Study
18 hiraṇyastūpa āṅgirasaḥ| agniḥ| jagatī, 8, 16, 18 triṣṭup|
tvama̍gne pratha̱mo aṅgi̍rā̱ ṛṣi̍rde̱vo de̱vānā̍mabhavaḥ śi̱vaḥ sakhā̍
|tava̍ vra̱te ka̱vayo̍ vidma̱nāpa̱so'jā̍yanta ma̱ruto̱ bhrāja̍dṛṣṭayaḥ ॥1.31.1॥
त्वम॑ग्ने प्रथ॒मो अङ्गि॑रा॒ ऋषि॑र्दे॒वो दे॒वाना॑मभवः शि॒वः सखा॑
।तव॑ व्र॒ते क॒वयो॑ विद्म॒नाप॒सोऽजा॑यन्त म॒रुतो॒ भ्राज॑दृष्टयः
tvama̍gne pratha̱mo aṅgi̍rastamaḥ ka̱virde̱vānā̱ṃ pari̍ bhūṣasi vra̱tam |
vi̱bhurviśva̍smai̱ bhuva̍nāya̱ medhi̍ro dvimā̱tā śa̱yuḥ ka̍ti̱dhā ci̍dā̱yave̍ ॥1.31.2॥
त्वम॑ग्ने प्रथ॒मो अङ्गि॑रस्तमः क॒विर्दे॒वानां॒ परि॑ भूषसि व्र॒तम् ।
वि॒भुर्विश्व॑स्मै॒ भुव॑नाय॒ मेधि॑रो द्विमा॒ता श॒युः क॑ति॒धा चि॑दा॒यवे॑
tvama̍gne pratha̱mo mā̍ta̱riśva̍na ā̱virbha̍va sukratū̱yā vi̱vasva̍te |
are̍jetā̱ṃ roda̍sī hotṛ̱vūrye 'sa̍ghnorbhā̱ramaya̍jo ma̱ho va̍so ॥1.31.3॥
त्वम॑ग्ने प्रथ॒मो मा॑त॒रिश्व॑न आ॒विर्भ॑व सुक्रतू॒या वि॒वस्व॑ते ।
अरे॑जेतां॒ रोद॑सी होतृ॒वूर्ये ऽस॑घ्नोर्भा॒रमय॑जो म॒हो व॑सो
tvama̍gne̱ mana̍ve̱ dyāma̍vāśayaḥ purū̱rava̍se su̱kṛte̍ su̱kṛtta̍raḥ |
śvā̱treṇa̱ yat pi̱trormucya̍se̱ paryā tvā̱ pūrva̍manaya̱nnāpa̍ra̱ṃ puna̍: ॥1.31.4॥
त्वम॑ग्ने॒ मन॑वे॒ द्याम॑वाशयः पुरू॒रव॑से सु॒कृते॑ सु॒कृत्त॑रः ।
श्वा॒त्रेण॒ यत् पि॒त्रोर्मुच्य॑से॒ पर्या त्वा॒ पूर्व॑मनय॒न्नाप॑रं॒ पुन॑:
tvama̍gne vṛṣa̱bhaḥ pu̍ṣṭi̱vardha̍na̱ udya̍tasruce bhavasi śra̱vāyya̍: |
ya āhu̍ti̱ṃ pari̱ vedā̱ vaṣa̍ṭkṛti̱mekā̍yu̱ragre̱ viśa̍ ā̱vivā̍sasi ॥1.31.5॥
त्वम॑ग्ने वृष॒भः पु॑ष्टि॒वर्ध॑न॒ उद्य॑तस्रुचे भवसि श्र॒वाय्य॑: ।
य आहु॑तिं॒ परि॒ वेदा॒ वष॑ट्कृति॒मेका॑यु॒रग्रे॒ विश॑ आ॒विवा॑ससि
tvama̍gne vṛji̱nava̍rtani̱ṃ nara̱ṃ sakma̍n piparṣi vi̱dathe̍ vicarṣaṇe |
yaḥ śūra̍sātā̱ pari̍takmye̱ dhane̍ da̱bhrebhi̍ści̱t samṛ̍tā̱ haṃsi̱ bhūya̍saḥ ॥1.31.6॥
त्वम॑ग्ने वृजि॒नव॑र्तनिं॒ नरं॒ सक्म॑न् पिपर्षि वि॒दथे॑ विचर्षणे ।
यः शूर॑साता॒ परि॑तक्म्ये॒ धने॑ द॒भ्रेभि॑श्चि॒त् समृ॑ता॒ हंसि॒ भूय॑सः
tvaṃ tama̍gne amṛta̱tva u̍tta̱me marta̍ṃ dadhāsi̱ śrava̍se di̱vedi̍ve |
yastā̍tṛṣā̱ṇa u̱bhayā̍ya̱ janma̍ne̱ maya̍: kṛ̱ṇoṣi̱ praya̱ ā ca̍ sū̱raye̍ ॥1.31.7॥
त्वं तम॑ग्ने अमृत॒त्व उ॑त्त॒मे मर्तं॑ दधासि॒ श्रव॑से दि॒वेदि॑वे ।
यस्ता॑तृषा॒ण उ॒भया॑य॒ जन्म॑ने॒ मय॑: कृ॒णोषि॒ प्रय॒ आ च॑ सू॒रये॑
tvaṃ no̍ agne sa̱naye̱ dhanā̍nāṃ ya̱śasa̍ṃ kā̱ruṃ kṛ̍ṇuhi̱ stavā̍naḥ |
ṛ̱dhyāma̱ karmā̱pasā̱ nave̍na de̱vairdyā̍vāpṛthivī̱ prāva̍taṃ naḥ ॥1.31.8॥
त्वं नो॑ अग्ने स॒नये॒ धना॑नां य॒शसं॑ का॒रुं कृ॑णुहि॒ स्तवा॑नः ।
ऋ॒ध्याम॒ कर्मा॒पसा॒ नवे॑न दे॒वैर्द्या॑वापृथिवी॒ प्राव॑तं नः
tvaṃ no̍ agne pi̱troru̱pastha̱ ā de̱vo de̱veṣva̍navadya̱ jāgṛ̍viḥ |
ta̱nū̱kṛd bo̍dhi̱ prama̍tiśca kā̱rave̱ tvaṃ ka̍lyāṇa̱ vasu̱ viśva̱mopi̍ṣe ॥1.31.9॥
त्वं नो॑ अग्ने पि॒त्रोरु॒पस्थ॒ आ दे॒वो दे॒वेष्व॑नवद्य॒ जागृ॑विः ।
त॒नू॒कृद् बो॑धि॒ प्रम॑तिश्च का॒रवे॒ त्वं क॑ल्याण॒ वसु॒ विश्व॒मोपि॑षे
tvama̍gne̱ prama̍ti̱stvaṃ pi̱tāsi̍ na̱stvaṃ va̍ya̱skṛt tava̍ jā̱mayo̍ va̱yam |
saṃ tvā̱ rāya̍: śa̱tina̱: saṃ sa̍ha̱sriṇa̍: su̱vīra̍ṃ yanti vrata̱pāma̍dābhya ॥1.31.10॥
त्वम॑ग्ने॒ प्रम॑ति॒स्त्वं पि॒तासि॑ न॒स्त्वं व॑य॒स्कृत् तव॑ जा॒मयो॑ व॒यम् ।
सं त्वा॒ राय॑: श॒तिन॒: सं स॑ह॒स्रिण॑: सु॒वीरं॑ यन्ति व्रत॒पाम॑दाभ्य
tvāma̍gne pratha̱mamā̱yumā̱yave̍ de̱vā a̍kṛṇva̱n nahu̍ṣasya vi̱śpati̍m |
il̤ā̍makṛṇva̱n manu̍ṣasya̱ śāsa̍nīṃ pi̱turyat pu̱tro mama̍kasya̱ jāya̍te ॥1.31.11॥
त्वाम॑ग्ने प्रथ॒ममा॒युमा॒यवे॑ दे॒वा अ॑कृण्व॒न् नहु॑षस्य वि॒श्पति॑म् ।
इळा॑मकृण्व॒न् मनु॑षस्य॒ शास॑नीं पि॒तुर्यत् पु॒त्रो मम॑कस्य॒ जाय॑ते
tvaṃ no̍ agne̱ tava̍ deva pā̱yubhi̍rma̱ghono̍ rakṣa ta̱nva̍śca vandya |
trā̱tā to̱kasya̱ tana̍ye̱ gavā̍ma̱syani̍meṣa̱ṃ rakṣa̍māṇa̱stava̍ vra̱te ॥1.31.12॥
त्वं नो॑ अग्ने॒ तव॑ देव पा॒युभि॑र्म॒घोनो॑ रक्ष त॒न्व॑श्च वन्द्य ।
त्रा॒ता तो॒कस्य॒ तन॑ये॒ गवा॑म॒स्यनि॑मेषं॒ रक्ष॑माण॒स्तव॑ व्र॒ते
tvama̍gne̱ yajya̍ve pā̱yuranta̍ro 'niṣa̱ṅgāya̍ catura̱kṣa i̍dhyase |
yo rā̱taha̍vyo 'vṛ̱kāya̱ dhāya̍se kī̱reści̱n mantra̱ṃ mana̍sā va̱noṣi̱ tam ॥1.31.13॥
त्वम॑ग्ने॒ यज्य॑वे पा॒युरन्त॑रो ऽनिष॒ङ्गाय॑ चतुर॒क्ष इ॑ध्यसे ।
यो रा॒तह॑व्यो ऽवृ॒काय॒ धाय॑से की॒रेश्चि॒न् मन्त्रं॒ मन॑सा व॒नोषि॒ तम्
tvama̍gna uru̱śaṃsā̍ya vā̱ghate̍ spā̱rhaṃ yad rekṇa̍: para̱maṃ va̱noṣi̱ tat |
ā̱dhrasya̍ ci̱t prama̍tirucyase pi̱tā pra pāka̱ṃ śāssi̱ pra diśo̍ vi̱duṣṭa̍raḥ ॥1.31.14॥
त्वम॑ग्न उरु॒शंसा॑य वा॒घते॑ स्पा॒र्हं यद् रेक्ण॑: पर॒मं व॒नोषि॒ तत् ।
आ॒ध्रस्य॑ चि॒त् प्रम॑तिरुच्यसे पि॒ता प्र पाकं॒ शास्सि॒ प्र दिशो॑ वि॒दुष्ट॑रः
tvama̍gne̱ praya̍tadakṣiṇa̱ṃ nara̱ṃ varme̍va syū̱taṃ pari̍ pāsi vi̱śvata̍: |
svā̱du̱kṣadmā̱ yo va̍sa̱tau syo̍na̱kṛj jī̍vayā̱jaṃ yaja̍te̱ sopa̱mā di̱vaḥ ॥1.31.15॥
त्वम॑ग्ने॒ प्रय॑तदक्षिणं॒ नरं॒ वर्मे॑व स्यू॒तं परि॑ पासि वि॒श्वत॑: ।
स्वा॒दु॒क्षद्मा॒ यो व॑स॒तौ स्यो॑न॒कृज् जी॑वया॒जं यज॑ते॒ सोप॒मा दि॒वः
i̱māma̍gne śa̱raṇi̍ṃ mīmṛṣo na i̱mamadhvā̍na̱ṃ yamagā̍ma dū̱rāt |
ā̱piḥ pi̱tā prama̍tiḥ so̱myānā̱ṃ bhṛmi̍rasyṛṣi̱kṛn martyā̍nām ॥1.31.16॥
इ॒माम॑ग्ने श॒रणिं॑ मीमृषो न इ॒ममध्वा॑नं॒ यमगा॑म दू॒रात् ।
आ॒पिः पि॒ता प्रम॑तिः सो॒म्यानां॒ भृमि॑रस्यृषि॒कृन् मर्त्या॑नाम्
ma̱nu̱ṣvada̍gne aṅgira̱svada̍ṅgiro yayāti̱vat sada̍ne pūrva̱vacchu̍ce |
accha̍ yā̱hyā va̍hā̱ daivya̱ṃ jana̱mā sā̍daya ba̱rhiṣi̱ yakṣi̍ ca pri̱yam ॥1.31.17॥
म॒नु॒ष्वद॑ग्ने अङ्गिर॒स्वद॑ङ्गिरो ययाति॒वत् सद॑ने पूर्व॒वच्छु॑चे ।
अच्छ॑ या॒ह्या व॑हा॒ दैव्यं॒ जन॒मा सा॑दय ब॒र्हिषि॒ यक्षि॑ च प्रि॒यम्
e̱tenā̍gne̱ brahma̍ṇā vāvṛdhasva̱ śaktī̍ vā̱ yatte̍ cakṛ̱mā vi̱dā vā̍ |
u̱ta pra ṇe̍ṣya̱bhi vasyo̍ a̱smān tsaṃ na̍: sṛja suma̱tyā vāja̍vatyā ॥1.31.18॥
ए॒तेना॑ग्ने॒ ब्रह्म॑णा वावृधस्व॒ शक्ती॑ वा॒ यत्ते॑ चकृ॒मा वि॒दा वा॑ ।
उ॒त प्र णे॑ष्य॒भि वस्यो॑ अ॒स्मान् त्सं न॑: सृज सुम॒त्या वाज॑वत्या