मेधातिथिः काण्वः ॥ १ - ३ ब्रह्मणस्पतिः। ४ ब्रह्मणस्पतिरिन्द्रश्च सोमश्च। ५ ब्रह्मणस्पतिसोमेन्द्रदक्षिणाः ॥ १ विराड्गायत्री। २ गायत्री ३ पिपीलिकामध्यानिचृद्-गायत्री। ४ निचृद्गायत्री। ५ पादनिचृद्गायत्री ॥
so̱māna̱ṃ svara̍ṇaṃ kṛṇu̱hi bra̍hmaṇaspate | ka̱kṣīva̍nta̱ṃ ya au̍śi̱jaḥ ॥1.18.1॥
yo re̱vān yo a̍mīva̱hā va̍su̱vit pu̍ṣṭi̱vardha̍naḥ | sa na̍: siṣaktu̱ yastu̱raḥ ॥1.18.2॥
mā na̱: śaṃso̱ ara̍ruṣo dhū̱rtiḥ praṇa̱ṅ martya̍sya | rakṣā̍ ṇo brahmaṇaspate ॥1.18.3॥
sa ghā̍ vī̱ro na ri̍ṣyati̱ yamindro̱ brahma̍ṇa̱spati̍: | somo̍ hi̱noti̱ martya̍m ॥1.18.4॥
tvaṃ taṃ bra̍hmaṇaspate̱ soma̱ indra̍śca̱ martya̍m | dakṣi̍ṇā pā̱tvaṃha̍saḥ ॥1.18.5॥
कण्वो घौरः ॥ बृहस्पतिः ॥ १, २, ८ निचृदुपरिष्टाद् बृहती। ३, ७ आर्चीत्रिष्टुप्। ४, ६ सतः पङ्क्तिर्निचृत्पङ्क्तिः। ५ पथ्याबृहती ॥
utti̍ṣṭha brahmaṇaspate deva̱yanta̍stvemahe |
upa̱ pra ya̍ntu ma̱ruta̍: su̱dāna̍va̱ indra̍ prā̱śūrbha̍vā̱ sacā̍ ॥1.40.1॥
tvāmiddhi sa̍hasasputra̱ martya̍ upabrū̱te dhane̍ hi̱te |
su̱vīrya̍ṃ maruta̱ ā svaśvya̱ṃ dadhī̍ta̱ yo va̍ āca̱ke ॥1.40.2॥
praitu̱ brahma̍ṇa̱spati̱: pra de̱vye̍tu sū̱nṛtā̍ |
acchā̍ vī̱raṃ narya̍ṃ pa̱ṅktirā̍dhasaṃ de̱vā ya̱jñaṃ na̍yantu naḥ ॥1.40.3॥
yo vā̱ghate̱ dadā̍ti sū̱nara̱ṃ vasu̱ sa dha̍tte̱ akṣi̍ti̱ śrava̍: |
tasmā̱ il̤ā̍ṃ su̱vīrā̱mā ya̍jāmahe su̱pratū̍rtimane̱hasa̍m ॥1.40.4॥
pra nū̱naṃ brahma̍ṇa̱spati̱rmantra̍ṃ vadatyu̱kthya̍m |
yasmi̱nnindro̱ varu̍ṇo mi̱tro a̍rya̱mā de̱vā okā̍ṃsi cakri̱re ॥1.40.5॥
tamid vo̍cemā vi̱dathe̍ṣu śa̱mbhuva̱ṃ mantra̍ṃ devā ane̱hasa̍m |
i̱māṃ ca̱ vāca̍ṃ prati̱harya̍thā naro̱ viśved vā̱mā vo̍ aśnavat ॥1.40.6॥
ko de̍va̱yanta̍maśnava̱j jana̱ṃ ko vṛ̱ktaba̍rhiṣam |
prapra̍ dā̱śvān pa̱styā̍bhirasthitānta̱rvāva̱t kṣaya̍ṃ dadhe ॥1.40.7॥
upa̍ kṣa̱traṃ pṛ̍ñcī̱ta hanti̱ rāja̍bhirbha̱ye ci̍t sukṣi̱tiṃ da̍dhe |
nāsya̍ va̱rtā na ta̍ru̱tā ma̍hādha̱ne nārbhe̍ asti va̱jriṇa̍: ॥1.40.8॥
गृत्समदः ॥ १, ५, ९, ११, १७, १९ ब्रह्मणस्पतिः। २-४, ६-८, १०, १२-१६, १८ बृहस्पतिः ॥ १, ४, ५, १०-१२ जगती। २, ७-९, १३, १४ विराड्जगती। ३, ६, १६, १८ निचृज्जगती। १५, १७ भुरिक्त्रिष्टुप्। १९ निचृत्त्रिष्टुप् ॥
ga̱ṇānā̍ṃ tvā ga̱ṇapa̍tiṃ havāmahe ka̱viṃ ka̍vī̱nāmu̍pa̱maśra̍vastamam |
jye̱ṣṭha̱rāja̱ṃ brahma̍ṇāṃ brahmaṇaspata̱ ā na̍: śṛ̱ṇvannū̱tibhi̍: sīda̱ sāda̍nam ॥2.23.1॥
de̱vāści̍t te asurya̱ prace̍taso̱ bṛha̍spate ya̱jñiya̍ṃ bhā̱gamā̍naśuḥ |
u̱srā i̍va̱ sūryo̱ jyoti̍ṣā ma̱ho viśve̍ṣā̱mijja̍ni̱tā brahma̍ṇāmasi ॥2.23.2॥
ā vi̱bādhyā̍ pari̱rāpa̱stamā̍ṃsi ca̱ jyoti̍ṣmanta̱ṃ ratha̍mṛ̱tasya̍ tiṣṭhasi |
bṛha̍spate bhī̱mama̍mitra̱dambha̍naṃ rakṣo̱haṇa̍ṃ gotra̱bhida̍ṃ sva̱rvida̍m ॥2.23.3॥
su̱nī̱tibhi̍rnayasi̱ trāya̍se̱ jana̱ṃ yastubhya̱ṃ dāśā̱nna tamaṃho̍ aśnavat |
bra̱hma̱dviṣa̱stapa̍no manyu̱mīra̍si̱ bṛha̍spate̱ mahi̱ tat te̍ mahitva̱nam ॥2.23.4॥
na tamaṃho̱ na du̍ri̱taṃ kuta̍śca̱na nārā̍tayastitiru̱rna dva̍yā̱vina̍: |
viśvā̱ ida̍smād dhva̱raso̱ vi bā̍dhase̱ yaṃ su̍go̱pā rakṣa̍si brahmaṇaspate ॥2.23.5॥
tvaṃ no̍ go̱pāḥ pa̍thi̱kṛd vi̍cakṣa̱ṇastava̍ vra̱tāya̍ ma̱tibhi̍rjarāmahe |
bṛha̍spate̱ yo no̍ a̱bhi hvaro̍ da̱dhe svā taṃ ma̍rmartu du̱cchunā̱ hara̍svatī ॥2.23.6॥
u̱ta vā̱ yo no̍ ma̱rcayā̱danā̍gaso 'rātī̱vā marta̍: sānu̱ko vṛka̍: |
bṛha̍spate̱ apa̱ taṃ va̍rtayā pa̱thaḥ su̱gaṃ no̍ a̱syai de̱vavī̍taye kṛdhi ॥2.23.7॥
trā̱tāra̍ṃ tvā ta̱nūnā̍ṃ havāma̱he 'va̍spartaradhiva̱ktāra̍masma̱yum |
bṛha̍spate deva̱nido̱ ni ba̍rhaya̱ mā du̱revā̱ utta̍raṃ su̱mnamunna̍śan ॥2.23.8॥
tvayā̍ va̱yaṃ su̱vṛdhā̍ brahmaṇaspate spā̱rhā vasu̍ manu̱ṣyā da̍dīmahi |
yā no̍ dū̱re ta̱l̤ito̱ yā arā̍tayo̱ 'bhi santi̍ ja̱mbhayā̱ tā a̍na̱pnasa̍: ॥2.23.9॥
tvayā̍ va̱yamu̍tta̱maṃ dhī̍mahe̱ vayo̱ bṛha̍spate̱ papri̍ṇā̱ sasni̍nā yu̱jā |
mā no̍ du̱:śaṃso̍ abhidi̱psurī̍śata̱ pra su̱śaṃsā̍ ma̱tibhi̍stāriṣīmahi ॥2.23.10॥
a̱nā̱nu̱do vṛ̍ṣa̱bho jagmi̍rāha̱vaṃ niṣṭa̍ptā̱ śatru̱ṃ pṛta̍nāsu sāsa̱hiḥ |
asi̍ sa̱tya ṛ̍ṇa̱yā bra̍hmaṇaspata u̱grasya̍ cid dami̱tā vī̍l̤uha̱rṣiṇa̍: ॥2.23.11॥
ade̍vena̱ mana̍sā̱ yo ri̍ṣa̱ṇyati̍ śā̱sāmu̱gro manya̍māno̱ jighā̍ṃsati |
bṛha̍spate̱ mā praṇa̱k tasya̍ no va̱dho ni ka̍rma ma̱nyuṃ du̱reva̍sya̱ śardha̍taḥ ॥2.23.12॥
bhare̍ṣu̱ havyo̱ nama̍sopa̱sadyo̱ gantā̱ vāje̍ṣu̱ sani̍tā̱ dhana̍ṃdhanam |
viśvā̱ ida̱ryo a̍bhidi̱psvo̱3 mṛdho̱ bṛha̱spati̱rvi va̍varhā̱ rathā̍m̐ iva ॥2.23.13॥
teji̍ṣṭhayā tapa̱nī ra̱kṣasa̍stapa̱ ye tvā̍ ni̱de da̍dhi̱re dṛ̱ṣṭavī̍ryam |
ā̱vistat kṛ̍ṣva̱ yadasa̍t ta u̱kthyaṃ1bṛha̍spate̱ vi pa̍ri̱rāpo̍ ardaya ॥2.23.14॥
bṛha̍spate̱ ati̱ yada̱ryo arhā̍d dyu̱madvi̱bhāti̱ kratu̍ma̱jjane̍ṣu |
yad dī̱daya̱cchava̍sa ṛtaprajāta̱ tada̱smāsu̱ dravi̍ṇaṃ dhehi ci̱tram ॥2.23.15॥
mā na̍: ste̱nebhyo̱ ye a̱bhi dru̱haspa̱de ni̍rā̱miṇo̍ ri̱pavo'nne̍ṣu jāgṛ̱dhuḥ |
ā de̱vānā̱moha̍te̱ vi vrayo̍ hṛ̱di bṛha̍spate̱ na pa̱raḥ sāmno̍ viduḥ ॥2.23.16॥
viśve̍bhyo̱ hi tvā̱ bhuva̍nebhya̱spari̱ tvaṣṭāja̍na̱t sāmna̍:sāmnaḥ ka̱viḥ |
sa ṛ̍ṇa̱cidṛ̍ṇa̱yā brahma̍ṇa̱spati̍rdru̱ho ha̱ntā ma̱ha ṛ̱tasya̍ dha̱rtari̍ ॥2.23.17॥
tava̍ śri̱ye vya̍jihīta̱ parva̍to̱ gavā̍ṃ go̱tramu̱dasṛ̍jo̱ yada̍ṅgiraḥ |
indre̍ṇa yu̱jā tama̍sā̱ parī̍vṛta̱ṃ bṛha̍spate̱ nira̱pāmau̍bjo arṇa̱vam ॥2.23.18॥
brahma̍ṇaspate̱ tvama̱sya ya̱ntā sū̱ktasya̍ bodhi̱ tana̍yaṃ ca jinva |
viśva̱ṃ tadbha̱draṃ yadava̍nti de̱vā bṛ̱had va̍dema vi̱dathe̍ su̱vīrā̍: ॥2.23.19॥
गृत्समदः ॥ १ - ११, १३ - १६ ब्रह्मणस्पतिः। १२ ब्रह्मणस्पतिरिन्द्रश्च ॥ १,७, ९, ११ निचृज्जगती; २, ३ त्रिष्टुप् ४, ५ स्वराट्त्रिष्टुप्। ६, ८, १४ जगती। १० स्वराड् जगती। १२, १६ निचृत्त्रिष्टुप् । १३ भुरिग्जगती। १५ भुरिक्त्रिष्टुप् ॥
semāma̍viḍḍhi̱ prabhṛ̍ti̱ṃ ya īśi̍ṣe̱ 'yā vi̍dhema̱ nava̍yā ma̱hā gi̱rā |
yathā̍ no mī̱ḍhvān tstava̍te̱ sakhā̱ tava̱ bṛha̍spate̱ sīṣa̍dha̱: sota no̍ ma̱tim ॥2.24.1॥
yo nantvā̱nyana̍ma̱nnyoja̍so̱tāda̍rdarma̱nyunā̱ śamba̍rāṇi̱ vi |
prācyā̍vaya̱dacyu̍tā̱ brahma̍ṇa̱spati̱rā cāvi̍śa̱d vasu̍manta̱ṃ vi parva̍tam ॥2.24.2॥
tad de̱vānā̍ṃ de̱vata̍māya̱ kartva̱maśra̍thnan dṛ̱l̤ahāvra̍danta vīl̤i̱tā |
udgā ā̍ja̱dabhi̍na̱d brahma̍ṇā va̱lamagū̍ha̱ttamo̱ vya̍cakṣaya̱t sva̍: ॥2.24.3॥
aśmā̍syamava̱taṃ brahma̍ṇa̱spati̱rmadhu̍dhārama̱bhi yamoja̱sātṛ̍ṇat |
tame̱va viśve̍ papire sva̱rdṛśo̍ ba̱hu sā̱kaṃ si̍sicu̱rutsa̍mu̱driṇa̍m ॥2.24.4॥
sanā̱ tā kā ci̱d bhuva̍nā̱ bhavī̍tvā mā̱dbhiḥ śa̱radbhi̱rduro̍ varanta vaḥ |
aya̍tantā carato a̱nyada̍nya̱did yā ca̱kāra̍ va̱yunā̱ brahma̍ṇa̱spati̍: ॥2.24.5॥
a̱bhi̱nakṣa̍nto a̱bhi ye tamā̍na̱śurni̱dhiṃ pa̍ṇī̱nāṃ pa̍ra̱maṃ guhā̍ hi̱tam |
te vi̱dvāṃsa̍: prati̱cakṣyānṛ̍tā̱ puna̱ryata̍ u̱ āya̱n tadudī̍yurā̱viśa̍m ॥2.24.6॥
ṛ̱tāvā̍naḥ prati̱cakṣyānṛ̍tā̱ puna̱rāta̱ ā ta̍sthuḥ ka̱vayo̍ ma̱haspa̱thaḥ |
te bā̱hubhyā̍ṃ dhami̱tama̱gnimaśma̍ni̱ naki̱: ṣo a̱styara̍ṇo ja̱hurhi tam ॥2.24.7॥
ṛ̱tajye̍na kṣi̱preṇa̱ brahma̍ṇa̱spati̱ryatra̱ vaṣṭi̱ pra tada̍śnoti̱ dhanva̍nā |
tasya̍ sā̱dhvīriṣa̍vo̱ yābhi̱rasya̍ti nṛ̱cakṣa̍so dṛ̱śaye̱ karṇa̍yonayaḥ ॥2.24.8॥
sa sa̍ṃna̱yaḥ sa vi̍na̱yaḥ pu̱rohi̍ta̱: sa suṣṭu̍ta̱: sa yu̱dhi brahma̍ṇa̱spati̍: |
cā̱kṣmo yad vāja̱ṃ bhara̍te ma̱tī dhanā ''dit sūrya̍stapati tapya̱turvṛthā̍ ॥2.24.9॥
vi̱bhu pra̱bhu pra̍tha̱maṃ me̱hanā̍vato̱ bṛha̱spate̍: suvi̱datrā̍ṇi̱ rādhyā̍ |
i̱mā sā̱tāni̍ ve̱nyasya̍ vā̱jino̱ yena̱ janā̍ u̱bhaye̍ bhuñja̱te viśa̍: ॥2.24.10॥
yo'va̍re vṛ̱jane̍ vi̱śvathā̍ vi̱bhurma̱hāmu̍ ra̱ṇvaḥ śava̍sā va̱vakṣi̍tha |
sa de̱vo de̱vān prati̍ paprathe pṛ̱thu viśvedu̱ tā pa̍ri̱bhūrbrahma̍ṇa̱spati̍: ॥2.24.11॥
viśva̍ṃ sa̱tyaṃ ma̍ghavānā yu̱voridāpa̍śca̱na pra mi̍nanti vra̱taṃ vā̍m |
acche̍ndrābrahmaṇaspatī ha̱virno 'nna̱ṃ yuje̍va vā̱jinā̍ jigātam ॥2.24.12॥
u̱tāśi̍ṣṭhā̱ anu̍ śṛṇvanti̱ vahna̍yaḥ sa̱bheyo̱ vipro̍ bharate ma̱tī dhanā̍ |
vī̱l̤u̱dveṣā̱ anu̱ vaśa̍ ṛ̱ṇamā̍da̱diḥ sa ha̍ vā̱jī sa̍mi̱the brahma̍ṇa̱spati̍: ॥2.24.13॥
brahma̍ṇa̱spate̍rabhavad yathāva̱śaṃ sa̱tyo ma̱nyurmahi̱ karmā̍ kariṣya̱taḥ |
yo gā u̱dāja̱t sa di̱ve vi cā̍bhajan ma̱hīva̍ rī̱tiḥ śava̍sāsara̱t pṛtha̍k ॥2.24.14॥
brahma̍ṇaspate su̱yama̍sya vi̱śvahā̍ rā̱yaḥ syā̍ma ra̱thyo̱3 vaya̍svataḥ |
vī̱reṣu̍ vī̱rām̐ upa̍ pṛṅdhi na̱stvaṃ yadīśā̍no̱ brahma̍ṇā̱ veṣi̍ me̱ hava̍m ॥2.24.15॥
brahma̍ṇaspate̱ tvama̱sya ya̱ntā sū̱ktasya̍ bodhi̱ tana̍yaṃ ca jinva |
viśva̱ṃ tadbha̱draṃ yadava̍nti de̱vā bṛ̱had va̍dema vi̱dathe̍ su̱vīrā̍: ॥2.23.19॥
गृत्समदः ॥ ब्रह्मणस्पतिः ॥ १, २ जगती। ३ निचृज्जगती। ४, ५ विराड्जगती ॥
indhā̍no a̱gniṃ va̍navad vanuṣya̱taḥ kṛ̱tabra̍hmā śūśuvad rā̱taha̍vya̱ it |
jā̱tena̍ jā̱tamati̱ sa pra sa̍rsṛte̱ yaṃya̱ṃ yuja̍ṃ kṛṇu̱te brahma̍ṇa̱spati̍: ॥2.25.1॥
vī̱rebhi̍rvī̱rān va̍navad vanuṣya̱to gobhī̍ ra̱yiṃ pa̍pratha̱d bodha̍ti̱ tmanā̍ |
to̱kaṃ ca̱ tasya̱ tana̍yaṃ ca vardhate̱ yaṃya̱ṃ yuja̍ṃ kṛṇu̱te brahma̍ṇa̱spati̍: ॥2.25.2॥
sindhu̱rna kṣoda̱: śimī̍vām̐ ṛghāya̱to vṛṣe̍va̱ vadhrī̍m̐ra̱bhi va̱ṣṭyoja̍sā |
a̱gneri̍va̱ prasi̍ti̱rnāha̱ varta̍ve̱ yaṃya̱ṃ yuja̍ṃ kṛṇu̱te brahma̍ṇa̱spati̍: ॥2.25.3॥
tasmā̍ arṣanti di̱vyā a̍sa̱ścata̱: sa satva̍bhiḥ pratha̱mo goṣu̍ gacchati |
ani̍bhṛṣṭataviṣirha̱ntyoja̍sā̱ yaṃya̱ṃ yuja̍ṃ kṛṇu̱te brahma̍ṇa̱spati̍: ॥2.25.4॥
tasmā̱ id viśve̍ dhunayanta̱ sindha̱vo 'cchi̍drā̱ śarma̍ dadhire pu̱rūṇi̍ |
de̱vānā̍ṃ su̱mne su̱bhaga̱: sa e̍dhate̱ yaṃya̱ṃ yuja̍ṃ kṛṇu̱te brahma̍ṇa̱spati̍: ॥2.25.5॥
गृत्समदः ॥ ब्रह्मणस्पतिः ॥ १, ३ जगती। २, ४ निचृज्जगती ॥
ṛ̱juricchaṃso̍ vanavad vanuṣya̱to de̍va̱yannidade̍vayantama̱bhya̍sat |
su̱prā̱vīrid va̍navat pṛ̱tsu du̱ṣṭara̱ṃ yajvedaya̍jyo̱rvi bha̍jāti̱ bhoja̍nam ॥2.26.1॥
yaja̍sva vīra̱ pra vi̍hi manāya̱to bha̱draṃ mana̍: kṛṇuṣva vṛtra̱tūrye̍ |
ha̱viṣkṛ̍ṇuṣva su̱bhago̱ yathāsa̍si̱ brahma̍ṇa̱spate̱rava̱ ā vṛ̍ṇīmahe ॥2.26.2॥
sa ijjane̍na̱ sa vi̱śā sa janma̍nā̱ sa pu̱trairvāja̍ṃ bharate̱ dhanā̱ nṛbhi̍: |
de̱vānā̱ṃ yaḥ pi̱tara̍mā̱vivā̍sati śra̱ddhāma̍nā ha̱viṣā̱ brahma̍ṇa̱spati̍m ॥2.26.3॥
yo a̍smai ha̱vyairghṛ̱tava̍dbhi̱ravi̍dha̱t pra taṃ prā̱cā na̍yati̱ brahma̍ṇa̱spati̍: |
u̱ru̱ṣyatī̱maṃha̍so̱ rakṣa̍tī ri̱ṣo̱ṃ3 'hości̍dasmā uru̱cakri̱radbhu̍taḥ ॥2.26.4॥
वसिष्ठः ॥ इन्द्राब्रह्मणस्पती ॥ निचृत्रिष्टुप् ॥
शिरिम्बिठो भारद्वाजः ॥ ब्रह्मणस्पतिः ॥ १ निचृदनुष्टुप् २ अनुष्टुप् ॥