Anuvāka 1
oṃ bha̱draṃ karṇe̍bhiḥ śṛṇu̱yāma̍ devāḥ. bha̱draṃ pa̍śyemā̱kṣabhi̱ryaja̍trāḥ.
sthi̱rairaṅgai̎stuṣṭu̱vāṃsa̍sta̱nūbhi̍ḥ. vyaśe̍ma de̱vahi̍ta̱ṃ yadāyu̍ḥ.
sva̱sti na̱ indro̍ vṛ̱ddhaśra̍vāḥ. sva̱sti na̍ḥ pū̱ṣā vi̱śvave̍dāḥ.
sva̱sti na̱stārkṣyo̱ ari̍ṣṭanemiḥ. sva̱sti no̱ bṛha̱spati̍rdadhātu..
oṃ śānti̱ḥ śānti̱ḥ śānti̍ḥ..
bha̱draṃ karṇe̍bhiḥ śṛṇu̱yāma̍ devāḥ. bha̱draṃ pa̍śyemā̱kṣabhi̱ryaja̍trāḥ.
sthi̱rairaṅgai̎stuṣṭu̱vāṃsa̍sta̱nūbhi̍ḥ. vyaśe̍ma de̱vahi̍ta̱ṃ yadāyu̍ḥ.
sva̱sti na̱ indro̍ vṛ̱ddhaśra̍vāḥ. sva̱sti na̍ḥ pū̱ṣā vi̱śvave̍dāḥ.
sva̱sti na̱stārkṣyo̱ ari̍ṣṭanemiḥ. sva̱sti no̱ bṛha̱spati̍rdadhātu.
āpa̍māpāma̱paḥ sarvā̎ḥ. a̱smāda̱smādi̱to'muta̍ḥ..1..
a̱gnirvā̱yuśca̱ sūrya̍śca. sa̱ha sa̍ñcaska̱rarddhi̍yā.
vā̱yvaśvā̍ raśmi̱pata̍yaḥ. marī̎cyātmāno̱ adru̍haḥ.
de̱vīrbhu̍vana̱sūva̍rīḥ. pu̱tra̱va̱tvāya̍ me suta.
mahānāmnīrma̍hāmā̱nāḥ. ma̱ha̱so ma̍hasa̱ḥ sva̍ḥ.
de̱vīḥ pa̍rjanya̱sūva̍rīḥ. pu̱tra̱va̱tvāya̍ me suta..2..
a̱pāśnyu̍ṣṇima̱pā rakṣa̍ḥ. a̱pāśnyu̍ṣṇima̱pā ragham̎.
apā̎ghrā̱mapa̍ cā̱vartim̎. apa̍de̱vīri̱to hi̍ta.
vajra̍ṃ de̱vīrajī̍tāṃśca. bhuva̍naṃ deva̱sūva̍rīḥ.
ā̱di̱tyānadi̍tiṃ de̱vīm. yoni̍nordhvamu̱dīṣa̍ta.
śi̱vā na̱ḥ śanta̍mā bhavantu. di̱vyā āpa̱ oṣa̍dhayaḥ.
su̱mṛ̱ḍī̱kā sara̍svati. mā te̱ vyo̍ma sa̱ndṛśi̍..3..
Anuvāka 2
smṛti̍ḥ pra̱tyakṣa̍maiti̱hyam̎. anu̍mānaścatuṣṭa̱yam.
e̱tairādi̍tyamaṇḍalam. sarvai̍reva̱ vidhā̎syate.
sūryo̱ marī̍ci̱māda̍tte. sarvasmā̎dbhuva̍nāda̱dhi.
tasyāḥ pākavi̍śeṣe̱ṇa. smṛ̱taṃ kā̍lavi̱śeṣa̍ṇam.
na̱dīva̱ prabha̍vātkā̱cit. a̱kṣayyā̎thsyanda̱te ya̍thā..4..
tāṃ nadyo'bhi sa̍māya̱nti. so̱ruḥ satī̍ na ni̱va̍rtate.
e̱vaṃ nā̱nāsa̍mutthā̱nāḥ. kā̱lāḥ sa̍ṃvathsa̱raṃ śri̍tāḥ.
aṇuśaśca ma̍haśa̱śca. sarve̍ samava̱yantri̍tam.
satai̎ḥ sa̱rvaiḥ sa̍māvi̱ṣṭaḥ. ū̱ruḥ sa̍nna ni̱varta̍te.
adhisaṃvathsa̍raṃ vi̱dyāt. tadeva̍ lakṣa̱ṇe..5..
aṇubhiśca ma̍hadbhi̱śca. sa̱mārū̍ḍhaḥ pra̱dṛśya̍te.
saṃvathsaraḥ pra̍tyakṣe̱ṇa. nā̱dhisa̍tvaḥ pra̱dṛśya̍te.
pa̱ṭaro̍ vikli̍dhaḥ pi̱ṅgaḥ. e̱tadva̍ruṇa̱lakṣa̍ṇam.
yatraita̍dupa̱dṛśya̍te. sa̱hasra̍ṃ tatra̱ nīya̍te.
ekaṃ hi śiro nā̍nā mu̱khe. kṛ̱thsnaṃ ta̍dṛtu̱lakṣa̍ṇam..6..
ubhayataḥ sapte̎ndriyā̱ṇi. ja̱lpita̍ṃ tveva̱ dihya̍te.
śuklakṛṣṇe saṃva̍thsara̱sya. dakṣiṇavāma̍yoḥ pā̱rśvayoḥ.
tasyai̱ṣā bhava̍ti. śu̱kraṃ te̍ a̱nyadya̍ja̱taṃ te̍ a̱nyat.
viṣu̍rūpe̱ aha̍nī̱ dyauri̍vāsi. viśvā̱ hi mā̱yā ava̍si svadhāvaḥ.
bha̱drā te̍ pūṣanni̱ha rā̱tira̱stviti̍. nātra̱ bhuva̍nam. na pū̱ṣā.
na pa̱śava̍ḥ. nā''dityaḥ saṃvathsara eva pratyakṣeṇa priyata̍maṃ vi̱dyāt.
etadvai saṃvathsarasya priyata̍maṃ rū̱pam. yo'sya mahānartha utpathsyamā̍no bha̱vati.
idaṃ puṇyaṃ ku̍ruṣve̱ti. tamāhara̍ṇaṃ da̱dyāt..7..
Anuvāka 3
sā̱ka̱ñjānā̍ṃ sa̱ptatha̍māhureka̱jam. ṣaḍu̍dya̱mā ṛṣa̍yo deva̱jā iti̍.
teṣā̍mi̱ṣṭāni̱ vihi̍tāni dhāma̱śaḥ. sthā̱tre re̍jante̱ vikṛ̍tāni rūpa̱śaḥ.
ko nu̍ maryā̱ ami̍thitaḥ. sakhā̱ sakhā̍yamabravīt.
jahā̍ko a̱smadī̍ṣate. yasti̱tyāja̍ sakhi̱vida̱ṃ sakhā̍yam.
na tasya̍ vā̱cyapi̍ bhā̱go a̍sti. yadī̍ṃ śṛ̱ṇotya̱laka̍ṃ śṛṇoti..8..
na hi pra̱veda̍ sukṛ̱tasya̱ panthā̱miti̍. ṛ̱turṛ̍tunā nu̱dyamā̍naḥ.
vina̍nādā̱bhidhā̍vaḥ. ṣaṣṭiśca triṃśa̍kā va̱lgāḥ.
śu̱klakṛ̍ṣṇau ca̱ ṣāṣṭi̍kau. sā̱rā̱ga̱va̱strairja̱rada̍kṣaḥ.
va̱sa̱nto vasu̍bhiḥ sa̱ha. sa̱ṃva̱thsa̱rasya̍ savi̱tuḥ.
prai̱ṣa̱kṛtpra̍tha̱maḥ smṛ̍taḥ. a̱mūnā̱daya̍tetya̱nyān..9..
a̱mūṃśca̍ pari̱rakṣa̍taḥ. e̱tā vā̱caḥ pra̍yujya̱nte.
yatraita̍dupa̱dṛśya̍te. e̱tade̱va vi̍jānī̱yāt.
pra̱māṇa̍ṃ kāla̱parya̍ye. vi̱śe̱ṣa̱ṇaṃ tu̍ vakṣyā̱maḥ.
ṛ̱tūnā̎ṃ tanni̱bodha̍ta. śuklavāsā̍ rudra̱gaṇaḥ.
grī̱ṣmeṇā̍''varta̱te sa̍ha. ni̱jaha̍n pṛthi̍vīṃ sa̱rvām..10..
jyo̱tiṣā̎'prati̱khyena̍ saḥ. vi̱śva̱rū̱pāṇi̍ vāsā̱ṃsi.
ā̱di̱tyānā̎ṃ ni̱bodha̍ta. saṃvathsarīṇa̍ṃ karma̱phalam.
varṣābhirda̍datā̱ṃ saha. aduḥkho̍ duḥkhaca̍kṣuri̱va.
tadmā̍''pīta iva̱ dṛśya̍te. śītenā̎vyatha̍yanni̱va.
ru̱ruda̍kṣa iva̱ dṛśya̍te. hlādayate̎ jvala̍taścai̱va.
śā̱myata̍ścāsya̱ cakṣu̍ṣī. yā vai prajā bhra̍ṃśya̱nte.
saṃvathsarāttā bhra̍ṃśya̱nte. yā̱ḥ prati̍tiṣṭha̱nti.
saṃvathsare tāḥ prati̍tiṣṭha̱nti. va̱ṟṣābhya̍ itya̱rthaḥ..11..
Anuvāka 4
akṣi̍du̱ḥkhotthi̍tasyai̱va. vi̱prasa̍nne ka̱nīni̍ke.
āṅkte cādga̍ṇaṃ nā̱sti. ṛ̱bhūṇā̎ṃ tanni̱bodha̍ta.
ka̱na̱kā̱bhāni̍ vāsā̱ṃsi. a̱hatā̍ni ni̱bodha̍ta.
annamaśnīta̍ mṛjmī̱ta. a̱haṃ vo̍ jīva̱napra̍daḥ.
e̱tā vā̱caḥ pra̍yujya̱nte. śa̱radya̍tropa̱dṛśya̍te..12..
abhidhūnvanto'bhighna̍nta i̱va. vā̱tava̍nto ma̱rudga̍ṇāḥ.
amuto jetumiṣumu̍khami̱va. sannaddhāḥ saha da̍dṛśe̱ ha.
apadhvastairvastiva̍rṇairi̱va. vi̱śi̱khāsa̍ḥ kapa̱rdinaḥ.
akruddhasya yothsya̍māna̱sya. kru̱ddhasye̍va̱ lohi̍nī.
hemataścakṣu̍ṣī vi̱dyāt. a̱kṣṇayo̎ḥ kṣipa̱ṇori̍va..13..
durbhikṣaṃ deva̍loke̱ṣu. ma̱nūnā̍muda̱kaṃ gṛ̍he.
e̱tā vā̱caḥ pra̍vada̱ntīḥ. vai̱dyuto̍ yānti̱ śaiśi̍rīḥ.
tā a̱gniḥ pava̍manā̱ anvai̎kṣata. i̱ha jī̍vi̱kāmapa̍ripaśyan.
tasyai̱ṣā bhava̍ti. i̱heha̍vaḥ svata̱pasaḥ.
maru̍ta̱ḥ sūrya̍tvacaḥ. śarma̍ sa̱prathā̱ āvṛ̍ṇe..14..
Anuvāka 5
ati̍tā̱mrāṇi̍ vāsā̱ṃsi. a̱ṣṭiva̍jriśa̱taghni̍ ca.
viśve devā vipra̍hara̱nti. a̱gniji̍hvā a̱saśca̍ta.
naiva devo̍ na ma̱rtyaḥ. na rājā va̍ruṇo̱ vibhuḥ.
nāgnirnendro na pa̍vamā̱naḥ. mā̱tṛkka̍ccana̱ vidya̍te.
di̱vyasyaikā̱ dhanu̍rārtniḥ. pṛ̱thi̱vyāmapa̍rā śri̱tā..15..
tasyendro vamri̍rūpe̱ṇa. dha̱nurjyā̍machi̱nathsva̍yam.
tadi̍ndra̱dhanu̍ritya̱jyam. a̱bhrava̍rṇeṣu̱ cakṣa̍te.
etadeva śaṃyorbārha̍spatya̱sya. e̱tadru̍drasya̱ dhanuḥ.
ru̱drasya̍ tveva̱ dhanu̍rārtniḥ. śira̱ utpi̍peṣa.
sa pra̍va̱rgyo̍'bhavat. tasmā̱dyaḥ sapra̍va̱rgyeṇa̍ ya̱jñena̱ yaja̍te.
ru̱drasya̱ sa śira̱ḥ prati̍dadhāti. naina̍ṃ ru̱dra āru̍ko bhavati. ya e̱vaṃ veda̍..16..
Anuvāka 6
a̱tyū̱rdhvā̱kṣo'ti̍raścāt. śiśi̍raḥ pra̱dṛśya̍te.
naiva rūpaṃ na̍ vāsā̱ṃsi. na cakṣu̍ḥ prati̱dṛśya̍te.
a̱nyonya̱ṃ tu na̍ hiṃsrā̱taḥ. sa̱tasta̍ddeva̱lakṣa̍ṇam.
lohito'kṣṇi śā̍raśī̱rṣṇiḥ. sū̱ryasyo̍daya̱naṃ pra̍ti.
tvaṃ karoṣi̍ nyañja̱likām. tva̱ṃ karo̍ṣi ni̱jānu̍kām..17..
nijānukā me̎ nyañja̱likā. amī vācamupāsa̍tāmi̱ti.
tasmai sarva ṛtavo̍ nama̱nte. maryādākaratvātpra̍puro̱dhām.
brāhmaṇa̍ āpno̱ti. ya e̍vaṃ ve̱da. sa khalu saṃvathsara etaiḥ senānī̍bhiḥ sa̱ha.
indrāya sarvānkāmāna̍bhiva̱hati. sa dra̱phsaḥ. tasyai̱ṣā bhava̍ti..18..
ava̍dra̱phso a̍ṃśu̱matī̍matiṣṭhat. i̱yā̱naḥ kṛ̱ṣṇo da̱śabhi̍ḥ sa̱hasrai̎ḥ.
āva̱rtamindra̱ḥ śacyā̱ dhama̍ntam. upasnuhi taṃ nṛmaṇāmatha̍drāmi̱ti.
etayaivendraḥ salāvṛ̍kyā sa̱ha. asurān pa̍rivṛ̱ścati.
pṛthi̍vya̱ṃśuma̍tī. tāma̱nvava̍sthitaḥ saṃvathsa̱ro di̱vaṃ ca̍.
naivaṃ viduṣā''cāryā̎ntevā̱sinau. anyonyasmai̎ druhyā̱tām. yo dru̱hyati.
bhraśyate sva̍rgāllo̱kāt. ityṛtuma̍ṇḍalā̱ni.
sūryamaṇḍalā̎nyākhyā̱yikāḥ. ata ūrdhvaṃ sa̍nirva̱canāḥ..19..
Anuvāka 7
ārogo bhrājaḥ paṭara̍ḥ pata̱ṅgaḥ. svarṇaro jyotiṣīmān̍ vibhā̱saḥ.
te asmai sarve divamā̍tapa̱nti. ūrjaṃ duhānā anapasphura̍nta i̱ti.
kaśya̍po'ṣṭa̱maḥ. sa mahāmeruṃ na̍ jahā̱ti.
tasyai̱ṣā bhava̍ti. yatte̱ śilpa̍ṃ kaśyapa roca̱nāva̍t.
i̱ndri̱yāva̍tpuṣka̱laṃ ci̱trabhā̍nu. yasmi̱nthsūryā̱ arpi̍tāḥ sa̱pta sā̱kam..20..
tasmin rājānamadhiviśraye̍mami̱ti. te asmai sarve kaśyapājjyoti̍rlabha̱nte.
tānthsomaḥ kaśyapādadhi̍nirdha̱mati. bhrastākarmakṛ̍divai̱vam.
prāṇo jīvānīndriya̍jīvā̱ni. sapta śīrṣa̍ṇyāḥ prā̱ṇāḥ.
sūryā i̍tyācā̱ryāḥ. apaśyamahametānthsapta sū̎ryāni̱ti.
pañcakarṇo̍ vāthsyā̱yanaḥ. saptakarṇa̍śca plā̱kṣiḥ..21..
ānuśravika eva nau kaśya̍pa i̱ti. ubhau̍ veda̱yite.
na hi śekumiva mahāme̍ruṃ ga̱ntum. apaśyamahamethsūryamaṇḍalaṃ pariva̍rtamā̱nam.
gā̱rgyaḥ prā̍ṇatrā̱taḥ. gacchanta ma̍hāme̱rum. eka̍ṃ cāja̱hatam.
bhrājapaṭarapata̍ṅgā ni̱hane. tiṣṭhannā̍tapa̱nti. tasmā̍di̱ha taptri̍tapāḥ..22..
a̱mutre̱tare. tasmā̍di̱hātaptri̍tapāḥ. teṣā̍meṣā̱ bhava̍ti.
sa̱pta sūryā̱ diva̱manu̱pravi̍ṣṭāḥ. tāna̱nveti̍ pa̱thibhi̍rdakṣi̱ṇāvān̍.
te asmai sarve ghṛtamā̍tapa̱nti. ūrjaṃ duhānā anapasphura̍nta i̱ti.
saptartvijaḥ sūryā i̍tyācā̱ryāḥ. teṣā̍meṣā̱ bhava̍ti. sa̱pta diśo̱ nānā̍sūryāḥ..23..
sa̱pta hotā̍ra ṛ̱tvija̍ḥ. devā ādityā̍ ye sa̱pta.
tebhiḥ somābhī rakṣa̍ṇa i̱ti. tada̍pyāmnā̱yaḥ.
digbhrāja ṛtū̎n karo̱ti. eta̍yaivā̱vṛtā sahasrasūryatāyā iti vai̍śampā̱yanaḥ.
tasyai̱ṣā bhava̍ti. yaddyāva̍ indra te śa̱taṃ śa̱taṃ bhūmī̎ḥ.
u̱tasyuḥ. natvā̍ vajrinthsa̱hasra̱ṃ sūryā̎ḥ..24..
anu na jātamaṣṭa roda̍sī i̱ti. nānāliṅgatvādṛtūnāṃ nānā̍sūrya̱tvam.
aṣṭau tu vyavasi̍tā i̱ti. sūryamaṇḍalānyaṣṭā̍ta ū̱rdhvam.
teṣā̍meṣā̱ bhava̍ti. ci̱traṃ de̱vānā̱muda̍gā̱danī̍kam.
cakṣu̍rmi̱trasya̱ varu̍ṇasyā̱gneḥ. ā'prā̱ dyāvā̍pṛthi̱vī a̱ntari̍kṣam.
sūrya ātmā jagatastasthu̍ṣaśce̱ti..25..
Anuvāka 8
kvedamabhra̍ṃ nivi̱śate. kvāya̍ṃ saṃvathsa̱ro mi̍thaḥ.
kvāhaḥ kveyaṃ de̍va rā̱trī. kva māsā ṛ̍tava̱ḥ śritāḥ.
ardhamāsā̍ muhū̱rtāḥ. nimeṣāstru̍ṭibhi̱ḥ saha.
kvemā āpo ni̍viśa̱nte. ya̱dīto̍ yānti̱ sampra̍ti.
kālā aphsu ni̍viśa̱nte. ā̱paḥ sūrye̍ sa̱māhi̍tāḥ..26..
abhrā̎ṇya̱paḥ pra̍padya̱nte. vi̱dyuthsūrye̍ sa̱māhi̍tā.
anavarṇe i̍me bhū̱mī. i̱yaṃ cā̍'sau ca̱ roda̍sī.
kiṃsvidatrānta̍rā bhū̱tam. ye̱neme vi̍dhṛte̱ ubhe.
vi̱ṣṇunā̍ vidhṛ̍te bhū̱mī. i̱ti va̍thsasya̱ veda̍nā.
irā̍vatī dhenu̱matī̱ hi bhū̱tam. sū̱ya̱va̱sinī̱ manu̍ṣe daśa̱sye̎..27..
vya̍ṣṭabhnā̱droda̍sī̱ viṣṇa̍ve̱te. dā̱dhartha̍ pṛthi̱vīma̱bhito̍ ma̱yūkhai̎ḥ.
kiṃ tadviṣṇorba̍lamā̱huḥ. kā̱ dīpti̍ḥ kiṃ pa̱rāya̍ṇam.
eko̍ ya̱ddhāra̍yadde̱vaḥ. re̱jatī̍ roda̱sī u̍bhe.
vātādviṣṇorba̍lamā̱huḥ. a̱kṣarā̎ddīpti̱rucya̍te.
tri̱padā̱ddhāra̍yadde̱vaḥ. yadviṣṇo̍reka̱mutta̍mam..28..
a̱gnayo̍ vāya̍vaścai̱va. e̱tada̍sya pa̱rāya̍ṇam.
pṛcchāmi tvā pa̍raṃ mṛ̱tyum. a̱vama̍ṃ madhya̱mañca̍tum.
lo̱kaṃ ca̱ puṇya̍pāpā̱nām. e̱tatpṛ̍cchāmi̱ sampra̍ti.
a̱mumā̍huḥ pa̍raṃ mṛ̱tyum. pa̱vamā̍naṃ tu̱ madhya̍mam.
a̱gnire̱vāva̍mo mṛ̱tyuḥ. ca̱ndramā̎ścatu̱rucya̍te..29..
a̱nā̱bho̱gāḥ pa̍raṃ mṛ̱tyum. pā̱pāḥ sa̍ṃyanti̱ sarva̍dā.
ābhogāstveva̍ saṃya̱nti. ya̱tra pu̍ṇyakṛ̱to ja̍nāḥ.
tato̍ ma̱dhyama̍māya̱nti. ca̱tuma̍gniṃ ca̱ sampra̍ti.
pṛcchāmi tvā̍ pāpa̱kṛtaḥ. ya̱tra yā̍taya̱te ya̍maḥ.
tvaṃ nastadbrahma̍n prabrū̱hi. ya̱di ve̎tthā'sa̱to gṛ̍hān..30..
ka̱śyapā̍dudi̍tāḥ sū̱ryāḥ. pā̱pānni̍rghnanti̱ sarva̍dā.
rodasyonta̍rdeśe̱ṣu. tatra nyasyante̍ vāsa̱vaiḥ.
te'śarīrāḥ pra̍padya̱nte. ya̱thā'pu̍ṇyasya̱ karma̍ṇaḥ.
apā̎ṇya̱pāda̍keśā̱saḥ. ta̱tra te̍'yoni̱jā ja̍nāḥ.
mṛtvā punarmṛtyumā̍padya̱nte. a̱dyamā̍nāḥ sva̱karma̍bhiḥ..31..
āśātikāḥ krima̍ya i̱va. tataḥ pūyante̍ vāsa̱vaiḥ. apai̍taṃ mṛ̱tyuṃ ja̍yati.
ya e̱vaṃ veda̍. sa khalvaiva̍ṃ vidbrā̱hmaṇaḥ. dī̱rghaśru̍ttamo̱ bhava̍ti.
kaśya̍pa̱syāti̍thi̱ḥ siddhaga̍mana̱ḥ siddhāga̍manaḥ. tasyai̱ṣā bhava̍ti.
āyasmi̎nthsa̱pta vā̍sa̱vāḥ. roha̍nti pū̱rvyā̍ ruha̍ḥ..32..
ṛṣi̍rha dīrgha̱śrutta̍maḥ. indrasya gharmo ati̍thiri̱ti.
kaśyapaḥ paśya̍ko bha̱vati. yathsarvaṃ paripaśyatī̍ti sau̱kṣmyāt.
athāgne̍raṣṭapu̍ruṣa̱sya. tasyai̱ṣā bhava̍ti.
agne̱ naya̍ su̱pathā̍ rā̱ye a̱smān. viśvā̍ni deva va̱yunā̍ni vi̱dvān.
yu̱yo̱dhya̍smajju̍hurā̱ṇamena̍ḥ. bhūyiṣṭhāṃ te nama uktiṃ vi̍dheme̱ti..33..
Anuvāka 9
agniśca jāta̍vedā̱śca. sahojā a̍jirā̱prabhuḥ. vaiśvānaro na̍ryāpā̱śca.
pa̱ṅktirā̍dhāśca̱ sapta̍maḥ. visarpevā'ṣṭa̍mo'gnī̱nām.
ete'ṣṭau vasavaḥ, kṣi̍tā i̱ti. yathartvevāgnerarcirvarṇa̍viśe̱ṣāḥ.
nīlārciśca pītakā̎rciśce̱ti. atha vāyorekādaśapuruṣasyaikādaśa̍strīka̱sya.
prabhrājamānā vya̍vadā̱tāḥ..34..
yāśca vāsu̍kivai̱dyutāḥ. rajatāḥ paru̍ṣāḥ śyā̱māḥ. kapilā a̍tilo̱hitāḥ.
ūrdhvā avapa̍tantā̱śca. vaidyuta i̍tyekā̱daśa. nainaṃ vaidyuto̍ hina̱sti.
ya e̍vaṃ ve̱da. sa hovāca vyāsaḥ pā̍rāśa̱ryaḥ.
vidyudvadhamevāhaṃ mṛtyumai̎cchami̱ti. na tvakā̍maṃ ha̱nti..35..
ya e̍vaṃ ve̱da. atha ga̍ndharva̱gaṇāḥ. svāna̱bhrāṭ.
aṅghā̍ri̱rbambhā̍riḥ. hasta̱ḥ suha̍staḥ. kṛśā̍nurvi̱śvāva̍suḥ.
mūrdhanvānthsū̎ryava̱rcāḥ. kṛtirityekādaśa ga̍ndharva̱gaṇāḥ.
devāśca ma̍hāde̱vāḥ. raśmayaśca devā̍ gara̱giraḥ..36..
nainaṃ garo̍ hina̱sti. ya e̍vaṃ ve̱da.
gau̱rī mi̍māya sali̱lāni̱ takṣa̍tī. eka̍padī dvi̱padī̱ sā catu̍ṣpadī.
a̱ṣṭāpa̍dī̱ nava̍padī babhū̱vuṣī̎. sahasrākṣarā parame vyo̍manni̱ti.
vāco̍ viśe̱ṣaṇam. atha nigada̍vyākhyā̱tāḥ.
tānanukra̍miṣyā̱maḥ. va̱rāhava̍ḥ svata̱pasaḥ..37..
vi̱dyunma̍haso̱ dhūpa̍yaḥ. śvāpayo gṛhamedhā̎ścetye̱te.
ye̱ ceme'śi̍mivi̱dviṣaḥ. parjanyāḥ sapta pṛthivīmabhiva̍rṣa̱nti.
vṛṣṭi̍bhiri̱ti. etayaiva vibhaktivi̍parī̱tāḥ. sa̱ptabhi̱rvā tai̍rudī̱ritāḥ.
amūm̐llokānabhiva̍rṣa̱nti. teṣā̍meṣā̱ bhava̍ti. sa̱mā̱name̱taduda̍kam..38..
u̱ccaitya̍va̱cāha̍bhiḥ. bhūmi̍ṃ pa̱rjanyā̱ jinva̍nti. divaṃ jinvantyagna̍ya i̱ti.
yadakṣa̍raṃ bhū̱takṛ̍tam. viśve̍ devā u̱pāsa̍te. ma̱harṣi̍masya go̱ptāram̎.
ja̱mada̍gni̱maku̍rvata. ja̱mada̍gni̱rāpyā̍yate.
chando̍bhiścaturutta̱raiḥ. rājña̱ḥ soma̍sya tṛ̱ptāsa̍ḥ..39..
brahma̍ṇā vī̱ryā̍vatā. śi̱vā na̍ḥ pra̱diśo̱ diśa̍ḥ.
taccha̱ṃ yorāvṛ̍ṇīmahe. gā̱tuṃ ya̱jñāya̍. gā̱tuṃ ya̱jñapa̍taye.
daivī̎ sva̱stira̍stu naḥ. sva̱stirmānu̍ṣebhyaḥ. ū̱rdhvaṃ ji̍gātu bheṣa̱jam.
śaṃ no̍ astu dvi̱pade̎. śaṃ catu̍ṣpade.
somapā(3) asomapā(3) iti nigada̍vyākhyā̱tāḥ..40..
Anuvāka 10
sa̱ha̱sra̱vṛdi̍yaṃ bhū̱miḥ. pa̱raṃ vyo̍ma sa̱hasra̍vṛt. a̱śvinā̍ bhujyū̍nāsa̱tyā.
vi̱śvasya̍ jaga̱taspa̍tī. jāyā bhūmiḥ pa̍tirvyo̱ma. mi̱thuna̍ntā a̱turya̍thuḥ.
putro bṛhaspa̍tī ru̱draḥ. sa̱ramā̍ iti̍ strīpu̱mam.
śu̱kraṃ vā̍ma̱nyadya̍ja̱taṃ vā̍ma̱nyat. viṣu̍rūpe̱ aha̍nī̱ dyauri̍va sthaḥ..41..
viśvā̱ hi mā̱yā ava̍thaḥ svadhāvantau.
bha̱drā vā̎ṃ pūṣaṇāvi̱ha rā̱tira̍stu. vāsā̎tyau ci̱trau jaga̍to ni̱dhānau̎.
dyāvā̍bhūmī ca̱ratha̍ḥ sa̱ṃ sakhā̍yau. tāva̱śvinā̍ rā̱sabhā̎śvā̱ hava̍ṃ me.
śu̱bha̱spa̱tī̱ ā̱gata̍ṃ sū̱ryayā̍ sa̱ha. tyugro̍ha bhu̱jyuma̍śvinodame̱ghe.
ra̱yiṃ na kaści̍nmamṛ̱vāṃ(2) avā̍hāḥ. tamū̍hathurnau̱bhirā̎tma̱nvatī̍bhiḥ.
a̱nta̱ri̱kṣa̱pruḍbhi̱rapo̍dakābhiḥ..42..
ti̱sraḥ, kṣapa̱strirahā̍ti̱vraja̍dbhiḥ. nāsa̍tyā bhu̱jyumū̍hathuḥ pata̱ṅgaiḥ.
sa̱mu̱drasya̱ dhanva̍nnā̱rdrasya̍ pā̱re. tri̱bhīrathai̎ḥ śa̱tapa̍dbhi̱ḥ ṣaḍa̍śvaiḥ.
sa̱vi̱tāra̱ṃ vita̍nvantam. anu̍badhnāti śāmba̱raḥ. āpapūrṣamba̍raścai̱va.
sa̱vitā̍repa̱so̍'bhavat. tyaṃ sutṛptaṃ vi̍ditvai̱va. ba̱huso̍ma gi̱raṃ va̍śī..43..
anveti tugro va̍kriyā̱ntam. āyasūyānthsoma̍tṛphsu̱ṣu. sa saṅgrāmastamo̎dyo'tyo̱taḥ.
vāco gāḥ pi̍pāti̱ tat. sa tadgobhiḥ stavā̎'tyetya̱nye. ra̱kṣasā̍nanvi̱tāśca̍ ye.
a̱nveti̱ pari̍vṛtyā̱'staḥ. e̱vame̱tau stho̍ aśvinā.
te e̱te dyu̍ḥ pṛthi̱vyoḥ. aha̍raha̱rgarbha̍ṃ dadhāthe..44..
tayo̍re̱tau va̱thsāva̍horā̱tre. pṛ̱thi̱vyā aha̍ḥ. di̱vo rātri̍ḥ.
tā avi̍sṛṣṭau. dampa̍tī e̱va bha̍vataḥ. tayo̍re̱tau va̱thsau.
a̱gniścā̍''di̱tya̱śca̍. rā̱trerva̱thsaḥ. śve̱ta ā̍di̱tyaḥ. ahno̱'gniḥ..45..
tā̱mro a̍ru̱ṇaḥ. tā avi̍sṛṣṭau. dampa̍tī e̱va bha̍vataḥ.
tayo̍re̱tau va̱thsau. vṛ̱traśca̍ vaidyu̱taśca̍. a̱gnervṛ̱traḥ. vai̱dyuta̍ ādi̱tyasya̍.
tā avi̍sṛṣṭau. dampa̍tī e̱va bha̍vataḥ. tayo̍re̱tau va̱thsau..46..
u̱ṣmā ca̍ nīhā̱raśca̍. vṛ̱trasyo̱ṣmā. vai̱dyu̱tasya̍ nīhā̱raḥ.
tau tāve̱va prati̍padyete. seyaṃ rātrī̍ ga̱rbhiṇī̍ pu̱treṇa̱ saṃva̍sati.
tasyā̱ vā e̱tadu̱lbaṇam̎. yadrātrau̍ ra̱śmaya̍ḥ.
yathā̱ gorga̱rbhiṇyā̍ u̱lbaṇam̎. e̱vame̱tasyā̍ u̱lbaṇam̎.
prajayiṣṇuḥ prajayā ca paśubhi̍śca bha̱vati.
ya e̍vaṃ ve̱da. etamudyantamapiya̍ntaṃ ce̱ti.
ādityaḥ puṇya̍sya va̱thsaḥ. atha pavi̍trāṅgi̱rasaḥ..47..
Anuvāka 11
pa̱vitra̍vanta̱ḥ pari̱vāja̱māsa̍te. pi̱taiṣā̎ṃ pra̱tno a̱bhira̍kṣati vra̱tam.
ma̱haḥ sa̍mu̱draṃ varu̍ṇasti̱roda̍dhe. dhīrā̍ iccheku̱rdharu̍ṇeṣvā̱rabham̎.
pa̱vitra̍ṃ te̱ vita̍ta̱ṃ brahma̍ṇa̱spate̎. prabhu̱rgātrā̍ṇi̱ parye̍ṣivi̱śvata̍ḥ.
ata̍ptatanū̱rna tadā̱mo a̍śnute. śṛ̱tāsa̱ idvaha̍nta̱stathsamā̍śata.
bra̱hmā de̱vānā̎m. asa̍taḥ sa̱dye tata̍kṣuḥ..48..
ṛṣa̍yaḥ sa̱ptātri̍śca̱ yat. sarve'trayo a̍gastya̱śca.
nakṣa̍trai̱ḥ śaṅkṛ̍to'vasan. atha̍ savitu̱ḥ śyāvāśva̱syāvarti̍kāmasya.
a̱mī ya ṛkṣā̱ nihi̍tāsa u̱ccā. nakta̱ṃ dadṛ̍śre̱ kuha̍ci̱ddive̍yuḥ.
ada̍bdhāni̱ varu̍ṇasya vra̱tāni̍. vi̱cā̱kaśa̍cca̱ndramā̱ nakṣa̍trameti.
tathsa̍vi̱turvare̎ṇyam. bhargo̍ de̱vasya̍ dhīmahi..49..
dhiyo̱ yo na̍ḥ praco̱dayā̎t. tathsa̍vi̱turvṛ̍ṇīmahe.
va̱yaṃ de̱vasya̱ bhoja̍nam. śreṣṭha̍ṃ sarva̱dhāta̍mam.
tura̱ṃ bhaga̍sya dhīmahi. apā̍gūhata savitā̱ tṛbhīn̍.
sarvā̎ndi̱vo andha̍saḥ. nakta̱ṃ tānya̍bhavandṛ̱śe.
asthya̱sthnā sambha̍viṣyāmaḥ. nāma̱ nāmai̱va nā̱ma me̎..50..
napuṃsa̍ka̱ṃ pumā̱ṃstrya̍smi. sthāva̍ro'smyatha̱ jaṅga̍maḥ.
ya̱je'yakṣi̱ yaṣṭā̱he ca̍. mayā̍ bhū̱tānya̍yakṣata.
pa̱śavo̍ mama̍ bhūtā̱ni. anūbandhyo'smya̍haṃ vi̱bhuḥ.
striya̍ḥ sa̱tīḥ. tā u̍me pu̱ṃsa ā̍huḥ.
paśya̍dakṣa̱ṇvānnavice̍tada̱ndhaḥ. ka̱viryaḥ pu̱traḥ sa i̱mā ci̍keta..51..
yastā vi̍jā̱nāthsa̍vi̱tuḥ pi̱tāsa̍t. a̱ndho maṇima̍vindat.
tama̍naṅguli̱rāva̍yat. a̱grī̱vaḥ pratya̍muñcat.
tamaji̍hvā a̱saśca̍ta. ūrdhvamūlama̍vākchā̱kham.
vṛ̱kṣaṃ yo̍ veda̱ sampra̍ti. na sa jātu jana̍ḥ śradda̱dhyāt.
mṛ̱tyurmā̍ māra̱yādi̍tiḥ. hasitaṃ rudi̍taṃ gī̱tam..52..
vīṇā̍paṇava̱lāsi̍tam. mṛ̱taṃ jī̱vaṃ ca̍ yatki̱ñcit.
a̱ṅgāni̍ sneva̱ viddhi̍ tat. atṛ̍ṣya̱ṃstṛṣya̍dhyāyat.
a̱smājjā̱tā me̍ mithū̱ carann̍. putro nirṛtyā̍ vaide̱haḥ.
a̱cetā̍ yaśca̱ ceta̍naḥ. sa̱ taṃ maṇima̍vindat.
so̍'naṅguli̱rāva̍yat. so̱'̱grī̱vaḥ pratya̍muñcat..53..
so'ji̍hvo a̱saśca̍ta. naitamṛṣiṃ viditvā naga̍raṃ pra̱viśet.
ya̍di pra̱viśet. mi̱thau cari̍tvā pra̱viśet.
tathsambhava̍sya vra̱tam. ā̱tama̍gne ra̱thaṃ ti̍ṣṭha.
ekā̎śvameka̱yoja̍nam. ekacakra̍meka̱dhuram.
vā̱tadhrā̍jiga̱tiṃ vi̍bho. na̱ ri̱ṣyati̍ na vya̱thate..54..
nā̱syākṣo̍ yātu̱ sajja̍ti. yacchvetā̎n rohi̍tāṃścā̱gneḥ.
ra̱the yu̍ktvā'dhi̱tiṣṭha̍ti. ekayā ca daśabhiśca̍ svabhū̱te.
dvābhyāmiṣṭaye vi̍ṃśatyā̱ ca. tisṛbhiśca vahase tri̍ṃśatā̱ ca.
niyudbhirvāyaviha tā̍ vimu̱ñca..55..
Anuvāka 12
āta̍nuṣva̱ prata̍nuṣva. u̱ddhamā''dha̍ma̱ sandha̍ma.
āditye candra̍varṇā̱nām. garbha̱mādhe̍hi̱ yaḥ pumān̍.
i̱taḥ si̱ktaṃ sūrya̍gatam. ca̱ndrama̍se̱ rasa̍ṃ kṛdhi.
vārādaṃ jana̍yāgre̱'gnim. ya eko̍ rudra̱ ucya̍te.
a̱sa̱ṅkhyā̱tāḥ sa̍hasrā̱ṇi. sma̱ryate̍ na ca̱ dṛśya̍te..56..
e̱vame̱taṃ ni̍bodhata. ā ma̱ndrairi̍ndra̱ hari̍bhiḥ.
yā̱hi ma̱yūra̍romabhiḥ. mā tvā kecinniyemuri̍nna pā̱śinaḥ.
da̱dha̱nveva̱ tā i̍hi. mā ma̱ndrairi̍ndra̱ hari̍bhiḥ.
yā̱mi ma̱yūra̍romabhiḥ. mā mā kecinniyemuri̍nna pā̱śinaḥ.
ni̱dha̱nveva̱ {tāṃ(2)} i̍mi. aṇubhiśca ma̍hadbhi̱śca..57..
ni̱ghṛṣvai̍rasa̱māyu̍taiḥ. kālairharitva̍māpa̱nnaiḥ.
indrā''yā̍hi sa̱hasra̍yuk. a̱gnirvi̱bhrāṣṭi̍vasanaḥ.
vā̱yuḥ śveta̍sikadru̱kaḥ. sa̱ṃva̱thsa̱ro vi̍ṣū̱varṇai̎ḥ.
nityā̱ste'nuca̍rāsta̱va. subrahmaṇyoṃ subrahmaṇyoṃ su̍brahma̱ṇyom.
indrā''gaccha hariva āgaccha me̍dhāti̱theḥ. meṣa vṛṣaṇaśva̍sya me̱ne..58..
gaurāvaskandinnahalyā̍yai jā̱ra. kauśikabrāhmaṇa gautama̍bruvā̱ṇa.
a̱ru̱ṇāśvā̍ i̱hāga̍tāḥ. vasa̍vaḥ pṛthivi̱kṣita̍ḥ.
a̱ṣṭaudi̱gvāsa̍so̱'gnaya̍ḥ. agniśca jātavedā̎ścetye̱te.
tāmrāśvā̎stāmra̱rathāḥ. tāmravarṇā̎stathā̱'sitāḥ.
daṇḍahastā̎ḥ khāda̱gdataḥ. ito rudrā̎ḥ parā̱ṅgatāḥ..59..
uktaṃ sthānaṃ pramāṇaṃ ca̍ pura̱ ita. bṛha̱spati̍śca savi̱tā ca̍.
vi̱śvarū̍pairi̱hā''ga̍tām. rathe̍nodaka̱vartma̍nā.
a̱phsuṣā̍ iti̱ taddva̍yoḥ. ukto veṣo̍ vāsā̱ṃsi ca.
kālāvayavānāmita̍ḥ pratī̱cyā. vāsātyā̍ itya̱śvinoḥ.
ko'ntarikṣe śabdaṃ ka̍rotī̱ti. vāsiṣṭo rauhiṇo mīmā̍ṃsāṃ ca̱kre.
tasyai̱ṣā bhava̍ti. vā̱śreva̍ vi̱dyuditi̍.
brahma̍ṇa u̱dara̍ṇamasi. brahma̍ṇa udī̱raṇa̍masi.
brahma̍ṇa ā̱stara̍ṇamasi. brahma̍ṇa upa̱stara̍ṇamasi..60..
Anuvāka 13
a̱ṣṭayo̍nīma̱ṣṭapu̍trām. a̱ṣṭapa̍tnīmi̱māṃ mahī̎m.
a̱haṃ veda̱ na me̍ mṛtyuḥ. na cāmṛ̍tyura̱ghā''ha̍rat.
a̱ṣṭayo̎nya̱ṣṭapu̍tram. a̱ṣṭapa̍di̱dama̱ntari̍kṣam.
a̱haṃ veda̱ na me̍ mṛtyuḥ. na cāmṛ̍tyura̱ghā''ha̍rat.
a̱ṣṭayo̍nīma̱ṣṭapu̍trām. a̱ṣṭapa̍tnīma̱mūṃ divam̎..61..
a̱haṃ veda̱ na me̍ mṛtyuḥ. na cāmṛ̍tyura̱ghā''ha̍rat.
su̱trāmā̍ṇaṃ ma̱hīmū̱ ṣu. adi̍ti̱rdyauradi̍tira̱ntari̍kṣam.
adi̍tirmā̱tā sa pi̱tā sa pu̱traḥ. viśve̍ de̱vā adi̍ti̱ḥ pañca̱janā̎ḥ.
adi̍tirjā̱tamadi̍ti̱rjani̍tvam. a̱ṣṭau pu̱trāso̱ adi̍teḥ.
ye jā̱tāsta̱nva̍ḥ pari̍. de̱vāṃ(2) upa̍praithsa̱ptabhi̍ḥ..62..
pa̱rā̱ mā̱rtā̱ṇḍamāsya̍t. sa̱ptabhi̍ḥ pu̱trairadi̍tiḥ.
upa̱praitpū̱rvya̍ṃ yugam̎. pra̱jāyai̍ mṛ̱tyave ta̍t.
pa̱rā̱ mā̱rtā̱ṇḍamābha̍ra̱diti̍. tānanukra̍miṣyā̱maḥ.
mi̱traśca̱ varu̍ṇaśca. dhā̱tā cā̎rya̱mā ca̍.
aṃśa̍śca̱ bhaga̍śca. indraśca vivasvā̍ṃścetye̱te.
hi̱ra̱ṇya̱ga̱rbho ha̱ṃsaḥ śu̍ci̱ṣat.
brahma̍jajñā̱naṃ taditpa̱damiti̍. ga̱rbhaḥ prā̍jāpa̱tyaḥ.
atha̱ puru̍ṣaḥ sa̱pta puru̍ṣaḥ..63..
Anuvāka 14
yo'sau̍ ta̱pannu̱deti̍. sa sarve̍ṣāṃ bhū̱tānā̎ṃ prā̱ṇānā̱dāyo̱deti̍.
mā me̎ pra̱jāyā̱ mā pa̍śū̱nām. mā mama̍ prā̱ṇānā̱dāyoda̍gāḥ.
a̱sau yo̎'sta̱meti̍. sa sarve̍ṣāṃ bhū̱tānā̎ṃ prā̱ṇānā̱dāyā̱stameti̍.
mā me̎ pra̱jāyā̱ mā pa̍śū̱nām. mā mama̍ prā̱ṇānā̱dāyāsta̍ṃ gāḥ.
a̱sau ya ā̱pūrya̍ti. sa sarve̍ṣāṃ bhū̱tānā̎ṃ prā̱ṇairā̱pūrya̍ti..64..
mā me̎ pra̱jāyā̱ mā pa̍śū̱nām. mā mama̍ prā̱ṇairā̱pūri̍ṣṭhāḥ.
a̱sau yo̍'pa̱kṣīya̍ti. sa sarve̍ṣāṃ bhū̱tānā̎ṃ prā̱ṇairapa̍kṣīyati.
mā me̎ pra̱jāyā̱ mā pa̍śū̱nām. mā mama̍ prā̱ṇairapa̍kṣeṣṭhāḥ.
a̱mūni̱ nakṣa̍trāṇi. sarve̍ṣāṃ bhū̱tānā̎ṃ prā̱ṇairapa̍prasarpanti̱ cothsa̍rpanti ca.
mā me̎ pra̱jāyā̱ mā pa̍śū̱nām. mā mama̍ prā̱ṇairapa̍prasṛpata̱ mothsṛ̍pata..65..
i̱me māsā̎ścārdhamā̱sāśca̍. sarve̍ṣāṃ bhū̱tānā̎ṃ prā̱ṇairapa̍prasarpanti̱ cothsa̍rpanti ca.
mā me̎ pra̱jāyā̱ mā pa̍śū̱nām. mā mama̍ prā̱ṇairapa̍prasṛpata̱ mothsṛ̍pata.
i̱ma ṛ̱tava̍ḥ. sarve̍ṣāṃ bhū̱tānā̎ṃ prā̱ṇairapa̍prasarpanti̱ cothsa̍rpanti ca.
मा मे᳚ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒नाम्। मा मम॑ प्रा॒णैरप॑प्रसृपत॒ मोथ्सृ॑पत।
अ॒यꣳ सं॑वथ्स॒रः। सर्वे॑षां भू॒तानां᳚ प्रा॒णैरप॑प्रसर्पति॒ चोथ्स॑र्पति च॥६६॥
मा मे᳚ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒नाम्। मा मम॑ प्रा॒णैरप॑प्रसृप॒ मोथ्सृ॑प।
इ॒दमहः॑। सर्वे॑षां भू॒तानां᳚ प्रा॒णैरप॑प्रसर्पति॒ चोथ्स॑र्पति च।
मा मे᳚ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒नाम्। मा मम॑ प्रा॒णैरप॑प्रसृप॒ मोथ्सृ॑प।
इ॒यꣳ रात्रिः॑। सर्वे॑षां भू॒तानां᳚ प्रा॒णैरप॑प्रसर्पति॒ चोथ्स॑र्पति च।
मा मे᳚ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒नाम्। मा मम॑ प्रा॒णैरप॑प्रसृप॒ मोथ्सृ॑प।
ॐ भूर्भुवः॒ स्वः॑। एतद्वो मिथुनं मा नो मिथु॑नꣳ री॒ढ्वम्॥६७॥
Anuvāka 15
अथाऽऽदित्यस्याष्टपु॑रुष॒स्य।
वसूनामादित्यानाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
रुद्राणामादित्यानाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
आदित्यानामादित्यानाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
सताꣳ॑ सत्या॒नाम्। आदित्यानाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
अभिधून्वता॑मभि॒घ्नताम्। वातव॑तां म॒रुताम्।
आदित्यानाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
ऋभूणामादित्यानाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
विश्वेषां᳚ देवा॒नाम्। आदित्यानाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
संवथ्सर॑स्य स॒वितुः। आदित्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
ॐ भूर्भुवः॒ स्वः॑। रश्मयो वो मिथुनं मा नो मिथु॑नꣳ री॒ढ्वम्॥६८॥
Anuvāka 16
आरोगस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि। भ्राजस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
पटरस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि। पतङ्गस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
स्वर्णरस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि। ज्योतिषीमतस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
विभासस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि। कश्यपस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
ॐ भूर्भुवः॒ स्वः॑। आपो वो मिथुनं मा नो मिथु॑नꣳ री॒ढ्वम्॥६९॥
Anuvāka 17
अथ वायोरेकादशपुरुषस्यैकादश॑स्त्रीक॒स्य।
प्रभ्राजमानानाꣳ रुद्राणाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
व्यवदातानाꣳ रुद्राणाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
वासुकिवैद्युतानाꣳ रुद्राणाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
रजतानाꣳ रुद्राणाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
परुषाणाꣳ रुद्राणाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
श्यामानाꣳ रुद्राणाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
कपिलानाꣳ रुद्राणाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
अतिलोहितानाꣳ रुद्राणाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
ऊर्ध्वानाꣳ रुद्राणाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि॥७०॥
अवपतन्तानाꣳ रुद्राणाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
वैद्युतानाꣳ रुद्राणाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
प्रभ्राजमानीनाꣳ रुद्राणीनाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
व्यवदातीनाꣳ रुद्राणीनाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
वासुकिवैद्युतीनाꣳ रुद्राणीनाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
रजतानाꣳ रुद्राणीनाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
परुषाणाꣳ रुद्राणीनाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
श्यामानाꣳ रुद्राणीनाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
कपिलानाꣳ रुद्राणीनाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
अतिलोहितीनाꣳ रुद्राणीनाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
ऊर्ध्वानाꣳ रुद्राणीनाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
अवपतन्तीनाꣳ रुद्राणीनाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
वैद्युतीनाꣳ रुद्राणीनाꣴ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
ॐ भूर्भुवः॒ स्वः॑। रूपाणि वो मिथुनं मा नो मिथु॑नꣳ री॒ढ्वम्॥७१॥
Anuvāka 18
अथाग्ने॑रष्टपु॑रुष॒स्य।
अग्नेः पूर्वदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
जातवेदस उपदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
सहोजसो दक्षिणदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
अजिराप्रभव उपदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
वैश्वानरस्यापरदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
नर्यापस उपदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
पङ्क्तिराधस उदग्दिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
विसर्पिण उपदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि।
ॐ भूर्भुवः॒ स्वः॑। दिशो वो मिथुनं मा नो मिथु॑नꣳ री॒ढ्वम्॥७२॥
Anuvāka 19
दक्षिणपूर्वस्यां दिशि विस॑र्पी न॒रकः। तस्मान्नः प॑रिपा॒हि।
दक्षिणापरस्यां दिश्यविस॑र्पी न॒रकः। तस्मान्नः प॑रिपा॒हि।
उत्तरपूर्वस्यां दिशि विषा॑दी न॒रकः। तस्मान्नः प॑रिपा॒हि।
उत्तरापरस्यां दिश्यविषा॑दी न॒रकः। तस्मान्नः प॑रिपा॒हि।
आ यस्मिन्थ्सप्त वासवा इन्द्रियाणि शतक्रत॑वित्ये॒ते॥७३॥
Anuvāka 20
इ॒न्द्र॒घो॒षा वो॒ वसु॑भिः पु॒रस्ता॒दुप॑दधताम्।
mano̍javaso vaḥ pi̱tṛbhi̍rdakṣiṇa̱ta upa̍dadhatām.
prace̍tā vo ru̱draiḥ pa̱ścādupa̍dadhatām.
vi̱śvaka̍rmā va ādi̱tyairu̍ttara̱ta upa̍dadhatām.
tvaṣṭā̍ vo rū̱pairu̱pari̍ṣṭā̱dupa̍dadhatām.
saṃjñānaṃ vaḥ pa̍ścādi̱ti. ā̱di̱tyaḥ sarvo̱'gniḥ pṛ̍thi̱vyām.
vā̱yura̱ntari̍kṣe. sūryo̍ di̱vi. ca̱ndramā̍ di̱kṣu.
nakṣa̍trāṇi̱ svalo̱ke. e̱vā hye̍va. e̱vā hya̍gne.
e̱vā hi vā̍yo. e̱vā hī̎ndra. e̱vā hi pū̍ṣan. e̱vā hi de̍vāḥ..74..
Anuvāka 21
āpa̍māpāma̱paḥ sarvā̎ḥ. a̱smāda̱smādi̱to'muta̍ḥ.
a̱gnirvā̱yuśca̱ sūrya̍śca. sa̱ha sa̍ñcaska̱rarddhi̍yā.
vā̱yvaśvā̍ raśmi̱pata̍yaḥ. marī̎cyātmāno̱ adru̍haḥ.
de̱vīrbhu̍vana̱sūva̍rīḥ. pu̱tra̱va̱tvāya̍ me suta.
mahānāmnīrma̍hāmā̱nāḥ. ma̱ha̱so ma̍hasa̱ḥ sva̍ḥ..75..
de̱vīḥ pa̍rjanya̱sūva̍rīḥ. pu̱tra̱va̱tvāya̍ me suta.
a̱pāśnyu̍ṣṇima̱pā rakṣa̍ḥ. a̱pāśnyu̍ṣṇima̱pā ragham̎.
apā̎ghrā̱mapa̍cā̱vartim̎. apa̍de̱vīri̱to hi̍ta.
vajra̍ṃ de̱vīrajī̍tāṃśca. bhuva̍naṃ deva̱sūva̍rīḥ.
ā̱di̱tyānadi̍tiṃ de̱vīm. yoni̍nordhvamu̱dīṣa̍ta..76..
bha̱draṃ karṇe̍bhiḥ śṛṇu̱yāma̍ devāḥ. bha̱draṃ pa̍śyemā̱kṣabhi̱ryaja̍trāḥ.
sthi̱rairaṅgai̎stuṣṭu̱vāṃsa̍sta̱nūbhi̍ḥ. vyaśe̍ma de̱vahi̍ta̱ṃ yadāyu̍ḥ.
sva̱sti na̱ indro̍ vṛ̱ddhaśra̍vāḥ. sva̱sti na̍ḥ pū̱ṣā vi̱śvave̍dāḥ.
sva̱sti na̱stārkṣyo̱ ari̍ṣṭanemiḥ. sva̱sti no̱ bṛha̱spati̍rdadhātu.
ke̱tavo̱ aru̍ṇāsaśca. ṛ̱ṣa̱yo vāta̍raśa̱nāḥ.
pra̱ti̱ṣṭhāṃ śa̱tadhā̍ hi. sa̱māhi̍tāso sahasra̱dhāya̍sam.
śi̱vā na̱ḥ śanta̍mā bhavantu. di̱vyā āpa̱ oṣa̍dhayaḥ.
su̱mṛ̱ḍī̱kā sara̍svati. mā te̱ vyo̍ma sa̱ndṛśi̍..77..
Anuvāka 22
yo̍'pāṃ puṣpa̱ṃ veda̍. puṣpa̍vān pra̱jāvā̎n paśu̱mān bha̍vati.
ca̱ndramā̱ vā a̱pāṃ puṣpam̎. puṣpa̍vān pra̱jāvā̎n paśu̱mān bha̍vati.
ya e̱vaṃ veda̍. yo̍'pāmā̱yata̍na̱ṃ veda̍.
ā̱yata̍navān bhavati. a̱gnirvā a̱pāmā̱yata̍nam.
ā̱yata̍navān bhavati. yo̎'gnerā̱yata̍na̱ṃ veda̍..78..
ā̱yata̍navān bhavati. āpo̱ vā a̱gnerā̱yata̍nam.
ā̱yata̍navān bhavati. ya e̱vaṃ veda̍.
yo̍'pāmā̱yata̍na̱ṃ veda̍. ā̱yata̍navān bhavati.
vā̱yurvā a̱pāmā̱yata̍nam. ā̱yata̍navān bhavati.
yo vā̱yorā̱yata̍na̱ṃ veda̍. ā̱yata̍navān bhavati..79..
āpo̱ vai vā̱yorā̱yata̍nam. ā̱yata̍navān bhavati.
ya e̱vaṃ veda̍. yo̍'pāmā̱yata̍na̱ṃ veda̍.
ā̱yata̍navān bhavati. a̱sau vai tapa̍nna̱pāmā̱yata̍nam.
ā̱yata̍navān bhavati. yo̍'muṣya̱ tapa̍ta ā̱yata̍na̱ṃ veda̍.
ā̱yata̍navān bhavati. āpo̱ vā a̱muṣya̱ tapa̍ta ā̱yata̍nam..80..
ā̱yata̍navān bhavati. ya e̱vaṃ veda̍.
yo̍'pāmā̱yata̍na̱ṃ veda̍. ā̱yata̍navān bhavati.
ca̱ndramā̱ vā a̱pāmā̱yata̍nam. ā̱yata̍navān bhavati.
yaśca̱ndrama̍sa ā̱yata̍na̱ṃ veda̍. ā̱yata̍navān bhavati.
āpo̱ vai ca̱ndrama̍sa ā̱yata̍nam. ā̱yata̍navān bhavati..81..
ya e̱vaṃ veda̍. yo̍'pāmā̱yata̍na̱ṃ veda̍.
ā̱yata̍navān bhavati. nakṣa̍trāṇi̱ vā a̱pāmā̱yata̍nam.
ā̱yata̍navān bhavati. yo nakṣa̍trāṇāmā̱yata̍na̱ṃ veda̍.
ā̱yata̍navān bhavati. āpo̱ vai nakṣa̍trāṇāmā̱yata̍nam.
ā̱yata̍navān bhavati. ya e̱vaṃ veda̍..82..
yo̍'pāmā̱yata̍na̱ṃ veda̍. ā̱yata̍navān bhavati.
pa̱rjanyo̱ vā a̱pāmā̱yata̍nam. ā̱yata̍navān bhavati.
yaḥ pa̱rjanya̍syā̱'̱'̱yata̍na̱ṃ veda̍. ā̱yata̍navān bhavati.
āpo̱ vai pa̱rjanya̍syā̱'̱'̱yata̍nam. ā̱yata̍navān bhavati.
ya e̱vaṃ veda̍. yo̍'pāmā̱yata̍na̱ṃ veda̍..83..
ā̱yata̍navān bhavati. sa̱ṃva̱thsa̱ro vā a̱pāmā̱yata̍nam.
ā̱yata̍navān bhavati. yaḥ sa̍ṃvathsa̱rasyā̱'̱'̱yata̍na̱ṃ veda̍.
ā̱yata̍navān bhavati. āpo̱ vai sa̍ṃvathsa̱rasyā̱'̱'̱yata̍nam.
ā̱yata̍navān bhavati. ya e̱vaṃ veda̍.
yo̎'phsu nāva̱ṃ prati̍ṣṭhitā̱ṃ veda̍. pratye̱va ti̍ṣṭhati..84..
i̱me vai lo̱kā a̱phsu prati̍ṣṭhitāḥ. tade̱ṣā'bhyanū̎ktā.
a̱pāṃ rasa̱muda̍yaṃsan. sūrye̍ śu̱kraṃ sa̱mābhṛ̍tam.
a̱pāṃ rasa̍sya̱ yo rasa̍ḥ. taṃ vo̍ gṛhṇāmyutta̱mamiti̍.
i̱me vai lo̱kā a̱pāṃ rasa̍ḥ. te̍'muṣmi̍nnādi̱tye sa̱mābhṛ̍tāḥ.
jā̱nu̱da̱ghnīmu̍ttarave̱dīṃ khā̱tvā. a̱pāṃ pū̍rayi̱tvā gu̍lphada̱ghnam..85..
puṣkaraparṇaiḥ puṣkaradaṇḍaiḥ puṣkaraiśca̍ saṃstī̱rya. tasmi̍nvihā̱yase.
a̱gniṃ pra̱ṇīyo̍pasamā̱dhāya̍. bra̱hma̱vā̱dino̍ vadanti.
kasmā̎tpraṇī̱te'yama̱gniścī̱yate̎. sāpra̍ṇī̱te'yama̱phsu hyaya̍ṃ cī̱yate̎.
a̱sau bhuva̍ne̱'pyanā̍hitāgnire̱tāḥ. tama̱bhita̍ e̱tā a̱bīṣṭa̍kā̱ upa̍dadhāti.
a̱gni̱ho̱tre da̍rśapūrṇamā̱sayo̎ḥ. pa̱śu̱ba̱ndhe cā̍turmā̱syeṣu̍..86..
atho̍ āhuḥ. sarve̍ṣu yajñakra̱tuṣviti̍.
e̱taddha̍ sma̱ vā ā̍huḥ śaṇḍi̱lāḥ. kama̱gniṃ ci̍nute.
sa̱tri̱yama̱gniṃ ci̍nvā̱naḥ. sa̱ṃva̱thsa̱raṃ pra̱tyakṣe̍ṇa.
kama̱gniṃ ci̍nute. sā̱vi̱trama̱gniṃ ci̍nvā̱naḥ.
a̱mumā̍di̱tyaṃ pra̱tyakṣe̍ṇa. kama̱gniṃ ci̍nute..87..
nā̱ci̱ke̱tama̱gniṃ ci̍nvā̱naḥ.
prā̱ṇānpra̱tyakṣe̍ṇa. kama̱gniṃ ci̍nute. cā̱tu̱ṟho̱tri̱yama̱gniṃ ci̍nvā̱naḥ.
brahma̍ pra̱tyakṣe̍ṇa. kama̱gniṃ ci̍nute. vai̱śva̱sṛ̱jama̱gniṃ ci̍nvā̱naḥ.
śarī̍raṃ pra̱tyakṣe̍ṇa. kama̱gniṃ ci̍nute. u̱pā̱nu̱vā̱kya̍mā̱śuma̱gniṃ ci̍nvā̱naḥ..88..
i̱mām̐llo̱kānpra̱tyakṣe̍ṇa. kama̱gniṃ ci̍nute.
i̱mamā̍ruṇaketukama̱gniṃ ci̍nvā̱na iti̍. ya e̱vāsau.
i̱taścā̱'muta̍ścā'vyatīpā̱tī. tamiti̍.
yo̎'gnermi̍thū̱yā veda̍. mi̱thu̱na̱vānbha̍vati.
āpo̱ vā a̱gnermi̍thū̱yāḥ. mi̱thu̱na̱vānbha̍vati. ya e̱vaṃ veda̍..89..
Anuvāka 23
āpo̱ vā i̱damā̍santhsali̱lame̱va. sa pra̱jāpa̍ti̱reka̍ḥ puṣkarapa̱rṇe sama̍bhavat.
tasyānta̱rmana̍si kāma̱ḥ sama̍vartata. i̱daṃ sṛ̍jeya̱miti̍.
tasmā̱dyatpuru̍ṣo̱ mana̍sā'bhi̱gaccha̍ti. tadvā̱cā va̍dati.
tatkarma̍ṇā karoti. tade̱ṣā'bhyanū̎ktā.
kāma̱stadagre̱ sama̍varta̱tādhi̍. mana̍so̱ reta̍ḥ pratha̱maṃ yadāsī̎t..90..
sa̱to bandhu̱masa̍ti̱ nira̍vindan. hṛ̱di pra̱tīṣyā̍ ka̱vayo̍ manī̱ṣeti̍.
upai̍na̱ntadupa̍namati. yatkā̍mo̱ bhava̍ti. ya e̱vaṃ veda̍.
sa tapo̍'tapyata. sa tapa̍sta̱ptvā. śarī̍ramadhūnuta. tasya̱ yanmā̱ṃsamāsī̎t.
tato̍'ru̱ṇāḥ ke̱tavo̱ vāta̍raśa̱nā ṛṣa̍ya̱ uda̍tiṣṭhan..91..
ye nakhā̎ḥ. te vai̍khāna̱sāḥ. ye vālā̎ḥ. te vā̍lakhi̱lyāḥ.
yo rasa̍ḥ. so̍'pām. a̱nta̱ra̱taḥ kū̱rmaṃ bhū̱taṃ sarpa̍ntam.
tama̍bravīt. mama̱ vaitvaṅmā̱ṃsā. sama̍bhūt..92..
netya̍bravīt. pūrva̍me̱vāhami̱hāsa̱miti̍.
tatpuru̍ṣasya puruṣa̱tvam. sa sa̱hasra̍śīrṣā̱ puru̍ṣaḥ.
sa̱ha̱srā̱kṣaḥ sa̱hasra̍pāt. bhū̱tvoda̍tiṣṭhat.
tama̍bravīt. tvaṃ vai pūrva̍ṃ sama̍bhūḥ.
tvami̱daṃ pūrva̍ḥ kuru̱ṣveti̍. sa i̱ta ā̱dāyā''pa̍ḥ..93..
a̱ñja̱linā̍ pu̱rastā̍du̱pāda̍dhāt. e̱vā hye̱veti̍.
tata̍ ādi̱tya uda̍tiṣṭhat. sā prācī̱ dik.
athā̍ru̱ṇaḥ ke̱turda̍kṣiṇa̱ta u̱pāda̍dhāt.
e̱vā hyagna̱ iti̍. tato̱ vā a̱gniruda̍tiṣṭhat.
sā da̍kṣi̱ṇā dik. athā̍ru̱ṇaḥ ke̱tuḥ pa̱ścādu̱pāda̍dhāt.
e̱vā hi vāyo̱ iti̍..94..
tato̍ vā̱yuruda̍tiṣṭhat. sā pra̱tīcī̱ dik.
athā̍ru̱ṇaḥ ke̱turu̍ttara̱ta u̱pāda̍dhāt. e̱vā hīndreti̍.
tato̱ vā indra̱ uda̍tiṣṭhat. sodī̍cī̱ dik.
athā̍ru̱ṇaḥ ke̱turmadhya̍ u̱pāda̍dhāt. e̱vā hi pūṣa̱nniti̍.
tato̱ vai pū̱ṣoda̍tiṣṭhat. seyaṃ dik..95..
athā̍ru̱ṇaḥ ke̱turu̱pari̍ṣṭādu̱pāda̍dhāt. e̱vā hi devā̱ iti̍.
tato̍ devamanu̱ṣyāḥ pi̱tara̍ḥ. ga̱ndha̱rvā̱phsa̱rasa̱ścoda̍tiṣṭhan.
sordhvā dik. yā vi̱pruṣo̍ vi̱parā̍patan.
tābhyo'su̍rā̱ rakṣā̍ṃsi piśā̱cāścoda̍tiṣṭhan. tasmā̱tte parā̍bhavan.
vi̱pruḍbhyo̱ hi te sama̍bhavan. tade̱ṣā'bhyanū̎ktā..96..
āpo̍ ha̱ yadbṛ̍ha̱tīrgarbha̱māyann̍. dakṣa̱ṃ dadhā̍nā ja̱naya̍ntīḥ svaya̱mbhum.
tata̍ i̱medhyasṛ̍jyanta̱ sargā̎ḥ. adbhyo̱ vā i̱daṃ sama̍bhūt.
tasmā̍di̱daṃ sarva̱ṃ brahma̍ svaya̱mbhviti̍.
tasmā̍di̱daṃ sarva̱ṃ śithi̍lami̱vādhruva̍mivābhavat.
pra̱jāpa̍ti̱rvāva tat. ā̱tmanā̱''tmāna̍ṃ vi̱dhāya̍.
tade̱vānu̱prāvi̍śat. tade̱ṣā'bhyanū̎ktā..97..
vi̱dhāya̍ lo̱kān vi̱dhāya̍ bhū̱tāni̍. vi̱dhāya̱ sarvā̎ḥ pra̱diśo̱ diśa̍śca.
pra̱jāpa̍tiḥ prathama̱jā ṛ̱tasya̍. ā̱tmanā̱''tmāna̍ma̱bhi saṃvi̍ve̱śeti̍.
sarva̍me̱vedamā̱ptvā. sarva̍mava̱ruddhya̍.
tade̱vānu̱pravi̍śati. ya e̱vaṃ veda̍..98..
Anuvāka 24
catu̍ṣṭayya̱ āpo̍ gṛhṇāti. ca̱tvāri̱ vā a̱pāṃ rū̱pāṇi̍.
megho̍ vi̱dyut. sta̱na̱yi̱tnurvṛ̱ṣṭiḥ. tānye̱vāva̍rundhe.
ā̱tapa̍ti̱ varṣyā̍ gṛhṇāti. tāḥ pu̱rastā̱dupa̍dadhāti.
e̱tā vai bra̍hmavarca̱syā āpa̍ḥ. mu̱kha̱ta e̱va bra̍hmavarca̱samava̍rundhe.
tasmā̎nmukha̱to bra̍hmavarca̱sita̍raḥ..99..
kūpyā̍ gṛhṇāti. tā da̍kṣiṇa̱ta upa̍dadhāti.
e̱tā vai te̍ja̱svinī̱rāpa̍ḥ. teja̍ e̱vāsya̍ dakṣiṇa̱to da̍dhāti.
tasmā̱ddakṣi̱ṇo'rdha̍steja̱svita̍raḥ. sthā̱va̱rā gṛ̍hṇāti.
tāḥ pa̱ścādupa̍dadhāti. prati̍ṣṭhitā̱ vai sthā̍va̱rāḥ.
pa̱ścāde̱va prati̍tiṣṭhati. vaha̍ntīrgṛhṇāti..100..
tā u̍ttara̱ta upa̍dadhāti. oja̍sā̱ vā e̱tā vaha̍ntīri̱vodga̍tīri̱va ākūja̍tīri̱va dhāva̍ntīḥ.
oja̍ e̱vāsyo̎ttara̱to da̍dhāti. tasmā̱dutta̱ro'rdha̍ oja̱svita̍raḥ.
sa̱mbhā̱ryā gṛ̍hṇāti. tā madhya̱ upa̍dadhāti.
i̱yaṃ vai sa̍mbhā̱ryāḥ. a̱syāme̱va prati̍tiṣṭhati.
pa̱lva̱lyā gṛ̍hṇāti. tā u̱pari̍ṣṭādu̱pāda̍dhāti..101..
a̱sau vai pa̍lva̱yāḥ. a̱muṣyā̍me̱va prati̍tiṣṭhati.
di̱kṣūpa̍dadhāti. di̱kṣu vā āpa̍ḥ.
anna̱ṃ vā āpa̍ḥ. a̱dbhyo vā anna̍ṃ jāyate.
yade̱vādbhyo'nna̱ṃ jāya̍te. tadava̍rundhe.
taṃ vā e̱tama̍ru̱ṇāḥ ke̱tavo̱ vāta̍raśa̱nā ṛṣa̍yo'cinvan.
tasmā̍dāruṇake̱tuka̍ḥ..102..
tade̱ṣā'bhyanū̎ktā. ke̱tavo̱ aru̍ṇāsaśca.
ṛ̱ṣa̱yo vāta̍raśa̱nāḥ. pra̱ti̱ṣṭhāṃ śa̱tadhā̍ hi.
sa̱māhi̍tāso sahasra̱dhāya̍sa̱miti̍. śa̱taśa̍ścai̱va sa̱hasra̍śaśca̱ prati̍tiṣṭhati.
ya e̱tama̱gniṃ ci̍nu̱te. ya u̍cainame̱vaṃ veda̍..103..
Anuvāka 25
jā̱nu̱da̱ghnīmu̍ttarave̱dīṃ khā̱tvā. a̱pāṃ pū̍rayati.
a̱pāṃ sa̍rva̱tvāya̍. pu̱ṣka̱ra̱pa̱rṇaṃ ru̱kmaṃ puru̍ṣa̱mityupa̍dadhāti.
tapo̱ vai pu̍ṣkarapa̱rṇam. sa̱tyaṃ ru̱kmaḥ.
a̱mṛta̱ṃ puru̍ṣaḥ. e̱tāva̱dvā vā̎'sti.
yāva̍de̱tat. yāva̍de̱vāsti̍..104..
tadava̍rundhe. kū̱rmamupa̍dadhāti.
a̱pāme̱va medha̱mava̍rundhe. atho̎ sva̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai.
āpa̍māpāma̱paḥ sarvā̎ḥ. a̱smāda̱smādi̱to'muta̍ḥ.
a̱gnirvā̱yuśca̱ sūrya̍śca. sa̱ha sa̍ñcaska̱rarddhi̍yā̱ iti̍.
vā̱yvaśvā̍ raśmi̱pata̍yaḥ. lo̱kaṃ pṛ̍ṇacchi̱draṃ pṛ̍ṇa..105..
yāsti̱sraḥ pa̍rama̱jāḥ. i̱ndra̱gho̱ṣā vo̱ vasu̍bhire̱vāhye̱veti̍.
pañca̱cita̍ya̱ upa̍dadhāti. pāṅkto̱'gniḥ.
yāvā̍ne̱vāgniḥ. taṃ ci̍nute.
lo̱kaṃ pṛ̍ṇayā dvi̱tīyā̱mupa̍dadhāti. pañca̍ padā̱ vai vi̱rāṭ.
tasyā̱ vā i̱yaṃ pāda̍ḥ. a̱ntari̍kṣa̱ṃ pāda̍ḥ. dyauḥ pāda̍ḥ.
diśa̱ḥ pāda̍ḥ. pa̱rora̍jā̱ḥ pāda̍ḥ. vi̱rājye̱va prati̍tiṣṭhati.
ya e̱tama̱gniṃ ci̍nu̱te. ya u̍cainame̱vaṃ veda̍..106..
Anuvāka 26
a̱gniṃ pra̱ṇīyo̍pasamā̱dhāya̍. tama̱bhita e̱tā a̱bīṣṭakā̱ upa̍dadhāti.
a̱gni̱ho̱tre da̍rśapūrṇamā̱sayo̎ḥ. pa̱śu̱ba̱ndhe cā̍turmā̱syeṣu̍.
atho̍ āhuḥ. sarve̍ṣu yajñakra̱tuṣviti̍.
atha̍ ha smāhāru̱ṇaḥ svā̍ya̱mbhuva̍ḥ. sā̱vi̱traḥ sarvo̱'gnirityana̍nuṣaṅgaṃ manyāmahe.
nānā̱ vā e̱teṣā̎ṃ vī̱ryā̍ṇi. kama̱gniṃ ci̍nute..107..
sa̱tri̱yama̱gniṃ ci̍nvā̱naḥ. kama̱gniṃ ci̍nute.
sā̱vi̱trama̱gniṃ ci̍nvā̱naḥ. kama̱gniṃ ci̍nute.
nā̱ci̱ke̱tama̱gniṃ ci̍nvā̱naḥ. kama̱gniṃ ci̍nute.
cā̱tu̱ṟho̱tri̱yama̱gniṃ ci̍nvā̱naḥ. kama̱gniṃ ci̍nute.
vai̱śva̱sṛ̱jama̱gniṃ ci̍nvā̱naḥ. kama̱gniṃ ci̍nute..108..
u̱pā̱nu̱vā̱kya̍mā̱śuma̱gniṃ ci̍nvā̱naḥ. kama̱gniṃ ci̍nute.
i̱mamā̍ruṇaketukama̱gniṃ ci̍nvā̱na iti̍. vṛṣā̱ vā a̱gniḥ.
vṛṣā̍ṇau̱ saṃsphā̍layet. ha̱nyetā̎sya ya̱jñaḥ.
tasmā̱nnānu̱ṣajya̍ḥ. sotta̍rave̱diṣu̍ kra̱tuṣu̍ cinvīta.
u̱tta̱ra̱ve̱dyāṃ hya̍gniścī̱yate̎. pra̱jākā̍maścinvīta..109..
prā̱jā̱pa̱tyo vā e̱ṣo̎'gniḥ. prā̱jā̱pa̱tyāḥ pra̱jāḥ.
pra̱jāvā̎n bhavati. ya e̱vaṃ veda̍.
pa̱śukā̍maścinvīta. sa̱ṃjñāna̱ṃ vā e̱tat pa̍śū̱nām.
yadāpa̍ḥ. pa̱śū̱nāme̱va sa̱ṃjñāne̱'gniṃ ci̍nute.
pa̱śu̱mān bha̍vati. ya e̱vaṃ veda̍..110..
vṛṣṭi̍kāmaścinvīta. āpo̱ vai vṛṣṭi̍ḥ.
pa̱rjanyo̱ varṣu̍ko bhavati. ya e̱vaṃ veda̍.
ā̱ma̱yā̱vī ci̍nvīta. āpo̱ vai bhe̍ṣa̱jam.
bhe̱ṣa̱jame̱vāsmai̍ karoti. sarva̱māyu̍reti.
a̱bhi̱cara̍ṃścinvīta. vajro̱ vā āpa̍ḥ..111..
vajra̍me̱va bhrātṛ̍vyebhya̱ḥ praha̍rati. stṛ̱ṇu̱ta e̍nam.
teja̍skāmo̱ yaśa̍skāmaḥ. bra̱hma̱va̱rca̱sakā̍maḥ sva̱rgakā̍maścinvīta.
e̱tāva̱dvā vā̎'sti. yāva̍de̱tat.
yāva̍de̱vāsti̍. tadava̍rundhe.
tasyai̱tadvra̱tam. varṣa̍ti̱ na dhā̍vet..112..
a̱mṛta̱ṃ vā āpa̍ḥ. a̱mṛta̱syāna̍ntarityai.
nāphsu mūtra̍purī̱ṣaṃ ku̍ryāt. na niṣṭhī̍vet.
na vi̱vasa̍naḥ snāyāt. guhyo̱ vā e̱ṣo̎'gniḥ.
e̱tasyā̱gnerana̍tidāhāya. na pu̍ṣkarapa̱rṇāni̱ hira̍ṇya̱ṃ vā'dhi̱tiṣṭhe̎t.
e̱tasyā̱gnerana̍bhyārohāya. na kūrma̱syāśnī̍yāt.
noda̱kasyā̱ghātu̍kā̱nyena̍moda̱kāni̍ bhavanti. a̱ghātu̍kā̱ āpa̍ḥ.
ya e̱tama̱gniṃ ci̍nu̱te. ya u̍cainame̱vaṃ veda̍..113..
Anuvāka 27
i̱mānu̍ka̱ṃ bhu̍vanā sīṣadhema. indra̍śca̱ viśve̍ ca de̱vāḥ.
ya̱jñaṃ ca̍ nasta̱nvaṃ ca̍ pra̱jāṃ ca̍. ā̱di̱tyairindra̍ḥ sa̱ha sī̍ṣadhātu.
ā̱di̱tyairindra̱ḥ saga̍ṇo ma̱rudbhi̍ḥ. a̱smāka̍ṃ bhūtvavi̱tā ta̱nūnā̎m.
āpla̍vasva̱ prapla̍vasva. ā̱ṇḍībha̍vaja̱ mā mu̱huḥ.
sukhādīndu̍ḥkhani̱dhanām. prati̍muñcasva̱ svāṃ pu̱ram..114..
marī̍cayaḥ svāyambhu̱vāḥ. ye śa̍rī̱rāṇya̍kalpayan.
te te̍ de̱haṃ ka̍lpayantu. mā ca̍ te̱ khyāsma̍ tīriṣat.
utti̍ṣṭhata̱ mā sva̍pta. a̱gnimi̍cchadhva̱ṃ bhāra̍tāḥ.
rājña̱ḥ soma̍sya tṛ̱ptāsa̍ḥ. sūrye̍ṇa sa̱yujo̍ṣasaḥ.
yuvā̍ su̱vāsā̎ḥ. a̱ṣṭāca̍krā̱ nava̍dvārā..115..
de̱vānā̱ṃ pūra̍yo̱dhyā. tasyā̍ṃ hiraṇma̍yaḥ ko̱śaḥ.
sva̱rgo lo̱ko jyoti̱ṣā''vṛ̍taḥ. yo vai tā̎ṃ brahma̍ṇo ve̱da.
a̱mṛte̍nā''vṛ̱tāṃ pu̍rīm. tasmai̎ brahma ca̍ brahmā̱ ca.
ā̱yuḥ kīrti̍ṃ pra̱jāṃ da̍duḥ. vi̱bhrāja̍mānā̱ṃ hari̍ṇīm.
ya̱śasā̍ sampa̱rīvṛ̍tām. pura̍ṃ hiraṇma̍yīṃ bra̱hmā..116..
vi̱veśā̍'pa̱rāji̍tā. parāṅetya̍jyāma̱yī.
parāṅetya̍nāśa̱kī. i̱ha cā̍mutra̍ cānve̱ti.
vi̱dvānde̍vāsu̱rānu̍bha̱yān. yatku̍mā̱rī ma̱ndraya̍te.
ya̱dyo̱ṣidyatpa̍ti̱vratā̎. ari̍ṣṭa̱ṃ yatkiṃ ca̍ kri̱yate̎.
a̱gnistadanu̍vedhati. a̱śṛtā̍saḥ śṛ̍tāsa̱śca..117..
ya̱jvāno̱ ye'pya̍ya̱jvana̍ḥ. sva̍ryanto̱ nāpe̎kṣante.
indra̍ma̱gniṃ ca̍ ye vi̱duḥ. sika̍tā iva sa̱ṃyanti̍.
ra̱śmibhi̍ḥ samu̱dīri̍tāḥ. a̱smāllo̱kāda̍muṣmā̱cca.
ṛ̱ṣibhi̍radātpṛ̱śnibhi̍ḥ.
ape̍ta̱ vīta̱ vi ca̍ sarpa̱tāta̍ḥ. ye'tra̱ stha pu̍rā̱ṇā ye ca̱ nūta̍nāḥ.
aho̍bhira̱dbhira̱ktubhi̱rvya̍ktam..118..
ya̱mo da̍dātvava̱sāna̍masmai. nṛ mu̍ṇantu nṛpā̱tvarya̍ḥ.
a̱kṛ̱ṣṭā ye ca̱ kṛṣṭa̍jāḥ. ku̱mārī̍ṣu ka̱nīnī̍ṣu.
jā̱riṇī̍ṣu ca̱ ye hi̱tāḥ. reta̍ḥ pītā̱ āṇḍa̍pītāḥ.
aṅgā̍reṣu ca̱ ye hu̱tāḥ. u̱bhayā̎n putra̍pautra̱kān.
yu̱ve̱'haṃ ya̱marāja̍gān. śa̱taminnu śa̱rada̍ḥ..119..
ado̱ yadbrahma̍ vila̱bam. pi̱tṛ̱ṇāṃ ca̍ ya̱masya̍ ca.
varu̍ṇa̱syāśvi̍nora̱gneḥ. ma̱rutā̎ṃ ca vi̱hāya̍sām.
kā̱ma̱pra̱yava̍ṇaṃ me astu. sa hye̍vāsmi̍ sa̱nāta̍naḥ.
iti nāko brahmiśravo̍ rāyo̱ dhanam. pu̱trānāpo̍ de̱vīri̱hā''hi̍ta..120..
Anuvāka 28
viśī̎rṣṇī̱ṃ gṛdhra̍śīrṣṇīṃ ca. apeto̍ nirṛ̱tiṃ ha̍thaḥ.
paribādhaṃ śve̍taku̱kṣam. ni̱jaṅgha̍ṃ śaba̱loda̍ram.
sa̱ tān vā̱cyāya̍yā sa̱ha. agne̱ nāśa̍ya sa̱ndṛśa̍ḥ.
ī̱rṣyā̱sū̱ye bu̍bhu̱kṣām. ma̱nyuṃ kṛ̱tyāṃ ca̍ dīdhire.
rathe̍na kiṃśu̱kāva̍tā. agne̱ nāśa̍ya sa̱ndṛśa̍ḥ..121..
Anuvāka 29
pa̱rjanyā̍ya̱ pragā̍yata. di̱vaspu̱trāya̍ mī̱ḍhuṣe̎.
sa no̍ ya̱vasa̍micchatu. i̱daṃ vaca̍ḥ pa̱rjanyā̍ya sva̱rāje̎.
hṛ̱do a̱stvanta̍ra̱ntadyu̍yota. ma̱yo̱bhūrvāto̍ vi̱śvakṛ̍ṣṭayaḥ santva̱sme.
su̱pi̱ppa̱lā oṣa̍dhīrde̱vago̍pāḥ. yo garbha̱moṣa̍dhīnām.
gavā̎ṃ kṛ̱ṇotyarva̍tām. pa̱rjanya̍ḥ puru̱ṣīṇā̎m..122..
Anuvāka 30
puna̍rmāmaitvindri̱yam. puna̱rāyu̱ḥ puna̱rbhaga̍ḥ.
puna̱rbrāhma̍ṇamaitu mā. puna̱rdravi̍ṇamaitu mā.
yanme̱'dya reta̍ḥ pṛthi̱vīmaskān̍. yadoṣa̍dhīra̱pyasa̍ra̱dyadāpa̍ḥ.
i̱daṃ tatpuna̱rāda̍de. dī̱rghā̱yu̱tvāya̱ varca̍se.
yanme̱ reta̱ḥ prasi̍cyate. yanma̱ ājā̍yate̱ puna̍ḥ.
tena̍ māma̱mṛta̍ṃ kuru. tena̍ supra̱jasa̍ṃ kuru..123..
Anuvāka 31
a̱dbhyastiro̱'dhā'jā̍yata. tava̍ vaiśrava̱ṇaḥ sa̍dā.
tiro̍'dhehi sapa̱tnānna̍ḥ. ye apo̱'śnanti̍ keca̱na.
tvā̱ṣṭrīṃ mā̱yāṃ vai̎śrava̱ṇaḥ. ratha̍ṃ sahasra̱vandhu̍ram.
pu̱ru̱śca̱kraṃ saha̍srāśvam. āsthā̱yā''yā̍hi no ba̱lim.
yasmai̍ bhū̱tāni̍ ba̱limāva̍hanti. dhana̱ṃ gāvo̱ hasti̱ hira̍ṇya̱maśvān̍..124..
asā̍ma suma̱tau ya̱jñiya̍sya. śriya̱ṃ bibhra̱to'nna̍mukhīṃ vi̱rājam̎.
su̱da̱ṟśane ca̍ krau̱ñce ca̍. mai̱nā̱ge ca̍ ma̱hāgi̍rau.
śa̱tadvā̱ṭṭāra̍gama̱ntā. sa̱ṃhārya̱ṃ naga̍ra̱ṃ tava̍.
iti mantrā̎ḥ. kalpo̍'ta ū̱rdhvam. yadi̱ bali̱ṃ hare̎t.
hi̱ra̱ṇya̱nā̱bhaye̍ vitu̱daye̍ kaube̱rāyā̱yaṃ ba̍liḥ..125..
sarvabhūtādhipataye na̍ma i̱ti. atha baliṃ hṛtvopa̍tiṣṭhe̱ta.
kṣa̱traṃ kṣa̱traṃ vai̎śrava̱ṇaḥ. brāhmaṇā̍ vaya̱ṃ smaḥ.
nama̍ste astu̱ mā mā̍ hiṃsīḥ. asmātpraviśyānna̍maddhī̱ti.
atha tamagnimā̍dadhī̱ta. yasminnetatkarma pra̍yuñjī̱ta.
ti̱ro'dhā̱ bhūḥ. ti̱ro'dhā̱ bhuva̍ḥ..126..
ti̱ro'dhā̱ḥ sva̍ḥ. ti̱ro'dhā̱ bhūrbhuva̱ḥ sva̍ḥ.
sarveṣāṃ lokānāmādhipatye̍ sīde̱ti. atha tamagni̍mindhī̱ta.
yasminnetatkarma pra̍yuñjī̱ta. ti̱ro'dhā̱ bhūḥ svāhā̎.
ti̱ro'dhā̱ bhuva̱ḥ svāhā̎. ti̱ro'dhā̱ḥ sva̍ḥ svāhā̎.
ti̱ro'dhā̱ bhūrbhuva̱ḥ sva̍ḥ svāhā̎.
yasminnasya kāle sarvā āhutīrhutā̍ bhave̱yuḥ..127..
api brāhmaṇa̍mukhī̱nāḥ. tasminnahnaḥ kāle pra̍yuñjī̱ta.
para̍ḥ su̱ptaja̍nādve̱pi. māsma pramādyanta̍mādhyā̱payet.
sarvārthā̎ḥ siddhya̱nte. ya e̍vaṃ ve̱da.
kṣudhyannida̍majā̱natām. sarvārthā na̍ siddhya̱nte.
yaste̍ vi̱ghātu̍ko bhrā̱tā. mamāntarhṛ̍daye̱ śritaḥ..128..
tasmā̍ i̱mamagra̱piṇḍa̍ṃ juhomi. sa me̎'rthā̱nmā viva̍dhīt.
mayi̱ svāhā̎. rā̱jā̱dhi̱rā̱jāya̍ prasahyasā̱hine̎.
namo̍ va̱yaṃ vai̎śrava̱ṇāya̍ kurmahe. sa me̱ kāmā̱nkāma̱kāmā̍ya̱ mahyam̎.
kā̱me̱śva̱ro vai̎śrava̱ṇo da̍dātu. ku̱be̱rāya̍ vaiśrava̱ṇāya̍.
ma̱hā̱rā̱jāya̱ nama̍ḥ. ke̱tavo̱ aru̍ṇāsaśca.
ṛ̱ṣa̱yo vāta̍raśa̱nāḥ. pra̱ti̱ṣṭhāṃ śa̱tadhā̍ hi.
sa̱māhi̍tāso sahasra̱dhāya̍sam. śi̱vā na̱ḥ śanta̍mā bhavantu.
di̱vyā āpa̱ oṣa̍dhayaḥ. su̱mṛ̱ḍī̱kā sara̍svati.
mā te̱ vyo̍ma sa̱ndṛśi̍..129..
Anuvāka 32
saṃvathsarameta̍dvrata̱ṃ caret. dvau̍ vā mā̱sau.
niyamaḥ sa̍māse̱na. tasminniyama̍viśe̱ṣāḥ.
triṣavaṇamudako̍paspa̱rśī. caturthakālapāna̍bhakta̱ḥ syāt.
aharaharvā bhaikṣa̍maśnī̱yāt. audumbarībhiḥ samidbhiragni̍ṃ pari̱caret.
punarmāmaittvindriyamityetenānu̍vāke̱na. uddhṛtaparipūtābhiradbhiḥ kārya̍ṃ kurvī̱ta..130..
a̍sañca̱yavān. agnaye vāyave̍ sūryā̱ya.
brahmaṇe pra̍jāpa̱taye. candramase na̍kṣatre̱bhyaḥ.
ṛtubhyaḥ saṃva̍thsarā̱ya. varuṇāyāruṇāyeti vra̍taho̱māḥ.
pra̱va̱rgyava̍dāde̱śaḥ. aruṇāḥ kā̎ṇḍaṛ̱ṣayaḥ.
araṇye̍'dhīyī̱ran. bhadraṃ karṇebhiriti dve̍ japi̱tvā..131..
mahānāmnībhirudakaṃ sa̍ṃspa̱rśya. tamācā̎ryo da̱dyāt.
śivā naḥ śantametyoṣadhī̍rāla̱bhate. sumṛḍīke̍ti bhū̱mim.
evama̍pava̱rge. dhe̍nurda̱kṣiṇā. kaṃsaṃ vāsa̍śca kṣau̱mam.
anya̍dvā śu̱klam. ya̍thāśa̱kti vā. evaṃsvādhyāya̍dharme̱ṇa.
araṇye̍'dhīyī̱ta. tapasvī puṇyo bhavati tapasvī pu̍ṇyo bha̱vati..132..
bha̱draṃ karṇe̍bhiḥ śṛṇu̱yāma̍ devāḥ. bha̱draṃ pa̍śyemā̱kṣabhi̱ryaja̍trāḥ.
sthi̱rairaṅgai̎stuṣṭu̱vāṃsa̍sta̱nūbhi̍ḥ. vyaśe̍ma de̱vahi̍ta̱ṃ yadāyu̍ḥ.
sva̱sti na̱ indro̍ vṛ̱ddhaśra̍vāḥ. sva̱sti na̍ḥ pū̱ṣā vi̱śvave̍dāḥ.
sva̱sti na̱stārkṣyo̱ ari̍ṣṭanemiḥ. sva̱sti no̱ bṛha̱spati̍rdadhātu..
..oṃ śānti̱ḥ śānti̱ḥ śānti̍ḥ..