Skip to content

Caturthī pañcikā

Adhyāya 1

Khaṇḍa 1

devāvaiprathamenāhnendrāyavajraṃsamabharaṃsvajrovāeṣayatṣoḷāśīvajrovaiṣoḷaśīpaśavaukthānitamparastādukthānāmparyasyaśaṃsatitaṃyatparastādukthānāmparyasyaśaṃsatitadāhuḥdvevāakṣareatiricyeteṣoḷaśino'nuṣṭubhamabhisampannasyaavatyenaṃsatyaṃnainamanr̥taṃhinastiyaevaṃveda॥

Khaṇḍa 2

gaurivītaṃṣoḷaśisāmakurvītatejaskāmobrahmavarcasakāmasnānadaṃṣoḷaśisāmakartavyamityāhurabhrātr̥vyobhrātr̥vyahābhavatiyaevaṃvidvānnānadaṃṣoḷaśisāmakurutetadyadinānadaṃkuryuravihr̥taḥṣoḷaśīśaṃstavyo॥

Khaṇḍa 3

athātaśchandāṃsyevavyatiṣajatyyadindrapr̥tanājyeādhūrṣuasmaibrahmanvīrabrahmakr̥tiṃjuṣāṇaitieṣabrahmāpratemahevidatheśaṃsiṣaṃharīititrikadrukeṣumahiṣoyavāśiramsarvebhyaśchandobhyaḥsaṃnirmitenaṣoḷaśinārādhnotiyaevaṃveda॥

Khaṇḍa 4

mahānāmnīnāmupasargānupasr̥jatyayaṃvailokaḥprathamāmahānāmnyantarikṣalokodvitīyāsaulokastr̥tīyāsarvebhyolokebhyaḥsaṃnirmitenaṣoḷaśinārādhnotiyaevaṃvedaprapravastriṣṭubhamiṣamarcataprārcatasayovyāptogataśrīrivamanyetāvihr̥taṃṣoḷaśinaṃśaṃsayenapapāpmānaṃhateyaevaṃvedodyadbradhnasyaviṣṭapamityuttamayāparidadhātiapāḥpūrveṣāṃharivaḥsutānāmitiyajatisarvebhyovāeṣasavanebhyaḥsaṃnirmitoyatṣoḷaśī'thoidaṃsavanaṃkevalaṃtaitimamaddhisomammadhumantamindretisatrāvr̥ṣañjaṭharaāvr̥ṣasvetisarvebhyaḥsavanebhyaḥsaṃnirmitenaṣoḷaśinārādhnotiyaevaṃvedamahānāmnīnāmpañcākṣarānupasargānupasr̥jatyekādaśākṣareṣupādeṣusarvebhyaśchandobhyaḥsaṃnirmitenaṣoḷaśinārādhnotiyaevaṃveda॥

Khaṇḍa 5

aharvaidevāaśrayantarātrīmasurāstaṃvaichandāṃsyevānvavāyaṃstānvaiparyāyairevaparyāyamanudantatānvaiprathamenaivaparyāyeṇāpūrvarātrādapiśarvaryāanusmasītyabruvann॥

Khaṇḍa 6

pāntamāvoandhasaityandhasvatyānuṣṭubhārātrīmpratipadyalaānuṣṭubhīvairātriretadrātrirūpamandhasvatyaḥpītavatyomadvatyastriṣṭubhoyājyābhavantyabhirūpāprathamenaparyāyeṇastuvateprathamānyevapadānipunarādadatemadhyamenaparyāyeṇastuvatemadhyamānyevapadānipunarādadateuttamenaparyāyeṇastuvatauttamānyevapadānipunarādadateādviṣatovasudattenirenamebhyaḥsarvebhyolokebhyonudatepavamānavadaharityāhurnarātriḥpavamānavatīyadevendrāyamadvanesutamidaṃvasosutamandhapañcadaśastotramaharityāhurnarātriḥpañcadaśastotrādvādaśastotrāṇyapiśarvarāṇiparimitaṃstuvantyaparimitamanuśaṃsatiatiśaṃsatistotram॥

Adhyāya 2

Khaṇḍa 1

PrajāpatirvaiSomāyārājñeduhitaramprāyachatSūryāṃSāvitrīṃprāśyaghr̥taṃśaṃsedśakunirivotpatiṣyannāhvayītatasmindevānasamajānatataddhaikaāhurdiviśukraṃyajataṃsūryasyetiprathamayaivar̥cākāṣṭhāmāpnotītitattannādr̥tyaṃyaenaṃtatrabrūyādtasmādsarvamāyuretiyaevaṃveda॥

Khaṇḍa 2

tāsāṃvaidevatānāmājiṃdhāvantīnāmabhisr̥ṣṭānāmtāUṣasamanvāgachatāṃtāmabrūtāmtāvIndramanvāgachatāṃtamabrūtāmtadAśvināudajayatāmAśvināvāśnuvātāṃ'śnuteyadyatkāmayateyaevaṃvedatadāhur'śnuteyadyatkāmayateyaevaṃveda॥

Khaṇḍa 3

aśvatarīrathenāgnirājimadhāvattāsāmprājamānoyonimakūḷayatgobhiraruṇairUṣāājimadhāvataśvarathenendraājimadhāvatgardabharathenāśvināudajayatāmAśvināvāśnuvātāṃtadāhuḥsaptasauryāṇichandāṃsiśaṃsedtattannādr̥tyaṃtadāhurtattannādr̥tyaṃsūryonodivaspātvityetenaivapratipadyetaudutyaṃjātavedasamitidvitīyaṃśaṃsaticitraṃdevānāmudagādanīkamititraiṣṭubhamnamomitrasyavaruṇasyacakṣasaitijāgataṃ॥

Khaṇḍa 4

tadāhuhkratuṃnaābharetyaindrampragāthaṃśaṃsatiśikṣāṇoasminpuruhūtayāmanijīvājyotiraśīmahītyasauvāvajyotistenaSūryaṃnātiśaṃsatiyadubārhataḥpragāthastenabr̥hatīṃnātiśaṃsatyabhitvāśūranonumaitirāthaṃtarīṃyoniṃśaṃsatiasyajagataḥsvardr̥śamityyadubārhataḥpragāthastenabr̥hatīṃnātiśaṃsatibahavaḥsūracakṣasaitimaitrāvaruṇampragāthaṃśaṃsatysūracakṣasaititenaSūryaṃnātiśaṃsatimahīdyauḥpr̥thivīcanasdevodevīdharmaṇāsūryaḥśucirititenaSūryaṃnātiśaṃsatiyadugāyatrīcajagatīcatedvebr̥hatyautenabr̥hatīṃnātiśaṃsativiśvasyadevīmr̥cayasyajanmanonayāroṣātinagrabhaditicitaidhamukthamitihasmavāetadācakṣateyadetadāśvinaṃsarvamāyuretiyaevaṃvedamr̥cayasyajanmanaityyadudvipadāpuruṣachandasaṃsāsarvāṇichandāṃsyabhyāptā॥

Khaṇḍa 5

brāhmaṇaspatyayāparidadhātievāpitreviśvadevāyavr̥ṣṇaityetayāparidadhyātprajākāmaḥpaśukāmobr̥haspatesuprajāvīravantaitivayaṃsyāmapatayorayīṇāmitiprajāvānpaśumānrayimānvīravānbhavatibr̥haspateatiyadaryoarhāditydyumaditiyaddīdayacchavasar̥taprajātetitadasmāsudraviṇaṃdhehicitramitibrahmavarcasībrahmayaśasībhavatiyatraivaṃvidvānetayāparidadhātitasmādevaṃvidvānetayaivaparidadhyādbrāhmaṇaspatyātenaSūryaṃnātisaṃsatiyadutriṣṭubhaṃtriḥśaṃsatisāsarvāṇichandāṃsyabhyāptāgāyatryācatriṣṭubhācavaṣaṭkuryādbrahmavaigāyatrīvīryamtriṣṭubbrahmaṇaivatadvīryaṃsaṃdadhātibrahmavarcasībrahmayaśasīvīryavānbhavatiaśvināvāyunāyuvaṃsudakṣobhāpibatamaśvinetigāyatryācavirājācavaṣaṭkuryādbrahmavarcasībrahmayaśasībhavatitasmādevaṃvidvāngāyatryācaivavirājācavaṣaṭkuryāt॥

Khaṇḍa 6

caturviṃśametadaharupayantyārambhaṇīyametenavaisaṃvatsaramārabhantacaturviṃśaḥstomobhavatitaccaturviṃśasyacaturviṃśatvaṃcaturviṃśatirvāardhamāsāardhamāsaśaevatatsaṃvatsaramārabhantaukthyobhavatitasyapañcadaśastotrāṇibhavantipañcadaśaśastrānitasyaṣaṣṭiścatrīṇicaśatānistotriyās'gniṣṭomaetadahaḥsyādityāhuragniṣṭomovaisaṃvatsarosayadyagniṣṭomaḥsyādukthyaevasyātpaśusamr̥ddhoyajñaḥpaśusamr̥ddhaṃsatraṃ॥

Khaṇḍa 7

br̥hadrathaṃtaresāmanībhavatapādauvaibr̥hadrathaṃtareśiraetadahaḥpakṣauvaibr̥hadrathaṃtareśiraetadahaḥteubhenasamavasr̥jyetadyadirathaṃtaramavasr̥jeyurbr̥hataivobheanavasr̥ṣṭeyadvairathaṃtaraṃtadvairūpaṃyadbr̥hattadvairājamyevāevaṃvidvāṃsaetadaharupayantyyevāataūrdhvaṃsaṃvatsaramupayanti॥

Khaṇḍa 8

yadvaicaturviṃśaṃtanmahāvratamsvastisaṃvatsarasyapāramaśnuteyaevaṃvedayovaisaṃvatsarasyāvāraṃcapāraṃcavedasvastisaṃvatsarasyapāramaśnuteyaevaṃvedayovaisaṃvatsarasyāvarodhanaṃcodrodhanaṃcavedasvastisaṃvatsarasyapāramaśnuteyaevaṃvedayovaisaṃvatsarasyaprāṇodānauvedasvastisaṃvatsarasyapāramaśnuteyaevaṃvedayaevaṃveda॥

Adhyāya 3

Khaṇḍa 1

jyotirgaurāyuritistomebhiryantysaevaiṣauttarastryahojyotirgaurāyurititrīṇyahānigaurāyurjyotirititrīṇyayaṃvailokojyotirasaulokojyotistenaitenobhayatojyotiṣāṣaḷahenayantipariyadvāetaddevacakraṃyadabhiplavaḥṣaḷahasgachativaivartamānenayatrakāmayateyovaitadvedayatprathamaḥṣaḷahaḥsavai॥

Khaṇḍa 2

prathamaṃṣaḷahamupayantiṣaḷahānibhavantidvitīyaṃṣaḷahamupayantidvādaśāhānibhavantitr̥tīyaṃṣaḷahamupayantyaṣṭādaśāhānibhavanticaturthaṃṣaḷahamupayanticaturviṃśatirahānibhavantipañcamaṃṣaḷahamupayantitriṃśadahānibhavantiannādyākāmāḥkhaluvaisātramāsata॥

Khaṇḍa 3

gavāmayanenayantigāvovaisatramāsataśaphāñchr̥ṅgāṇisiṣāsantyas'thayāḥsamāpayiṣyāmaḥsaṃvatsaramityāsatasarvasyapremāṇaṃsarvasyacārutāṃgachatiyaevaṃvedādityāścahavāAṅgirasaścasvargeloke'spardhantayathāvāprāyaṇīyo'tirātraścaturviṃśaukthyaḥsarveprāyaṇīyo'tirātraścaturviṃśaukthyaḥsarvesāyathāsrutirañjasāyanyevamabhiplavaḥṣaḷahaḥsvargasya॥

Khaṇḍa 4

ekaviṃśametadaharupayantiviṣuvantammadhyesaṃvatsarasyaitenavaidevāekaviṃśenādityaṃsvārgayalokāyodayachansaeṣaitaekaviṃśastasyadaśāvastādahānidivākīrtyasyabhavantidaśaparastāntasyavaidevāĀdityasyasvargāllokādavapātādabibhayustasyavaidevāĀdityasyasvargāllokādavapātādabibhayussavāeṣauttaro'smātsarvasmādbhūtādbhaviṣyataḥyasmāduttarobubhūṣatitasmāduttarobhavatiyaevaṃveda॥

Khaṇḍa 5

svarasāmnaupayantīmevailokāḥsvarasāmānateṣāṃvaidevāḥsaptadaśānāmpravlayādabibhayuḥtasyavaidevāĀdityasyasvargāllokādavapātādabibhayusĀdityeprātaranuvākamanubrūyātsauryampaśumanyaṅaśvetaṃsavaniyasyopālambhyamālabheranekaviṃśatiṃsāmidhenīranubrūyātpratyakṣāddhyetadaharekaviṃśamekapañcāśataṃdvipañcāśataṃvāśastvāmadhyenividaṃdadhāti॥

Khaṇḍa 6

dūrohaṇaṃrohatisvargovailokodūrohāṇaṃsvargamevatallokaṃrohatiyaevaṃvedayadevadūrohaṇāmasauvaidūrohoyo'sautāpatihaṃsavatyārohatihaṃsaḥśuciṣadityeṣavaihaṃsaḥśuciṣadvasurantarikṣadityeṣavaivasurantarikṣasaddhotāvediṣadityeṣavaihotāvediṣadatithirduroṇasadityeṣavāatithirduroṇasannr̥ṣadityeṣavainr̥ṣadvarasadityeṣavaivarasadr̥tasadityeṣavaisatyasadvyomasadityeṣavaivyomasadabjāityeṣavāabjāgolāityeṣavaigojār̥tājāityeṣavaisatyajāadrijāityeṣavāadrijār̥tamityeṣavaisatyameṣaetānisarvāṇyeṣāhavāasyachandassupratyakṣatamādivarūpaṃtasmādyatrakvacadūrohaṇaṃroheddhaṃsavatyaivarohettārkṣyesvargakāmasyarohetTārkṣyohavāetampūrvo'dhvānamaidtyamūṣuvājinaṃdevajūtamitysahāvānaṃtarutāraṃrathānāmityariṣṭanemimpr̥tanājamāśumitysvastayaitisvaṣtitāmāśāstetārkṣyamihāhuvemetihvayatyevainametadindrasyevarātimājohuvānāḥsvastayaitisvastitāmevāśāstenāvamivāruhemetiurvīnapr̥thvībahulegabhīremāvāmetaumāparetausadyaścidyaḥśavasāpañcakr̥ṣṭīḥsūryaivasahasrasāḥśatasāasyaraṃhirnasmāvaranteyuvatiṃnaśaryāmity॥

Khaṇḍa 7

āhūyadūrohaṇaṃrohatisvargovailokodūrohanaṃsapacchaḥprathamaṃrohatīmaṃtallokamāpnotytripadyāpratyavarohatiyathāśākhāṃdhārayamāṇasathayaekakāmāḥsyuḥsvargakāmāḥparāñcamevateṣāṃrohetnatvevāsmim̐llokejyogivavaseyurmithunānisūktāniśasyantetraiṣṭubhānicajāgatānica॥

Khaṇḍa 8

yathāvaipuruṣaevaṃviṣuvāṃstadāhurtattannādr̥tyaṃyānivaipurā'thayānyevadaśamāsyānijāyanteyānisāṃvatsarikāṇitairbhuñjatesaṃvatsarohyetadaharāpnotisaṃvatsaraṃhyetadaharāpnuvantysaṃvatsareṇapāpmānaṃhale'paviṣuvatayaevaṃvedavaiśvakarmaṇamr̥ṣabhaṃsavanīyasyopālambhyamvaiVr̥traṃhatvaviśvakarmābhavat॥

Adhyāya 4

Khaṇḍa 1

Prajāpatirakāmayatabhavatyātmanāpraprajayāpaśubhirjāyateyaevaṃvedaso'kāmayatasarvāmr̥ddhimr̥dhnotiyaevaṃvedayovaigāyatrīṃpakṣiṇīṃcakṣuṣmatīṃjyotiṣmatīmbhāsvatīṃvedagāyatryāpakṣiṇyācakṣuṣmatyājyotiṣmatyābhāsvatyāsvargaṃlokameti॥

Khaṇḍa 2

trayaścavāetetryahāādaśamamaharādvāvatirātrauyaddvādaśāhodvādaśāhānidīkṣitobhavatiyajñiyaevatairbhavatidvādaśarātrīrupasadaupaitiśarīramevatābhirdhūnutedvādaśāhamprasutobhūtvāśarīraṃdhūtvāśuddhaḥpūtodevatāapyetiyaevaṃvedaṣaṭtriṃśadahovāeṣayaddvādaśāhaḥpratitiṣṭhatiyaevaṃvedatadāhuretayāhidevāimām̐llokānāśnuvata'śnuteyadyatkāmayateyaevaṃveda॥

Khaṇḍa 3

Prājāpatiyajñovāeṣayaddvādaśāhaḥubhayerādhnuvantiyaevaṃvidvāṃsoyajantecayājayanticatevāimar̥tavaścamāsāścaguravaivāmanyantadvādaśāhepratigr̥hyapapāpmānaṃhateyaevaṃvedasavāayamPrajāpatiḥsaṃvatsarar̥tuṣucamāseṣucapratyatiṣṭhatjyeṣvhayajñovāeṣayaddvādaśāhaḥjyeṣṭhaḥśreṣṭhoyajetakalyāṇīhasamābhavativaidevajyaiṣṭhyāyaśraiṣṭhyāyanātiṣṭhantatiṣṭhante'smaisvājyaiṣṭhyāyaśraiṣṭhyāyavaiprathamastryahastiryaṅmadhyamo'rvāṅuttamaḥsamyañco'smāimelokāḥśriyaidīdyatiyaevaṃveda॥

Khaṇḍa 4

dīkṣāvaidevebhyo'pākrāmatāpnotiyamīpsatinainaṃdviṣannāpnotiyaevaṃvedatasmādyaṃsatriyādīkṣopanamedsapurastāddīkṣāyāḥprājāpatyampaśumālabhatetasyasaptadaśasāmidhenīranubrūyāttasyāpriyojāmadagnyobhavantitadāhursarvarūpāvaijāmadagnyaḥsarvasamr̥ddhāḥtasyavāyavyaḥpaśupuroḷāśobhavatitadāhurPrajāpatirvaiyajñoyajñasyāyātayāmatāyāitibrūyādtaduktamr̥ṣiṇāsatramucetsaṃnyupyāgnīnyajeransarvedīkṣeransarvesunuyur॥

Khaṇḍa 5

chandāṃsivāanyonyasyāyatanamabhyadhyāyansarvānkāmāngachatiyaevaṃvedachandāṃsivyūhatyayātayāmatāyaichandāṃsyevavyūhativailokausahāstāṃtauvyaitāṃnaudhasenaiveyamamūṃjinvatiśyaitenāsāvimāṃetadvāiyamamuṣyāṃdevayajanamadadhādyadetaccandramasikr̥ṣṇamivatasmādāpūryamāṇapakṣeṣuyajantaetadevopepsantaūṣānasāvasyāṃtatovaidyāvāpr̥thivīabhavatāṃnadyāvāntarikṣānnāntarikṣādbhūmiḥ॥

Khaṇḍa 6

br̥haccavāidamagrerathaṃtaraṃcāstāṃtedvebhūtvārathaṃtaraṃcavairūpaṃcabr̥hadatyamanyetāṃtedvebhūtvābr̥haccavairājaṃcarathaṃtaraṃcavairūpamcātyamanyetāṃtānitrīṇibhūtvarathaṃtaraṃcavairūpamcaśākvaraṃcabr̥haccatānitrīṇyanyānitrīṇyanyāniṣaṭpr̥ṣṭhānyāsaṃstānihatarhitrīṇichandāṃsiṣaṭpr̥ṣṭhāninodāpnuvantasyaijanatāyaikalpateyatraivametāṃchandasāṃcapr̥ṣṭhānāṃca॥

Adhyāya 5

Khaṇḍa 1

Agnirvaidevatāprathamamaharvahatiyathādevatamenenayathāstomaṃyathāsāmayathāchandasaṃrādhnotiyadvāeticapreticatatprathamasyāhnorūpaṃupaprayantoadhvaramitiprathamasyāhnaājyambhavatipretiprathame'haniprathamasyāhnorūpaṃvāyavāyāhidarśatetipraügamātvārathaṃyathotayaidaṃvasosutamandhaitiindranedīyaedihītīndranihavaḥpragāthaḥpraitubrahmaṇaspatiritibrāhmaṇaspatyaḥagnirnetātvaṃsomakratubhiḥpinvantyapaitidhāyyāḥpravāindrāyabr̥hataitimarutvatīyaḥpragāthaḥāyātvindro'vasaupanaitisūktamabhitvāśūranonumo'bhitvāpūrvapītayaitiyadvāvānapurutamampurāṣāḷitidhāyyāvr̥trahendronāmānyaprāitypibāsutasyarasinaitityamūṣuvājinaṃdevajūtamititārkṣyampurastātsūktasyaśaṃsatisvastyayanamevatatkurute॥

Khaṇḍa 2

ānaindrodūrādānaāsāditisūktamsampātaubhavatoniṣkevalyamarutvatīyayornividdhānetatsaviturvr̥ṇīmahe'dyānodevasavitaritiyuñjatemanautayuñjatedhiyaitipradyāvāyajñaiḥpr̥thivīr̥tāvr̥dhetidyāvāpr̥thivīyamihehavomanasābandhutānaraityārbhavaṃdevānhuvebr̥hacchravasaḥsvastayaitivaiśvadevammahāntaṃvāete'dhvānameṣyantobhavantisvastyayanamevatatkurutevaiśvānarāyapr̥thupājasevipaityāgnimārutasyapratipatpratvakṣasopratavasovirapśinaitimārutamjātavedasesunavāmasomamitijātavedasyāmpurastātsūktasyaśaṃsatisvastyayanamevatatkurutepratavyasīṃnavyasīṃdhītimagnayaitijātavedasyamsamānamāgnimārutambhavatiyaccāgniṣṭome॥

Khaṇḍa 3

Indrovaidevatādvitīyamaharvahatiyathādevatamenenayathāstomaṃyathāsāmayathāchandasaṃrādhnotiyadvainetinapretiyatsthitaṃtaddvitīyasyāhnorūpaṃagniṃdūtaṃvr̥ṇīmahaitidvitīyasyāhnaājyambhavativāyoyetesahasriṇaitipraügaṃviśvānarasyavaspatimindranedīyaedihītyacyutaḥpragāthauttiṣṭhabrahmaṇaspataitiagnirnetātvaṃsomakratubhiḥpinvantyapaitidhāyyāacyutābr̥hadindrāyagāyatetimarutvatīyaḥpragāthoindrasomaṃsomapatepibemamitisūktamtvāmiddhihavāmahetvaṃhyehiceravaitibr̥hatpr̥ṣṭhambhavatiyadvāvānetidhāyyācyutobhayaṃśr̥ṇavaccanaitisāmapragāthotyamūṣuvājinaṃdevajūtamititārkṣyo'cyutaḥ॥

Khaṇḍa 4

yātaūtiravamāyāparametisūktaṃviśvodevasyanetustatsaviturvareṇyamuduṣyadevaḥsavitāhiraṇyayetisāvitramtehidyāvapr̥thivīviśvaśambhuvetidyāvāpr̥thivīyaṃtakṣanrathaṃsuvr̥taṃvidmanāpasaityārbhavaṃyajñasyavorathyaṃviśpatiṃviśāmitivaiśvadevaṃtaduśāryātampr̥kṣasyavr̥ṣṇoaruṣasyanūsahaityāgnimārutasyapratipadvr̥ṣṇeśardhāyasumakhāyavedhasaitimārutaṃjātavedasesunavāmasomamitijātavedasyācyutāyajñenavardhatajātavedasamitijātavedasyaṃ॥