vedotta̍ra̱ṃ vai tat pra̱jāpa̍te̱rakṣya̍śvaya̱t tasmā̱daśva̍syottara̱to'va̍

dyanti dakṣiṇa̱to̎'nyeṣā̎ṃ paśū̱nāṃ vai̍ta̱saḥ kaṭo̍ bhavatya̱psuyo̍ni̱rvā

aśvo̎'psu̱jo ve̍ta̱saḥ sva e̱vaina̱ṃ yonau̱ prati̍ṣṭhāpayati catuṣṭo̱maḥ stomo̍

bhavati sa̱raḍḍha̱ vā aśva̍sya̱ sakthyāvṛ̍ha̱ttadde̱vāśca̍tuṣṭo̱menai̱va

pratya̍dadhu̱ryacca̍tuṣṭo̱maḥ stomo̱ bhava̱tyaśva̍sya sarva̱tvāya̍

||5.3.12||

sarva̍ṃ pā̱pmāna̍mavṛha̱ddvāda̍śa ca

||5.3.12||

1 de̱vā̱su̱rāḥ saṃya̍ttā āsa̱ntena vya̍jayanta̱ sa e̱tā indra̍sta̱nūra̍paśya̱ttā

upā̍dhatta̱ tābhi̱rvai sa ta̱nuva̍miṃdri̱yaṃ vī̱rya̍mā̱tmanna̍dhatta̱ tato̍ de̱vā

abha̍va̱nparāsu̍rā̱ yadi̍ndrata̱nūru̍pa̱dadhā̍ti ta̱nuva̍me̱va tābhi̍riṃdri̱yaṃ

vī̱rya̍ṃ yaja̍māna ā̱tmandha̱tte'tho̱ sendra̍me̱vāgnigͫ sata̍nuṃ cinute̱

bhava̍tyā̱tmanā̱ parā̎sya̱ bhrātṛ̍vyo

2 bhavati ya̱jño de̱vebhyo'pā̎krāma̱ttama̍va̱rudha̱ṃ nāśa̍knuva̱nta e̱tā

ya̍jñata̱nūra̍paśya̱ntā upā̍dadhata̱ tābhi̱rvai te ya̱jñamavā̍ruṃdhata̱

yadya̍jñata̱nūru̍pa̱dadhā̍ti ya̱jñame̱va tābhi̱ryaja̍mā̱no'va̍ ruṃdhe̱

traya̍strigͫ śata̱mupa̍ dadhāti̱ traya̍strigͫśa̱dvai de̱vatā̍ de̱vatā̍

e̱vāva̍ ru̱ṃdhe'tho̱ sātmā̍name̱vāgnigͫ sata̍nuṃ cinute̱ sātmā̱muṣmi̍3gͫ

llo̱ke

3 bha̍vati̱ ya e̱vaṃ veda̱ jyoti̍ṣmatī̱rupa̍ dadhāti̱

jyoti̍re̱vāsmi̍ndadhātye̱tābhi̱rvā a̱gniści̱to jva̍lati̱ tābhi̍re̱vaina̱g̱ͫ

sami̍ndha u̱bhayo̍rasmai lo̱kayo̱rjyoti̍rbhavati nakṣatreṣṭa̱kā upa̍ dadhātye̱tāni̱

vai di̱vo jyotīgͫ̍ṣi̱ tānye̱vāva̍ ruṃdhe su̱kṛtā̱ṃ vā e̱tāni̱ jyotīgͫ̍ṣi̱

yannakṣa̍trāṇi̱ tānye̱vāpno̱tyatho̍ anūkā̱śame̱vaitāni̱

4 jyotīgͫ̍ṣi kurute suva̱rgasya̍ lo̱kasyānu̍khyātyai̱ yathsa2gͫspṛ̍ṣṭā

upada̱dhyādvṛṣṭyai̍ lo̱kamapi̍ dadhyā̱dava̍rṣukaḥ pa̱rjanya̍ḥ syā̱dasagg̍

spṛṣṭā̱ upa̍ dadhāti̱ vṛṣṭyā̍ e̱va lo̱kaṃ ka̍roti̱ varṣu̍kaḥ pa̱rjanyo̍ bhavati

pu̱rastā̍da̱nyāḥ pra̱tīcī̱rupa̍ dadhāti pa̱ścāda̱nyāḥ prācī̱stasmā̎tprā̱cīnā̍ni

ca pratī̱cīnā̍ni ca̱ nakṣa̍trā̱ṇyā va̍rtante

||5.4.1||

bhrātṛ̍vyo lo̱ka

e̱vaitānyeka̍ catvārigͫśacca

||5.4.1||

5 ṛ̱ta̱vyā̍ upa̍ dadhātyṛtū̱nāṃ klṛptyai̎ dva̱ndvamupa̍ dadhāti̱

tasmā̎ddva̱ndvamṛ̱tavo'dhṛ̍teva̱ vā e̱ṣā yanma̍dhya̱mā citi̍ra̱ntari̍kṣamiva̱

vā e̱ṣā dva̱ndvama̱nyāsu̱ citī̱ṣūpa̍ dadhāti̱ cata̍sro̱ madhye̱ dhṛtyā̍ anta̱ḥ

śleṣa̍ṇa̱ṃ vā e̱tāścitī̍nā̱ṃ yadṛ̍ta̱vyā̍ yadṛ̍ta̱vyā̍ upa̱ dadhā̍ti̱

citī̍nā̱ṃ vidhṛ̍tyā̱ ava̍kā̱manūpa̍ dadhātye̱ṣā vā a̱gneṟyoni̱ḥ sayo̍ni

6 me̱vāgniṃ ci̍nuta u̱vāca̍ ha vi̱śvāmi̱tro'da̱dithsa brahma̱ṇānna̱ṃ

yasyai̱tā u̍padhī̱yāntai̱ ya u̍ cainā e̱vaṃ veda̱diti̍ saṃvathsa̱ro vā e̱taṃ

pra̍ti̱ṣṭhāyai̍ nudate̱ yo̎'gniṃ ci̱tvā na pra̍ti̱tiṣṭha̍ti̱ pañca̱

pūrvā̱ścita̍yo bhava̱ntyatha̍ṣa̱ṣṭhīṃ citi̍ṃ cinute̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍ḥ

saṃvathsa̱ra ṛ̱tuṣve̱va sa̍ṃvathsa̱re prati̍ tiṣṭhatye̱tā vā

7 adhi̍patnī̱rnāmeṣṭa̍kā̱ yasyai̱tā u̍padhī̱yante'dhi̍patire̱va

sa̍mā̱nānā̎ṃ bhavati̱ yaṃ dvi̱ṣyāttamu̍pa̱dadha̍ddhyāyede̱tābhya̍

e̱vaina̍ṃ de̱vatā̎bhya̱ ā vṛ̍ścati tā̱jagārti̱mārccha̱tyaṃgi̍rasaḥ

suva̱rgaṃ lo̱kaṃ yanto̱ yā ya̱jñasya̱ niṣkṛ̍ti̱rāsī̱ttāmṛṣi̍bhya̱ḥ

pratyau̍ha̱ntaddhira̍ṇyamabhava̱dyaddhi̍raṇyaśa̱lkaiḥ pro̱kṣati̍ ya̱jñasya̱

niṣkṛ̍tyā̱ atho̍ bheṣa̱jame̱vāsmai̍ karo̱

8 'tyatho̍ rū̱peṇai̱vaina̱g̱ͫ sama̍rdhaya̱tyatho̱ hira̍ṇyajyotiṣai̱va su̍va̱rgaṃ

lo̱kame̍ti sāha̱srava̍tā̱ prokṣa̍ti sāha̱sraḥ pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jāpa̍te̱rāptyā̍

i̱mā me̍ agna̱ iṣṭa̍kā dhe̱nava̍ḥ sa̱ntvityā̍ha dhe̱nūre̱vainā̎ḥ kurute̱ tā e̍naṃ

kāma̱dughā̍ a̱mutrā̱muṣmi̍3gͫ llo̱ka upa̍ tiṣṭhante

||5.4.2||

sayo̍nime̱tā

vai ka̍ro̱tyekā̱nna ca̍tvāri̱g̱ͫśacca̍

||5.4.2||

9 ru̱dro vā e̱ṣa yada̱gniḥ sa e̱tarhi̍ jā̱to yarhi̱ sarva̍ści̱taḥ sa yathā̍

va̱thso jā̱taḥ stana̍ṃ pre̱psatye̱vaṃ vā e̱ṣa e̱tarhi̍ bhāga̱dheya̱ṃ prepsa̍ti̱

tasmai̱ yadāhu̍ti̱ṃ na ju̍hu̱yāda̍dhva̱ryuṃ ca̱ yaja̍mānaṃ ca dhyāyecchataru̱drīya̍ṃ

juhoti bhāga̱dheye̍nai̱vainagͫ̍ śamayati̱ nārti̱mārccha̍tyadhva̱ryurna yaja̍māno̱

yadgrā̱myāṇā̎ṃ paśū̱nāṃ

10 paya̍sā juhu̱yād grā̱myān pa̱śūñchu̱cārpa̍ye̱dyadā̍ra̱ṇyānā̍māra̱ṇyāñja̍rti

layavā̱gvā̍ vā juhu̱yādga̍vīdhukayavā̱gvā̍ vā̱ na grā̱myānpa̱śūn

hi̱nasti̱ nāra̱ṇyānatho̱ khalvā̍hu̱ranā̍huti̱rvai ja̱rtilā̎śca

ga̱vīdhu̍kā̱ścetya̍jakṣī̱reṇa̍ juhotyāgne̱yī vā e̱ṣā yada̱jā'hu̍tyai̱va ju̍hoti̱

na grā̱myānpa̱śūn hi̱nasti̱ nāra̱ṇyānaṃgi̍rasaḥ suva̱rgaṃ lo̱kaṃ yanto̱

11 'jāyā̎ṃ gha̱rmaṃ prāsi̍ñca̱nthsā śoca̍ntī pa̱rṇaṃ parā̍jihīta̱

so̎2̱'rko̍'bhava̱ttada̱rkasyā̎rka̱tvama̍rkapa̱rṇena̍ juhoti

sayoni̱tvāyoda̱ṅtiṣṭha̍ñjuhotye̱ṣā vai ru̱drasya̱ diksvāyā̍me̱va di̱śi

ru̱draṃ ni̱rava̍dayate cara̱māyā̱miṣṭa̍kāyāṃ juhotyanta̱ta e̱va ru̱draṃ

ni̱rava̍dayate tredhāvibha̱ktaṃ ju̍hoti̱ traya̍ i̱me lo̱kā i̱māne̱va

lo̱kānthsa̱māva̍dvīryānkaro̱tīya̱tyagre̍ juho̱

12 'tyatheya̱tyatheya̍ti̱ traya̍ i̱me lo̱kā e̱bhya e̱vaina̍ṃ

lo̱kebhya̍ḥ śamayati ti̱sra utta̍rā̱ āhu̍tīrjuhoti̱ ṣaṭthsaṃ pa̍dyante̱

ṣaḍvā ṛ̱tava̍ ṛ̱tubhi̍re̱vainagͫ̍ śamayati̱ yada̍nupari̱krāma̍ṃ

juhu̱yāda̍ntaravacā̱riṇagͫ̍ ru̱draṃ ku̍ryā̱datho̱ khalvā̍hu̱ḥ kasyā̱ṃ vāha̍

di̱śi ru̱draḥ kasyā̱ṃ vetya̍nupari̱krāma̍me̱va ho̍ta̱vya̍mapa̍rivargame̱vainagͫ̍

śamaya

13 tye̱tā vai de̱vatā̎ḥ suva̱rgyā̍ yā u̍tta̱māstā yaja̍mānaṃ vācayati̱

tābhi̍re̱vainagͫ̍ suva̱rgaṃ lo̱kaṃ ga̍mayati̱ yaṃ dvi̱ṣyāttasya̍ sañca̱re

pa̍śū̱nāṃ nya̍sye̱dyaḥ pra̍tha̱maḥ pa̱śura̍bhi̱tiṣṭha̍ti̱ sa ārti̱mārccha̍ti

||5.4.3||

pa̱śū̱nāṃ yanto'gre̍ juho̱tyapa̍rivargame̱vainagͫ̍ śamayati

tri̱g̱ͫśacca̍

||5.4.3||

14 aśma̱nnūrja̱miti̱ pari̍ ṣiñcati mā̱rjaya̍tye̱vaina̱matho̍ ta̱rpaya̍tye̱va

sa e̍naṃ tṛ̱pto'kṣu̍dhya̱nnaśo̍canna̱muṣmi̍3gͫllo̱ka upa̍ tiṣṭhate̱

tṛpya̍ti pra̱jayā̍ pa̱śubhi̱rya e̱vaṃ veda̱ tāṃ na̱ iṣa̱mūrja̍ṃ dhatta marutaḥ

sagͫrarā̱ṇā ityā̱hānna̱ṃ vā ūrganna̍ṃ ma̱ruto'nna̍me̱vāva̍ ru̱ṃdhe'śmagg̍ste̱

kṣuda̱muṃ te̱ śu

15 gṛ̍cchatu̱ yaṃ dvi̱ṣma ityā̍ha̱ yame̱va dveṣṭi̱ tama̍sya kṣu̱dhā ca̍ śu̱cā

cā̎rpayati̱ triḥ pa̍riṣi̱ñcanparye̍ti tri̱vṛdvā a̱gniryāvā̍ne̱vāgnistasya̱

śucagͫ̍ śamayati̱ triḥ puna̱ḥ parye̍ti̱ ṣaṭthsaṃ pa̍dyante̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍

ṛ̱tubhi̍re̱vāsya̱ śucagͫ̍ śamayatya̱pāṃ vā e̱tatpuṣpa̱ṃ yadve̍ta̱so̍'pāgͫ

16 śaro'va̍kā vetasaśā̱khayā̱ cāva̍kābhiśca̱ vi ka̍rṣa̱tyāpo̱ vai śā̱ntāḥ

śā̱ntābhi̍re̱vāsya̱ śucagͫ̍ śamayati̱ yo vā a̱gniṃ ci̱taṃ pra̍tha̱maḥ

pa̱śura̍dhi̱krāma̍tīśva̱ro vai tagͫ śu̱cā pra̱daho̍ ma̱ṇḍūke̍na̱ vi

ka̍rṣatye̱ṣa vai pa̍śū̱nāma̍nupajīvanī̱yo na vā e̱ṣa grā̱myeṣu̍ pa̱śuṣu̍

hi̱to nāra̱ṇyeṣu̱ tame̱va śu̱cārpa̍yatyaṣṭā̱bhirvi ka̍rṣa

17 tya̱ṣṭākṣa̍rā gāya̱trī gā̍ya̱tro̎'gniryāvā̍ne̱vāgnistasya̱

śucagͫ̍ śamayati pāva̱kava̍tībhi̱ranna̱ṃ vai pā̍va̱ko'nne̍nai̱vāsya̱

śucagͫ̍ śamayati mṛ̱tyurvā e̱ṣa yada̱gnirbrahma̍ṇa e̱tadrū̱paṃ

yatkṛ̍ṣṇāji̱naṃ kārṣṇī̍ upā̱nahā̱vupa̍ muñcate̱ brahma̍ṇai̱va

mṛ̱tyora̱ntardha̍tte̱'ntarmṛ̱tyordha̍tte̱'ntara̱nnādyā̱dityā̍hura̱nyāmu̍pamu̱ñcate̱'nyānnānta

18 re̱va mṛ̱tyordha̱tte'vā̱nnādyagͫ̍ ruṃdhe̱ nama̍ste̱ hara̍se śo̱ciṣa̱

ityā̍ha nama̱skṛtya̱ hi vasī̍yāgͫsamupa̱cara̍ntya̱nyaṃ te̍ a̱smatta̍pantu

he̱taya̱ ityā̍ha̱ yame̱va dveṣṭi̱ tama̍sya śu̱cārpa̍yati pāva̱ko

a̱smabhyagͫ̍ śi̱vo bha̱vetyā̱hānna̱ṃ vai pā̍va̱ko'nna̍me̱vāva̍ ruṃdhe̱

dvābhyā̱madhi̍ krāmati̱ prati̍ṣṭhityā apa̱sya̍vatībhyā̱g̱ͫ śāntyai̎

||5.4.4||

śugve̍ta̱so̍'pāma̍ṣṭā̱bhirvi ka̍rṣati̱ nāntarekā̱nna pa̍ṃcā̱śacca̍

||5.4.4||

19 nṛ̱ṣade̱ vaḍiti̱ vyāghā̍rayati pa̱ṅktyāhu̍tyā yajñamu̱khamā ra̍bhate'kṣṇa̱yā

vyāghā̍rayati̱ tasmā̍dakṣṇa̱yā pa̱śavo'ṅgā̍ni̱ pra ha̍ranti̱ prati̍ṣṭhityai̱

yadva̍ṣaṭku̱ryādyā̱tayā̍māsya vaṣaṭkā̱raḥ syā̱dyanna va̍ṣaṭku̱ryādrakṣāgͫ̍si

ya̱jñagͫ ha̍nyu̱rvaḍityā̍ha pa̱ro'kṣa̍me̱va vaṣa̍ṭ karoti̱ nāsya̍ yā̱tayā̍mā

vaṣaṭkā̱ro bhava̍ti̱ na ya̱jñagͫ rakṣāgͫ̍si ghnanti hu̱tādo̱ vā a̱nye de̱vā

20 a̍hu̱tādo̱'nye tāna̍gni̱cide̱vobhayā̎nprīṇāti̱ ye de̱vā de̱vānā̱miti̍

da̱dhnā ma̍dhumi̱śreṇāvo̎kṣati hu̱tāda̍ścai̱va de̱vāna̍hu̱tāda̍śca̱

yaja̍mānaḥ prīṇāti̱ te yaja̍mānaṃ prīṇanti da̱dhnaiva hu̱tāda̍ḥ prī̱ṇāti̱

madhu̍ṣā'hu̱tādo̎ grā̱myaṃ vā e̱tadanna̱ṃ yaddadhyā̍ra̱ṇyaṃ madhu̱ yadda̱dhnā

ma̍dhumi̱śreṇā̱vokṣa̍tyu̱bhaya̱syāva̍ruddhyai grumu̱ṣṭināvo̎kṣati prājāpa̱tyo

21 vai gru̍mu̱ṣṭiḥ sa̍yoni̱tvāya̱ dvābhyā̱ṃ prati̍ṣṭhityā

anupari̱cāra̱mavo̎kṣa̱tyapa̍rivargame̱vainā̎nprīṇāti̱ vi vā e̱ṣa prā̱ṇaiḥ pra̱jayā̍

pa̱śubhi̍rṛdhyate̱ yo̎'gniṃ ci̱nvanna̍dhi̱ krāma̍ti prāṇa̱dā a̍pāna̱dā ityā̍ha

prā̱ṇāne̱vātmandha̍tte varco̱dā va̍rivo̱dā ityā̍ha pra̱jā vai varca̍ḥ pa̱śavo̱

vari̍vaḥ pra̱jāme̱va pa̱śūnā̱tmandha̍tta̱ indro̍ vṛ̱trama̍ha̱ntaṃ vṛ̱tro

22 ha̱taḥ ṣo̍ḍa̱śabhi̍rbho̱gaira̍sinā̱thsa e̱tāma̱gnaye'nī̍kavata̱

āhu̍timapaśya̱ttāma̍juho̱ttasyā̱gniranī̍kavā̱nthsvena̍ bhāga̱dheye̍na

prī̱taḥ ṣo̍ḍaśa̱dhā vṛ̱trasya̍ bho̱gānapya̍dahadvaiśvakarma̱ṇena̍ pā̱pmano̱

nira̍mucyata̱ yada̱gnaye'nī̍kavata̱ āhu̍tiṃ ju̱hotya̱gnire̱vāsyānī̍kavā̱nthsvena̍

bhāga̱dheye̍na prī̱taḥ pā̱pmāna̱mapi̍ dahati vaiśvakarma̱ṇena̍ pā̱pmano̱

nirmu̍cyate̱ yaṃ kā̱maye̍ta ci̱raṃ pā̱pmano̱

23 nirmu̍cye̱tetyekai̍ka̱ṃ tasya̍ juhuyācci̱rame̱va pā̱pmano̱ nirmu̍cyate̱

yaṃ kā̱maye̍ta tā̱jakpā̱pmano̱ nirmu̍cye̱teti̱ sarvā̍ṇi̱ tasyā̍nu̱drutya̍

juhuyāttā̱jage̱va pā̱pmano̱ nirmu̍cya̱te'tho̱ khalu̱ nānai̱va sū̱ktābhyā̎ṃ

juhoti̱ nānai̱va sū̱ktayo̎rvī̱rya̍ṃ dadhā̱tyatho̱ prati̍ṣṭhityai

||5.4.5||

de̱vāḥ prā̍jāpa̱tyo vṛ̱traści̱raṃ pā̱pmana̍ścatvāri̱g̱ͫśacca̍

||5.4.5||

24 ude̍namutta̱rāṃ na̱yeti̍ sa̱midha̱ ā da̍dhāti̱ yathā̱ jana̍ṃ ya̱te̍'va̱ saṃ

ka̱roti̍ tā̱dṛge̱va tatti̱sra ā da̍dhāti tri̱vṛdvā a̱gniryāvā̍ne̱vāgnistasmai̍

bhāga̱dheya̍ṃ karo̱tyaudu̍ṃbarīrbhava̱ntyūrgvā u̍du̱ṃbara̱ ūrja̍me̱vāsmā̱ api̍

dadhā̱tyudu̍ tvā̱ viśve̍ de̱vā ityā̍ha prā̱ṇā vai viśve̍ de̱vāḥ prā̱ṇai

25 re̱vaina̱mudya̍ccha̱te'gne̱ bhara̍ntu̱ citti̍bhi̱rityā̍ha̱ yasmā̍

e̱vaina̍ṃ ci̱ttāyo̱dyaccha̍te̱ tenai̱vaina̱g̱ͫ sama̍rdhayati̱

pañca̱ diśo̱ daivī̎rya̱jñama̍vantu de̱vīrityā̍ha̱ diśo̱ hye̍ṣo'nu̍

pra̱cyava̱te'pāma̍tiṃ durma̱tiṃ bādha̍mānā̱ ityā̍ha̱ rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai

rā̱yaspoṣe̍ ya̱jñapa̍timā̱bhaja̍ntī̱rityā̍ha pa̱śavo̱ vai rā̱yaspoṣa̍ḥ

26 pa̱śūne̱vāva̍ ruṃdhe ṣa̱ḍbhirhara̍ti̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍ ṛ̱tubhi̍re̱vainagͫ̍

harati̱ dve pa̍ri̱gṛhya̍vatī bhavato̱ rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai̱

sūrya̍raśmi̱ṟhari̍keśaḥ pu̱rastā̱dityā̍ha̱ prasū̎tyai̱ tata̍ḥ pāva̱kā ā̱śiṣo̍

no juṣantā̱mityā̱hānna̱ṃ vai pā̍va̱ko'nna̍me̱vāva̍ ruṃdhe devāsu̱rāḥ saṃya̍ttā

āsa̱nte de̱vā e̱tadapra̍tirathamapaśya̱ntena̱ vai te̎ pra̱tya

27 su̍rānajaya̱ntadapra̍tirathasyāpratiratha̱tvaṃ yadapra̍tirathaṃ dvi̱tīyo̱

hotā̱nvāhā̎pra̱tye̍va tena̱ yaja̍māno̱ bhrātṛ̍vyāñjaya̱tyatho̱

ana̍bhijitame̱vābhi ja̍yati daśa̱rcaṃ bha̍vati̱ daśā̎kṣarā vi̱rāḍvi̱rāje̱mau

lo̱kau vidhṛ̍tāva̱nayo̎rlo̱kayo̱rvidhṛ̍tyā̱ atho̱ daśā̎kṣarā

vi̱rāḍanna̍ṃ vi̱rāḍvi̱rājye̱vānnādye̱ prati̍ tiṣṭha̱tyasa̍diva̱ vā

a̱ntari̍kṣama̱ntari̍kṣami̱vāgnī̎dhra̱māgnī̱dhre

28 'śmā̍na̱ṃ ni da̍dhāti sa̱ttvāya̱ dvābhyā̱ṃ prati̍ṣṭhityai vi̱māna̍ e̱ṣa

di̱vo madhya̍ āsta̱ ityā̍ha̱ vye̍vaitayā̍ mimīte̱ madhye̍ di̱vo nihi̍ta̱ḥ

pṛśni̱raśmetyā̱hānna̱ṃ vai pṛśnyanna̍me̱vāva̍ ruṃdhe cata̱sṛbhi̱rā pucchā̍deti

ca̱tvāri̱ chandāgͫ̍si̱ chando̍bhire̱vendra̱ṃ viśvā̍ avīvṛdha̱nnityā̍ha̱

vṛddhi̍me̱vopāva̍rtate̱ vājā̍nā̱g̱ͫ satpa̍ti̱ṃ pati̱

29 mityā̱hānna̱ṃ vai vājo'nna̍me̱vāva̍ ruṃdhe sumna̱hūrya̱jño de̱vāgͫ ā ca̍

vakṣa̱dityā̍ha pra̱jā vai pa̱śava̍ḥ su̱mnaṃ pra̱jāme̱va pa̱śūnā̱tmandha̍tte̱

yakṣa̍da̱gnirde̱vo de̱vāgͫ ā ca̍ vakṣa̱dityā̍ha sva̱gākṛ̍tyai̱ vāja̍sya mā

prasa̱veno̎dgrā̱bheṇoda̍grabhī̱dityā̍hā̱sau vā ā̍di̱tya u̱dyannu̍dgrā̱bha e̱ṣa

ni̱mroca̍nnigrā̱bho brahma̍ṇai̱vātmāna̍mudgṛ̱hṇāti̱ brahma̍ṇā̱ bhrātṛ̍vya̱ṃ

ni gṛ̍hṇāti

||5.4.6||

prā̱ṇaiḥ poṣo̎'pra̱tyāgnī̎ddhre̱ pati̍me̱ṣa daśa̍

||5.4.6||

30 prācī̱manu̍ pra̱diśa̱ṃ prehi̍ vi̱dvānityā̍ha devalo̱kame̱vaitayo̱pāva̍rtate̱

krama̍dhvama̱gninā̱ nāka̱mityā̍he̱māne̱vaitayā̍ lo̱kānkra̍mate pṛthi̱vyā

a̱hamuda̱ntari̍kṣa̱māru̍ha̱mityā̍he̱māne̱vaitayā̍ lo̱kānthsa̱māro̍hati̱

suva̱ryanto̱ nāpe̎kṣanta̱ ityā̍ha suva̱rgame̱vaitayā̍ lo̱kame̱tyagne̱ prehi̍

31 pratha̱mo de̍vaya̱tāmityā̍ho̱bhaye̎ṣve̱vaitayā̍ devamanu̱ṣyeṣu̱ cakṣu̍rdadhāti

pa̱ñcabhi̱radhi̍ krāmati̱ pāṅkto̍ ya̱jño yāvā̍ne̱va ya̱jñastena̍ sa̱ha

su̍va̱rgaṃ lo̱kame̍ti̱ nakto̱ṣāseti̍ puro'nuvā̱kyā̍manvā̍ha̱ prattyā̱ agne̍

sahasrā̱kṣetyā̍ha sāha̱sraḥ pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jāpa̍te̱rāptyai̱ tasmai̍ te vidhema̱

vājā̍ya̱ svāhetyā̱hānna̱ṃ vai vājo'nna̍me̱vāva̍

32 ruṃdhe da̱dhnaḥ pū̱rṇāmaudu̍ṃbarīg svayamātṛ̱ṇṇāyā̎ṃ juho̱tyūrgvai

dadhyūrgu̍du̱ṃbaro̱'sau sva̍yamātṛ̱ṇṇāmuṣyā̍me̱vorja̍ṃ dadhāti̱

tasmā̍da̱muto̱'rvācī̱mūrja̱mupa̍ jīvāmasti̱sṛbhi̍ḥ sādayati tri̱vṛdvā

a̱gniryāvā̍ne̱vāgnistaṃ pra̍ti̱ṣṭhāṃ ga̍mayati̱ preddho̍ agne dīdihi pu̱ro na̱

ityaudu̍ṃbarī̱mā da̍dhātye̱ṣā vai sū̱rmī karṇa̍kāvatye̱tayā̍ ha sma̱

33 vai de̱vā asu̍rāṇāgͫ śatata̱ṟhāgstṛgͫ̍hanti̱ yade̱tayā̍

sa̱midha̍mā̱dadhā̍ti̱ vajra̍me̱vaitaccha̍ta̱ghnīṃ yaja̍māno̱ bhrātṛ̍vyāya̱

pra ha̍rati̱ stṛtyā̱ acha̍ṃbaṭkāraṃ vi̱dhema̍ te para̱me janma̍nnagna̱ iti̱

vaika̍ṅkatī̱mā da̍dhāti̱ bhā e̱vāva̍ ruṃdhe̱ tāgͫ sa̍vi̱turvare̎ṇyasya

ci̱trāmiti̍ śamī̱mayī̱g̱ͫ śāntyā̍ a̱gnirvā̍ ha̱ vā a̍gni̱cita̍ṃ

du̱he̎'gni̱cidvā̱gniṃ du̍he̱ tāgͫ

34 sa̍vi̱turvare̎ṇyasya ci̱trāmityā̍hai̱ṣa vā a̱gnerdoha̱stama̍sya̱ kaṇva̍

e̱va śrā̍ya̱so̍'ve̱ttena̍ ha smaina̱g̱ͫ sa du̍he̱ yade̱tayā̍ sa̱midha̍mā̱

dadhā̎tyagni̱cide̱va tada̱gniṃ du̍he sa̱pta te̍ agne sa̱midha̍ḥ sa̱pta ji̱hvā

ityā̍ha sa̱ptaivāsya̱ sāptā̍ni prīṇāti pū̱rṇayā̍ juhoti pū̱rṇa i̍va̱ hi pra̱jāpa̍tiḥ

pra̱jāpa̍te̱

35 rāptyai̱ nyū̍nayā juhoti̱ nyū̍nā̱ddhi pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jā asṛ̍jata

pra̱jānā̱g̱ͫ sṛṣṭyā̍ a̱gnirde̱vebhyo̱ nilā̍yata̱ sa diśo'nu̱

prāvi̍śa̱jjuhva̱nmana̍sā̱ diśo̎ dhyāyeddi̱gbhya e̱vaina̱mava̍ ruṃdhe da̱dhnā

pu̱rastā̎jjuho̱tyājye̍no̱pari̍ṣṭā̱tteja̍ścai̱vāsmā̍ iṃdri̱yaṃ ca̍ sa̱mīcī̍

dadhāti̱ dvāda̍śakapālo vaiśvāna̱ro bha̍vati̱ dvāda̍śa̱ māsā̎ḥ saṃvathsa̱raḥ

sa̍ṃvathsa̱ro̎'gnirvai̎śvāna̱raḥ sā̱kṣā

36 de̱va vai̎śvāna̱ramava̍ ruṃdhe̱ yatpra̍yājānūyā̱jānku̱ryādvika̍sti̱ḥ sā

ya̱jñasya̍ darviho̱maṃ ka̍roti ya̱jñasya̱ prati̍ṣṭhityai rā̱ṣṭraṃ vai vai̎śvāna̱ro

viṇma̱ruto̍ vaiśvāna̱ragͫ hu̱tvā mā̍ru̱tāñju̍hoti rā̱ṣṭra e̱va viśa̱manu̍

badhnātyu̱ccairvai̎śvāna̱rasyā śrā̍vayatyupā̱g̱ͫśu mā̍ru̱tāñju̍hoti̱

tasmā̎drā̱ṣṭraṃ viśa̱mati̍ vadati māru̱tā bha̍vanti ma̱ruto̱ vai de̱vānā̱ṃ viśo̍

devavi̱śenai̱vāsmai̍ manuṣyavi̱śamava̍ ruṃdhe sa̱pta bha̍vanti sa̱ptaga̍ṇā̱ vai

ma̱ruto̍ gaṇa̱śa e̱va viśa̱mava̍ ruṃdhe ga̱ṇena̍ ga̱ṇama̍nu̱drutya̍ juhoti̱

viśa̍me̱vāsmā̱ anu̍vartmānaṃ karoti

||5.4.7||

agne̱ prehyava̍ sma duhe̱ tāṃ

pra̱jāpa̍teḥ sā̱kṣānma̍nuṣyavi̱śameka̍ vigͫśatiśca

||5.4.7||

37 vaso̱rdhārā̎ṃ juhoti̱ vaso̎rme̱ dhārā̍sa̱diti̱ vā e̱ṣā hū̍yate ghṛ̱tasya̱

vā e̍name̱ṣā dhārā̱muṣmi̍3gͫllo̱ke pinva̍mā̱nopa̍ tiṣṭhata̱ ājye̍na juhoti̱

tejo̱ vā ājya̱ṃ tejo̱ vaso̱rdhārā̱ teja̍sai̱vāsmai̱ tejo'va̍ ru̱ṃdhe'tho̱ kāmā̱

vai vaso̱rdhārā̱ kāmā̍ne̱vāva̍ ruṃdhe̱ yaṃ kā̱maye̍ta prā̱ṇāna̍syā̱nnādya̱ṃ vi

38 cchi̍ndyā̱miti̍ vi̱grāha̱ṃ tasya̍ juhuyātprā̱ṇāne̱vāsyā̱nnādya̱ṃ vi cchi̍natti̱

yaṃ kā̱maye̍ta prā̱ṇāna̍syā̱nnādya̱g̱ͫ saṃ ta̍nuyā̱miti̱ saṃta̍tā̱ṃ tasya̍

juhuyātprā̱ṇāne̱vāsyā̱nnādya̱g̱ͫ saṃ ta̍noti̱ dvāda̍śa dvāda̱śāni̍ juhoti̱

dvāda̍śa̱ māsā̎ḥ saṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱reṇai̱vāsmā̱ anna̱mava̍ ru̱ṃdhe'nna̍ṃ

ca̱ me'kṣu̍cca ma̱ ityā̍hai̱tadvā

39 anna̍sya rū̱pagͫ rū̱peṇai̱vānna̱mava̍ ruṃdhe̱'gniśca̍ ma̱ āpa̍śca ma̱

ityā̍hai̱ṣā vā anna̍sya̱ yoni̱ḥ sayo̎nye̱vānna̱mava̍ ruṃdhe'rdhe̱ndrāṇi̍

juhoti de̱vatā̍ e̱vāva̍ ruṃdhe̱ yathsarve̍ṣāma̱rdhamindra̱ḥ

prati̱ tasmā̱dindro̍ de̱vatā̍nāṃ bhūyiṣṭha̱bhākta̍ma̱

iṃdra̱mutta̍ramāhendri̱yame̱vāsmi̍nnu̱pari̍ṣṭāddadhāti yajñāyu̱dhāni̍ juhoti ya̱jño

40 vai ya̍jñāyu̱dhāni̍ ya̱jñame̱vāva̍ ru̱ṃdhe'tho̍ e̱tadvai ya̱jñasya̍ rū̱pagͫ

rū̱peṇai̱va ya̱jñamava̍ ruṃdhe'vabhṛ̱thaśca̍ me svagākā̱raśca̍ ma̱ ityā̍ha

sva̱gākṛ̍tyā a̱gniśca̍ me gha̱rmaśca̍ ma̱ ityā̍hai̱tadvai bra̍hmavarca̱sasya̍

rū̱pagͫ rū̱peṇai̱va bra̍hmavarca̱samava̍ ruṃdha̱ ṛkca̍ me̱ sāma̍ ca ma̱

ityā̍hai̱

41 tadvai chaṃda̍sāgͫ rū̱pagͫ rū̱peṇai̱va chandā̱g̱syava̍ ruṃdhe̱ garbhā̎śca

me va̱thsāśca̍ ma̱ ityā̍hai̱tadvai pa̍śū̱nāgͫ rū̱pagͫ rū̱peṇai̱va

pa̱śūnava̍ ruṃdhe̱ kalpā̎ñjuho̱tyaklṛ̍ptasya̱ klṛptyai̍ yugmadayu̱je ju̍hoti

mithuna̱tvāyo̎tta̱rāva̍tī bhavato̱'bhikrā̎ntyā̱ ekā̍ ca me ti̱sraśca̍ ma̱

ityā̍ha devachaṃda̱saṃ vā ekā̍ ca ti̱sraśca̍

42 manuṣyachaṃda̱saṃ cata̍sraścā̱ṣṭau ca̍ devachaṃda̱saṃ cai̱va ma̍nuṣyachaṃda̱saṃ

cāva̍ ruṃdha̱ ā traya̍strigͫśato juhoti̱ traya̍strigͫśa̱dvai de̱vatā̍ de̱vatā̍

e̱vāva̍ ruṃdha̱ āṣṭāca̍tvārigͫśato juhotya̱ṣṭāca̍tvārigͫśadakṣarā̱ jaga̍tī̱

jāga̍tāḥ pa̱śavo̱ jaga̍tyai̱vāsmai̍ pa̱śūnava̍ ruṃdhe̱ vāja̍śca prasa̱vaśceti̍

dvāda̱śaṃ ju̍hoti̱ dvāda̍śa̱ māsā̎ḥ saṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱ra e̱va prati̍

tiṣṭhati

||5.4.8||

vi vai ya̱jñaḥ sāma̍ ca ma̱ ityā̍ha ca ti̱sraścaikā̱nna

pa̍ṃcā̱śacca̍

||5.4.8||

43 a̱gnirde̱vebhyo'pā̎krāmadbhāga̱dheya̍mi̱cchamā̍na̱staṃ de̱vā a̍bruva̱nnupa̍

na̱ ā va̍rtasva ha̱vyaṃ no̍ va̱heti̱ so̎'bravī̱dvara̍ṃ vṛṇai̱ mahya̍me̱va

vā̍japrasa̱vīya̍ṃ juhava̱nniti̱ tasmā̍da̱gnaye̍ vājaprasa̱vīya̍ṃ juhvati̱

yadvā̍japrasa̱vīya̍ṃ ju̱hotya̱gnime̱va tadbhā̍ga̱dheye̍na̱ sama̍rdhaya̱tyatho̍

abhiṣe̱ka e̱vāsya̱ sa ca̍turda̱śabhi̍rjuhoti sa̱pta grā̱myā oṣa̍dhayaḥ sa̱ptā

44 'ra̱ṇyā u̱bhayī̍ṣā̱mava̍ruddhyā̱ anna̍syānnasya juho̱tyanna̍syānna̱syāva̍ruddhyā̱

audu̍ṃbareṇa sru̱veṇa̍ juho̱tyūrgvā u̍du̱ṃbara̱ ūrganna̍mū̱rjaivāsmā̱

ūrja̱manna̱mava̍ ruṃdhe̱'gnirvai de̱vānā̍ma̱bhiṣi̍kto'gni̱cinma̍nu̱ṣyā̍ṇā̱ṃ

tasmā̍dagni̱cidvarṣa̍ti̱ na dhā̍ve̱dava̍ruddha̱gg̱ hya̍syānna̱manna̍miva̱

khalu̱ vai va̱ṟṣaṃ yaddhāve̍da̱nnādyā̎ddhāvedu̱pāva̍rtetā̱nnādya̍me̱vābhyu̱

45 pāva̍rtate̱ nakto̱ṣāseti̍ kṛ̱ṣṇāyai̎ śve̱tava̍thsāyai̱ paya̍sā

juho̱tyahnai̱vāsmai̱ rātri̱ṃ pra dā̍payati̱ rātri̱yāha̍rahorā̱tre e̱vāsmai̱

pratte̱ kāma̍ma̱nnādya̍ṃ duhāte rāṣṭra̱bhṛto̍ juhoti rā̱ṣṭrame̱vāva̍ ruṃdhe

ṣa̱ḍbhirju̍hoti̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍ ṛ̱tuṣve̱va prati̍ tiṣṭhati̱ bhuva̍nasya pata̱

iti̍ rathamu̱khe pañcāhu̍tīrjuhoti̱ vajro̱ vai ratho̱ vajre̍ṇai̱va diśo̱

46 'bhi ja̍yatyagni̱citagͫ̍ ha̱ vā a̱muṣmi̍3gͫllo̱ke vāto̱'bhi pa̍vate

vātanā̱māni̍ juhotya̱bhye̍vaina̍ma̱muṣmi̍3gͫllo̱ke vāta̍ḥ pavate̱ trīṇi̍ juhoti̱

traya̍ i̱me lo̱kā e̱bhya e̱va lo̱kebhyo̱ vāta̱mava̍ ruṃdhe samu̱dro̍'si̱

nabha̍svā̱nityā̍hai̱tadvai vāta̍sya rū̱pagͫ rū̱peṇai̱va vāta̱mava̍

ruṃdhe'ñja̱linā̍ juhoti̱ na hye̍teṣā̍ma̱nyathāhu̍tirava̱kalpa̍te

||5.4.9||

oṣa̍dhayaḥ sa̱ptābhi diśo̱'nyathā̱ dve ca̍

||5.4.9||

47 su̱va̱rgāya̱ vai lo̱kāya̍ devara̱tho yu̍jyate yatrākū̱tāya̍ manuṣyara̱tha

e̱ṣa khalu̱ vai de̍vara̱tho yada̱gnira̱gniṃ yu̍najmi̱ śava̍sā ghṛ̱tenetyā̍ha

yu̱naktye̱vaina̱g̱ͫ sa e̍naṃ yu̱ktaḥ su̍va̱rgaṃ lo̱kama̱bhi va̍hati̱

yathsarvā̍bhiḥ pa̱ñcabhi̍ryu̱ñjyādyu̱kto̎'syā̱gniḥ pracyu̍taḥ syā̱dapra̍tiṣṭhitā̱

āhu̍taya̱ḥ syurapra̍tiṣṭhitā̱ḥ stomā̱ apra̍tiṣṭhitānyu̱kthāni̍ ti̱sṛbhi̍ḥ

prātaḥsava̱ne̍'bhi mṛ̍śati tri̱vṛ

48 dvā a̱gniryāvā̍ne̱vāgnistaṃ yu̍nakti̱ yathāna̍si yu̱kta ā̍dhī̱yata̍ e̱vame̱va

tatpratyāhu̍taya̱stiṣṭha̍nti̱ prati̱ stomā̱ḥ pratyu̱kthāni̍ yajñāya̱jñiya̍sya

sto̱tre dvābhyā̍ma̱bhi mṛ̍śatye̱tāvā̱ṉ, vai ya̱jño yāvā̍nagniṣṭo̱mo bhū̱mā

tvā a̱syāta̍ ū̱rdhvaḥ kri̍yate̱ yāvā̍ne̱va ya̱jñastama̍ṃta̱to̎'nvāro̍hati̱

dvābhyā̱ṃ prati̍ṣṭhityā̱ eka̱yā'pra̍stuta̱ṃ bhava̱tyathā̱

49 'bhi mṛ̍śa̱tyupai̍na̱mutta̍ro ya̱jño na̍ma̱tyatho̱ saṃta̍tyai̱ pra vā

e̱ṣo̎'smā3gͫllo̱kāccya̍vate̱ yo̎'gniṃ ci̍nu̱te na vā e̱tasyā̍niṣṭa̱ka

āhu̍ti̱rava̍ kalpate̱ yāṃ vā e̱ṣo̍'niṣṭa̱ka āhu̍tiṃ ju̱hoti̱ srava̍ti̱ vai

sā tāg srava̍ntīṃ ya̱jño'nu̱ parā̍ bhavati ya̱jñaṃ yaja̍māno̱ yatpu̍naści̱tiṃ

ci̍nu̱ta āhu̍tīnā̱ṃ prati̍ṣṭhityai̱ pratyāhu̍taya̱stiṣṭha̍nti̱

50 na ya̱jñaḥ pa̍rā̱bhava̍ti̱ na yaja̍māno̱'ṣṭāvupa̍ dadhātya̱ṣṭākṣa̍rā gāya̱trī

gā̍ya̱treṇai̱vaina̱ṃ chaṃda̍sā cinute̱ yadekā̍daśa̱ traiṣṭu̍bhena̱ yaddvāda̍śa̱

jāga̍tena̱ chando̍bhire̱vaina̍ṃ cinute napā̱tko vai nāmai̱ṣo̎'gniryatpu̍naści̱tirya

e̱vaṃ vi̱dvānpu̍naści̱tiṃ ci̍nu̱ta ā tṛ̱tīyā̱tpuru̍ṣā̱danna̍matti̱ yathā̱

vai pu̍narā̱dheya̍ e̱vaṃ pu̍naści̱tiṟyo̎'gnyā̱dheye̍na̱ na

51 rdhnoti̱ sa pu̍narā̱dheya̱mā dha̍tte̱ yo̎'gniṃ ci̱tvā nardhnoti̱ sa

pu̍naści̱tiṃ ci̍nute̱ yatpu̍naści̱tiṃ ci̍nu̱ta ṛddhyā̱ atho̱ khalvā̍hu̱rna

ce̍ta̱vyeti̍ ru̱dro vā e̱ṣa yada̱gniryathā̎ vyā̱ghragͫ su̱ptaṃ bo̱dhaya̍ti

tā̱dṛge̱va tadatho̱ khalvā̍huśceta̱vyeti̱ yathā̱ vasī̍yāgͫsaṃ bhāga̱dheye̍na

bo̱dhaya̍ti tā̱dṛge̱va tanmanu̍ra̱gnima̍cinuta̱ tena̱ nārdhno̱thsa e̱tāṃ

pu̍naści̱tima̍paśya̱ttāma̍cinuta̱ tayā̱ vai sa ā̎rdhno̱dyatpu̍naści̱tiṃ

ci̍nu̱ta ṛddhyai̎

||5.4.10||

tri̱vṛdatha̱ tiṣṭha̍ntyagnyā̱dheye̍na̱

nā'ci̍nuta sa̱ptada̍śa ca

||5.4.10||

52 cha̱ṃda̱ścita̍ṃ cinvīta pa̱śukā̍maḥ pa̱śavo̱ vai chandāgͫ̍si paśu̱māne̱va

bha̍vati śyena̱cita̍ṃ cinvīta suva̱rgakā̍maḥ śye̱no vai vaya̍sā̱ṃ pati̍ṣṭhaḥ

śye̱na e̱va bhū̱tvā su̍va̱rgaṃ lo̱kaṃ pa̍tati kaṅka̱cita̍ṃ cinvīta̱ yaḥ kā̱maye̍ta

śīrṣa̱ṇvāna̱muṣmi̍3gͫllo̱ke syā̱miti̍ śīrṣa̱ṇvāne̱vāmuṣmi̍3gͫllo̱ke

bha̍vatyalaja̱cita̍ṃ cinvīta̱ catu̍ḥ sītaṃ prati̱ṣṭhākā̍ma̱ścata̍sro̱ diśo̍

di̱kṣve̍va prati̍ tiṣṭhati pra uga̱cita̍ṃ cinvīta̱ bhrātṛ̍vyavā̱nprai

53 va bhrātṛ̍vyānnudata ubha̱yata̍ḥ praugaṃ cinvīta̱ yaḥ kā̱maye̍ta̱

prajā̱tānbhrātṛ̍vyānnu̱deya̱ prati̍ jani̱ṣyamā̍ṇā̱niti̱ praiva

jā̱tānbhrātṛ̍vyānnu̱date̱ prati̍ jani̱ṣyamā̍ṇānrathacakra̱cita̍ṃ cinvīta̱

bhrātṛ̍vyavā̱ṉ vajro̱ vai ratho̱ vajra̍me̱va bhrātṛ̍vyebhya̱ḥ pra ha̍rati

droṇa̱cita̍ṃ cinvī̱tānna̍kāmo̱ droṇe̱ vā anna̍ṃ bhriyate̱ sayo̎nye̱vānna̱mava̍

ruṃdhe samū̱hya̍ṃ cinvīta pa̱śukā̍maḥ paśu̱māne̱va bha̍vati

54 paricā̱yya̍ṃ cinvīta̱ grāma̍kāmo grā̱mye̍va bha̍vati śmaśāna̱cita̍ṃ

cinvīta̱ yaḥ kā̱maye̍ta pitṛlo̱ka ṛ̍dhnuyā̱miti̍ pitṛlo̱ka e̱vardhno̍ti

viśvāmitrajamada̱gnī vasi̍ṣṭhenāspardhetā̱g̱ͫ sa e̱tā ja̱mada̍gnirviha̱vyā̍

apaśya̱ttā upā̍dhatta̱ tābhi̱rvai sa vasi̍ṣṭhasyendri̱yaṃ vī̱rya̍mavṛṅkta̱

yadvi̍ha̱vyā̍ upa̱ dadhā̍tīndri̱yame̱va tābhi̍rvī̱rya̍ṃ yaja̍māno̱ bhrātṛ̍vyasya

vṛṅkte̱ hotu̱rdhiṣṇi̍ya̱ upa̍ dadhāti yajamānāyata̱naṃ vai

55 hotā̱ sva e̱vāsmā̍ ā̱yata̍na iṃdri̱yaṃ vī̱rya̍mava̍ ruṃdhe̱ dvāda̱śopa̍

dadhāti̱ dvāda̍śākṣarā̱ jaga̍tī̱ jāga̍tāḥ pa̱śavo̱ jaga̍tyai̱vāsmai̍ pa̱śūnava̍

ruṃdhe̱'ṣṭāva̍ṣṭāva̱nyeṣu̱ dhiṣṇi̍ye̱ṣūpa̍ dadhātya̱ṣṭāśa̍phāḥ pa̱śava̍ḥ

pa̱śūne̱vāva̍ ruṃdhe̱ ṣaṇmā̎rjā̱līye̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍ ṛ̱tava̱ḥ khalu̱

vai de̱vāḥ pi̱tara̍ ṛ̱tūne̱va de̱vānpi̱tṝnprī̍ṇāti

||5.4.11||

pra bha̍vati

yajamānāyata̱naṃ vā a̱ṣṭā ca̍tvārigͫśacca

||5.4.11||

56 pava̍sva̱ vāja̍sātaya̱ itya̍nu̱ṣṭukpra̍ti̱padbha̍vati

ti̱sro̍'nu̱ṣṭubha̱ścata̍sro gāya̱triyo̱ yat ti̱sro̍'nu̱ṣṭubha̱

stasmā̱daśva̍stri̱bhi stiṣṭhagg̍stiṣṭhati̱ yaccata̍sro

gāya̱triya̱stasmā̱thsarvāg̍śca̱tura̍ḥ pa̱daḥ pra̍ti̱dadha̱tpalā̍yate

para̱mā vā e̱ṣā chaṃda̍sā̱ṃ yada̍nu̱ṣṭukpa̍ra̱maśca̍tuṣṭo̱maḥ stomā̍nāṃ

para̱mastri̍rā̱tro ya̱jñānā̎ṃ para̱mo'śva̍ḥ paśū̱nāṃ pa̍ra̱meṇai̱vaina̍ṃ

para̱matā̎ṃ gamayatyekavi̱g̱ͫśamaha̍rbhavati̱

57 yasmi̱nnaśva̍ āla̱bhyate̱ dvāda̍śa̱ māsā̱ḥ pañca̱rtava̱straya̍ i̱me lo̱kā

a̱sāvā̍di̱tya e̍kavi̱g̱ͫśa e̱ṣa pra̱jāpa̍tiḥ prājāpa̱tyo'śva̱stame̱va

sā̱kṣādṛ̍dhnoti̱ śakva̍rayaḥ pṛ̱ṣṭhaṃ bha̍vantya̱nyada̍nya̱cchando̱'nye̎nye̱

vā e̱te pa̱śava̱ ā la̍bhyanta u̱teva̍ grā̱myā u̱tevā̍ra̱ṇyā yacchakva̍rayaḥ

pṛ̱ṣṭhaṃ bhava̱ntyaśva̍sya sarva̱tvāya̍ pārthura̱śmaṃ bra̍hmasā̱maṃ bha̍vati

ra̱śminā̱ vā aśvo̍

58 ya̱ta ī̎śva̱ro vā aśvo'ya̱to'pra̍tiṣṭhita̱ḥ parā̎ṃ parā̱vata̱ṃ

ganto̱ryatpā̎rthura̱śmaṃ bra̍hmasā̱maṃ bhava̱tyaśva̍sya̱ yatyai̱

dhṛtyai̱ saṃkṛ̍tyacchāvākasā̱maṃ bha̍vatyuthsannaya̱jño vā e̱ṣa

yada̍śvame̱dhaḥ kastadve̱detyā̍hu̱ryadi̱ sarvo̍ vā kri̱yate̱ na vā̱ sarva̱ iti̱

yathsaṃkṛ̍tyacchāvākasā̱maṃ bhava̱tyaśva̍sya sarva̱tvāya̱ paryā̎ptyā̱ ana̍ntarāyāya̱

sarva̍stomo'tirā̱tra u̍tta̱mamaha̍rbhavati̱ sarva̱syāptyai̱ sarva̍sya̱ jityai̱

sarva̍me̱va tenā̎pnoti̱ sarva̍ṃ jayati

||5.4.12||

aha̍rbhavati̱ vā aśvo'ha̍rbhavati̱

daśa̍ ca

||5.4.12||

1 yadeke̍na sa2gͫsthā̱paya̍ti ya̱jñasya̱ saṃta̍tyā̱ avi̍cchedāyai̱ndrāḥ pa̱śavo̱

ye mu̍ṣka̱rā yadai̱ndrāḥ santo̱'gnibhya̍ ā la̱bhyante̍ de̱vatā̎bhyaḥ sa̱mada̍ṃ

dadhātyāgne̱yīstri̱ṣṭubho̍ yājyānuvā̱kyā̎ḥ kuryā̱dyadā̎gne̱yīstenā̎gne̱yā

yattri̱ṣṭubha̱stenai̱ndrāḥ samṛ̍ddhyai̱ na de̱vatā̎bhyaḥ sa̱mada̍ṃ dadhāti

vā̱yave̍ ni̱yutva̍te tūpa̱ramā la̍bhate̱ tejo̱'gnervā̱yusteja̍sa e̱ṣa ā

la̍bhyate̱ tasmā̎dya̱driya̍ṅ vā̱yu

2 rvāti̍ ta̱driya̍ṅṅa̱gnirda̍hati̱ svame̱va tattejo'nve̍ti̱ yanna ni̱yutva̍te̱

syādunmā̎dye̱dyaja̍māno ni̱yutva̍te bhavati̱ yaja̍māna̱syānu̍nmādāya

vāyu̱matī̎ śve̱tava̍tī yājyānuvā̱kye̍ bhavataḥ sateja̱stvāya̍ hiraṇyaga̱rbhaḥ

sama̍varta̱tāgra̱ ityā̍ghā̱ramā ghā̍rayati pra̱jāpa̍ti̱rvai hi̍raṇyaga̱rbhaḥ

pra̱jāpa̍teranurūpa̱tvāya̱ sarvā̍ṇi̱ vā e̱ṣa rū̱pāṇi̍ paśū̱nāṃ pratyā la̍bhyate̱

yacchma̍śru̱ṇastat

3 puru̍ṣāṇāgͫ rū̱paṃ yattū̍pa̱rastadaśvā̍nā̱ṃ yada̱nyato̍da̱ntadgavā̱ṃ

yadavyā̍ iva śa̱phāstadavī̍nā̱ṃ yada̱jastada̱jānā̎ṃ vā̱yurvai pa̍śū̱nāṃ pri̱yaṃ

dhāma̱ yadvā̍ya̱vyo̍ bhava̍tye̱tame̱vaina̍ma̱bhi sa̍ṃjānā̱nāḥ pa̱śava̱

upa̍ tiṣṭhante vāya̱vya̍ḥ kā̱ryā(3)ḥ prā̍jāpa̱tyā(3) ityā̍hu̱ryadvā̍ya̱vya̍ṃ

ku̱ryātpra̱jāpa̍teriyā̱dyatprā̍jāpa̱tyaṃ ku̱ryādvā̱yo

4 ri̍yā̱dyadvā̍ya̱vya̍ḥ pa̱śurbhava̍ti̱ tena̍ vā̱yornaiti̱

yatprā̍jāpa̱tyaḥ pu̍ro̱ḍāśo̱ bhava̍ti̱ tena̍ pra̱jāpa̍te̱rnaiti̱

yaddvāda̍śakapāla̱stena̍ vaiśvāna̱rānnaityā̎gnāvaiṣṇa̱vamekā̍daśakapāla̱ṃ

nirva̍pati dīkṣi̱ṣyamā̍ṇo̱'gniḥ sarvā̍ de̱vatā̱ viṣṇu̍rya̱jño

de̱vatā̎ścai̱va ya̱jñaṃ cā'ra̍bhate̱'gnira̍va̱mo de̱vatā̍nā̱ṃ viṣṇu̍ḥ

para̱mo yadā̎gnāvaiṣṇa̱vamekā̍daśakapālaṃ ni̱rvapa̍ti de̱vatā̍

5 e̱vobha̱yata̍ḥ pari̱gṛhya̱ yaja̍mā̱no'va̍ ruṃdhe puro̱ḍāśe̍na̱ vai de̱vā

a̱muṣmi̍3gͫllo̱ka ā̎rdhnuvañca̱ruṇā̱smin, yaḥ kā̱maye̍tā̱muṣmi̍3gͫllo̱ka

ṛ̍dhnuyā̱miti̱ sa pu̍ro̱ḍāśa̍ṃ kurvītā̱muṣmi̍nne̱va lo̱ka ṛ̍dhnoti̱

yada̱ṣṭāka̍pāla̱stenā̎gne̱yo yattri̍kapā̱lastena̍ vaiṣṇa̱vaḥ samṛ̍ddhyai̱

yaḥ kā̱maye̍tā̱smi3gͫllo̱ka ṛ̍dhnuyā̱miti̱ sa ca̱ruṃ ku̍rvītā̱gnerghṛ̱taṃ

viṣṇo̎staṇḍu̱lāstasmā̎

6 cca̱ruḥ kā̱ṟyo̎sminne̱va lo̱ka ṛ̍dhnotyādi̱tyo bha̍vatī̱yaṃ vā adi̍tira̱syāme̱va

prati̍ tiṣṭha̱tyatho̍ a̱syāme̱vādhi̍ ya̱jñaṃ ta̍nute̱ yo vai sa̍ṃvathsa̱ra

mukhya̱mabhṛ̍tvā̱gniṃ ci̍nu̱te yathā̍ sā̱mi garbho̍'va̱ padya̍te tā̱dṛge̱va

tadārti̱mārcche̎dvaiśvāna̱raṃ dvāda̍śakapālaṃ pu̱rastā̱nnirva̍pethsaṃvathsa̱ro

vā a̱gnirvai̎śvāna̱ro yathā̍ saṃvathsa̱ramā̱ptvā

7 kā̱la āga̍te vi̱jāya̍ta e̱vame̱va sa̍ṃvathsa̱ramā̱ptvā kā̱la āga̍te̱'gniṃ

ci̍nute̱ nārti̱mārccha̍tye̱ṣā vā a̱gneḥ pri̱yā ta̱nūryadvai̎śvāna̱raḥ

pri̱yāme̱vāsya̍ ta̱nuva̱mava̍ ruṃdhe̱ trīṇye̱tāni̍ ha̱vīgͫṣi̍ bhavanti̱

traya̍ i̱me lo̱kā e̱ṣāṃ lo̱kānā̱g̱ͫ rohā̍ya

||5.5.1||

yadriya̍ṅ

vā̱yuryacchma̍śru̱ṇastadvā̱yorni̱rvapa̍ti de̱vatā̱stasmā̍dā̱ptvāṣṭā

trigͫ̍śacca

||5.5.1||

8 pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jāḥ sṛ̱ṣṭvā pre̱ṇānu̱ prāvi̍śa̱ttābhya̱ḥ puna̱ḥ saṃbha̍vitu̱ṃ

nāśa̍kno̱thso̎'bravīdṛ̱dhnava̱dithsa yo me̱'taḥ puna̍ḥ saṃci̱nava̱diti̱ taṃ

de̱vāḥ sama̍cinva̱ntato̱ vai ta ā̎rdhnuva̱ṉ yathsa̱maci̍nva̱ntaccitya̍sya

citya̱tvaṃ ya e̱vaṃ vi̱dvāna̱gniṃ ci̍nu̱ta ṛ̱dhnotye̱va kasmai̱

kama̱gniścī̍yata̱ ityā̍huragni̱vā

9 na̍sā̱nīti̱ vā a̱gniścī̍yate'gni̱vāne̱va bha̍vati̱ kasmai̱ kama̱gniścī̍yata̱

ityā̍hurde̱vā mā̍ veda̱nniti̱ vā a̱gniścī̍yate vi̱dure̍naṃ de̱vāḥ kasmai̱

kama̱gniścī̍yata̱ ityā̍hurgṛ̱hya̍sā̱nīti̱ vā a̱gniścī̍yate gṛ̱hye̍va

bha̍vati̱ kasmai̱ kama̱gniścī̍yata̱ ityā̍huḥ paśu̱māna̍sā̱nīti̱ vā a̱gni

10 ścī̍yate paśu̱māne̱va bha̍vati̱ kasmai̱ kama̱gniścī̍yata̱ ityā̍huḥ sa̱pta

mā̱ puru̍ṣā̱ upa̍ jīvā̱niti̱ vā a̱gniścī̍yate̱ traya̱ḥ prāñca̱straya̍ḥ

pra̱tyañca̍ ā̱tmā sa̍pta̱ma e̱tāva̍nta e̱vaina̍ma̱muṣmi̍3gͫllo̱ka upa̍

jīvanti pra̱jāpa̍tira̱gnima̍cikīṣata̱ taṃ pṛ̍thi̱vya̍bravī̱nna mayya̱gniṃ

ce̎ṣya̱seti̍ mā dhakṣyati̱ sā tvā̍ti da̱hyamā̍nā̱ vi dha̍viṣye̱

11 sa pāpī̍yānbhaviṣya̱sīti̱ so̎'bravī̱ttathā̱ vā a̱haṃ ka̍riṣyāmi̱ yathā̎

tvā̱ nāti̍dha̱kṣyatīti̱ sa i̱māma̱bhya̍mṛśatpra̱jāpa̍tistvā sādayatu̱ tayā̍

de̱vata̍yāṅgira̱svaddhru̱vā sī̱detī̱māme̱veṣṭa̍kāṃ kṛ̱tvopā̍dha̱ttāna̍tidāhāya̱

yatpratya̱gniṃ ci̍nvī̱ta tada̱bhi mṛ̍śetpra̱jāpa̍tistvā sādayatu̱ tayā̍

de̱vata̍yāṅgira̱svaddhru̱vāsī̱de

12 tī̱māme̱veṣṭa̍kāṃ kṛ̱tvopa̍ dha̱tte'na̍tidāhāya pra̱jāpa̍tirakāmayata̱ pra

jā̍ye̱yeti̱ sa e̱tamukhya̍mapaśya̱ttagͫ sa̍ṃvathsa̱rama̍bibha̱stato̱ vai sa

prājā̍yata̱ tasmā̎thsaṃvathsa̱raṃ bhā̱rya̍ḥ praiva jā̍yate̱ taṃ vasa̍vo'bruva̱n

pra tvama̍janiṣṭhā va̱yaṃ pra jā̍yāmahā̱ iti̱ taṃ vasu̍bhya̱ḥ prāya̍ccha̱ttaṃ

trīṇyahā̎nyabibharu̱stena̱

13 trīṇi̍ ca śa̱tānyasṛ̍janta̱ traya̍strigͫśataṃ ca̱ tasmā̎ttrya̱haṃ bhā̱rya̍ḥ

praiva jā̍yate̱ tānru̱drā a̍bruva̱n pra yū̱yama̍janiḍhvaṃ va̱yaṃ pra jā̍yāmahā̱

iti̱ tagͫ ru̱drebhya̱ḥ prāya̍ccha̱ntagͫ ṣaḍahā̎nyabibharu̱stena̱ trīṇi̍ ca

śa̱tānyasṛ̍janta̱ traya̍strigͫśataṃ ca̱ tasmā̎tṣaḍa̱haṃ bhā̱rya̍ḥ praiva

jā̍yate̱ tānā̍di̱tyā a̍bruva̱n pra yū̱yama̍janiḍhvaṃ va̱yaṃ

14 pra jā̍yāmahā̱ iti̱ tamā̍di̱tyebhya̱ḥ prāya̍ccha̱ntaṃ

dvāda̱śāhā̎nyabibharu̱stena̱ trīṇi̍ ca śa̱tānyasṛ̍janta̱ traya̍strigͫśataṃ ca̱

tasmā̎ddvādaśā̱haṃ bhā̱rya̍ḥ praiva jā̍yate̱ tena̱ vai te sa̱hasra̍masṛjanto̱khāgͫ

sa̍hasrata̱mīṃ ya e̱vamukhyagͫ̍ sāha̱sraṃ veda̱ pra sa̱hasra̍ṃ pa̱śūnā̎pnoti

||5.5.2||

a̱gni̱vānpa̍śu̱māna̍sā̱nīti̱ vā a̱gnirdha̍viṣye mṛśetpra̱jāpa̍tistvā

sādayatu̱ tayā̍ de̱vata̍yāṅgira̱svaddhru̱vā sī̍da̱ tānā̍di̱tyā a̍bruva̱npra

yū̱yama̍janiḍhvaṃ va̱yaṃ ca̍tvāri̱g̱ͫśacca̍

||5.5.2||

15 yaju̍ṣā̱ vā e̱ṣā kri̍yate̱ yaju̍ṣā pacyate̱ yaju̍ṣā̱ vi mu̍cyate̱ yadu̱khā

sā vā e̱ṣaitarhi̍ yā̱tayā̎mnī̱ sā na puna̍ḥ pra̱yujyetyā̍hu̱ragne̍ yu̱kṣvā hi

ye tava̍ yu̱kṣvā hi de̍va̱hūta̍mā̱g̱ͫ ityu̱khāyā̎ṃ juhoti̱ tenai̱vainā̱ṃ

puna̱ḥ pra yu̍ṅkte̱ tenāyā̍tayāmnī̱ yo vā a̱gniṃ yoga̱ āga̍te yu̱nakti̍ yu̱ṅkte

yu̍ñjā̱neṣvagne̍

16 yu̱kṣvā hi ye tava̍ yu̱kṣvā hi de̍va̱hūta̍mā̱g̱ͫ ityā̍hai̱ṣa vā

a̱gneṟyoga̱stenai̱vaina̍ṃ yunakti yu̱ṅkte yu̍ñjā̱neṣu̍ brahmavā̱dino̍

vadanti̱ nya̍ṅṅa̱gniśce̍ta̱vyā(3) u̍ttā̱nā(3) iti̱ vaya̍sā̱ṃ vā

e̱ṣa pra̍ti̱mayā̍ cīyate̱ yada̱gniryannya̍ñcaṃ cinu̱yātpṛ̍ṣṭi̱ta

e̍na̱māhu̍taya ṛccheyu̱ryadu̍ttā̱naṃ na pati̍tugͫ śaknuyā̱dasu̍vargyo'sya

syātprā̱cīna̍muttā̱naṃ

17 pu̍ruṣaśī̱ṟṣamupa̍ dadhāti mukha̱ta e̱vaina̱māhu̍taya ṛcchanti̱ nottā̱naṃ

ci̍nute suva̱rgyo̎'sya bhavati sau̱ryā ju̍hoti̱ cakṣu̍re̱vāsmi̱nprati̍

dadhāti̱ dvirju̍hoti̱ dve hi cakṣu̍ṣī samā̱nyā ju̍hoti samā̱nagͫ hi cakṣu̱ḥ

samṛ̍ddhyai devāsu̱rāḥ saṃya̍ttā āsa̱nte vā̱maṃ vasu̱ saṃ nya̍dadhata̱ tadde̱vā

vā̍ma̱bhṛtā̍vṛñjata̱ tadvā̍ma̱bhṛto̍ vāmabhṛ̱ttvaṃ yadvā̍ma̱bhṛta̍mupa̱

dadhā̍ti vā̱mame̱va tayā̱ vasu̱ yaja̍māno̱ bhrātṛ̍vyasya vṛṅkte̱ hira̍ṇyamūrdhnī

bhavati̱ jyoti̱rvai hira̍ṇya̱ṃ jyoti̍rvā̱maṃ jyoti̍ṣai̱vāsya̱ jyoti̍rvā̱maṃ

vṛ̍ṅkte dviya̱jurbha̍vati̱ prati̍ṣṭhityai

||5.5.3||

yu̱ñjā̱neṣvagne̎

prā̱cīna̍muttā̱naṃ vā̍ma̱bhṛta̱ñcatu̍rvigͫśatiśca

||5.5.3||

18 āpo̱ varu̍ṇasya̱ patna̍ya āsa̱ntā a̱gnirabhya̍dhyāya̱ttāḥ sama̍bhava̱ttasya̱ reta̱ḥ

parā̍pata̱ttadi̱yama̍bhava̱dyaddvi̱tīya̍ṃ pa̱rāpa̍ta̱ttada̱sāva̍bhavadi̱yaṃ vai

vi̱rāḍa̱sau sva̱rāḍyadvi̱rājā̍vupa̱dadhā̍tī̱me e̱vopa̍ dhatte̱ yadvā a̱sau reta̍ḥ

si̱ñcati̱ tada̱syāṃ prati̍ tiṣṭhati̱ tatpra jā̍yate̱ tā oṣa̍dhayo

19 vī̱rudho̍ bhavanti̱ tā a̱gnira̍tti̱ ya e̱vaṃ veda̱ praiva jā̍yate'nnā̱do

bha̍vati̱ yo re̍ta̱svī syātpra̍tha̱māyā̱ṃ tasya̱ cityā̍mu̱bhe upa̍ dadhyādi̱me

e̱vāsmai̍ sa̱mīcī̱ reta̍ḥ siñcato̱ yaḥ si̱ktare̍tā̱ḥ syātpra̍tha̱māyā̱ṃ

tasya̱ cityā̍ma̱nyāmupa̍ dadhyādutta̱māyā̍ma̱nyāgͫ reta̍ e̱vāsya̍

si̱ktamā̱bhyāmu̍bha̱yata̱ḥ pari̍ gṛhṇāti saṃvathsa̱raṃ na ka

20 ñca̱na pra̱tyava̍rohe̱nna hīme kaṃ ca̱na pra̍tyava̱roha̍ta̱stade̍nayorvra̱taṃ

yo vā apa̍śīrṣāṇama̱gniṃ ci̍nu̱te'pa̍śīrṣā̱muṣmi̍3gͫllo̱ke bha̍vati̱

yaḥ saśī̍rṣāṇaṃ cinu̱te saśī̍rṣā̱muṣmi̍3gͫllo̱ke bha̍vati̱ citti̍ṃ juhomi̱

mana̍sā ghṛ̱tena̱ yathā̍ de̱vā i̱hāgama̍nvī̱tiho̎trā ṛtā̱vṛdha̍ḥ samu̱drasya̍

va̱yuna̍sya̱ patma̍ñju̱homi̍ vi̱śvaka̍rmaṇe̱ viśvāhāma̍rtyagͫ ha̱viriti̍

svayamātṛ̱ṇṇāmu̍pa̱dhāya̍ juhotye̱

21 tadvā a̱gneḥ śira̱ḥ saśī̍rṣāṇame̱vāgniṃ ci̍nute̱ saśī̍rṣā̱muṣmi̍3gͫ llo̱ke

bha̍vati̱ ya e̱vaṃ veda̍ suva̱rgāya̱ vā e̱ṣa lo̱kāya̍ cīyate̱ yada̱gnistasya̱

yadaya̍thāpūrvaṃ kri̱yate'su̍vargyamasya̱ tathsu̍va̱rgyo̎'gniściti̍mupa̱dhāyā̱bhi

mṛ̍śe̱ccitti̱maci̍ttiṃ cinava̱dvi vi̱dvānpṛ̱ṣṭheva̍ vī̱tā vṛ̍ji̱nā

ca̱ martā̎nrā̱ye ca̍ naḥ svapa̱tyāya̍ deva̱ diti̍ṃ ca̱ rāsvādi̍timuru̱ṣyeti̍

yathāpū̱rvame̱vainā̱mupa̍ dhatte̱ prāñca̍menaṃ cinute suva̱rgyo̎'sya bhavati

||5.5.4||

oṣa̍dhaya̱ḥ kañju̍hoti svapa̱tyāyā̱'ṣṭāda̍śa ca

||5.5.4||

22 vi̱śvaka̍rmā di̱śāṃ pati̱ḥ sa na̍ḥ pa̱śūnpā̍tu̱ so̎'smānpā̍tu̱

tasmai̱ nama̍ḥ pra̱jāpa̍tī ru̱dro varu̍ṇo̱'gnirdi̱śāṃ pati̱ḥ sa

na̍ḥ pa̱śūnpā̍tu̱ so̎'smānpā̍tu̱ tasmai̱ nama̍ e̱tā vai de̱vatā̍

e̱teṣā̎ṃ paśū̱nāmadhi̍pataya̱stābhyo̱ vā e̱ṣa ā vṛ̍ścyate̱ yaḥ

pa̍śuśī̱ṟṣāṇyu̍pa̱dadhā̍ti hiraṇyeṣṭa̱kā upa̍ dadhātye̱tābhya̍ e̱va

de̱vatā̎bhyo̱ nama̍skaroti brahmavā̱dino̍

23 vadantya̱gnau grā̱myānpa̱śūn pra da̍dhāti śu̱cāra̱ṇyāna̍rpayati̱ kiṃ

tata̱ ucchigͫ̍ṣa̱tīti̱ yaddhi̍raṇyeṣṭa̱kā u̍pa̱dadhā̎tya̱mṛta̱ṃ vai

hira̍ṇyama̱mṛte̍nai̱va grā̱myebhya̍ḥ pa̱śubhyo̍ bheṣa̱jaṃ ka̍roti̱ nainān̍,

hinasti prā̱ṇo vai pra̍tha̱mā sva̍yamātṛ̱ṇṇā vyā̱no dvi̱tīyā̍pā̱nastṛ̱tīyānu̱

prāṇyā̎tpratha̱māg sva̍yamātṛ̱ṇṇāmu̍pa̱dhāya̍ prā̱ṇenai̱va prā̱ṇagͫ

sama̍rdhayati̱ vya̍nyād

24 dvi̱tīyā̍mupa̱dhāya̍ vyā̱nenai̱va vyā̱nagͫ sama̍rdhaya̱tyapā̎nyāt

tṛ̱tīyā̍mupa̱dhāyā̍pā̱nenai̱vāpā̱nagͫ sama̍rdhaya̱tyatho̎

prā̱ṇaire̱vaina̱g̱ͫ sami̍nddhe̱ bhūrbhuva̱ḥ suva̱riti̍ svayamātṛ̱ṇṇā upa̍

dadhātī̱me vai lo̱kāḥ sva̍yamātṛ̱ṇṇā e̱tābhi̱ḥ khalu̱ vai vyāhṛ̍tībhiḥ

pra̱jāpa̍ti̱ḥ prājā̍yata̱ yade̱tābhi̱rvyāhṛ̍tībhiḥ svayamātṛ̱ṇṇā

u̍pa̱dadhā̍tī̱māne̱va lo̱kānu̍pa̱dhāyai̱ṣu

25 lo̱keṣvadhi̱ pra jā̍yate prā̱ṇāya̍ vyā̱nāyā̍pā̱nāya̍ vā̱ce tvā̱ cakṣu̍ṣe

tvā̱ tayā̍ de̱vata̍yāṅgira̱svaddhru̱vā sī̍dā̱gninā̱ vai de̱vāḥ su̍va̱rgaṃ

lo̱kama̍jigāgͫsa̱ntena̱ pati̍tu̱ṃ nāśa̍knuva̱nta e̱tāścata̍sraḥ svayamātṛ̱ṇṇā

a̍paśya̱ntā di̱kṣūpā̍dadhata̱ tena̍ sa̱rvata̍ścakṣuṣā suva̱rgaṃ lo̱kamā̍ya̱ṉ

yaccata̍sraḥ svayamātṛ̱ṇṇā di̱kṣū̍pa̱dadhā̍ti sa̱rvata̍ścakṣuṣai̱va

tada̱gninā̱ yaja̍mānaḥ suva̱rgaṃ lo̱kame̍ti

||5.5.5||

bra̱hma̱vā̱dino̱

vya̍nyāde̱ṣu yaja̍māna̱strīṇi̍ ca

||5.5.5||

26 agna̱ ā yā̍hi vī̱taya̱ ityā̱hāhva̍tai̱vaina̍ma̱gniṃ dū̱taṃ vṛ̍ṇīmaha̱

ityā̍ha hu̱tvaivaina̍ṃ vṛṇīte̱'gninā̱gniḥ sami̍dhyata̱ ityā̍ha̱ sami̍nddha

e̱vaina̍ma̱gnirvṛ̱trāṇi̍ jaṅghana̱dityā̍ha̱ sami̍ddha e̱vāsmi̍nniṃdri̱yaṃ

da̍dhātya̱gneḥ stoma̍ṃ manāmaha̱ ityā̍ha manu̱ta e̱vaina̍me̱tāni̱ vā ahnāgͫ̍

rū̱pāṇya̍

27 nva̱hame̱vaina̍ṃ cinu̱te'vāhnāgͫ̍ rū̱pāṇi̍ ruṃdhe brahmavā̱dino̍

vadanti̱ kasmā̎thsa̱tyādyā̱tayā̎mnīra̱nyā iṣṭa̍kā̱ ayā̍tayāmnī lokaṃ

pṛ̱ṇetyai̎ndrā̱gnī hi bā̍rhaspa̱tyeti̍ brūyādindrā̱gnī ca̱ hi de̱vānā̱ṃ

bṛha̱spati̱ścāyā̍tayāmāno'nuca̱rava̍tī bhava̱tyajā̍mitvāyānu̱ṣṭubhānu̍

caratyā̱tmā vai lo̍kaṃ pṛ̱ṇā prā̱ṇo̍'nu̱ṣṭuptasmā̎tprā̱ṇaḥ sarvā̱ṇyaṅgā̱nyanu̍

carati̱ tā a̍sya̱ sūda̍dohasa̱

28 ityā̍ha̱ tasmā̱tparu̍ṣiparuṣi̱ rasa̱ḥ somagg̍ śrīṇanti̱ pṛśna̍ya̱

ityā̱hānna̱ṃ vai pṛśnyanna̍me̱vāva̍ ruṃdhe̱'rko vā a̱gnira̱rko'nna̱manna̍me̱vāva̍

ruṃdhe̱ janma̍nde̱vānā̱ṃ viśa̍stri̱ṣvā ro̍ca̱ne di̱va ityā̍he̱māne̱vāsmai̍

lo̱kāñjyoti̍ṣmataḥ karoti̱ yo vā iṣṭa̍kānāṃ prati̱ṣṭhāṃ veda̱ pratye̱va ti̍ṣṭhati̱

tayā̍ de̱vata̍yāṅgira̱svaddhru̱vā sī̱detyā̍hai̱ṣā vā iṣṭa̍kānāṃ prati̱ṣṭhā ya

e̱vaṃ veda̱ pratye̱va ti̍ṣṭhati

||5.5.6||

rū̱pāṇi̱ sūda̍dohasa̱stayā̱ ṣoḍa̍śa

||5.5.6||

29 su̱va̱rgāya̱ vā e̱ṣa lo̱kāya̍ cīyate̱ yada̱gnirvajra̍ ekāda̱śinī̱

yada̱gnāve̍kāda̱śinī̎ṃ minu̱yādvajre̍ṇainagͫ suva̱rgāllo̱kāda̱ntarda̍dhyā̱dyanna

mi̍nu̱yāthsvaru̍bhiḥ pa̱śūnvya̍rdhayedekayū̱paṃ mi̍noti̱ naina̱ṃ vajre̍ṇa

suva̱rgāllo̱kāda̍nta̱rdadhā̍ti̱ na svaru̍bhiḥ pa̱śūnvya̍rdhayati̱ vi vā e̱ṣa

i̍ndri̱yeṇa̍ vī̱rye̍ṇardhyate̱ yo̎'gniṃ ci̱nvanna̍dhi̱ krāma̍tyaindri̱ya

30 rcā krama̍ṇa̱ṃ pratīṣṭa̍kā̱mupa̍ dadhyā̱nnendri̱yeṇa̍ vī̱rye̍ṇa̱

vyṛ̍dhyate ru̱dro vā e̱ṣa yada̱gnistasya̍ ti̱sraḥ śa̍ra̱vyā̎ḥ pra̱tīcī̍

ti̱raścya̱nūcī̱ tābhyo̱ vā e̱ṣa ā vṛ̍ścyate̱ yo̎'gniṃ ci̍nu̱te̎'gniṃ

ci̱tvā ti̍sṛdha̱nvamayā̍citaṃ brāhma̱ṇāya̍ dadyā̱ttābhya̍ e̱va nama̍skaro̱tyatho̱

tābhya̍ e̱vātmāna̱ṃ niṣkrī̍ṇīte̱ yatte̍ rudra pu̱ro

31 dhanu̱stadvāto̱ anu̍ vātu te̱ tasmai̍ te rudra saṃvathsa̱reṇa̱ nama̍skaromi̱ yatte̍

rudra dakṣi̱ṇā dhanu̱stadvāto̱ anu̍ vātu te̱ tasmai̍ te rudra parivathsa̱reṇa̱

nama̍skaromi̱ yatte̍ rudra pa̱ścāddhanu̱stadvāto̱ anu̍ vātu te̱ tasmai̍ te

rudredāvathsa̱reṇa̱ nama̍skaromi̱ yatte̍ rudrotta̱rāddhanu̱stad

32 vāto̱ anu̍ vātu te̱ tasmai̍ te rudreduvathsa̱reṇa̱ nama̍skaromi̱ yatte̍ rudro̱pari̱

dhanu̱stadvāto̱ anu̍ vātu te̱ tasmai̍ te rudra vathsa̱reṇa̱ nama̍skaromi ru̱dro

vā e̱ṣa yada̱gniḥ sa yathā̎ vyā̱ghraḥ kru̱ddhastiṣṭha̍tye̱vaṃ vā e̱ṣa e̱tarhi̱

saṃci̍tame̱tairupa̍ tiṣṭhate namaskā̱raire̱vainagͫ̍ śamayati̱ ye̎'gnaya̍ḥ

33 purī̱ṣyā̎ḥ pravi̍ṣṭāḥ pṛthi̱vīmanu̍ | teṣā̱ṃ tvama̍syutta̱maḥ

praṇo̍ jī̱vāta̍ve suva || āpa̍ṃ tvāgne̱ mana̱sāpa̍ṃ tvāgne̱ tapa̱sāpa̍ṃ

tvāgne dī̱kṣayāpa̍ṃ tvāgna upa̱sadbhi̱rāpa̍ṃ tvāgne su̱tyayāpa̍ṃ tvāgne̱

dakṣi̍ṇābhi̱rāpa̍ṃ tvāgne'vabhṛ̱thenāpa̍ṃ tvāgne va̱śayāpa̍ṃ tvāgne

svagākā̱reṇetyā̍hai̱ṣā vā a̱gnerāpti̱stayai̱vaina̍māpnoti

||5.5.7||

ai̱ṃdri̱yā

pu̱ra u̍tta̱rāddhanu̱stada̱gnaya̍ āhā̱ṣṭau ca̍

||5.5.7||

34 gā̱ya̱treṇa̍ pu̱rastā̱dupa̍ tiṣṭhate prā̱ṇame̱vāsmi̍ndadhāti

bṛhadrathaṃta̱rābhyā̎ṃ pa̱kṣāvoja̍ e̱vāsmi̍ndadhātyṛtu̱sthā ya̍jñāya̱jñiye̍na̱

puccha̍mṛ̱tuṣve̱va prati̍ tiṣṭhati pṛ̱ṣṭhairupa̍ tiṣṭhate̱ tejo̱

vai pṛ̱ṣṭhāni̱ teja̍ e̱vāsmi̍ndadhāti pra̱jāpa̍tira̱gnima̍sṛjata̱

so̎'smāthsṛ̱ṣṭaḥ parā̍ṅai̱ttaṃ vā̍rava̱ntīye̍nāvārayata̱ tadvā̍rava̱ntīya̍sya

vāravantīya̱tva2gͫ śyai̱tena̍ śye̱tī a̍kuruta̱ tacchyai̱tasya̍ śyaita̱tvaṃ

35 yadvā̍rava̱ntīye̍nopa̱tiṣṭha̍te vā̱raya̍ta e̱vainagg̍ śyai̱tena̍ śye̱tī

ku̍rute pra̱jāpa̍te̱ṟ hṛda̍yenāpi pa̱kṣaṃ pratyupa̍ tiṣṭhate pre̱māṇa̍me̱vāsya̍

gacchati̱ prācyā̎ tvā di̱śā sā̍dayāmi gāya̱treṇa̱ chaṃda̍sā̱gninā̍ de̱vata̍yā̱gneḥ

śī̱ṟṣṇāgneḥ śira̱ upa̍ dadhāmi̱ dakṣi̍ṇayā tvā di̱śā sā̍dayāmi̱ traiṣṭu̍bhena̱

chaṃda̱sendre̍ṇa de̱vata̍yā̱gneḥ pa̱kṣeṇā̱gneḥ pa̱kṣamupa̍ dadhāmi pra̱tīcyā̎

tvā di̱śā sā̍dayāmi̱

36 jāga̍tena̱ cchaṃda̍sā savi̱trā de̱vata̍yā̱gneḥ pucche̍nā̱gneḥ puccha̱mupa̍

dadhā̱myudī̎cyā tvā di̱śā sā̍dayā̱myānu̍ṣṭubhena̱ chaṃda̍sā mi̱trāvaru̍ṇābhyāṃ

de̱vata̍yā̱gneḥ pa̱kṣeṇā̱gneḥ pa̱kṣamupa̍ dadhāmyū̱rdhvayā̎ tvā di̱śā

sā̍dayāmi̱ pāṅkte̍na̱ chaṃda̍sā̱ bṛha̱spati̍nā de̱vata̍yā̱gneḥ pṛ̱ṣṭhenā̱gneḥ

pṛ̱ṣṭhamupa̍ dadhāmi̱ yo vā apā̎tmānama̱gniṃ ci̍nu̱te'pā̎tmā̱'muṣmi̍3gͫllo̱ke

bha̍vati̱ yaḥ sātmā̍naṃ cinu̱te sātmā̱muṣmi̍3gͫllo̱ke bha̍vatyātmeṣṭa̱kā upa̍

dadhātye̱ṣa vā a̱gnerā̱tmā sātmā̍name̱vāgniṃ ci̍nute̱ sātmā̱muṣmi̍3gͫ llo̱ke

bha̍vati̱ ya e̱vaṃ veda̍

||5.5.8||

śyai̱ta̱tvaṃ pra̱tīcyā̎ tvā di̱śā sā̍dayāmi̱

yassātmā̍nañcinu̱te dvāvigͫ̍śatiśca

||5.5.8||

37 agna̍ udadhe̱ yāta̱ iṣu̍ryu̱vā nāma̱ tayā̍ no mṛḍa̱ tasyā̎ste̱ nama̱stasyā̎sta̱

upa̱ jīva̍nto bhūyā̱smāgne̍ dudhra gahya kigͫśila vanya̱ yāta̱ iṣu̍ryu̱vā nāma̱

tayā̍ no mṛḍa̱ tasyā̎ste̱ nama̱stasyā̎sta̱ upa̱ jīva̍nto bhūyāsma̱ pañca̱

vā e̱te̎'gnayo̱ yaccita̍ya uda̱dhire̱va nāma̍ pratha̱mo du̱dhro

38 dvi̱tīyo̱ gahya̍stṛ̱tīya̍ḥ kigͫśi̱laśca̍tu̱rtho vanya̍ḥ pañca̱mastebhyo̱

yadāhu̍tī̱rna ju̍hu̱yāda̍dhva̱ryuṃ ca̱ yaja̍mānaṃ ca̱ pra da̍heyu̱ryade̱tā

āhu̍tīrju̱hoti̍ bhāga̱dheye̍nai̱vainā̎ñchamayati̱ nārti̱mārccha̍tyadhva̱ryurna

yaja̍māno̱ vāṅma̍ ā̱sanna̱soḥ prā̱ṇo̎'kṣyoścakṣu̱ḥ karṇa̍yo̱ḥ śrotra̍ṃ

bāhu̱vorbala̍mūru̱vorojo'ri̍ṣṭā̱ viśvā̱nyaṅgā̍ni ta̱nū

39 sta̱nuvā̍ me sa̱ha nama̍ste astu̱ mā mā̍ higͫsī̱rapa̱ vā e̱tasmā̎tprā̱ṇāḥ

krā̍manti̱ yo̎'gniṃ ci̱nvanna̍dhi̱krāma̍ti̱ vāṅma̍ ā̱sanna̱soḥ prā̱ṇa ityā̍ha

prā̱ṇāne̱vātmandha̍tte̱ yo ru̱dro a̱gnau yo a̱psu ya oṣa̍dhīṣu̱ yo ru̱dro viśvā̱

bhuva̍nāvi̱veśa̱ tasmai̍ ru̱drāya̱ namo̍ a̱stvāhu̍tibhāgā̱ vā a̱nye ru̱drā

ha̱virbhā̍gā

40 a̱nye śa̍taru̱drīyagͫ̍ hu̱tvā gā̍vīdhu̱kaṃ ca̱rume̱tena̱ yaju̍ṣā

cara̱māyā̱miṣṭa̍kāyā̱ṃ ni da̍dhyādbhāga̱dheye̍nai̱vainagͫ̍ śamayati̱ tasya̱ tvai

śa̍taru̱drīyagͫ̍ hu̱tamityā̍hu̱ryasyai̱tada̱gnau kri̱yata̱ iti̱ vasa̍vastvā

ru̱draiḥ pu̱rastā̎tpāntu pi̱tara̍stvā ya̱marā̍jānaḥ pi̱tṛbhi̍rdakṣiṇa̱taḥ

pā̎ntvādi̱tyāstvā̱ viśvai̎rde̱vaiḥ pa̱ścātpā̎ntu dyutā̱nastvā̍ māru̱to

ma̱rudbhi̍ruttara̱taḥ pā̍tu

41 de̱vāstvendra̍jyeṣṭhā̱ varu̍ṇarājāno̱'dhastā̎cco̱pari̍ṣṭācca pāntu̱ na vā

e̱tena̍ pū̱to na medhyo̱ na prokṣi̍to̱ yade̍na̱mata̍ḥ prā̱cīna̍ṃ pro̱kṣati̱

yathsaṃci̍ta̱mājye̍na pro̱kṣati̱ tena̍ pū̱tastena̱ medhya̱stena̱ prokṣi̍taḥ

||5.5.9||

du̱dhrasta̱nūr ha̱virbhā̍gāḥ pātu̱ dvātrigͫ̍śacca

||5.5.9||

42 sa̱mīcī̱ nāmā̍si̱ prācī̱ diktasyā̎ste̱'gniradhi̍patirasi̱to ra̍kṣi̱tā

yaścādhi̍pati̱ryaśca̍ go̱ptā tābhyā̱ṃ nama̱stau no̍ mṛḍayatā̱ṃ te yaṃ

dvi̱ṣmo yaśca̍ no̱ dveṣṭi̱ taṃ vā̱ṃ jambhe̍ dadhāmyoja̱svinī̱ nāmā̍si dakṣi̱ṇā

diktasyā̎sta̱ indro'dhi̍pati̱ḥ pṛdā̍ku̱ḥ prācī̱ nāmā̍si pra̱tīcī̱ diktasyā̎ste̱

43 somo'dhi̍patiḥ sva̱jo̍'va̱sthāvā̱ nāmā̱syudī̍cī̱ diktasyā̎ste̱

varu̱ṇo'dhi̍patisti̱raśca̍rāji̱radhi̍patnī̱ nāmā̍si bṛha̱tī diktasyā̎ste̱

bṛha̱spati̱radhi̍patiḥ śvi̱tro va̱śinī̱ nāmā̍sī̱yaṃ diktasyā̎ste ya̱mo'dhi̍patiḥ

ka̱lmāṣa̍grīvo rakṣi̱tā yaścādhi̍pati̱ryaśca̍ go̱ptā tābhyā̱ṃ nama̱stau no̍

mṛḍayatā̱ṃ te yaṃ dvi̱ṣmo yaśca̍

44 no̱ dveṣṭi̱ taṃ vā̱ṃ jambhe̍ dadhāmye̱tā vai de̱vatā̍ a̱gniṃ ci̱tagͫ

ra̍kṣanti̱ tābhyo̱ yadāhu̍tī̱rna ju̍hu̱yāda̍dhva̱ryuṃ ca̱ yaja̍mānaṃ

ca dhyāyeyu̱ryade̱tā āhu̍tīrju̱hoti̍ bhāga̱dheye̍nai̱vainā̎ñchamayati̱

nārti̱mārccha̍tyadhva̱ryurna yaja̍māno he̱tayo̱ nāma̍ stha̱ teṣā̎ṃ vaḥ pu̱ro

gṛ̱hā a̱gnirva̱ iṣa̍vaḥ sali̱lo ni̍li̱ṃpā nāma̍

45 stha̱ teṣā̎ṃ vo dakṣi̱ṇā gṛ̱hāḥ pi̱taro̍ va̱ iṣa̍va̱ḥ saga̍ro va̱jriṇo̱ nāma̍

stha̱ teṣā̎ṃ vaḥ pa̱ścādgṛ̱hāḥ svapno̍ va̱ iṣa̍vo̱ gahva̍ro'va̱sthāvā̍no̱

nāma̍ stha̱ teṣā̎ṃ va utta̱rādgṛ̱hā āpo̍ va̱ iṣa̍vaḥ samu̱dro'dhi̍patayo̱ nāma̍

stha̱ teṣā̎ṃ va u̱pari̍ gṛ̱hā va̱ṟṣaṃ va̱ iṣa̱vo'va̍svānkra̱vyā nāma̍ stha̱

pārthi̍vā̱steṣā̎ṃ va i̱ha gṛ̱hā

46 anna̍ṃ va̱ iṣa̍vo'nimi̱ṣo vā̍tanā̱maṃ tebhyo̍ vo̱ nama̱ste no̍ mṛḍayata̱

te yaṃ dvi̱ṣmo yaśca̍ no̱ dveṣṭi̱ taṃ vo̱ jambhe̍ dadhāmi hu̱tādo̱ vā a̱nye

de̱vā a̍hu̱tādo̱'nye tāna̍gni̱cide̱vobhayā̎nprīṇāti da̱dhnā ma̍dhumi̱śreṇai̱tā

āhu̍tīrjuhoti bhāga̱dheye̍nai̱vainā̎nprīṇā̱tyatho̱ khalvā̍hu̱riṣṭa̍kā̱ vai de̱vā

a̍hu̱tāda̱ itya̍

47 nupari̱krāma̍ṃ juho̱tyapa̍rivargame̱vainā̎nprīṇātī̱ma2gͫ stana̱mūrja̍svantaṃ

dhayā̱pāṃ prapyā̍tamagne sari̱rasya̱ madhye̎ | uthsa̍ṃ juṣasva̱ madhu̍mantamūrva

samu̱driya̱g̱ͫ sada̍na̱mā vi̍śasva || yo vā a̱gniṃ pra̱yujya̱ na vi̍mu̱ñcati̱

yathāśvo̍ yu̱kto'vi̍mucyamāna̱ḥ, kṣudhya̍nparā̱bhava̍tye̱vama̍syā̱gniḥ parā̍

bhavati̱ taṃ pa̍rā̱bhava̍nta̱ṃ yaja̍mā̱no'nu̱ parā̍ bhavati̱ so̎'gniṃ ci̱tvā

lū̱kṣo

48 bha̍vatī̱ma2gͫ stana̱mūrja̍svantaṃ dhayā̱pāmityājya̍sya pū̱rṇāg

sruca̍ṃ juhotye̱ṣa vā a̱gnervi̍mo̱ko vi̱mucyai̱vāsmā̱ anna̱mapi̍ dadhāti̱

tasmā̍dāhu̱ryaścai̱vaṃ veda̱ yaśca̱ na su̱dhāyagͫ̍ ha̱ vai vā̱jī suhi̍to

dadhā̱tītya̱gnirvāva vā̱jī tame̱va tatprī̍ṇāti̱ sa e̍naṃ prī̱taḥ prī̍ṇāti̱

vasī̍yānbhavati

||5.5.10||

pra̱tīcī̱ diktasyā̎ste dvi̱ṣmo yaśca̍ nili̱ṃpā nāme̱ha

gṛ̱hā iti̍ lū̱kṣo vasī̍yānbhavati

||5.5.10||

49 indrā̍ya̱ rājñe̍ sūka̱ro varu̍ṇāya̱ rājñe̱ kṛṣṇo̍ ya̱māya̱ rājña̱ ṛśya̍

ṛṣa̱bhāya̱ rājñe̍ gava̱yaḥ śā̎rdū̱lāya̱ rājñe̍ gau̱raḥ pu̍ruṣarā̱jāya̍

ma̱rkaṭa̍ḥ, kṣipraśye̱nasya̱ varti̍kā̱ nīla̍ṅgo̱ḥ krimi̱ḥ soma̍sya̱ rājña̍ḥ

kulu̱ṅgaḥ sindho̎ḥ śigͫśu̱māro̍ hi̱mava̍to ha̱stī

||5.5.11||

iṃdrā̍ya̱

rājñe̱'ṣṭā vigͫ̍śatiḥ

||5.5.11||

50 ma̱yuḥ prā̍jāpa̱tya ū̱lo halī̎kṣṇo vṛṣada̱g̱ͫśaste dhā̱tuḥ sara̍svatyai̱

śāri̍ḥ śye̱tā pu̍ruṣa̱vāksara̍svate̱ śuka̍ḥ śye̱taḥ pu̍ruṣa̱vāgā̍ra̱ṇyo̍'jo

na̍ku̱laḥ śakā̱ te pau̱ṣṇā vā̱ce krau̱ñcaḥ

||5.5.12||

ma̱yustrayo̍vigͫśatiḥ

||5.5.12||

51 a̱pāṃ naptre̍ ja̱ṣo nā̱kro maka̍raḥ kulī̱kaya̱ste'kū̍pārasya vā̱ce pai̎ṅgarā̱jo

bhagā̍ya ku̱ṣīta̍ka ā̱tīvā̍ha̱so darvi̍dā̱te vā̍ya̱vyā̍ di̱gbhyaśca̍kravā̱kaḥ

||5.5.13||

a̱pāmekā̱nna vigͫ̍śatiḥ

||5.5.13||

52 balā̍yājaga̱ra ā̱khuḥ sṛ̍ja̱yā śa̱yaṇḍa̍ka̱ste mai̱trā mṛ̱tyave̍'si̱to

ma̱nyave̎ sva̱jaḥ ku̍ṃbhī̱nasa̍ḥ puṣkarasā̱do lo̍hitā̱histe tvā̱ṣṭrāḥ

pra̍ti̱śrutkā̍yai vāha̱saḥ

||5.5.14||

53 pu̱ru̱ṣa̱mṛ̱gaśca̱ndrama̍se go̱dhā kāla̍kā dārvāghā̱ṭaste

vana̱spatī̍nāme̱ṇyahne̱ kṛṣṇo̱ rātri̍yai pi̱kaḥ, kṣviṅkā̱ nīla̍śīrṣṇī̱

te̎'rya̱mṇe dhā̱tuḥ ka̍tka̱ṭaḥ

||5.5.15||

54 sau̱rī ba̱lākarśyo̍ ma̱yūra̍ḥ śye̱naste ga̍ndha̱rvāṇā̱ṃ vasū̍nāṃ ka̱piñja̍lo

ru̱drāṇā̎ṃ titti̱rī ro̱hitku̍ṇḍṛ̱ṇācī̍ go̱latti̍kā̱ tā a̍psa̱rasā̱mara̍ṇyāya

sṛma̱raḥ

||5.5.16||

55 pṛ̱ṣa̱to vai̎śvade̱vaḥ pi̱tvo nyaṅku̱ḥ kaśa̱ste'nu̍matyā

anyavā̱po̎'rdhamā̱sānā̎ṃ mā̱sāṃ ka̱śyapa̱ḥ kvayi̍ḥ ku̱ṭaru̍rdātyau̱haste

si̍nīvā̱lyai bṛha̱spata̍ye śitpu̱ṭaḥ

||5.5.17||

56 śakā̍ bhau̱mī pā̱ntraḥ kaśo̍ mānthī̱lava̱ste pi̍tṛ̱ṇāmṛ̍tū̱nāṃ

jaha̍kā saṃvathsa̱rāya̱ lopā̍ ka̱pota̱ ulū̍kaḥ śa̱śaste nair̍ṛ̱tāḥ

kṛ̍ka̱vāku̍ḥ sāvi̱traḥ

||5.5.18||

balā̍ya puruṣamṛ̱gaḥ sau̱rī pṛ̍ṣa̱taḥ

śakā̱ṣṭāda̍śā̱ṣṭāda̍śa

||5.5.18||

57 rurū̍ rau̱draḥ kṛ̍kalā̱saḥ śa̱kuni̱ḥ pippa̍kā̱ te śa̍ra̱vyā̍yai hari̱ṇo

mā̍ru̱to brahma̍ṇe śā̱rgasta̱rakṣu̍ḥ kṛ̱ṣṇaḥ śvā ca̍tura̱kṣo ga̍rda̱bhasta

i̍tara ja̱nānā̍ma̱gnaye̱ dhūṅkṣṇā̎

||5.5.19||

ruru̍rvigͫśa̱tiḥ

||5.5.19||

58 a̱la̱ja ā̎ntari̱kṣa u̱dro ma̱dguḥ pla̱vaste̍'pāmadi̍tyai

hagͫsa̱sāci̍rindrā̱ṇyai kīrśā̱ gṛdhra̍ḥ śitika̱kṣī vā̎rdhrāṇa̱saste di̱vyā

dyā̍vāpṛthi̱vyā̎ śvā̱vit

||5.5.20||

59 su̱pa̱rṇaḥ pā̎rja̱nyo ha̱g̱ͫso vṛko̍ vṛṣada̱g̱ͫśasta ai̱ndrā

a̱pāmu̱dro̎'rya̱mṇe lo̍pā̱śaḥ si̱g̱ͫho na̍ku̱lo vyā̱ghraste ma̍he̱ndrāya̱

kāmā̍ya̱ para̍svān

||5.5.21||

a̱la̱ja̱ḥ su̍pa̱rṇo̎'ṣṭāda̍śā̱ṣṭāda̍śa

||5.5.21||

60 ā̱gne̱yaḥ kṛ̱ṣṇagrī̍vaḥ sārasva̱tī me̱ṣī ba̱bhruḥ sau̱myaḥ pau̱ṣṇaḥ śyā̱maḥ

śi̍tipṛ̱ṣṭho bā̍rhaspa̱tyaḥ śi̱lpo vai̎śvade̱va ai̱ndro̍'ru̱ṇo mā̍ru̱taḥ

ka̱lmāṣa̍ aindrā̱gnaḥ sagͫ̍hi̱to̍'dhorā̍maḥ sāvi̱tro vā̍ru̱ṇaḥ petva̍ḥ

||5.5.22||

ā̱gne̱yo dvāvigͫ̍śatiḥ

||5.5.22||

61 aśva̍stūpa̱ro go̍mṛ̱gaste prā̍jāpa̱tyā ā̎gne̱yau kṛ̱ṣṇagrī̍vau tvā̱ṣṭrau

lo̍maśasa̱kthau śi̍tipṛ̱ṣṭhau bā̍rhaspa̱tyau dhā̱tre pṛ̍ṣoda̱raḥ sau̱ṟyo

ba̱lakṣa̱ḥ petva̍ḥ

||5.5.23||

aśva̱ṣṣoḍa̍śa

||5.5.23||

62 a̱gnaye'nī̍kavate̱ rohi̍tāñjirana̱ḍvāna̱dhorā̍mau sāvi̱trau pau̱ṣṇau

ra̍ja̱tanā̍bhī vaiśvade̱vau pi̱śaṅgau̍ tūpa̱rau mā̍ru̱taḥ ka̱lmāṣa̍ āgne̱yaḥ

kṛ̱ṣṇo̍'jaḥ sā̍rasva̱tī me̱ṣī vā̍ru̱ṇaḥ kṛ̱ṣṇa eka̍śitipā̱tpetva̍ḥ

||5.5.24||

a̱gnaye'nī̍kavate̱ dvāvigͫ̍śatiḥ

||5.5.24||

1 hira̍ṇyavarṇā̱ḥ śuca̍yaḥ pāva̱kā yāsu̍ jā̱taḥ ka̱śyapo̱ yāsvindra̍ḥ |

a̱gniṃ yā garbha̍ṃ dadhi̱re virū̍pā̱stāna̱ āpa̱ḥ śa2gͫ syo̱nā bha̍vantu ||

yāsā̱g̱ͫ rājā̱ varu̍ṇo̱ yāti̱ madhye̍ satyānṛ̱te a̍va̱paśya̱ñjanā̍nām |

ma̱dhu̱ścuta̱ḥ śuca̍yo̱ yāḥ pā̍va̱kāstāna̱ āpa̱ḥ śa2gͫ syo̱nā bha̍vantu

|| yāsā̎ṃ de̱vā di̱vi kṛ̱ṇvanti̍ bha̱kṣaṃ yā a̱ntari̍kṣe bahu̱dhā bhava̍nti |

yāḥ pṛ̍thi̱vīṃ paya̍so̱'ndanti̍

2 śu̱krāstā na̱ āpa̱ḥ śa2gͫ syo̱nā bha̍vantu || śi̱vena̍ mā̱ cakṣu̍ṣā

paśyatāpaḥ śi̱vayā̍ ta̱nuvo'pa̍ spṛśata̱ tvaca̍m me | sarvāgͫ̍

a̱gnīgͫra̍psu̱ṣado̍ huve vo̱ mayi̱ varco̱ bala̱mojo̱ ni dha̍tta || yada̱daḥ

sa̍ṃ praya̱tīrahā̱vana̍datāha̱ te | tasmā̱dā na̱dyo̍ nāma̍ stha̱ tā vo̱ nāmā̍ni

sindhavaḥ || yatpreṣi̍tā̱ varu̍ṇena̱ tāḥ śībhagͫ̍ sa̱mava̍lgata |

3 tadā̎pno̱dindro̍ vo ya̱tīstasmā̱dāpo̱ anu̍ sthana || a̱pa̱kā̱ma2gͫ syanda̍mānā̱

avī̍varata vo̱ hika̎m | indro̍ va̱ḥ śakti̍bhirdevī̱stasmā̱dvārṇāma̍ vo hi̱tam

|| eko̍ de̱vo apya̍tiṣṭha̱thsyanda̍mānā yathāva̱śam | udā̍niṣurma̱hīriti̱

tasmā̍duda̱kamu̍cyate || āpo̍ bha̱drā ghṛ̱tamidāpa̍ āsura̱gnīṣomau̍ bibhra̱tyāpa̱

ittāḥ | tī̱vro raso̍ madhu̱pṛcā̍

4 maraṃga̱ma ā mā̎ prā̱ṇena̍ sa̱ha varca̍sāgan || āditpa̍śyāmyu̱ta vā̍

śa‍ṛṇo̱myā mā̱ ghoṣo̍ gacchati̱ vāṅna̍ āsām | manye̍ bhejā̱no a̱mṛta̍sya̱

tarhi̱ hira̍ṇyavarṇā̱ atṛ̍paṃ ya̱dā va̍ḥ || āpo̱ hiṣṭhā ma̍yo̱bhuva̱stā na̍

ū̱rje da̍dhātana | ma̱he raṇā̍ya̱ cakṣa̍se || yo va̍ḥ śi̱vata̍mo̱ rasa̱stasya̍

bhājayate̱ha na̍ḥ | u̱śa̱tīri̍va mā̱tara̍ḥ || tasmā̱ ara̍ṃ gamāma vo̱ yasya̱

kṣayā̍ya̱ jinva̍tha | āpo̍ ja̱naya̍thā ca naḥ || di̱vi śra̍yasvā̱ntari̍kṣe

yatasva pṛthi̱vyā saṃbha̍va brahmavarca̱sama̍si brahmavarca̱sāya̍ tvā

||5.6.1||

u̱ndanti̍ sa̱mava̍lgata madhu̱pṛcā̎ṃ mā̱taro̱ dvāvigͫ̍śatiśca

||5.6.1||

5 a̱pāṃ grahā̎ngṛhṇātye̱tadvāva rā̍ja̱sūya̱ṃ yade̱te grahā̎ḥ

sa̱vo̎'gnirva̍ruṇasa̱vo rā̍ja̱sūya̍magnisa̱vaścitya̱stābhyā̍me̱va sū̍ya̱te'tho̍

u̱bhāve̱va lo̱kāva̱bhi ja̍yati̱ yaśca̍ rāja̱sūye̍nejā̱nasya̱ yaścā̎gni̱cita̱

āpo̍ bhava̱ntyāpo̱ vā a̱gnerbhrātṛ̍vyā̱ yada̱po̎'gnera̱dhastā̍dupa̱dadhā̍ti̱

bhrātṛ̍vyābhibhūtyai̱ bhava̍tyā̱tmanā̱ parā̎sya̱ bhrātṛ̍vyo bhavatya̱mṛta̱ṃ

6 vā āpa̱stasmā̍da̱dbhirava̍tāntama̱bhi ṣi̍ñcanti̱ nārti̱mārccha̍ti̱

sarva̱māyu̍reti̱ yasyai̱tā u̍padhī̱yante̱ ya u̍ cainā e̱vaṃ vedānna̱ṃ vā

āpa̍ḥ pa̱śava̱ āpo'nna̍ṃ pa̱śavo̎'nnā̱daḥ pa̍śu̱mānbha̍vati̱ yasyai̱tā

u̍padhī̱yante̱ ya u̍ cainā e̱vaṃ veda̱ dvāda̍śa bhavanti̱ dvāda̍śa̱ māsā̎ḥ

saṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱reṇai̱vāsmā̱

7 anna̱mava̍ ruṃdhe̱ pātrā̍ṇi bhavanti̱ pātre̱ vā anna̍madyate̱ sayo̎nye̱vānna̱mava̍

ruṃdha̱ ā dvā̍da̱śātpuru̍ṣā̱danna̍ma̱ttyatho̱ pātrā̱nna chi̍dyate̱ yasyai̱tā

u̍padhī̱yante̱ ya u̍ cainā e̱vaṃ veda̍ ku̱ṃbhāśca̍ ku̱ṃbhīśca̍ mithu̱nāni̍

bhavanti mithu̱nasya̱ prajā̎tyai̱ pra pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍rmithu̱nairjā̍yate̱

yasyai̱tā u̍padhī̱yante̱ ya u̍

8 cainā e̱vaṃ veda̱ śugvā a̱gniḥ so̎'dhva̱ryuṃ yaja̍mānaṃ pra̱jāḥ śu̱cārpa̍yati̱

yada̱pa u̍pa̱dadhā̍ti̱ śuca̍me̱vāsya̍ śamayati̱ nārti̱mārccha̍tyadhva̱ryurna

yaja̍māna̱ḥ śāmya̍nti pra̱jā yatrai̱tā u̍padhī̱yante̱'pāṃ vā e̱tāni̱ hṛda̍yāni̱

yade̱tā āpo̱ yade̱tā a̱pa u̍pa̱dadhā̍ti di̱vyābhi̍re̱vainā̱ḥ sagͫ sṛ̍jati̱

varṣu̍kaḥ pa̱rjanyo̍

9 bhavati̱ yo vā e̱tāsā̍mā̱yata̍na̱ṃ klṛpti̱ṃ vedā̱yata̍navānbhavati̱

kalpa̍te'smā anusī̱tamupa̍ dadhātye̱tadvā ā̍sāmā̱yata̍name̱ṣā klṛpti̱rya e̱vaṃ

vedā̱yata̍navānbhavati̱ kalpa̍te'smai dva̱ṃdvama̱nyā upa̍ dadhāti̱ cata̍sro̱ madhye̱

dhṛtyā̱ anna̱ṃ vā iṣṭa̍kā e̱tatkhalu̱ vai sā̱kṣādanna̱ṃ yade̱ṣa ca̱ruryade̱taṃ

ca̱rumu̍pa̱dadhā̍ti sā̱kṣā

10 de̱vāsmā̱ anna̱mava̍ ruṃdhe madhya̱ta upa̍ dadhāti madhya̱ta e̱vāsmā̱

anna̍ṃ dadhāti̱ tasmā̎nmadhya̱to'nna̍madyate bārhaspa̱tyo bha̍vati̱ brahma̱ vai

de̱vānā̱ṃ bṛha̱spati̱rbrahma̍ṇai̱vāsmā̱ anna̱mava̍ ruṃdhe brahmavarca̱sama̍si

brahmavarca̱sāya̱ tvetyā̍ha teja̱svī bra̍hmavarca̱sī bha̍vati̱ yasyai̱ṣa

u̍padhī̱yate̱ ya u̍ cainame̱vaṃ veda̍

||5.6.2||

a̱mṛta̍masmai jāyate̱ yasyai̱tā

u̍padhī̱yante̱ ya u̍ pa̱rjanya̍ upa̱dadhā̍ti sā̱kṣāthsa̱pta ca̍tvārigͫśacca

||5.6.2||

11 bhū̱te̱ṣṭa̱kā upa̍ dadhā̱tyatrā̎tra̱ vai mṛ̱tyurjā̍yate̱ yatra̍yatrai̱va

mṛ̱tyurjāya̍te̱ tata̍ e̱vaina̱mava̍ yajate̱ tasmā̍dagni̱cithsarva̱māyu̍reti̱

sarve̱ hya̍sya mṛ̱tyavo've̎ṣṭā̱stasmā̍dagni̱cinnābhica̍rita̱ vai

pra̱tyage̍namabhicā̱raḥ stṛ̍ṇute sū̱yate̱ vā e̱ṣa yo̎'gniṃ ci̍nu̱te

de̍vasu̱vāme̱tāni̍ ha̱vīgͫṣi̍ bhavantye̱tāva̍nto̱ vai de̱vānāgͫ̍ sa̱vāsta e̱vā

12 'smai̍ sa̱vān pra ya̍cchanti̱ ta e̍nagͫ suvante sa̱vo̎'gnirva̍ruṇasa̱vo

rā̍ja̱sūya̍ṃ brahmasa̱vaścityo̍ de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱va ityā̍ha

savi̱tṛpra̍sūta e̱vaina̱ṃ brahma̍ṇā de̱vatā̍bhira̱bhi ṣi̍ñca̱tyanna̍syānnasyā̱bhi

ṣi̍ñca̱tyanna̍syānna̱syāva̍ruddhyai pu̱rastā̎tpra̱tyañca̍ma̱bhi ṣi̍ñcati

pu̱rastā̱ddhi pra̍tī̱cīna̱manna̍ma̱dyate̍ śīrṣa̱to̍'bhi ṣi̍ñcati śīrṣa̱to

hyanna̍ma̱dyata̱ ā mukhā̍da̱nvava̍srāvayati

13 mukha̱ta e̱vāsmā̍ a̱nnādya̍ṃ dadhātya̱gnestvā̱

sāmrā̎jyenā̱bhiṣi̍ñcā̱mītyā̍hai̱ṣa vā a̱gneḥ sa̱vastenai̱vaina̍ma̱bhi

ṣi̍ñcati̱ bṛha̱spate̎stvā̱ sāmrā̎jyenā̱bhiṣi̍ñcā̱mītyā̍ha̱ brahma̱

vai de̱vānā̱ṃ bṛha̱spati̱rbrahma̍ṇai̱vaina̍ma̱bhi ṣi̍ñca̱tīndra̍sya tvā̱

sāmrā̎jyenā̱bhi ṣi̍ñcā̱mītyā̍hendri̱yame̱vāsmi̍nnu̱pari̍ṣṭāddadhātye̱ta

14 dvai rā̍ja̱sūya̍sya rū̱paṃ ya e̱vaṃ vi̱dvāna̱gniṃ ci̍nu̱ta u̱bhāve̱va lo̱kāva̱bhi

ja̍yati̱ yaśca̍ rāja̱sūye̍nejā̱nasya̱ yaścā̎gni̱cita̱ indra̍sya suṣuvā̱ṇasya̍

daśa̱dheṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ parā̍pata̱ttadde̱vāḥ sau̎trāma̱ṇyā sama̍bharanthsū̱yate̱

vā e̱ṣa yo̎'gniṃ ci̍nu̱te̎'gniṃ ci̱tvā sau̎trāma̱ṇyā ya̍jetendri̱yame̱va

vī̱ryagͫ̍ sa̱ṃbhṛtyā̱tmandha̍tte

||5.6.3||

ta e̱vā'nvava̍srāvayatye̱tada̱ṣṭā

ca̍tvārigͫśacca

||5.6.3||

15 sa̱jūrabdo'yā̍vabhiḥ sa̱jūru̱ṣā aru̍ṇībhiḥ sa̱jūḥ sūrya̱ eta̍śena

sa̱joṣā̍va̱śvinā̱ dagͫso̍bhiḥ sa̱jūra̱gnirvai̎śvāna̱ra iḍā̍bhirghṛ̱tena̱

svāhā̍ saṃvathsa̱ro vā abdo̱ māsā̱ ayā̍vā u̱ṣā aru̍ṇī̱ḥ sūrya̱ eta̍śa i̱me

a̱śvinā̍ saṃvathsa̱ro̎'gnirvai̎śvāna̱raḥ pa̱śava̱ iḍā̍ pa̱śavo̍ ghṛ̱tagͫ

sa̍ṃvathsa̱raṃ pa̱śavo'nu̱ pra jā̍yante saṃvathsa̱reṇai̱vāsmai̍ pa̱śūn pra ja̍nayati

darbhasta̱mbe ju̍hoti̱ yad

16 vā a̱syā a̱mṛta̱ṃ yadvī̱rya̍ṃ tadda̱rbhāstasmi̍ñjuhoti̱ praiva jā̍yate'nnā̱do

bha̍vati̱ yasyai̱vaṃ juhva̍tye̱tā vai de̱vatā̍ a̱gneḥ pu̱rastā̎dbhāgā̱stā e̱va

prī̍ṇā̱tyatho̱ cakṣu̍re̱vāgneḥ pu̱rastā̱tprati̍ dadhā̱tyana̍ndho bhavati̱ ya

e̱vaṃ vedāpo̱ vā i̱damagre̍ sali̱lamā̍sī̱thsa pra̱jāpa̍tiḥ puṣkarapa̱rṇe vāto̍

bhū̱to̍'lelāya̱thsaḥ

17 pra̍ti̱ṣṭhāṃ nāvi̍ndata̱ sa e̱tada̱pāṃ

ku̱lāya̍mapaśya̱ttasmi̍nna̱gnima̍cinuta̱ tadi̱yama̍bhava̱ttato̱ vai sa

pratya̍tiṣṭha̱dyāṃ pu̱rastā̍du̱pāda̍dhā̱ttacchiro̍'bhava̱thsā prācī̱

digyāṃ da̍kṣiṇa̱ta u̱pāda̍dhā̱thsa dakṣi̍ṇaḥ pa̱kṣo̍'bhava̱thsā da̍kṣi̱ṇā

digyāṃ pa̱ścādu̱pāda̍dhā̱ttatpuccha̍mabhava̱thsā pra̱tīcī̱ digyāmu̍ttara̱ta

u̱pāda̍dhā̱th

18 sa utta̍raḥ pa̱kṣo̍'bhava̱thsodī̍cī̱ digyāmu̱pari̍ṣṭādu̱pāda̍dhā̱t tat

pṛ̱ṣṭhama̍bhava̱th sordhvā digi̱yaṃ vā a̱gniḥ pañce̎ṣṭaka̱stasmā̱dyada̱syāṃ

khana̍ntya̱bhīṣṭa̍kāṃ tṛ̱ndantya̱bhi śarka̍rā̱g̱ͫ sarvā̱ vā i̱yaṃ vayo̎bhyo̱

nakta̍ṃ dṛ̱śe dī̎pyate̱ tasmā̍di̱māṃ vayāgͫ̍si̱ nakta̱ṃ nādhyā̍sate̱ ya e̱vaṃ

vi̱dvāna̱gniṃ ci̍nu̱te pratye̱va

19 ti̍ṣṭhatya̱bhi diśo̍ jayatyāgne̱yo vai brā̎hma̱ṇastasmā̎dbrāhma̱ṇāya̱

sarvā̍su di̱kṣvardhu̍ka̱gg̱ svāme̱va taddiśa̱manve̎tya̱pāṃ vā a̱gniḥ ku̱lāya̱ṃ

tasmā̱dāpo̱'gnigͫ hāru̍kā̱ḥ svāme̱va tadyoni̱ṃ pra vi̍śanti

||5.6.4||

yada̍lelāya̱thsa u̍ttara̱ta u̱pāda̍dhāde̱va dvā trigͫ̍śacca

||5.6.4||

20 sa̱ṃva̱thsa̱ramukhya̍ṃ bhṛ̱tvā dvi̱tīye̍ saṃvathsa̱ra ā̎gne̱yama̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ

nirva̍pedai̱ndramekā̍daśakapālaṃ vaiśvade̱vaṃ dvāda̍śakapālaṃ bārhaspa̱tyaṃ

ca̱ruṃ vai̎ṣṇa̱vaṃ tri̍kapā̱laṃ tṛ̱tīye̍ saṃvathsa̱re̍'bhi̱jitā̍

yajeta̱ yada̱ṣṭāka̍pālo̱ bhava̍tya̱ṣṭākṣa̍rā gāya̱tryā̎gne̱yaṃ gā̍ya̱traṃ

prā̍taḥsava̱naṃ prā̍taḥsava̱name̱va tena̍ dādhāra gāya̱trīṃ chando̱ yadekā̍daśakapālo̱

bhava̱tyekā̍daśākṣarā tri̱ṣṭugai̱ndraṃ traiṣṭu̍bha̱ṃ mādhya̍ṃdina̱g̱ͫ sava̍na̱ṃ

mādhya̍ṃdiname̱va sava̍na̱ṃ tena̍ dādhāra tri̱ṣṭubha̱ṃ

21 chando̱ yaddvāda̍śakapālo̱ bhava̍ti̱ dvāda̍śākṣarā̱ jaga̍tī vaiśvade̱vaṃ

jāga̍taṃ tṛtīyasava̱naṃ tṛ̍tīyasava̱name̱va tena̍ dādhāra̱ jaga̍tī̱ṃ chando̱

yadbā̍rhaspa̱tyaśca̱rurbhava̍ti̱ brahma̱ vai de̱vānā̱ṃ bṛha̱spati̱rbrahmai̱va

tena̍ dādhāra̱ yadvai̎ṣṇa̱vastri̍kapā̱lo bhava̍ti ya̱jño vai viṣṇu̍rya̱jñame̱va

tena̍ dādhāra̱ yattṛ̱tīye̍ saṃvathsa̱re̍'bhi̱jitā̱ yaja̍te̱'bhiji̍tyai̱

yathsa̍ṃvathsa̱ramukhya̍ṃ bi̱bhartī̱mame̱va

22 tena̍ lo̱ka2gͫ spṛ̍ṇoti̱ yaddvi̱tīye̍ saṃvathsa̱re̎'gniṃ

ci̍nu̱te̎'ntari̍kṣame̱va tena̍ spṛṇoti̱ yattṛ̱tīye̍ saṃvathsa̱re

yaja̍te̱'mume̱va tena̍ lo̱ka2gͫ spṛ̍ṇotye̱taṃ vai para̍ āṭṇā̱raḥ ka̱kṣīvāgͫ̍

auśi̱jo vī̱taha̍vyaḥ śrāya̱sastra̱sada̍syuḥ pauruku̱thsyaḥ pra̱jākā̍mā acinvata̱

tato̱ vai te sa̱hasragͫ̍ sahasraṃ pu̱trāna̍vindanta̱ pratha̍te pra̱jayā̍

pa̱śubhi̱stāṃ mātrā̍māpnoti̱ yāṃ te'ga̍ccha̱ṉ, ya e̱vaṃ vi̱dvāne̱tama̱gniṃ

ci̍nu̱te

||5.6.5||

dā̱dhā̱ra̱ tri̱ṣṭubha̍mi̱mame̱vaivaṃ ca̱tvāri̍ ca

||5.6.5||

23 pra̱jāpa̍tira̱gnima̍cinuta̱ sa kṣu̱rapa̍virbhū̱tvāti̍ṣṭha̱ttaṃ de̱vā bibhya̍to̱

nopā̍ya̱nte chando̍bhirā̱tmāna̍ṃ chādayi̱tvopā̍ya̱ntacchaṃda̍sāṃ chaṃda̱stvaṃ brahma̱

vai chandāgͫ̍si̱ brahma̍ṇa e̱tadrū̱paṃ yatkṛ̍ṣṇāji̱naṃ kārṣṇī̍ upā̱nahā̱vupa̍

muñcate̱ chando̍bhire̱vātmāna̍ṃ chādayi̱tvāgnimupa̍ caratyā̱tmano'higͫ̍sāyai

devani̱dhirvā e̱ṣa ni dhī̍yate̱ yada̱gni

24 ra̱nye vā̱ vai ni̱dhimagu̍ptaṃ vi̱ndanti̱ na vā̱ prati̱ pra jā̍nātyu̱khāmā

krā̍matyā̱tmāna̍me̱vādhi̱pāṃ ku̍rute̱ guptyā̱ atho̱ khalvā̍hu̱rnākramyeti̍

nairṛ̱tyu̍khā yadā̱krāme̱nnirṛ̍tyā ā̱tmāna̱mapi̍ dadhyā̱ttasmā̱nnākramyā̍

puruṣaśī̱ṟṣamupa̍ dadhāti̱ guptyā̱ atho̱ yathā̎ brū̱yāde̱tanme̍ gopā̱yeti̍

tā̱dṛge̱va tat

25 pra̱jāpa̍ti̱rvā atha̍rvā̱gnire̱va da̱dhyaṅṅā̍tharva̱ṇastasyeṣṭa̍kā

a̱sthānye̱tagͫ ha̱ vāva tadṛṣi̍ra̱bhyanū̍vā̱cendro̍ dadhī̱co a̱sthabhi̱riti̱

yadiṣṭa̍kābhira̱gniṃ ci̱noti̱ sātmā̍name̱vāgniṃ ci̍nute̱ sātmā̱muṣmi̍3gͫllo̱ke

bha̍vati̱ ya e̱vaṃ veda̱ śarī̍ra̱ṃ vā e̱tada̱gneryaccitya̍ ā̱tmā vai̎śvāna̱ro

yacci̱te vai̎śvāna̱raṃ ju̱hoti̱ śarī̍rame̱va sa̱gg̱skṛtyā̱

26 'bhyāro̍hati̱ śarī̍ra̱ṃ vā e̱tadyaja̍māna̱ḥ sa2gͫsku̍rute̱ yada̱gniṃ ci̍nu̱te

yacci̱te vai̎śvāna̱raṃ ju̱hoti̱ śarī̍rame̱va sa̱gg̱skṛtyā̱tmanā̱bhyāro̍hati̱

tasmā̱ttasya̱ nāva̍ dyanti̱ jīva̍nne̱va de̱vānapye̍ti vaiśvāna̱ryarcā purī̍ṣa̱mupa̍

dadhātī̱yaṃ vā a̱gnirvai̎śvāna̱rastasyai̱ṣā citi̱ryatpurī̍ṣama̱gnime̱va

vai̎śvāna̱raṃ ci̍nuta e̱ṣā vā a̱gneḥ pri̱yā ta̱nūryadvai̎śvāna̱raḥ pri̱yāme̱vāsya̍

ta̱nuva̱mava̍ ruṃdhe

||5.6.6||

a̱gnistathsa̱gg̱skṛtyā̱'gnerdaśa̍ ca

||5.6.6||

27 a̱gnervai dī̱kṣayā̍ de̱vā vi̱rāja̍māpnuvanti̱sro rātrī̎rdīkṣi̱taḥ syā̎ttri̱padā̍

vi̱rāḍvi̱rāja̍māpnoti̱ ṣaḍrātrī̎rdīkṣi̱taḥ syā̱t ṣaḍvā ṛ̱tava̍ḥ saṃvathsa̱raḥ

sa̍ṃvathsa̱ro vi̱rāḍvi̱rāja̍māpnoti̱ daśa̱ rātrī̎rdīkṣi̱taḥ syā̱ddaśā̎kṣarā

vi̱rāḍvi̱rāja̍māpnoti̱ dvāda̍śa̱ rātrī̎rdīkṣi̱taḥ syā̱ddvāda̍śa̱ māsā̎ḥ

saṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱ro vi̱rāḍvi̱rāja̍māpnoti̱ trayo̍daśa̱ rātrī̎rdīkṣi̱taḥ

syā̱ttrayo̍daśa̱

28 māsā̎ḥ saṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱ro vi̱rāḍvi̱rāja̍māpnoti̱ pañca̍daśa̱

rātrī̎rdīkṣi̱taḥ syā̱tpañca̍daśa̱ vā a̍rdhamā̱sasya̱ rātra̍yo'rdhamāsa̱śaḥ

sa̍ṃvathsa̱ra ā̎pyate saṃvathsa̱ro vi̱rāḍvi̱rāja̍māpnoti sa̱ptada̍śa̱

rātrī̎rdīkṣi̱taḥ syā̱ddvāda̍śa̱ māsā̱ḥ pañca̱rtava̱ḥ sa sa̍ṃvathsa̱raḥ

sa̍ṃvathsa̱ro vi̱rāḍvi̱rāja̍māpnoti̱ catu̍rvigͫśati̱g̱ͫ rātrī̎rdīkṣi̱taḥ

syā̱ccatu̍rvigͫśatirardhamā̱sāḥ sa̍ṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱ro vi̱rāḍvi̱rāja̍māpnoti

tri̱g̱ͫśata̱g̱ͫ rātrī̎rdīkṣi̱taḥ syā̎t

29 tri̱g̱ͫśada̍kṣarā vi̱rāḍvi̱rāja̍māpnoti̱ māsa̍ṃ dīkṣi̱taḥ syā̱dyo māsa̱ḥ

sa sa̍ṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱ro vi̱rāḍvi̱rāja̍māpnoti ca̱turo̍ mā̱so dī̎kṣi̱taḥ

syā̎cca̱turo̱ vā e̱taṃ mā̱so vasa̍vo'bibharu̱ste pṛ̍thi̱vīmāja̍yangāya̱trīṃ

chando̱'ṣṭau ru̱drāste̎'ntari̍kṣa̱māja̍yantri̱ṣṭubha̱ṃ chando̱ dvāda̍śādi̱tyāste

diva̱māja̍ya̱ñjaga̍tī̱ṃ chaṃda̱stato̱ vai te vyā̱vṛta̍magaccha̱ñchraiṣṭhya̍ṃ

de̱vānā̱ṃ tasmā̱ddvāda̍śa mā̱so bhṛ̱tvāgniṃ ci̍nvīta̱ dvāda̍śa̱ māsā̎ḥ

saṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱ro̎'gniścitya̱stasyā̍horā̱trāṇīṣṭa̍kā ā̱pteṣṭa̍kamenaṃ

cinu̱te'tho̎ vyā̱vṛta̍me̱va ga̍cchati̱ śraiṣṭhyagͫ̍ samā̱nānā̎m

||5.6.7||

syā̱ttrayo̍daśa tri̱g̱ͫśata̱g̱ͫ rātrī̎rdīkṣi̱taḥ syā̱dvai

te̎'ṣṭāvigͫ̍śatiśca

||5.6.7||

30 su̱va̱rgāya̱ vā e̱ṣa lo̱kāya̍ cīyate̱ yada̱gnistaṃ

yannānvā̱rohe̎thsuva̱rgāllo̱kādyaja̍māno hīyeta pṛthi̱vīmākra̍miṣaṃ prā̱ṇo mā̱

mā hā̍sīda̱ntari̍kṣa̱mākra̍miṣaṃ pra̱jā mā̱ mā hā̍sī̱ddiva̱mākra̍miṣa̱g̱ͫ

suva̍raga̱nmetyā̍hai̱ṣa vā a̱gnera̍nvāro̱hastenai̱vaina̍ma̱nvāro̍hati suva̱rgasya̍

lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai̱ yatpa̱kṣasa̍ṃmitāṃ minu̱yāt

31 kanī̍yāgͫsaṃ yajñakra̱tumupe̍yā̱tpāpī̍yasyasyā̱tmana̍ḥ pra̱jā syā̱dvedi̍saṃmitāṃ

minoti̱ jyāyāgͫ̍same̱va ya̍jñakra̱tumu̍paiti̱ nāsyā̱tmana̱ḥ pāpī̍yasī pra̱jā

bha̍vati sāha̱sraṃ ci̍nvīta pratha̱maṃ ci̍nvā̱naḥ sa̱hasra̍saṃmito̱ vā a̱yaṃ

lo̱ka i̱mame̱va lo̱kama̱bhi ja̍yati̱ dviṣā̍hasraṃ cinvīta dvi̱tīya̍ṃ cinvā̱no

dviṣā̍hasra̱ṃ vā a̱ntari̍kṣama̱ntari̍kṣame̱vābhi ja̍yati̱ triṣā̍hasraṃ cinvīta

tṛ̱tīya̍ṃ cinvā̱na

32 striṣā̍hasro̱ vā a̱sau lo̱ko̍'mume̱va lo̱kama̱bhi ja̍yati jānuda̱ghnaṃ

ci̍nvīta pratha̱maṃ ci̍nvā̱no gā̍yatri̱yaivemaṃ lo̱kama̱bhyāro̍hati nābhida̱ghnaṃ

ci̍nvīta dvi̱tīya̍ṃ cinvā̱nastri̱ṣṭubhai̱vāntari̍kṣama̱bhyāro̍hati grīvada̱ghnaṃ

ci̍nvīta tṛ̱tīya̍ṃ cinvā̱no jaga̍tyai̱vāmuṃ lo̱kama̱bhyāro̍hati̱ nāgniṃ ci̱tvā

rā̱māmupe̍yādayo̱nau reto̍ dhāsyā̱mīti̱ na dvi̱tīya̍ṃ ci̱tvānyasya̱ striya̱

33 mupe̍yā̱nna tṛ̱tīya̍ṃ ci̱tvā kāṃ ca̱ nope̍yā̱dreto̱ vā e̱tanni dha̍tte̱

yada̱gniṃ ci̍nu̱te yadu̍pe̱yādreta̍sā̱ vyṛ̍dhye̱tātho̱ khalvā̍hurapraja̱syaṃ

tadyannope̱yāditi̱ yadre̍ta̱ḥsicā̍vupa̱ dadhā̍ti̱ te e̱va yaja̍mānasya̱ reto̍

bibhṛta̱stasmā̱dupe̍yā̱dreta̱so'ska̍ndāya̱ trīṇi̱ vāva retāgͫ̍si pi̱tā pu̱traḥ

pautro̱

34 yaddve re̍ta̱ḥsicā̍vupada̱dhyādreto̎'sya̱ vi cchi̍ndyātti̱sra upa̍ dadhāti̱

reta̍sa̱ḥ saṃta̍tyā i̱yaṃ vāva pra̍tha̱mā re̍ta̱ḥsigvāgvā i̱yaṃ tasmā̱tpaśya̍ntī̱māṃ

pa̍śyanti̱ vāca̱ṃ vada̍ntīma̱ntari̍kṣaṃ dvi̱tīyā̎ prā̱ṇo vā a̱ntari̍kṣa̱ṃ

tasmā̱nnāntari̍kṣa̱ṃ paśya̍nti̱ na prā̱ṇama̱sau tṛ̱tīyā̱ cakṣu̱rvā a̱sau

tasmā̱tpaśya̍ntya̱mūṃ paśya̍nti̱ cakṣu̱ryaju̍ṣe̱māṃ cā̱

35 'mūṃ copa̍ dadhāti̱ mana̍sā madhya̱māme̱ṣāṃ lo̱kānā̱ṃ klṛptyā̱ atho̎

prā̱ṇānā̍mi̱ṣṭo ya̱jño bhṛgu̍bhirāśī̱rdā vasu̍bhi̱stasya̍ ta i̱ṣṭasya̍

vī̱tasya̱ dravi̍ṇe̱ha bha̍kṣī̱yetyā̍ha stutaśa̱stre e̱vaitena̍ duhe pi̱tā

mā̍ta̱riśvācchi̍drā pa̱dā dhā̱ acchi̍drā u̱śija̍ḥ pa̱dānu̍ takṣu̱ḥ somo̍

viśva̱vinne̱tā ne̍ṣa̱dbṛha̱spati̍rukthāma̱dāni̍ śagͫsiṣa̱dityā̍hai̱tadvā

a̱gneru̱kthaṃ tenai̱vaina̱manu̍ śagͫsati

||5.6.8||

mi̱nu̱yāttṛ̱tīya̍ṃ

cinvā̱nastriya̱ṃ pautra̍śca̱ vai sa̱pta ca̍

||5.6.8||

36 sū̱yate̱ vā e̱ṣo̎'gnī̱nāṃ ya u̱khāyā̎ṃ bhri̱yate̱ yada̱dhaḥ sā̱daye̱dgarbhā̎ḥ

pra̱pādu̍kāḥ syu̱ratho̱ yathā̍ sa̱vātpra̍tyava̱roha̍ti tā̱dṛge̱va tadā̍sa̱ndī

sā̍dayati̱ garbhā̍ṇā̱ṃ dhṛtyā̱ apra̍pādā̱yātho̍ sa̱vame̱vaina̍ṃ karoti̱ garbho̱

vā e̱ṣa yadukhyo̱ yoni̍ḥ śi̱kya̍ṃ yacchi̱kyā̍du̱khāṃ ni̱rūhe̱dyone̱rgarbha̱ṃ

nirha̍ṇyā̱tṣaḍu̍dyāmagͫ śi̱kya̍ṃ bhavati ṣoḍhāvihi̱to vai

37 puru̍ṣa ā̱tmā ca̱ śira̍śca ca̱tvāryaṅgā̎nyā̱tmanne̱vaina̍ṃ bibharti

pra̱jāpa̍ti̱rvā e̱ṣa yada̱gnistasyo̱khā co̱lūkha̍laṃ ca̱ stanau̱ tāva̍sya

pra̱jā upa̍ jīvanti̱ yadu̱khāṃ co̱lūkha̍laṃ copa̱dadhā̍ti̱ tābhyā̍me̱va

yaja̍māno̱'muṣmi̍3gͫllo̱ke̎'gniṃ du̍he saṃvathsa̱ro vā e̱ṣa yada̱gnistasya̍

tredhāvihi̱tā iṣṭa̍kāḥ prājāpa̱tyā vai̎ṣṇa̱vī

38 rvai̎śvakarma̱ṇīra̍horā̱trāṇye̱vāsya̍ prājāpa̱tyā yadukhya̍ṃ bi̱bharti̍

prājāpa̱tyā e̱va tadupa̍ dhatte̱ yathsa̱midha̍ ā̱dadhā̍ti vaiṣṇa̱vā vai vana̱spata̍yo

vaiṣṇa̱vīre̱va tadupa̍ dhatte̱ yadiṣṭa̍kābhira̱gniṃ ci̱notī̱yaṃ vai vi̱śvaka̍rmā

vaiśvakarma̱ṇīre̱va tadupa̍ dhatte̱ tasmā̍dāhustri̱vṛda̱gniriti̱ taṃ vā e̱taṃ

yaja̍māna e̱va ci̍nvīta̱ yada̍syā̱nyaści̍nu̱yādyattaṃ dakṣi̍ṇābhi̱rna

rā̱dhaye̍da̱gnima̍sya vṛñjīta̱ yo̎'syā̱gniṃ ci̍nu̱yāttaṃ dakṣi̍ṇābhī

rādhayeda̱gnime̱va tathspṛ̍ṇoti

||5.6.9||

ṣo̱ḍhā̱vi̱hi̱to vai vai̎ṣṇa̱vīra̱nyo

vigͫ̍śa̱tiśca̍

||5.6.9||

39 pra̱jāpa̍tira̱gnima̍cinuta̱rtubhi̍ḥ saṃvathsa̱raṃ va̍sa̱ntenai̱vāsya̍

pūrvā̱rdhama̍cinuta grī̱ṣmeṇa̱ dakṣi̍ṇaṃ pa̱kṣaṃ va̱ṟṣābhi̱ḥ pucchagͫ̍

śa̱radotta̍raṃ pa̱kṣagͫ he̍ma̱ntena̱ madhya̱ṃ brahma̍ṇā̱ vā a̍sya̱

tatpū̎rvā̱rdhama̍cinuta kṣa̱treṇa̱ dakṣi̍ṇaṃ pa̱kṣaṃ pa̱śubhi̱ḥ puccha̍ṃ

vi̱śotta̍raṃ pa̱kṣamā̱śayā̱ madhya̱ṃ ya e̱vaṃ vi̱dvāna̱gniṃ ci̍nu̱ta

ṛ̱tubhi̍re̱vaina̍ṃ cinu̱te'tho̍ e̱tade̱va sarva̱mava̍

40 ruṃdhe śa‍ṛ̱ṇvantye̍nama̱gniṃ ci̍kyā̱namattyanna̱g̱ͫ roca̍ta i̱yaṃ vāva

pra̍tha̱mā citi̱roṣa̍dhayo̱ vana̱spata̍ya̱ḥ purī̍ṣama̱ntari̍kṣaṃ dvi̱tīyā̱

vayāgͫ̍si̱ purī̍ṣama̱sau tṛ̱tīyā̱ nakṣa̍trāṇi̱ purī̍ṣaṃ ya̱jñaśca̍tu̱rthī

dakṣi̍ṇā̱ purī̍ṣa̱ṃ yaja̍mānaḥ pañca̱mī pra̱jā purī̍ṣa̱ṃ yattrici̍tīkaṃ cinvī̱ta

ya̱jñaṃ dakṣi̍ṇāmā̱tmāna̍ṃ pra̱jāma̱ntari̍yā̱ttasmā̱tpañca̍ citīkaśceta̱vya̍

e̱tade̱va sarvagg̍ spṛṇoti̱ yatti̱sraścita̍ya

41 stri̱vṛddhya̍gniryad dve dvi̱pādyaja̍māna̱ḥ prati̍ṣṭhityai̱ pañca̱ cita̍yo

bhavanti̱ pāṅkta̱ḥ puru̍ṣa ā̱tmāna̍me̱va spṛ̍ṇoti̱ pañca̱ cita̍yo bhavanti

pa̱ñcabhi̱ḥ purī̍ṣaira̱bhyū̍hati̱ daśa̱ saṃ pa̍dyante̱ daśā̎kṣaro̱ vai

puru̍ṣo̱ yāvā̍ne̱va puru̍ṣa̱sta2gͫ spṛ̍ṇo̱tyatho̱ daśā̎kṣarā vi̱rāḍanna̍ṃ

vi̱rāḍvi̱rājye̱vānnādye̱ prati̍ tiṣṭhati saṃvathsa̱ro vai ṣa̱ṣṭhī citi̍rṛ̱tava̱ḥ

purī̍ṣa̱g̱ͫ ṣaṭcita̍yo bhavanti̱ ṣaṭpurī̍ṣāṇi̱ dvāda̍śa̱ saṃ pa̍dyante̱

dvāda̍śa̱ māsā̎ḥ saṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱ra e̱va prati̍ tiṣṭhati

||5.6.10||

ava̱ cita̍ya̱ḥ purī̍ṣa̱ṃ pañca̍daśa ca

||5.6.10||

42 rohi̍to dhū̱mraro̍hitaḥ ka̱rkandhu̍rohita̱ste prā̍jāpa̱tyā

ba̱bhrura̍ru̱ṇaba̍bhru̱ḥ śuka̍babhru̱ste rau̱drāḥ śyeta̍ḥ śyetā̱kṣaḥ

śyeta̍grīva̱ste pi̍tṛdeva̱tyā̎sti̱sraḥ kṛ̱ṣṇā va̱śā vā̍ru̱ṇya̍sti̱sraḥ

śve̱tā va̱śāḥ sau̱ṟyo̍ maitrābārhaspa̱tyā dhū̱mrala̍lāmāstūpa̱rāḥ

||5.6.11||

rohi̍ta̱ḥ ṣaḍvigͫ̍śatiḥ

||5.6.11||

43 pṛśni̍stira̱ścīna̍pṛśnirū̱rdhvapṛ̍śni̱ste mā̍ru̱tāḥ pha̱lgūrlo̍hito̱rṇī

ba̍la̱kṣī tāḥ sā̍rasva̱tya̍ḥ pṛṣa̍tī sthū̱lapṛ̍ṣatī kṣu̱drapṛ̍ṣatī̱

tā vai̎śvade̱vya̍sti̱sraḥ śyā̱mā va̱śāḥ pau̱ṣṇiya̍sti̱sro rohi̍ṇīrva̱śā

mai̱triya̍ aindrābārhaspa̱tyā a̍ru̱ṇala̍lāmāstūpa̱rāḥ

||5.6.12||

pṛśñi̱ḥ

ṣaḍvigͫ̍śatiḥ

||5.6.12||

44 śi̱ti̱bā̱hura̱nyata̍ḥ śitibāhuḥ sama̱ntaśi̍tibāhu̱sta ai̎ndravāya̱vāḥ

śi̍ti̱randhro̱'nyata̍ḥ śitirandhraḥ sama̱ntaśi̍tirandhra̱ste mai̎trāvaru̱ṇāḥ

śu̱ddhavā̍laḥ sa̱rvaśu̍ddhavālo ma̱ṇivā̍la̱sta ā̎śvi̱nāsti̱sraḥ śi̱lpā va̱śā

vai̎śvade̱vya̍sti̱sraḥ śyenī̎ḥ parame̱ṣṭhine̍ somāpau̱ṣṇāḥ śyā̱mala̍lāmāstūpa̱rāḥ

||5.6.13||

45 u̱nna̱ta ṛ̍ṣa̱bho vā̍ma̱nasta ai̎ndrāvaru̱ṇāḥ śiti̍kakucchitipṛ̱ṣṭhaḥ

śiti̍bhasa̱tta ai̎ndrābārhaspa̱tyāḥ śi̍ti̱pācchi̱tyoṣṭha̍ḥ śiti̱bhrusta

ai̎ndrāvaiṣṇa̱vāsti̱sraḥ si̱dhmā va̱śā vai̎śvakarma̱ṇya̍sti̱sro

dhā̱tre pṛ̍ṣoda̱rā ai̎ndrāpau̱ṣṇāḥ śyeta̍lalāmāstūpa̱rāḥ

||5.6.14||

śi̱ti̱bā̱huru̍nna̱taḥ pañca̍vigͫśati̱ḥ pañca̍vigͫśatiḥ

||5.6.14||

46 ka̱rṇāstrayo̍ yā̱māḥ sau̱myāstraya̍ḥ śviti̱ṅgā a̱gnaye̱ yavi̍ṣṭhāya̱ trayo̍

naku̱lāsti̱sro rohi̍ṇī̱stryavya̱stā vasū̍nāṃ ti̱sro̍'ru̱ṇā di̍tyau̱hya̍stā

ru̱drāṇāgͫ̍ somai̱ndrā ba̱bhrula̍lāmāstūpa̱rāḥ

||5.6.15||

ka̱rṇāstrayo̍vigͫśatiḥ

||5.6.15||

47 śu̱ṇṭhāstrayo̍ vaiṣṇa̱vā a̍dhīlodha̱karṇā̱strayo̱ viṣṇa̍va urukra̱māya̍

lapsu̱dina̱strayo̱ viṣṇa̍va urugā̱yāya̱ pañcā̍vīsti̱sra ā̍di̱tyānā̎ṃ

triva̱thsāsti̱sro'ṃgi̍rasāmaindrāvaiṣṇa̱vā gau̱rala̍lāmāstūpa̱rāḥ

||5.6.16||

śu̱ṇṭhā vigͫ̍śatiḥ

||5.6.16||

48 indrā̍ya̱ rājñe̱ traya̍ḥ śitipṛ̱ṣṭhā indrā̍yādhirā̱jāya̱ traya̱ḥ śiti̍kakuda̱

indrā̍ya sva̱rājñe̱ traya̱ḥ śiti̍bhasadasti̱srastu̍ryau̱hya̍ḥ sā̱dhyānā̎ṃ ti̱sraḥ

pa̍ṣṭhau̱hyo̍ viśve̍ṣāṃ de̱vānā̍māgne̱ndrāḥ kṛ̱ṣṇala̍lāmāstūpa̱rāḥ

||5.6.17||

indrā̍ya̱ rājñe̱ dvāvigͫ̍śatiḥ

||5.6.17||

49 adi̍tyai̱ trayo̍ rohitai̱tā i̍ndrā̱ṇyai traya̍ḥ kṛṣṇai̱tāḥ ku̱hvai̎

trayo̍'ruṇai̱tāsti̱sro dhe̱navo̍ rā̱kāyai̱ trayo̍'na̱ḍvāha̍ḥ sinīvā̱lyā

ā̎gnāvaiṣṇa̱vā rohi̍talalāmāstūpa̱rāḥ

||5.6.18||

adi̍tyā a̱ṣṭāda̍śa

||5.6.18||

50 sau̱myāstraya̍ḥ pi̱śaṃgā̱ḥ somā̍ya̱ rājñe̱ traya̍ḥ sā̱raṅgā̎ḥ

pārja̱nyā nabho̍rūpāsti̱sro̍'jā ma̱ḻhā i̍ndrā̱ṇyai ti̱sro me̱ṣya̍ ādi̱tyā

dyā̍vāpṛthi̱vyā̍ mā̱laṅgā̎stūpa̱rāḥ

||5.6.19||

sau̱myā ekā̱nna vigͫ̍śatiḥ

||5.6.19||

51 vā̱ru̱ṇāstraya̍ḥ kṛ̱ṣṇala̍lāmā̱ varu̍ṇāya̱ rājñe̱ trayo̱ rohi̍talalāmā̱

varu̍ṇāya ri̱śāda̍se̱ trayo̍'ru̱ṇala̍lāmāḥ śi̱lpāstrayo̍ vaiśvade̱vāstraya̱ḥ

pṛśna̍yaḥ sarvadeva̱tyā̍ aindrāsū̱rāḥ śyeta̍lalāmāstūpa̱rāḥ

||5.6.20||

vā̱ru̱ṇā

vigͫ̍śatiḥ

||5.6.20||

52 somā̍ya sva̱rājñe̍'novā̱hāva̍na̱ḍvāhā̍vindrā̱gnibhyā̍mojo̱

dābhyā̱muṣṭā̍rāvindrā̱gnibhyā̎ṃ bala̱dābhyāgͫ̍ sīravā̱hāvavī̱ dve dhe̱nū bhau̱mī

di̱gbhyo vaḍa̍be̱ dve dhe̱nū bhau̱mī vai̍rā̱jī pu̍ru̱ṣī dve dhe̱nū bhau̱mī vā̱yava̍

ārohaṇavā̱hāva̍na̱ḍvāhau̍ vāru̱ṇī kṛ̱ṣṇe va̱śe a̍rā̱ḍyau̍ di̱vyāvṛ̍ṣa̱bhau

pa̍rima̱rau

||5.6.21||

somā̍ya sva̱rājñe̱ catu̍strigͫśat

||5.6.21||

53 ekā̍daśa prā̱targa̱vyāḥ pa̱śava̱ ā la̍bhyante chaga̱laḥ ka̱lmāṣa̍ḥ

kikidī̱virvi̍dī̱gaya̱ste tvā̱ṣṭrāḥ sau̱rīrnava̍ śve̱tā va̱śā a̍nūba̱ndhyā̍

bhavantyāgne̱ya ai̎ndrā̱gna ā̎śvi̱naste vi̍śālayū̱pa ā la̍bhyante

||5.6.22||

ekā̍daśa prā̱taḥ paṃca̍ vigͫśatiḥ

||5.6.22||

54 pi̱śaṅgā̱strayo̍ vāsa̱ntāḥ sā̱raṅgā̱strayo̱ graiṣmā̱ḥ pṛṣa̍nta̱strayo̱

vārṣi̍kā̱ḥ pṛśna̍ya̱straya̍ḥ śāra̱dāḥ pṛ̍śnisa̱kthāstrayo̱ haima̍ntikā

avali̱ptāstraya̍ḥ śaiśi̱rāḥ sa̍ṃvathsa̱rāya̱ niva̍kṣasaḥ

||5.6.23||

pi̱śaṅgā̍

vigͫśa̱tiḥ

||5.6.23||

1 yo vā aya̍thādevatama̱gniṃ ci̍nu̱ta ā de̱vatā̎bhyo vṛścyate̱ pāpī̍yānbhavati̱

yo ya̍thādeva̱taṃ na de̱vatā̎bhya̱ ā vṛ̍ścyate̱ vasī̍yānbhavatyāgne̱yyā

gā̍yatri̱yā pra̍tha̱māṃ citi̍ma̱bhi mṛ̍śettri̱ṣṭubhā̎ dvi̱tīyā̱ṃ jaga̍tyā

tṛ̱tīyā̍manu̱ṣṭubhā̍ catu̱rthīṃ pa̱ṅktyā pa̍ñca̱mīṃ ya̍thādeva̱tame̱vāgniṃ

ci̍nute̱ na de̱vatā̎bhya̱ ā vṛ̍ścyate̱ vasī̍yānbhava̱tīḍā̍yai̱ vā e̱ṣā

vibha̍ktiḥ pa̱śava̱ iḍā̍ pa̱śubhi̍renaṃ

2 cinute̱ yo vai pra̱jāpa̍taye prati̱procyā̱gniṃ ci̱noti̱

nārti̱mārccha̱tyaśvā̍va̱bhita̍stiṣṭhetāṃ kṛ̱ṣṇa u̍ttara̱taḥ śve̱to

dakṣi̍ṇa̱stāvā̱labhyeṣṭa̍kā̱ upa̍ dadhyāde̱tadvai pra̱jāpa̍te rū̱paṃ

prā̍jāpa̱tyo'śva̍ḥ sā̱kṣāde̱va pra̱jāpa̍taye prati̱procyā̱gniṃ ci̍noti̱

nārti̱mārccha̍tye̱tadvā ahno̍ rū̱paṃ yacchve̱to'śvo̱ rātri̍yai kṛ̱ṣṇa

e̱tadahno̍

3 rū̱paṃ yadiṣṭa̍kā̱ rātri̍yai̱ purī̍ṣa̱miṣṭa̍kā upadhā̱syañchve̱tamaśva̍ma̱bhi

mṛ̍śe̱t purī̍ṣamupadhā̱syan kṛ̱ṣṇama̍horā̱trābhyā̍me̱vaina̍ṃ

cinute hiraṇyapā̱traṃ madho̎ḥ pū̱rṇaṃ da̍dāti madha̱vyo̍'sā̱nīti̍ sau̱ryā

ci̱trava̱tyāve̎kṣate ci̱trame̱va bha̍vati ma̱dhyaṃdi̱ne'śva̱mava̍ ghrāpayatya̱sau

vā ā̍di̱tya indra̍ e̱ṣa pra̱jāpa̍tiḥ prājāpa̱tyo'śva̱stame̱va sā̱kṣādṛ̍dhnoti

||5.7.1||

e̱na̱me̱tadahno̱'ṣṭā ca̍tvārigͫśacca

||5.7.1||

4 tvāma̍gne vṛṣa̱bhaṃ ceki̍tāna̱ṃ puna̱ryuvā̍naṃ ja̱naya̍nnu̱pāgā̎m |

a̱sthū̱riṇo̱ gārha̍patyāni santu ti̱gmena̍ no̱ brahma̍ṇā̱ sagͫ śi̍śādhi

|| pa̱śavo̱ vā e̱te yadiṣṭa̍kā̱ścityā̎ṃ cityāmṛṣa̱bhamupa̍ dadhāti

mithu̱name̱vāsya̱ tadya̱jñe ka̍roti pra̱jana̍nāya̱ tasmā̎dyū̱theyū̍tha ṛṣa̱bhaḥ

|| sa̱ṃva̱thsa̱rasya̍ prati̱māṃ yāṃ tvā̍ rātryu̱pāsa̍te | pra̱jāgͫ su̱vīrā̎ṃ

kṛ̱tvā viśva̱māyu̱rvya̍śnavat || prā̱jā̱patyā

5 me̱tāmupa̍ dadhātī̱yaṃ vāvaiṣaikā̎ṣṭa̱kā yade̱vaikā̎ṣṭa̱kāyā̱manna̍ṃ

kri̱yate̱ tade̱vaitayāva̍ ruṃdha e̱ṣā vai pra̱jāpa̍teḥ kāma̱dughā̱ tayai̱va

yaja̍māno̱'muṣmi̍3gͫllo̱ke̎'gniṃ du̍he̱ yena̍ de̱vā jyoti̍ṣo̱rdhvā u̱dāya̱ṉ

yenā̍di̱tyā vasa̍vo̱ yena̍ ru̱drāḥ | yenāṃgi̍raso mahi̱māna̍māna̱śustenai̍tu̱

yaja̍mānaḥ sva̱sti || su̱va̱rgāya̱ vā e̱ṣa lo̱kāya̍

6 cīyate̱ yada̱gniryena̍ de̱vā jyoti̍ṣo̱rdhvā u̱dāya̱nnityukhya̱g̱ͫ sami̍nddha̱

iṣṭa̍kā e̱vaitā upa̍ dhatte vānaspa̱tyāḥ su̍va̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai

śa̱tāyu̍dhāya śa̱tavī̎ryāya śa̱tota̍ye'bhimāti̱ṣāhe̎ | śa̱taṃ yo na̍ḥ śa̱rado̱

ajī̍tā̱nindro̍ neṣa̱dati̍ duri̱tāni̱ viśvā̎ || ye ca̱tvāra̍ḥ pa̱thayo̍ deva̱yānā̍

anta̱rā dyāvā̍pṛthi̱vī vi̱yanti̍ | teṣā̱ṃ yo ajyā̍ni̱majī̍timā̱vahā̱ttasmai̍

no devā̱ḥ

7 pari̍ datte̱ha sarve̎ || grī̱ṣmo he̍ma̱nta u̱ta no̍ vasa̱ntaḥ śa̱radva̱ṟṣāḥ

su̍vi̱taṃ no̍ astu | teṣā̍mṛtū̱nāgͫ śa̱taśā̍radānāṃ nivā̱ta e̍ṣā̱mabha̍ye

syāma || i̱du̱va̱thsa̱rāya̍ parivathsa̱rāya̍ saṃvathsa̱rāya̍ kṛṇutā bṛ̱hannama̍ḥ |

teṣā̎ṃ va̱yagͫ su̍ma̱tau ya̱jñiyā̍nā̱ṃ jyogajī̍tā̱ aha̍tāḥ syāma || bha̱drānna̱ḥ

śreya̱ḥ sama̍naiṣṭa devā̱stvayā̍va̱sena̱ sama̍śīmahi tvā | sa no̍ mayo̱bhūḥ pi̍to̱

8 ā vi̍śasva̱ śaṃ to̱kāya̍ ta̱nuve̎ syo̱naḥ || ajyā̍nīre̱tā upa̍ dadhātye̱tā

vai de̱vatā̱ apa̍rājitā̱stā e̱va pra vi̍śati̱ naiva jī̍yate brahmavā̱dino̍

vadanti̱ yada̍rdhamā̱sā māsā̍ ṛ̱tava̍ḥ saṃvathsa̱ra oṣa̍dhī̱ḥ paca̱ntyatha̱

kasmā̍da̱nyābhyo̍ de̱vatā̎bhya āgraya̱ṇaṃ niru̍pyata̱ itye̱tā hi tadde̱vatā̍

u̱daja̍ya̱ṉ yadṛ̱tubhyo̍ ni̱rvape̎dde̱vatā̎bhyaḥ sa̱mada̍ṃ dadhyādāgraya̱ṇaṃ

ni̱rupyai̱tā āhu̍tīrjuhotyardhamā̱sāne̱va māsā̍nṛ̱tūnthsa̍ṃvathsa̱raṃ prī̍ṇāti̱

na de̱vatā̎bhyaḥ sa̱mada̍ṃ dadhāti bha̱drānna̱ḥ śreya̱ḥ sama̍naiṣṭa devā̱ ityā̍ha

hu̱tādyā̍ya̱ yaja̍māna̱syāpa̍rābhāvāya

||5.7.2||

prā̱jā̱pa̱tyāṃ lo̱kāya̍ devāḥ

pito dadhyādāgraya̱ṇaṃ pañca̍ vigͫśatiśca

||5.7.2||

9 indra̍sya̱ vajro̍'si̱ vārtra̍ghnastanū̱pā na̍ḥ pratispa̱śaḥ | yo na̍ḥ

pu̱rastā̎ddakṣiṇa̱taḥ pa̱ścādu̍ttara̱to̍'ghā̱yura̍bhi̱dāsa̍tye̱tagͫ

so'śmā̍namṛcchatu || de̱vā̱su̱rāḥ saṃya̍ttā āsa̱nte'su̍rā di̱gbhya ābā̍dhanta̱

tānde̱vā iṣvā̍ ca̱ vajre̍ṇa̱ cāpā̍nudanta̱ yadva̱jriṇī̍rupa̱dadhā̱tīṣvā̍

cai̱va tadvajre̍ṇa ca̱ yaja̍māno̱ bhrātṛ̍vyā̱napa̍ nudate di̱kṣūpa̍

10 dadhāti devapu̱rā e̱vaitāsta̍nū̱pānī̱ḥ paryū̍ha̱te'gnā̍viṣṇū sa̱joṣa̍se̱mā

va̍rdhantu vā̱ṃ gira̍ḥ | dyu̱mnairvāje̍bhi̱rā ga̍tam || bra̱hma̱vā̱dino̍ vadanti̱

yanna de̱vatā̍yai̱ juhva̱tyatha̍ kiṃdeva̱tyā̍ vaso̱rdhāretya̱gnirvasu̱stasyai̱ṣā

dhārā̱ viṣṇu̱rvasu̱stasyai̱ṣā dhārā̎gnāvaiṣṇa̱vyarcā vaso̱rdhārā̎ṃ juhoti

bhāga̱dheye̍nai̱vainau̱ sama̍rdhaya̱tyatho̍ e̱tā

11 me̱vāhu̍timā̱yata̍navatīṃ karoti̱ yatkā̍ma enāṃ ju̱hoti̱ tade̱vāva̍ ruṃdhe ru̱dro

vā e̱ṣa yada̱gnistasyai̱te ta̱nuvau̍ gho̱rānyā śi̱vānyā yaccha̍taru̱drīya̍ṃ

ju̱hoti̱ yaivāsya̍ gho̱rā ta̱nūstāṃ tena̍ śamayati̱ yadvaso̱rdhārā̎ṃ ju̱hoti̱

yaivāsya̍ śi̱vā ta̱nūstāntena̍ prīṇāti̱ yo vai vaso̱rdhārā̍yai

12 prati̱ṣṭhāṃ veda̱ pratye̱va ti̍ṣṭhati̱ yadājya̍mu̱cchiṣye̍ta̱

tasmi̍nbrahmauda̱naṃ pa̍ce̱ttaṃ brā̎hma̱ṇāśca̱tvāra̱ḥ prāśnī̍yure̱ṣa

vā a̱gnirvai̎śvāna̱ro yadbrā̎hma̱ṇa e̱ṣā khalu̱ vā a̱gneḥ pri̱yā

ta̱nūryadvai̎śvāna̱raḥ pri̱yāyā̍me̱vainā̎ṃ ta̱nuvā̱ṃ prati̍ ṣṭhāpayati̱ cata̍sro

dhe̱nūrda̍dyā̱ttābhi̍re̱va yaja̍māno̱'muṣmi̍3gͫllo̱ke̎' gniṃ du̍he

||5.7.3||

upai̱tāṃ dhārā̍yai̱ ṣaṭca̍tvārigͫśacca

||5.7.3||

13 citti̍ṃ juhomi̱ mana̍sā ghṛ̱tenetyā̱hādā̎bhyā̱ vai nāmai̱ṣāhu̍tirvaiśvakarma̱ṇī

naina̍ṃ cikyā̱naṃ bhrātṛ̍vyo dabhno̱tyatho̍ de̱vatā̍ e̱vāva̍

ru̱ṃdhe'gne̱ tama̱dyeti̍ pa̱ṅktyā ju̍hoti pa̱ṅktyāhu̍tyā yajñamu̱khamā

ra̍bhate sa̱pta te̍ agne sa̱midha̍ḥ sa̱pta ji̱hvā ityā̍ha̱ hotrā̍ e̱vāva̍

ruṃdhe̱'gnirde̱vebhyo'pā̎krāmadbhāga̱dheya̍

14 mi̱cchamā̍na̱stasmā̍ e̱tadbhā̍ga̱dheya̱ṃ prāya̍cchanne̱tadvā

a̱gnera̍gniho̱trame̱tarhi̱ khalu̱ vā e̱ṣa jā̱to yarhi̱ sarva̍ści̱to

jā̱tāyai̱vāsmā̱ anna̱mapi̍ dadhāti̱ sa e̍naṃ prī̱taḥ prī̍ṇāti̱ vasī̍yānbhavati

brahmavā̱dino̍ vadanti̱ yade̱ṣa gārha̍patyaścī̱yate'tha̱ kvā̎syāhava̱nīya̱

itya̱sāvā̍di̱tya iti̍ brūyāde̱tasmi̱ṉ hi sarvā̎bhyo de̱vatā̎bhyo̱ juhva̍ti̱

15 ya e̱vaṃ vi̱dvāna̱gniṃ ci̍nu̱te sā̱kṣāde̱va de̱vatā̍ ṛdhno̱tyagne̍

yaśasvi̱ṉ yaśa̍se̱mama̍rpa̱yendrā̍vatī̱mapa̍citīmi̱hā va̍ha | a̱yaṃ mū̱rdhā

pa̍rame̱ṣṭhī su̱varcā̎ḥ samā̱nānā̍mutta̱maślo̍ko astu || bha̱draṃ paśya̍nta̱ upa

sedu̱ragre̱ tapo̍ dī̱kṣāmṛṣa̍yaḥ suva̱rvida̍ḥ | tata̍ḥ, kṣa̱traṃ bala̱moja̍śca

jā̱tantada̱smai de̱vā a̱bhi saṃ na̍mantu || dhā̱tā vi̍dhā̱tā pa̍ra̱mo

16 ta sa̱ṃdṛkpra̱jāpa̍tiḥ parame̱ṣṭhī vi̱rājā̎ | stomā̱śchandāgͫ̍si ni̱vido̍

ma āhure̱tasmai̍ rā̱ṣṭrama̱bhi saṃ na̍māma || a̱bhyāva̍rtadhva̱mupa̱meta̍

sā̱kama̱yagͫ śā̱stādhi̍patirvo astu | a̱sya vi̱jñāna̱manu̱ sagͫ ra̍bhadhvami̱maṃ

pa̱ścādanu̍ jīvātha̱ sarve̎ || rā̱ṣṭra̱bhṛta̍ e̱tā upa̍ dadhātye̱ṣā vā

a̱gneścitī̍ rāṣṭra̱bhṛttayai̱vāsmi̍nrā̱ṣṭraṃ da̍dhāti rā̱ṣṭrame̱va bha̍vati̱

nāsmā̎drā̱ṣṭraṃ bhragͫ̍śate

||5.7.4||

bhā̱ga̱dheya̱ṃ juhva̍ti para̱mā rā̱ṣṭraṃ

da̍dhāti sa̱pta ca̍

||5.7.4||

17 yathā̱ vai pu̱tro jā̱to mri̱yata̍ e̱vaṃ vā e̱ṣa mri̍yate̱ yasyā̱gnirukhya̍

u̱dvāya̍ti̱ yanni̍rma̱nthya̍ṃ ku̱ryādvi cchi̍ndyā̱dbhrātṛ̍vyamasmai janaye̱thsa

e̱va puna̍ḥ pa̱rīdhya̱ḥ svāde̱vaina̱ṃ yone̎rjanayati̱ nāsmai̱ bhrātṛ̍vyaṃ janayati̱

tamo̱ vā e̱taṃ gṛ̍hṇāti̱ yasyā̱gnirukhya̍ u̱dvāya̍ti mṛ̱tyustama̍ḥ kṛ̱ṣṇaṃ

vāsa̍ḥ kṛ̱ṣṇā dhe̱nurdakṣi̍ṇā̱ tama̍sai̱

18 va tamo̍ mṛ̱tyumapa̍ hate̱ hira̍ṇyaṃ dadāti̱ jyoti̱rvai hira̍ṇya̱ṃ jyoti̍ṣai̱va

tamo'pa̍ ha̱te'tho̱ tejo̱ vai hira̍ṇya̱ṃ teja̍ e̱vātmandha̍tte̱ suva̱rna gha̱rmaḥ

svāhā̱ suva̱rnārkaḥ svāhā̱ suva̱rna śu̱kraḥ svāhā̱ suva̱rna jyoti̱ḥ svāhā̱ suva̱rna

sūrya̱ḥ svāhā̱rko vā e̱ṣa yada̱gnira̱sāvā̍di̱tyo̎

19 'śvame̱dho yade̱tā āhu̍tīrju̱hotya̍rkāśvame̱dhayo̍re̱va jyotīgͫ̍ṣi̱ saṃ

da̍dhātye̱ṣa ha̱ tvā a̍rkāśvame̱dhī yasyai̱tada̱gnau kri̱yata̱ āpo̱ vā i̱damagre̍

sali̱lamā̍sī̱thsa e̱tāṃ pra̱jāpa̍tiḥ pratha̱māṃ citi̍mapaśya̱ttāmupā̍dhatta̱

tadi̱yama̍bhava̱ttaṃ vi̱śvaka̍rmābravī̱dupa̱ tvāyā̱nīti̱ neha lo̱ko̎'stītya̍

20 bravī̱thsa e̱tāṃ dvi̱tīyā̱ṃ citi̍mapaśya̱ttāmupā̍dhatta̱

tada̱ntari̍kṣamabhava̱thsa ya̱jñaḥ pra̱jāpa̍timabravī̱dupa̱ tvāyā̱nīti̱

neha lo̱ko̎'stītya̍bravī̱thsa vi̱śvaka̍rmāṇamabravī̱dupa̱ tvāyā̱nīti̱ kena̍

mo̱paiṣya̱sīti̱ diśyā̍bhi̱ritya̍bravī̱ttaṃ diśyā̍bhiru̱paittā upā̍dhatta̱ tā diśo̍

21 'bhava̱nthsa pa̍rame̱ṣṭhī pra̱jāpa̍timabravī̱dupa̱ tvāyā̱nīti̱ neha

lo̱ko̎'stītya̍bravī̱thsa vi̱śvaka̍rmāṇaṃ ca ya̱jñaṃ cā̎bravī̱dupa̍ vā̱māyā̱nīti̱

neha lo̱ko̎'stītya̍brūtā̱g̱ͫ sa e̱tāṃ tṛ̱tīyā̱ṃ citi̍mapaśya̱ttāmupā̍dhatta̱

tada̱sāva̍bhava̱thsa ā̍di̱tyaḥ pra̱jāpa̍timabravī̱dupa̱ tvā

22 'yā̱nīti̱ neha lo̱ko̎'stītya̍bravī̱thsa vi̱śvaka̍rmāṇaṃ ca ya̱jñaṃ

cā̎bravī̱dupa̍ vā̱māyā̱nīti̱ neha lo̱ko̎'stītya̍brūtā̱g̱ͫ sa

pa̍rame̱ṣṭhina̍mabravī̱dupa̱ tvāyā̱nīti̱ kena̍ mo̱paiṣya̱sīti̍ lokaṃ

pṛ̱ṇayetya̍bravī̱ttaṃ lo̍kaṃ pṛ̱ṇayo̱paittasmā̱dayā̍tayāmnī lokaṃ

pṛ̱ṇā'yā̍tayāmā̱ hya̍sā

23 vā̍di̱tyastānṛṣa̍yo'bruva̱nnupa̍ va̱ āyā̱meti̱ kena̍ na u̱paiṣya̱theti̍

bhū̱mnetya̍bruva̱ntāndvābhyā̱ṃ citī̎bhyāmu̱pāya̱nthsa pañca̍citīka̱ḥ sama̍padyata̱

ya e̱vaṃ vi̱dvāna̱gniṃ ci̍nu̱te bhūyā̍ne̱va bha̍vatya̱bhīmā3gͫllo̱kāñja̍yati

vi̱dure̍naṃ de̱vā atho̍ e̱tāsā̍me̱va de̱vatā̍nā̱g̱ͫ sāyu̍jyaṃ gacchati

||5.7.5||

tama̍sā'di̱tyo̎'stīti̱ diśa̍ ādi̱tyaḥ pra̱jāpa̍timabravī̱dupa̍ tvā̱sau

pañca̍ catvārigͫśacca

||5.7.5||

24 vayo̱ vā a̱gniryada̍gni̱cit pa̱kṣiṇo̎'śnī̱yāt

tame̱vāgnima̍dyā̱dārti̱mārcche̎thsaṃvathsa̱raṃ vra̱taṃ ca̍rethsaṃvathsa̱ragͫ

hi vra̱taṃ nāti̍ pa̱śurvā e̱ṣa yada̱gnirhi̱nasti̱ khalu̱ vai taṃ pa̱śurya

e̍naṃ pu̱rastā̎tpra̱tyañca̍mupa̱ cara̍ti̱ tasmā̎tpa̱ścātprāṅu̍pa̱carya̍

ā̱tmano'higͫ̍sāyai̱ tejo̍'si̱ tejo̍ me yaccha pṛthi̱vīṃ ya̍ccha

25 pṛthi̱vyai mā̍ pāhi̱ jyoti̍rasi̱ jyoti̍rme yacchā̱ntari̍kṣaṃ

yacchā̱ntari̍kṣānmā pāhi̱ suva̍rasi̱ suva̍rme yaccha̱ diva̍ṃ yaccha di̱vo

mā̍ pā̱hītyā̍hai̱tābhi̱rvā i̱me lo̱kā vidhṛ̍tā̱ yade̱tā u̍pa̱dadhā̎tye̱ṣāṃ

lo̱kānā̱ṃ vidhṛ̍tyai svayamātṛ̱ṇṇā u̍pa̱dhāya̍ hiraṇyeṣṭa̱kā upa̍ dadhātī̱me

vai lo̱kāḥ sva̍yamātṛ̱ṇṇā jyoti̱ṟhira̍ṇya̱ṃ yathsva̍yamātṛ̱ṇṇā u̍pa̱dhāya̍

26 hiraṇyeṣṭa̱kā u̍pa̱dadhā̍tī̱māne̱vaitābhi̍rlo̱kāñjyoti̍ṣmataḥ kuru̱te'tho̍

e̱tābhi̍re̱vāsmā̍ i̱me lo̱kāḥ pra bhā̎nti̱ yāste̍ agne̱ sūrye̱ ruca̍ udya̱to

diva̍māta̱nvanti̍ ra̱śmibhi̍ḥ | tābhi̱ḥ sarvā̍bhī ru̱ce janā̍ya naskṛdhi || yā

vo̍ devā̱ḥ sūrye̱ ruco̱ goṣvaśve̍ṣu̱ yā ruca̍ḥ | indrā̎gnī̱ tābhi̱ḥ sarvā̍bhī̱

ruca̍ṃ no dhatta bṛhaspate || ruca̍ṃ no dhehi

27 brāhma̱ṇeṣu̱ ruca̱g̱ͫ rāja̍su naskṛdhi | ruca̍ṃ vi̱śye̍ṣu śū̱dreṣu̱

mayi̍ dhehi ru̱cā ruca̎m || dve̱dhā vā a̱gniṃ ci̍kyā̱nasya̱ yaśa̍ iṃdri̱yaṃ

ga̍cchatya̱gniṃ vā̍ ci̱tamī̍jā̱naṃ vā̱ yade̱tā āhu̍tīrju̱hotyā̱tmanne̱va yaśa̍

iṃdri̱yaṃ dha̍tta īśva̱ro vā e̱ṣa ārti̱mārto̱ṟyo̎'gniṃ ci̱nvanna̍dhi̱ krāma̍ti̱

tattvā̍ yāmi̱ brahma̍ṇā̱ vanda̍māna̱ iti̍ vāru̱ṇyarcā

28 ju̍huyā̱cchānti̍re̱vaiṣāgnergupti̍rā̱tmano̍ ha̱viṣkṛ̍to̱

vā e̱ṣa yo̎'gniṃ ci̍nu̱te yathā̱ vai ha̱viḥ skanda̍tye̱vaṃ vā e̱ṣa

ska̍ndati̱ yo̎'gniṃ ci̱tvā striya̍mu̱paiti̍ maitrāvaru̱ṇyāmikṣa̍yā yajeta

maitrāvaru̱ṇatā̍me̱vopai̎tyā̱tmano'ska̍ndāya̱ yo vā a̱gnimṛ̍tu̱sthāṃ

veda̱rturṛ̍turasmai̱ kalpa̍māna eti̱ pratye̱va ti̍ṣṭhati saṃvathsa̱ro vā a̱gnir

29 ṛtu̱sthāstasya̍ vasa̱ntaḥ śiro̎ grī̱ṣmo dakṣi̍ṇaḥ pa̱kṣo

va̱ṟṣāḥ pucchagͫ̍ śa̱radutta̍raḥ pa̱kṣo he̍ma̱nto madhya̍ṃ

pūrvapa̱kṣāścita̍yo'parapa̱kṣāḥ purī̍ṣamahorā̱trāṇīṣṭa̍kā e̱ṣa vā

a̱gnirṛ̍tu̱sthā ya e̱vaṃ veda̱rturṛ̍turasmai̱ kalpa̍māna eti̱ pratye̱va

ti̍ṣṭhati pra̱jāpa̍ti̱rvā e̱taṃ jyaiṣṭhya̍kāmo̱ nya̍dhatta̱ tato̱ vai

sa jyaiṣṭhya̍magaccha̱dya e̱vaṃ vi̱dvāna̱gniṃ ci̍nu̱te jyaiṣṭhya̍me̱va

ga̍cchati

||5.7.6||

pṛ̱thi̱vīṃ ya̍ccha̱ yathsva̍yamātṛ̱ṇṇā u̍pa̱dhāya̍

dhehyṛ̱cā'gniści̍nu̱te trīṇi̍ ca

||5.7.6||

30 yadākū̍tāthsa̱masu̍sroddhṛ̱do vā̱ mana̍so vā̱ saṃbhṛ̍ta̱ṃ cakṣu̍ṣo vā |

tamanu̱ prehi̍ sukṛ̱tasya̍ lo̱kaṃ yatrarṣa̍yaḥ prathama̱jā ye pu̍rā̱ṇāḥ || e̱tagͫ

sa̍dhastha̱ pari̍ te dadāmi̱ yamā̱vahā̎ccheva̱dhiṃ jā̱tave̍dāḥ | a̱nvā̱ga̱ntā

ya̱jñapa̍tirvo̱ atra̱ ta2gͫ sma̍ jānīta para̱me vyo̍man || jā̱nī̱tāde̍naṃ para̱me

vyo̍ma̱ndevā̎ḥ sadhasthā vi̱da rū̱pama̍sya | yadā̱gacchā̎t

31 pa̱thibhi̍rdeva̱yānai̍riṣṭāpū̱rte kṛ̍ṇutādā̱vira̍smai || saṃ pra

cya̍vadhva̱manu̱ saṃ pra yā̱tāgne̍ pa̱tho de̍va̱yānā̎n kṛṇudhvam |

a̱sminthsa̱dhasthe̱ adhyutta̍rasmi̱nviśve̍ devā̱ yaja̍mānaśca sīdata ||

prasta̱reṇa̍ pari̱dhinā̎ sru̱cā vedyā̍ ca ba̱ṟhiṣā̎ | ṛ̱cemaṃ ya̱jñaṃ no̍

vaha̱ suva̍rde̱veṣu̱ ganta̍ve || yadi̱ṣṭaṃ yatpa̍rā̱dāna̱ṃ yadda̱ttaṃ yā ca̱

dakṣi̍ṇā | ta

32 da̱gnirvai̎śvakarma̱ṇaḥ suva̍rde̱veṣu̍ no dadhat || yenā̍ sa̱hasra̱ṃ vaha̍si̱

yenā̎gne sarvaveda̱sam | tene̱maṃ ya̱jñaṃ no̍ vaha̱ suva̍rde̱veṣu̱ ganta̍ve ||

yenā̎gne̱ dakṣi̍ṇā yu̱ktā ya̱jñaṃ vaha̍ntyṛ̱tvija̍ḥ | tene̱maṃ ya̱jñaṃ no̍ vaha̱

suva̍rde̱veṣu̱ ganta̍ve || yenā̎gne su̱kṛta̍ḥ pa̱thā madho̱rdhārā̎ vyāna̱śuḥ |

tene̱maṃ ya̱jñaṃ no̍ vaha̱ suva̍rde̱veṣu̱ ganta̍ve || yatra̱ dhārā̱ ana̍petā̱

madho̎rghṛ̱tasya̍ ca̱ yāḥ | tada̱gnirvai̎śvakarma̱ṇaḥ suva̍rde̱veṣu̍ no dadhat

||5.7.7||

ā̱gacchā̱ttadvyā̍na̱śustene̱maṃ ya̱jñaṃ no̍ vaha̱ suva̍rde̱veṣu̱

ganta̍ve̱ catu̍rdaśa ca

||5.7.7||

33 yāste̍ agne sa̱midho̱ yāni̱ dhāma̱ yā ji̱hvā jā̍tavedo̱ yo a̱rciḥ

| ye te̍ agne me̱ḍayo̱ ya inda̍va̱stebhi̍rā̱tmāna̍ṃ cinuhi prajā̱nan ||

u̱thsa̱nna̱ya̱jño vā e̱ṣa yada̱gniḥ kiṃ vāhai̱tasya̍ kri̱yate̱ kiṃ vā̱ na yadvā

a̍dhva̱ryura̱gneści̱nvanna̍nta̱retyā̱tmano̱ vai tada̱ntare̍ti̱ yāste̍ agne

sa̱midho̱ yāni̱

34 dhāmetyā̍hai̱ṣā vā a̱gneḥ sva̍yaṃ ci̱tira̱gnire̱va tada̱gniṃ ci̍noti̱

nādhva̱ryurā̱tmano̱'ntare̍ti̱ cata̍sra̱ āśā̱ḥ pra ca̍rantva̱gnaya̍ i̱maṃ

no̍ ya̱jñaṃ na̍yatu prajā̱nan | ghṛ̱taṃ pinva̍nna̱jaragͫ̍ su̱vīra̱ṃ

brahma̍ sa̱midbha̍va̱tyāhu̍tīnām || su̱va̱rgāya̱ vā e̱ṣa lo̱kāyopa̍ dhīyate̱

yatkū̱rmaścata̍sra̱ āśā̱ḥ pra ca̍rantva̱gnaya̱ ityā̍ha̱

35 diśa̍ e̱vaitena̱ pra jā̍nātī̱maṃ no̍ ya̱jñaṃ na̍yatu prajā̱nannityā̍ha

suva̱rgasya̍ lo̱kasyā̱bhinī̎tyai̱ brahma̍ sa̱midbha̍va̱tyāhu̍tīnā̱mityā̍ha̱

brahma̍ṇā̱ vai de̱vāḥ su̍va̱rgaṃ lo̱kamā̍ya̱ṉ yadbrahma̍ṇvatyopa̱dadhā̍ti̱

brahma̍ṇai̱va tadyaja̍mānaḥ suva̱rgaṃ lo̱kame̍ti pra̱jāpa̍ti̱rvā e̱ṣa yada̱gnistasya̍

pra̱jāḥ pa̱śava̱śchandāgͫ̍si rū̱pagͫ sarvā̱ṉ varṇā̱niṣṭa̍kānāṃ

kuryādrū̱peṇai̱va pra̱jāṃ pa̱śūñchandā̱g̱syava̍ ru̱ṃdhe'tho̎ pra̱jābhya̍

e̱vaina̍ṃ pa̱śubhya̱śchando̎bhyo'va̱ruddhya̍ cinute

||5.7.8||

yānya̱gnaya̱

ityā̱heṣṭa̍kānā̱g̱ͫ ṣoḍa̍śa ca

||5.7.8||

36 mayi̍ gṛhṇā̱myagre̍ a̱gnigͫ rā̱yaspoṣā̍ya suprajā̱stvāya̍ su̱vīryā̍ya

| mayi̍ pra̱jāṃ mayi̱ varco̍ dadhā̱myari̍ṣṭāḥ syāma ta̱nuvā̍ su̱vīrā̎ḥ ||

yo no̍ a̱gniḥ pi̍taro hṛ̱thsva̍ntarama̍rtyo̱ martyāgͫ̍ ā vi̱veśa̍ |

tamā̱tmanpari̍ gṛhṇīmahe va̱yaṃ mā so a̱smāgͫ a̍va̱hāya̱ parā̍ gāt ||

yada̍dhva̱ryurā̱tmanna̱gnimagṛ̍hītvā̱gniṃ ci̍nu̱yādyo̎'sya̱ svo̎'gnistamapi̱

37 yaja̍mānāya cinuyāda̱gniṃ khalu̱ vai pa̱śavo'nūpa̍ tiṣṭhante'pa̱krāmu̍kā

asmātpa̱śava̍ḥ syu̱rmayi̍ gṛhṇā̱myagre̍ a̱gnimityā̍hā̱tmanne̱va

svama̱gniṃ dā̍dhāra̱ nāsmā̎tpa̱śavo'pa̍ krāmanti brahmavā̱dino̍ vadanti̱

yanmṛccāpa̍ścā̱gnera̍nā̱dyamatha̱ kasmā̎nmṛ̱dā cā̱dbhiścā̱gniścī̍yata̱

iti̱ yada̱dbhiḥ sa̱ṃyau

38 tyāpo̱ vai sarvā̍ de̱vatā̍ de̱vatā̍bhire̱vaina̱g̱ͫ sagͫ sṛ̍jati̱ yanmṛ̱dā

ci̱notī̱yaṃ vā a̱gnirvai̎śvāna̱ro̎'gninai̱va tada̱gniṃ ci̍noti brahmavā̱dino̍

vadanti̱ yanmṛ̱dā cā̱dbhiścā̱gniścī̱yatetha̱ kasmā̍da̱gniru̍cyata̱ iti̱

yaccchando̍bhiści̱notya̱gnayo̱ vai chandāgͫ̍si̱ tasmā̍da̱gniru̍cya̱te'tho̍

i̱yaṃ vā a̱gnirvai̎śvāna̱ro yan

39 mṛ̱dā ci̱noti̱ tasmā̍da̱gniru̍cyate hiraṇyeṣṭa̱kā upa̍ dadhāti̱ jyoti̱rvai

hira̍ṇya̱ṃ jyoti̍re̱vāsmi̍ndadhā̱tyatho̱ tejo̱ vai hira̍ṇya̱ṃ teja̍ e̱vātmandha̍tte̱

yo vā a̱gnigͫ sa̱rvato̍mukhaṃ cinu̱te sarvā̍ su pra̱jāsvanna̍matti̱ sarvā̱

diśo̱'bhi ja̍yati gāya̱trīṃ pu̱rastā̱dupa̍ dadhāti tri̱ṣṭubha̍ṃ dakṣiṇa̱to

jaga̍tīṃ pa̱ścāda̍nu̱ṣṭubha̍muttara̱taḥ pa̱ṅktiṃ madhya̍ e̱ṣa vā a̱gniḥ

sa̱rvato̍mukha̱staṃ ya e̱vaṃ vi̱dvāgści̍nu̱te sarvā̍su pra̱jāsvanna̍matti̱ sarvā̱

diśo̱'bhi ja̍ya̱tyatho̍ di̱śye̍va diśa̱ṃ pra va̍yati̱ tasmā̎ddi̱śi dikprotā̎

||5.7.9||

api̍ sa̱ṃyauti̍ vaiśvāna̱ro yade̱ṣa vai pañca̍vigͫśatiśca

||5.7.9||

40 pra̱jāpa̍tira̱gnima̍sṛjata̱ so̎'smāthsṛ̱ṣṭaḥ prāṅprādra̍va̱ttasmā̱

aśva̱ṃ pratyā̎sya̱thsa da̍kṣi̱ṇāva̍rtata̱ tasmai̍ vṛ̱ṣṇiṃ pratyā̎sya̱thsa

pra̱tyaṅṅāva̍rtata̱ tasmā̍ ṛṣa̱bhaṃ pratyā̎sya̱thsa uda̱ṅṅāva̍rtata̱

tasmai̍ ba̱staṃ pratyā̎sya̱thsa ū̱rdhvo̎'drava̱ttasmai̱ puru̍ṣa̱ṃ

pratyā̎sya̱dyatpa̍śuśī̱ṟṣāṇyu̍pa̱dadhā̍ti sa̱rvata̍ e̱vaina̍

41 mava̱rudhya̍ cinuta e̱tā vai prā̍ṇa̱bhṛta̱ścakṣu̍ṣmatī̱riṣṭa̍kā̱

yatpa̍śuśī̱ṟṣāṇi̱ yatpa̍śuśī̱ṟṣāṇyu̍pa̱dadhā̍ti̱ tābhi̍re̱va

yaja̍māno̱'muṣmi̍3gͫllo̱ke prāṇi̱tyatho̱ tābhi̍re̱vāsmā̍ i̱me lo̱kāḥ pra bhā̎nti

mṛ̱dābhi̱lipyopa̍ dadhāti medhya̱tvāya̍ pa̱śurvā e̱ṣa yada̱gniranna̍ṃ pa̱śava̍

e̱ṣa khalu̱ vā a̱gniryatpa̍śuśī̱ṟṣāṇi̱ yaṃ kā̱maye̍ta̱ kanī̍yo̱'syānnagg̍

42 syā̱diti̍ saṃta̱rāṃ tasya̍ paśuśī̱ṟṣāṇyupa̍ dadhyā̱tkanī̍ya e̱vāsyānna̍ṃ

bhavati̱ yaṃ kā̱maye̍ta sa̱māva̍da̱syānnagg̍ syā̱diti̍ madhya̱tastasyopa̍

dadhyāthsa̱māva̍de̱vāsyānna̍ṃ bhavati̱ yaṃ kā̱maye̍ta̱ bhūyo̱'syānnagg̍

syā̱dityante̍ṣu̱ tasya̍ vyu̱dūhyopa̍ dadhyādanta̱ta e̱vāsmā̱ anna̱mava̍ ruṃdhe̱

bhūyo̱'syānna̍ṃ bhavati

||5.7.10||

e̱va̱ma̱syā'nna̱ṃ bhūyo̱'syā'nna̍ṃ bhavati

||5.7.10||

43 ste̱gānda2gͫṣṭrā̎bhyāṃ ma̱ṇḍūkā̱ñjaṃbhye̍bhi̱rāda̍kāṃ

khā̱denorjagͫ̍ sagͫsū̱denāra̍ṇya̱ṃ jāṃbī̍lena̱ mṛda̍ṃ ba̱ṟsve̍bhi̱ḥ

śarka̍rābhi̱rava̍kā̱mava̍kābhi̱ḥ śarka̍rāmuthsā̱dena̍ ji̱hvāma̍vakra̱ndena̱

tālu̱g̱ͫ sara̍svatīṃ jihvā̱greṇa̍

||5.7.11||

ste̱gāndvāvigͫ̍śatiḥ

||5.7.11||

44 vāja̱g̱ͫ hanū̎bhyāma̱pa ā̱sye̍nādi̱tyāṃ

chmaśru̍bhirupayā̱mamadha̍re̱ṇoṣṭhe̍na̱ sadutta̍re̱ṇānta̍reṇānūkā̱śaṃ

pra̍kā̱śena̱ bāhyagg̍ stanayi̱tnuṃ ni̍rbā̱dhena̍ sūryā̱gnī cakṣu̍rbhyāṃ vi̱dyutau̍

ka̱nāna̍kābhyāma̱śani̍ṃ ma̱stiṣke̍ṇa̱ bala̍ṃ ma̱jjabhi̍ḥ

||5.7.12||

vāja̱ṃ

pañca̍vigͫśatiḥ

||5.7.12||

45 kū̱rmāñcha̱phaira̱cchalā̍bhiḥ ka̱piñja̍lā̱nthsāma̱ kuṣṭhi̍kābhirja̱vaṃ

jaṅghā̍bhiraga̱daṃ jānu̍bhyāṃ vī̱rya̍ṃ ku̱hābhyā̎ṃ bha̱yaṃ pra̍cā̱lābhyā̱ṃ

guho̍papa̱kṣābhyā̍ma̱śvinā̱vagͫsā̎bhyā̱madi̍tigͫ śī̱ṟṣṇā nirṛ̍ti̱ṃ

nirjā̎lmakena śī̱rṣṇā

||5.7.13||

kū̱rmāntrayo̍vigͫśatiḥ

||5.7.13||

46 yoktra̱ṃ gṛdhrā̍bhiryu̱gamāna̍tena ci̱ttaṃ manyā̍bhiḥ saṃkro̱śānprā̱ṇaiḥ

pra̍kā̱śena̱ tvaca̍ṃ parākā̱śenānta̍rāṃ ma̱śakā̱nkeśai̱rindra̱gg̱ svapa̍sā̱

vahe̍na̱ bṛha̱spatigͫ̍ śakunisā̱dena̱ ratha̍mu̱ṣṇihā̍bhiḥ

||5.7.14||

yoktra̱meka̍vigͫśatiḥ

||5.7.14||

47 mi̱trāvaru̍ṇau̱ śroṇī̎bhyāmindrā̱gnī śi̍kha̱ṇḍābhyā̱mindrā̱bṛha̱spatī̍

ū̱rubhyā̱mindrā̱viṣṇū̍ aṣṭhī̱vadbhyāgͫ̍ savi̱tāra̱ṃ pucche̍na

gandha̱rvāñchepe̍nāpsa̱raso̍ mu̱ṣkābhyā̱ṃ pava̍mānaṃ pā̱yunā̍ pa̱vitra̱ṃ

potrā̎bhyāmā̱krama̍ṇa2gͫ sthū̱rābhyā̎ṃ prati̱krama̍ṇa̱ṃ kuṣṭhā̎bhyām

||5.7.15||

48 indra̍sya kro̱ḍodi̍tyai pāja̱sya̍ṃ di̱śāṃ ja̱travo̍

jī̱mūtā̎nhṛdayaupa̱śābhyā̍ma̱ntari̍kṣaṃ puri̱tatā̱ nabha̍ uda̱rye̍ṇendrā̱ṇīṃ

plī̱hnā va̱lmīkā̎nklo̱mnā gi̱rīnplā̱śibhi̍ḥ samu̱dramu̱dare̍ṇa vaiśvāna̱raṃ

bhasma̍nā

||5.7.16||

mi̱trāvaru̍ṇā̱viṃdra̍sya̱ dvāvigͫ̍śati̱rdvāvigͫ̍śatiḥ

||5.7.16||

49 pū̱ṣṇo va̍ni̱ṣṭhura̍ndhā̱hessthū̍ragu̱dā sa̱rpāngudā̍bhir ṛ̱tūn

pṛ̱ṣṭībhi̱rdiva̍ṃ pṛ̱ṣṭhena̱ vasū̍nāṃ pratha̱mā kīka̍sā ru̱drāṇā̎ṃ

dvi̱tīyā̍di̱tyānā̎ṃ tṛ̱tīyāṃgi̍rasāṃ catu̱rthī sā̱dhyānā̎ṃ pañca̱mī viśve̍ṣāṃ

de̱vānāgͫ̍ ṣa̱ṣṭhī

||5.7.17||

pū̱ṣṇaścatu̍rvigͫśatiḥ

||5.7.17||

50 ojo̎ grī̱vābhi̱rnirṛ̍tima̱sthabhi̱rindra̱gg̱ svapa̍sā̱ vahe̍na ru̱drasya̍

vica̱laḥ ska̱ndho̍'horā̱trayo̎rdvi̱tīyo̎'rdhamā̱sānā̎ṃ tṛ̱tīyo̍ mā̱sāṃ

ca̍tu̱rtha ṛ̍tū̱nāṃ pa̍ñca̱maḥ sa̍ṃvathsa̱rasya̍ ṣa̱ṣṭhaḥ

||5.7.18||

ojo̍vigͫśa̱tiḥ

||5.7.18||

51 ā̱na̱ndaṃ na̱ndathu̍nā̱ kāma̍ṃ pratyā̱sābhyā̎ṃ bha̱yagͫ śi̍tī̱mabhyā̎ṃ

pra̱śiṣa̍ṃ praśā̱sābhyāgͫ̍ sūryācandra̱masau̱ vṛkyā̎bhyāg śyāmaśaba̱lau

mata̍snābhyā̱ṃ vyu̍ṣṭigͫ rū̱peṇa̱ nimru̍kti̱marū̍peṇa

||5.7.19||

ā̱na̱ndagͫ

ṣoḍa̍śa

||5.7.19||

52 aha̍rmā̱g̱ͫsena̱ rātri̱ṃ pīva̍sā̱po yū̱ṣeṇa̍ ghṛ̱tagͫ rase̍na̱

śyāṃ vasa̍yā dū̱ṣīkā̍bhirhrā̱duni̱maśru̍bhi̱ḥ pṛṣvā̱ṃ divagͫ̍ rū̱peṇa̱

nakṣa̍trāṇi̱ prati̍rūpeṇa pṛthi̱vīṃ carma̍ṇā cha̱vīṃ cha̱vyo̍pākṛ̍tāya̱

svāhāla̍bdhāya̱ svāhā̍ hu̱tāya̱ svāhā̎

||5.7.20||

aha̍ra̱ṣṭā vigͫ̍śatiḥ

||5.7.20||

53 a̱gneḥ pa̍kṣa̱tiḥ sara̍svatyai̱ nipa̍kṣati̱ḥ soma̍sya tṛ̱tīyā̱pāṃ

ca̍tu̱rthyoṣa̍dhīnāṃ pañca̱mī sa̍ṃvathsa̱rasya̍ ṣa̱ṣṭhī ma̱rutāgͫ̍ sapta̱mī

bṛha̱spate̍raṣṭa̱mī mi̱trasya̍ nava̱mī varu̍ṇasya daśa̱mīndra̍syaikāda̱śī

viśve̍ṣāṃ de̱vānā̎ṃ dvāda̱śī dyāvā̍pṛthi̱vyoḥ pā̱rśvaṃ ya̱masya̍ pāṭū̱raḥ

||5.7.21||

a̱gnerekā̱nna tri̱g̱ͫśat

||5.7.21||

54 vā̱yoḥ pa̍kṣa̱tiḥ sara̍svato̱ nipa̍kṣatiśca̱candrama̍sastṛ̱tīyā̱

nakṣa̍trāṇāṃ catu̱rthī sa̍vi̱tuḥ pa̍ñca̱mī ru̱drasya̍ ṣa̱ṣṭhī sa̱rpāṇāgͫ̍

sapta̱mya̍rya̱mṇo̎'ṣṭa̱mī tvaṣṭu̍rnava̱mī dhā̱turda̍śa̱mīndrā̱ṇyā

e̍kāda̱śyadi̍tyai dvāda̱śī dyāvā̍pṛthi̱vyoḥ pā̱rśvaṃ ya̱myai̍ pāṭū̱raḥ

||5.7.22||

vā̱yora̱ṣṭā vigͫ̍śatiḥ

||5.7.22||

55 panthā̍manū̱vṛgbhyā̱g̱ͫ saṃta̍ti2gͫ snāva̱nyā̎bhyā̱g̱ͫ śukā̎npi̱ttena̍

hari̱māṇa̍ṃ ya̱knā halī̎kṣṇānpāpavā̱tena̍ kū̱śmāñchaka̍bhiḥ śava̱rtānūva̍dhyena̱

śuno̍ vi̱śasa̍nena sa̱rpā3gͫllo̍hitaga̱ndhena̱ vayāgͫ̍si pakvaga̱ndhena̍

pi̱pīli̍kāḥ praśā̱dena̍

||5.7.23||

panthā̱ṃ dvāvigͫ̍śatiḥ

||5.7.23||

56 kramai̱ratya̍kramīdvā̱jī viśvai̎rde̱vairya̱jñiyai̎ḥ saṃvidā̱naḥ | sa no̍

naya sukṛ̱tasya̍ lo̱kaṃ tasya̍ te va̱ya2gͫ sva̱dhayā̍ madema

||5.7.24||

kramai̍ra̱ṣṭāda̍śa

||5.7.24||

57 dyauste̍ pṛ̱ṣṭhaṃ pṛ̍thi̱vī sa̱dhastha̍mā̱tmāntari̍kṣagͫ samu̱dro yoni̱ḥ

sūrya̍ste̱ cakṣu̱rvāta̍ḥ prā̱ṇaśca̱ndramā̱ḥ śrotra̱ṃ māsā̎ścārdhamā̱sāśca̱

parvā̎ṇyṛ̱tavoṅgā̍ni saṃvathsa̱ro ma̍hi̱mā

||5.7.25||

dyauḥ pañca̍ vigͫśatiḥ

||5.7.25||

58 a̱gniḥ pa̱śurā̍sī̱ttenā̍yajanta̱ sa e̱taṃ lo̱kama̍jaya̱dyasmi̍nna̱gniḥ

sa te̍ lo̱kastaṃ je̎ṣya̱syathāva̍ jighra vā̱yuḥ pa̱śurā̍sī̱ttenā̍'yajanta̱

sa e̱taṃ lo̱kama̍jaya̱dyasmi̍nvā̱yuḥ sa te̍ lo̱kastasmā̎ttvā̱ntare̎ṣyāmi̱

yadi̱ nāva̱jighra̍syādi̱tyaḥ pa̱śurā̍sī̱ttenā̍yajanta̱ sa e̱taṃ

lo̱kama̍jaya̱dyasmi̍nnādi̱tyaḥ sa te̍ lo̱kastaṃ je̎ṣyasi̱ yadya̍va̱jighra̍si

||5.7.26||

yasmi̍nna̱ṣṭau ca̍

||5.7.26||