dvitīyakāṇḍe prathamaḥ praśnaḥ 1
1 vā̱ya̱vyagg̍ śve̱tamā la̍bheta̱ bhūti̍kāmo vā̱yurvai kṣepi̍ṣṭhā de̱vatā̍
vā̱yume̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vaina̱ṃ bhūti̍ṃ gamayati̱
bhava̍tye̱vāti̍kṣiprā de̱vatetyā̍hu̱ḥ saina̍mīśva̱rā pra̱daha̱ itye̱tame̱va
santa̍ṃ vā̱yave̍ ni̱yutva̍ta̱ ā la̍bheta ni̱yudvā a̍sya̱ dhṛti̍rdhṛ̱ta e̱va
bhūti̱mupai̱tyapra̍dāhāya̱ bhava̍tye̱va
2 vā̱yave̍ ni̱yutva̍ta̱ ā la̍bheta̱ grāma̍kāmo vā̱yurvā i̱māḥ pra̱jā na̍syo̱tā
ne̍nīya te vā̱yume̱va ni̱yutva̍nta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍dhāvati̱ sa
e̱vāsmai̎ pra̱jā na̍syo̱tā niya̍cchati grā̱mye̍va bha̍vati ni̱yutva̍ te bhavati
dhru̱vā e̱vāsmā̱ ana̍pagāḥ karoti vā̱yave̍ ni̱yutva̍ta̱ ā la̍bheta pra̱jākā̍maḥ
prā̱ṇo vai vā̱yura̍pā̱no ni̱yutprā̍ṇāpā̱nau khalu̱ vā e̱tasya̍ pra̱jāyā̱
3 apa̍ krāmato̱ yo'la̍ṃ pra̱jāyai̱ sanpra̱jāṃ na vi̱ṃdate̍ vā̱yume̱va
ni̱yutva̍nta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmai̎
prāṇāpā̱nābhyā̎ṃ pra̱jāṃ pra ja̍nayati vi̱ndate̎ pra̱jāṃ vā̱yave̍ ni̱yutva̍ta̱
āla̍bheta̱ jyogā̍mayāvī prā̱ṇo vai vā̱yura̍pā̱no ni̱yutprā̍ṇāpā̱nau khalu̱ vā
e̱tasmā̱dapa̍krāmato̱ yasya̱ jyogā̱maya̍ti vā̱yume̱va ni̱yutva̍nta̱gg̱ svena̍
bhāga̱dheye̱nopa̍
4 dhāvati̱ sa e̱vāsmi̍n prāṇāpā̱nau da̍dhātyu̱ta yadī̱tāsu̱rbhava̍ti̱ jīva̍tye̱va
pra̱jāpa̍ti̱rvā i̱dameka̍ āsī̱thso̍'kāmayata pra̱jāḥ pa̱śūnthsṛ̍je̱yeti̱
sa ā̱tmano̍ va̱pāmuda̍kkhida̱t tāma̱gnau prāgṛ̍hṇā̱t tato̱'jastū̍pa̱raḥ
sama̍bhava̱tta2gͫ svāyai̍ de̱vatā̍yā̱ āla̍bhata̱ tato̱ vai sa pra̱jāḥ
pa̱śūna̍sṛjata̱ yaḥ pra̱jākā̍maḥ
5 pa̱śukā̍ma̱ḥ syāt sa e̱taṃ prā̍jāpa̱tyama̱jaṃ tū̍pa̱ramā la̍bheta
pra̱jāpa̍time̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmai̎
pra̱jāṃ pa̱śūn pra ja̍nayati̱ yacchma̍śru̱ṇastatpuru̍ṣāṇāgͫ rū̱paṃ
yattū̍pa̱rastadaśvā̍nā̱ṃ yada̱nyato̍da̱ntadgavā̱ṃ yadavyā̍ iva śa̱phāstadavī̍nā̱ṃ
yada̱jastada̱jānā̍me̱tāva̍nto̱ vai grā̱myāḥ pa̱śava̱stān
6 rū̱peṇai̱vāva̍rundhe somāpau̱ṣṇaṃ trai̱tamā la̍bheta pa̱śukā̍mo̱ dvau vā a̱jāyai̱
stanau̱ nānai̱va dvāva̱bhi jāye̍te̱ ūrja̱ṃ puṣṭi̍ṃ tṛ̱tīya̍ḥ somāpū̱ṣaṇā̍ve̱va
svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tāve̱vāsmai̍ pa̱śūn pra ja̍nayata̱ḥ somo̱ vai
re̍to̱dhāḥ pū̱ṣā pa̍śū̱nāṃ pra̍janayi̱tā soma̍ e̱vāsmai̱ reto̱ dadhā̍ti pū̱ṣā
pa̱śūn praja̍naya̱tyaudu̍ṃbaro̱ yūpo̍ bhava̱tyūrgvā u̍du̱ṃbara̱ ūrkpa̱śava̍
ū̱rjaivāsmā̱ ūrja̍ṃ pa̱śūnava̍ rundhe
||2.1.1||apra̍dāhāya̱ bhava̍tye̱va pra̱jāyā̍
ā̱maya̍ti vā̱yume̱va ni̱yuttva̍ṃta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ pra̱jākā̍ma̱stān,
yūpa̱strayo̍daśa ca
||2.1.1||7 pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jā a̍sṛjata̱ tā a̍smāthsṛ̱ṣṭāḥ parā̍cīrāya̱ntā
varu̍ṇamagaccha̱ntā anvai̱ttāḥ puna̍rayācata̱ tā asmai̱ na
puna̍radadā̱thso̎'bravī̱dvara̍ṃ vṛṇī̱ṣvātha̍ me̱ puna̍rde̱hīti̱ tāsā̱ṃ
vara̱māla̍bhata̱ sa kṛ̱ṣṇa eka̍śitipādabhava̱dyo varu̍ṇagṛhīta̱ḥ syāthsa e̱taṃ
vā̍ru̱ṇaṃ kṛ̱ṣṇameka̍śitipāda̱mā la̍bheta̱ varu̍ṇa
8 me̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vaina̍ṃ
varuṇapā̱śānmu̍ñcati kṛ̱ṣṇa eka̍śitipādbhavati vāru̱ṇo hye̍ṣa
de̱vata̍yā̱ samṛ̍ddhyai̱ suva̍rbhānurāsu̱raḥ sūrya̱ṃ tama̍sāvidhya̱t
tasmai̍ de̱vāḥ prāya̍ścittimaiccha̱ntasya̱ yatpra̍tha̱maṃ tamo̱'pāghna̱nthsā
kṛ̱ṣṇāvi̍rabhava̱dyaddvi̱tīya̱g̱ͫ sā phalgu̍nī̱ yattṛ̱tīya̱g̱ͫ sā
ba̍la̱kṣī yada̍dhya̱sthāda̱pākṛ̍nta̱n thsāvi̍rva̱śā
9 sama̍bhava̱tte de̱vā a̍bruvan devapa̱śurvā a̱yagͫ sama̍bhū̱tkasmā̍
i̱mamā la̍psyāmaha̱ ityatha̱ vaitarhyalpā̍ pṛthi̱vyāsī̱dajā̍tā̱
oṣa̍dhaya̱stāmavi̍ṃ va̱śāmā̍di̱tyebhya̱ḥ kāmā̱yāla̍bhanta̱ tato̱ vā apra̍thata
pṛthi̱vyajā̍ya̱ntauṣa̍dhayo̱ yaḥ kā̱maye̍ta̱ prathe̍ya pa̱śubhi̱ḥ pra pra̱jayā̍
jāye̱yeti̱ sa e̱tāmavi̍ṃ va̱śāmā̍di̱tyebhya̱ḥ kāmā̱yā
10 'la̍bhetādi̱tyāne̱va kāma̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ ta
e̱vaina̍ṃ pra̱thaya̍nti pa̱śubhi̱ḥ pra pra̱jayā̍ janayantya̱sāvā̍di̱tyo
na vya̍rocata̱ tasmai̍ de̱vāḥ prāya̍ścittimaiccha̱ntasmā̍ e̱tā ma̱ḻhā
āla̍bhantāgne̱yīṃ kṛ̍ṣṇagrī̱vīgͫ sagͫ̍hi̱tāmai̱ṃdrīg śve̱tāṃ bā̍rhaspa̱tyāṃ
tābhi̍re̱vāsmi̱nruca̍madadhu̱ṟyo bra̍hmavarca̱sakā̍ma̱ḥ syāttasmā̍ e̱tā ma̱ḻhā
āla̍bhetā
11 'gne̱yīṃ kṛ̍ṣṇagrī̱vīgͫ sagͫ̍hi̱tāmai̱ṃdrīg śve̱tāṃ bā̍rhaspa̱tyāme̱tā
e̱va de̱vatā̱ḥ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tā e̱vāsmi̍n brahmavarca̱saṃ
da̍dhati brahmavarca̱sye̍va bha̍vati va̱santā̎ prā̱tarā̎gne̱yīṃ kṛ̍ṣṇagrī̱vīmā
la̍bheta grī̱ṣme ma̱dhyandi̍ne sagͫhi̱tāmai̱ṃdrīgͫ śa̱radya̍parā̱hṇe śve̱tāṃ
bā̍rhaspa̱tyāṃ trīṇi̱ vā ā̍di̱tyasya̱ tejāgͫ̍si va̱santā̎ prā̱targrī̱ṣme
ma̱dhyandi̍ne śa̱radya̍parā̱hṇe yāva̍ntye̱va tejāgͫ̍si̱ tānye̱vā
12 'va̍ rundhe saṃvathsa̱raṃ pa̱ryāla̍bhyante saṃvathsa̱ro vai bra̍hmavarca̱sasya̍
pradā̱tā sa̍ṃvathsa̱ra e̱vāsmai̎ brahmavarca̱saṃ pra ya̍cchati brahmavarca̱sye̍va
bha̍vati ga̱rbhiṇa̍yo bhavantīṃdri̱yaṃ vai garbha̍ iṃdri̱yame̱vāsmi̍ndadhati sārasva̱tīṃ
me̱ṣīmā la̍bheta̱ ya ī̎śva̱ro vā̱co vadi̍to̱ḥ sanvāca̱ṃ na vade̱dvāgvai
sara̍svatī̱ sara̍svatīme̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ saivāsmi̱n
13 vāca̍ṃ dadhāti pravadi̱tā vā̱co bha̍va̱tyapa̍nnadatī bhavati̱ tasmā̎nmanu̱ṣyā̎ḥ
sarvā̱ṃ vāca̍ṃ vadantyāgne̱yaṃ kṛ̱ṣṇagrī̍va̱mā la̍bheta sau̱myaṃ ba̱bhruṃ
jyogā̍mayāvya̱gniṃ vā e̱tasya̱ śarī̍raṃ gacchati̱ soma̱g̱ͫ raso̱
yasya̱ jyogā̱maya̍tya̱gnere̱vāsya̱ śarī̍raṃ niṣkrī̱ṇāti̱ somā̱drasa̍mu̱ta
yadī̱tāsu̱rbhava̍ti̱ jīva̍tye̱va sau̱myaṃ ba̱bhrumā la̍bhetāgne̱yaṃ kṛ̱ṣṇagrī̍vaṃ
pra̱jākā̍ma̱ḥ somo̱
14 vai re̍to̱dhā a̱gniḥ pra̱jānā̎ṃ prajanayi̱tā soma̍ e̱vāsmai̱ reto̱ dadhā̎tya̱gniḥ
pra̱jāṃ pra ja̍nayati vi̱ndate̎ pra̱jāmā̎gne̱yaṃ kṛ̱ṣṇagrī̍va̱mā la̍bheta sau̱myaṃ
ba̱bhruṃ yo brā̎hma̱ṇo vi̱dyāma̱nūcya̱ na vi̱roce̍ta̱ yadā̎gne̱yo bhava̍ti̱
teja̍ e̱vāsmi̱ntena̍ dadhāti̱ yathsau̱myo bra̍hmavarca̱saṃ tena̍ kṛ̱ṣṇagrī̍va
āgne̱yo bha̍vati̱ tama̍ e̱vāsmā̱dapa̍ hanti śve̱to bha̍vati̱
15 ruca̍me̱vāsmi̍ndadhāti ba̱bhruḥ sau̱myo bha̍vati brahmavarca̱same̱vāsmi̱n
tviṣi̍ṃ dadhātyāgne̱yaṃ kṛ̱ṣṇagrī̍va̱mā la̍bheta sau̱myaṃ ba̱bhrumā̎gne̱yaṃ
kṛ̱ṣṇagrī̍vaṃ puro̱dhāyā̱g̱ spardha̍māna āgne̱yo vai brā̎hma̱ṇaḥ sau̱myo
rā̍ja̱nyo̍'bhita̍ḥ sau̱myamā̎gne̱yau bha̍vata̱steja̍sai̱va brahma̍ṇobha̱yato̍
rā̱ṣṭraṃ pari̍ gṛhṇātyeka̱dhā sa̱māvṛ̍ṅkte pu̱ra e̍naṃ dadhate
||2.1.2||la̱bhe̱ta̱ varu̍ṇaṃ va̱śaitāmavi̍ṃ va̱śāmā̍di̱tyebhya̱ḥ kāmā̍ya ma̱ḻhā ā
labhe̍ta̱ tānye̱va saivāsmi̱nthsoma̍ḥ śve̱tobha̍vati̱ trica̍tvārigͫ śacca
||2.1.2||16 de̱vā̱su̱rā e̱ṣu lo̱keṣva̍spardhanta̱ sa e̱taṃ viṣṇu̍rvāma̱nama̍paśya̱tta2gͫ
svāyai̍ de̱vatā̍yā̱ āla̍bhata̱ tato̱ vai sa i̱mān lo̱kāna̱bhya̍jayadvaiṣṇa̱vaṃ
vā̍ma̱namāla̍bheta̱ spardha̍māno̱ viṣṇu̍re̱va bhū̱tvemā3gͫllo̱kāna̱bhi ja̍yati̱
viṣa̍ma̱ ā la̍bheta̱ viṣa̍mā iva̱ hīme lo̱kāḥ samṛ̍ddhyā̱ iṃdrā̍ya manyu̱mate̱
mana̍svate la̱lāma̍ṃ prāśaṛ̱ṅgamā la̍bheta saṃgrā̱me
17 saṃya̍tta iṃdri̱yeṇa̱ vai ma̱nyunā̱ mana̍sā saṃgrā̱maṃ ja̍ya̱tīṃdra̍me̱va
ma̍nyu̱manta̱ṃ mana̍svanta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa
e̱vāsmi̍nniṃdri̱yaṃ ma̱nyuṃ mano̍ dadhāti̱ jaya̍ti̱ tagͫ sa̍ṃgrā̱mamiṃdrā̍ya
ma̱rutva̍te pṛśnisa̱kthamā la̍bheta̱ grāma̍kāma̱ iṃdra̍me̱va ma̱rutva̍nta̱gg̱
svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmai̍ sajā̱tān pra ya̍cchati grā̱mye̍va
bha̍vati̱ yadṛ̍ṣa̱bhastenai̱ṃ
18 dro yatpṛśni̱stena̍ māru̱taḥ samṛ̍ddhyai pa̱ścātpṛ̍śnisa̱ktho bha̍vati
paścādanvavasā̱yinī̍me̱vāsmai̱ viśa̍ṃ karoti sau̱myaṃ ba̱bhrumā la̍bhe̱tānna̍kāmaḥ
sau̱myaṃ vā anna̱g̱ͫ soma̍me̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmā̱
anna̱ṃ praya̍cchatyannā̱da e̱va bha̍vati ba̱bhrurbha̍vatye̱tadvā anna̍sya rū̱pagͫ
samṛ̍ddhyai sau̱myaṃ ba̱bhrumā la̍bheta̱ yamalagͫ̍
19 rā̱jyāya̱ santagͫ̍ rā̱jyaṃ nopa̱name̎thsau̱myaṃ vai rā̱jyagͫ soma̍me̱va
svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmai̍ rā̱jyaṃ praya̍ccha̱tyupai̍nagͫ
rā̱jyaṃ na̍mati ba̱bhrurbha̍vatye̱tadvai soma̍sya rū̱pagͫ samṛ̍ddhyā̱ iṃdrā̍ya
vṛtra̱ture̍ la̱lāma̍ṃ prāśaṛ̱ṅgamā la̍bheta ga̱taśrī̎ḥ prati̱ṣṭhākā̍maḥ
pā̱pmāna̍me̱va vṛ̱traṃ tī̱rtvā pra̍ti̱ṣṭhāṃ ga̍ccha̱tīṃdrā̍yābhimāti̱ghne
la̱lāma̍ṃ prāśaṛ̱ṅgamā
20 la̍bheta̱ yaḥ pā̱pmanā̍ gṛhī̱taḥ syātpā̱pmā vā
a̱bhimā̍ti̱riṃdra̍me̱vābhi̍māti̱hana̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍
dhāvati̱ sa e̱vāsmā̎t pā̱pmāna̍ma̱bhimā̍ti̱ṃ pra ṇu̍data̱ iṃdrā̍ya va̱jriṇe̍
la̱lāma̍ṃ prāśaṛ̱ṅgamā la̍bheta̱ yamalagͫ̍ rā̱jyāya̱ santagͫ̍ rā̱jyaṃ
nopa̱name̱diṃdra̍me̱va va̱jriṇa̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmai̱
vajra̱ṃ praya̍cchati̱ sa e̍na̱ṃ vajro̱ bhūtyā̍ indha̱ upai̍nagͫ rā̱jyaṃ na̍mati
la̱lāma̍ḥ prāśaṛ̱ṅgo bha̍vatye̱tadvai vajra̍sya rū̱pagͫ samṛ̍ddhyai
||2.1.3||sa̱ṃgrā̱me tenāla̍mabhimāti̱ghne la̱lāma̍ṃ prāśaṛ̱ṅgamaina̱ṃ pañca̍daśa ca
||2.1.3||21 a̱sāvā̍di̱tyo na vya̍rocata̱ tasmai̍ de̱vāḥ prāya̍ścittimaiccha̱ntasmā̍ e̱tāṃ
daśa̍rṣabhā̱māla̍bhanta̱ tayai̱vāsmi̱nruca̍madadhu̱ṟyo bra̍hmavarca̱sakā̍ma̱ḥ
syāttasmā̍ e̱tāṃ daśa̍rṣabhā̱mā la̍bhetā̱mume̱vādi̱tya2gͫ svena̍
bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmi̍n brahmavarca̱saṃ da̍dhāti brahmavarca̱sye̍va
bha̍vati va̱santā̎ prā̱tastrī3gͫlla̱lāmā̱nā la̍bheta grī̱ṣme ma̱dhyandi̍ne̱
22 trīñchi̍tipṛ̱ṣṭhāṃ cha̱radya̍parā̱hṇe trīñchi̍ti̱vārā̱n trīṇi̱ vā ā̍di̱tyasya̱
tejāgͫ̍si va̱santā̎ prā̱targrī̱ṣme ma̱dhyandi̍ne śa̱radya̍parā̱hṇe yāva̍ntye̱va
tejāgͫ̍si̱ tānye̱vāva̍ rundhe̱ traya̍straya̱ ā la̍bhyante'bhipū̱rvame̱vāsmi̱ntejo̍
dadhāti saṃvathsa̱raṃ pa̱ryāla̍bhyante saṃvathsa̱ro vai bra̍hmavarca̱sasya̍ pradā̱tā
sa̍ṃvathsa̱ra e̱vāsmai̎ brahmavarca̱saṃ pra ya̍cchati brahmavarca̱sye̍va bha̍vati
saṃvathsa̱rasya̍ pa̱rastā̎tprājāpa̱tyaṃ kadru̱
23 mā la̍bheta pra̱jāpa̍ti̱ḥ sarvā̍ de̱vatā̍ de̱vatā̎sve̱va prati̍tiṣṭhati̱
yadi̍ bibhī̱yāddu̱ścarmā̍ bhaviṣyā̱mīti̍ somāpau̱ṣṇa2gͫ śyā̱mamā la̍bheta
sau̱myo vai de̱vata̍yā̱ puru̍ṣaḥ pau̱ṣṇāḥ pa̱śava̱ḥ svayai̱vāsmai̍ de̱vata̍yā
pa̱śubhi̱stvaca̍ṃ karoti̱ na du̱ścarmā̍ bhavati de̱vāśca̱ vai ya̱maścā̱smin
lo̱ke̎'spardhanta̱ sa ya̱mo de̱vānā̍miṃdri̱ yaṃ vī̱rya̍mayuvata tadya̱masya̍
24 yama̱tvaṃ te de̱vā a̍manyanta ya̱mo vā i̱dama̍bhū̱dyadva̱ya2gͫ sma iti̱ te
pra̱jāpa̍ti̱mupā̍dhāva̱nthsa e̱tau pra̱jāpa̍tirā̱tmana̍ ukṣava̱śau nira̍mimīta̱
te de̱vā vai̎ṣṇāvaru̱ṇīṃ va̱śāmāla̍bhantai̱ṃdramu̱kṣāṇa̱ṃ taṃ varu̍ṇenai̱va
grā̍hayi̱tvā viṣṇu̍nā ya̱jñena̱ prāṇu̍dantai̱ṃdreṇai̱vāsye̎ṃdri̱yama̍vṛñjata̱
yo bhrātṛ̍vyavā̱nthsyāthsa spardha̍māno vaiṣṇāvaru̱ṇīṃ
25 va̱śāmā la̍bhetai̱ṃdramu̱kṣāṇa̱ṃ varu̍ṇenai̱va bhrātṛ̍vyaṃ grāhayi̱tvā viṣṇu̍nā
ya̱jñena̱ pra ṇu̍data ai̱ṃdreṇai̱vāsye̎ṃdri̱yaṃ vṛ̍ṅkte̱ bhava̍tyā̱tmanā̱
parā̎sya̱ bhrātṛ̍vyo bhava̱tīṃdro̍ vṛ̱trama̍ha̱ntaṃ vṛ̱tro ha̱taḥ
ṣo̍ḍa̱śabhi̍rbho̱gaira̍sinā̱ttasya̍ vṛ̱trasya̍ śīrṣa̱to gāva̱ udā̍ya̱ntā
vai̍de̱hyo̍'bhava̱ntāsā̍mṛṣa̱bho ja̱ghane'nūdai̱ttamiṃdro̍
26 'cāya̱thso̍'manyata̱ yo vā i̱mamā̱labhe̍ta̱ mucye̍tā̱smāt pā̱pmana̱
iti̱ sa ā̎gne̱yaṃ kṛ̱ṣṇagrī̍va̱mā la̍bhatai̱ṃdramṛ̍ṣa̱bhaṃ
tasyā̱gnire̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍sṛtaḥ ṣoḍaśa̱dhā vṛ̱trasya̍
bho̱gānapya̍dahadai̱ṃdreṇe̎ṃdri̱yamā̱tmanna̍dhatta̱ yaḥ pā̱pmanā̍ gṛhī̱taḥ syāthsa
ā̎gne̱yaṃ kṛ̱ṣṇagrī̍va̱mā la̍bhetai̱ṃdramṛ̍ṣa̱bhama̱gnire̱vāsya̱ svena̍
bhāga̱dheye̱nopa̍sṛtaḥ
27 pā̱pmāna̱mapi̍ dahatyai̱ṃdreṇe̎ṃdri̱yamā̱tmandha̍tte̱ mucya̍te pā̱pmano̱
bhava̍tye̱va dyā̍vāpṛthi̱vyā̎ṃ dhe̱numā la̍bheta̱ jyoga̍paruddho̱'nayo̱rhi
vā e̱ṣo'pra̍tiṣṭhi̱to'thai̱ṣa jyogapa̍ruddho̱ dyāvā̍pṛthi̱vī e̱va svena̍
bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ te e̱vaina̍ṃ prati̱ṣṭhāṃ ga̍mayata̱ḥ pratye̱vati̍ṣṭhati
paryā̱riṇī̍ bhavati paryā̱rīva̱ hye̍tasya̍ rā̱ṣṭraṃ yo jyoga̍paruddha̱ḥ samṛ̍ddhyai
vāya̱vya̍ṃ
28 va̱thsamā la̍bheta vā̱yurvā a̱nayo̎rva̱thsa i̱me vā e̱tasmai̍ lo̱kā apa̍śuṣkā̱
viḍapa̍śu̱ṣkāthai̱ṣa jyogapa̍ruddho vā̱yume̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱
sa e̱vāsmā̍ i̱mā3gͫllo̱kān, viśa̱ṃ pra dā̍payati̱ prāsmā̍ i̱me lo̱kāḥ snu̍vanti
bhuñja̱tye̍na̱ṃ viḍupa̍tiṣṭha te
||2.1.4||ma̱dhyaṃdi̍ne̱ kadru̍ṃ ya̱masya̱
spardha̍māno vaiṣṇāvaru̱ṇīṃ tamiṃdro̎sya̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍sṛto vāya̱vya̍ṃ
dvica̍tvārigṃśacca
||2.1.4||29 iṃdro̍ va̱lasya̱ bila̱mapau̎rṇo̱thsa ya u̍tta̱maḥ pa̱śurāsī̱ttaṃ pṛ̱ṣṭhaṃ
prati̍ sa̱ṃgṛhyoda̍kkhida̱ttagͫ sa̱hasra̍ṃ pa̱śavo'nūdā̍ya̱nthsa
u̍nna̱to̍'bhava̱dyaḥ pa̱śukā̍ma̱ḥ syāthsa e̱tamai̱ṃdramu̍nna̱tamā
la̍bhe̱teṃdra̍me̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmai̍ pa̱śūn pra
ya̍cchati paśu̱māne̱va bha̍vatyunna̱to
30 bha̍vati sāha̱srī vā e̱ṣā la̱kṣmī yadu̍nna̱to la̱kṣmiyai̱va pa̱śūnava̍
rundhe ya̱dā sa̱hasra̍ṃ pa̱śūn prā̎pnu̱yādatha̍ vaiṣṇa̱vaṃ vā̍ma̱namā
la̍bhetai̱tasmi̱nvai tathsa̱hasra̱madhya̍tiṣṭha̱ttasmā̍de̱ṣa vā̍ma̱naḥ samī̍ṣitaḥ
pa̱śubhya̍ e̱va prajā̍tebhyaḥ prati̱ṣṭhāṃ da̍dhāti̱ ko̍'rhati sa̱hasra̍ṃ pa̱śūn
prāptu̱mityā̍hurahorā̱trāṇye̱va sa̱hasragͫ̍ sa̱ṃpādyā la̍bheta pa̱śavo̱ vā
31 a̍horā̱trāṇi̍ pa̱śūne̱va prajā̍tān prati̱ṣṭhāṃ ga̍maya̱tyoṣa̍dhībhyo ve̱hata̱mā
la̍bheta pra̱jākā̍ma̱ oṣa̍dhayo̱ vā e̱taṃ pra̱jāyai̱ pari̍ bādhante̱ yo'la̍ṃ
pra̱jāyai̱ sanpra̱jāṃ na vi̱ndata̱ oṣa̍dhaya̱ḥ khalu̱ vā e̱tasyai̱ sūtu̱mapi̍
ghnanti̱ yā ve̱hadbhava̱tyoṣa̍dhīre̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tā e̱vāsmai̱
svādyone̎ḥ pra̱jāṃ pra ja̍nayanti vi̱ndate̎
32 pra̱jāmāpo̱ vā oṣa̍dha̱yo'sa̱tpuru̍ṣa̱ āpa̍ e̱vāsmā̱ asa̍ta̱ḥ sadda̍dati̱
tasmā̍dāhu̱ryaścai̱vaṃ veda̱ yaśca̱ nāpa̱stvāvāsa̍ta̱ḥ sadda̍da̱tītyai̱ṃdrīgͫ
sū̱tava̍śā̱mā la̍bheta̱ bhūti̍kā̱mo'jā̍to̱ vā e̱ṣa yo'la̱ṃbhūtyai̱ sanbhūti̱ṃ
na prā̱pnotīṃdra̱ṃ khalu̱ vā e̱ṣā sū̱tvā va̱śābha̍va̱
33 diṃdra̍me̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vaina̱ṃ bhūti̍ṃ
gamayati̱ bhava̍tye̱va yagͫ sū̱tvā va̱śā syāttamai̱ṃdrame̱vā la̍bhetai̱tadvāva
tadi̍ṃdri̱yagͫ sā̱kṣāde̱veṃdri̱yamava̍ rundha aiṃdrā̱gnaṃ pu̍naruthsṛ̱ṣṭamā
la̍bheta̱ ya ātṛ̱tīyā̱tpuru̍ṣā̱thsoma̱ṃ na pibe̱dvicchi̍nno̱ vā e̱tasya̍
somapī̱tho yo brā̎hma̱ṇaḥ sannā
34 tṛ̱tīyā̱t puru̍ṣā̱t soma̱ṃ na piba̍tīṃdrā̱gnī e̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍
dhāvati̱ tāve̱vāsmai̍ somapī̱thaṃ pra ya̍cchata̱ upai̍nagͫ somapī̱tho na̍mati̱
yadai̱ṃdro bhava̍tīṃdri̱yaṃ vai so̍mapī̱tha i̍ṃdri̱yame̱va so̍mapī̱thamava̍ rundhe̱
yadā̎gne̱yo bhava̍tyāgne̱yo vai brā̎hma̱ṇaḥ svāme̱va de̱vatā̱manu̱ saṃta̍noti
punaruthsṛ̱ṣṭo bha̍vati punaruthsṛ̱ṣṭa i̍va̱ hye̍tasya̍
35 somapī̱thaḥ samṛ̍ddhyai brāhmaṇaspa̱tyaṃ tū̍pa̱ramā
la̍bhetābhi̱cara̱nbrahma̍ṇa̱spati̍me̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tasmā
e̱vaina̱mā vṛ̍ścati tā̱jagārti̱mārccha̍ti tūpa̱ro bha̍vati kṣu̱rapa̍vi̱rvā
e̱ṣā la̱kṣmī yattū̍pa̱raḥ samṛ̍ddhyai̱ sphyo yūpo̍ bhavati̱ vajro̱ vai sphyo
vajra̍me̱vāsmai̱ pra ha̍rati śara̱maya̍ṃ ba̱rhiḥ śaṛ̱ṇātye̱vaina̱ṃ vaibhī̍daka
i̱dhmo bhi̱nattye̱vaina̎m
||2.1.5||bha̱va̱tyu̱nna̱taḥ pa̱śavo̍ janayaṃti
vi̱ṃdate̍bhava̱thsannaitasye̱dhmastrīṇi̍ ca
||2.1.5||36 bā̱rha̱spa̱tyagͫ śi̍tipṛ̱ṣṭhamā la̍bheta̱ grāma̍kāmo̱ yaḥ
kā̱maye̍ta pṛ̱ṣṭhagͫ sa̍mā̱nānāg̍ syā̱miti̱ bṛha̱spati̍me̱va svena̍
bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vaina̍ṃ pṛ̱ṣṭhagͫ sa̍mā̱nānā̎ṃ karoti grā̱mye̍va
bha̍vati śitipṛ̱ṣṭho bha̍vati bārhaspa̱tyo hye̍ṣa de̱vata̍yā̱ samṛ̍ddhyai
pau̱ṣṇa2gͫ śyā̱mamā la̍bhe̱tānna̍kā̱mo'nna̱ṃ vai pū̱ṣā pū̱ṣaṇa̍me̱va svena̍
bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmā̱ anna̱ṃ
37 pra ya̍cchatyannā̱da e̱va bha̍vati śyā̱mo bha̍vatye̱tadvā anna̍sya rū̱pagͫ
samṛ̍ddhyai māru̱taṃ pṛśni̱mā la̍bhe̱tānna̍kā̱mo'nna̱ṃ vai ma̱ruto̍ ma̱ruta̍
e̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ ta e̱vāsmā̱ anna̱ṃ pra ya̍cchantyannā̱da e̱va
bha̍vati̱ pṛśni̍rbhavatye̱tadvā anna̍sya rū̱pagͫ samṛ̍ddhyā ai̱ṃdrama̍ru̱ṇamā
la̍bheteṃdri̱yakā̍ma̱ iṃdra̍me̱va
38 svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmi̍nniṃdri̱yaṃ da̍dhātīṃdriyā̱vye̍va
bha̍vatyaru̱ṇo bhrūmā̎nbhavatye̱tadvā iṃdra̍sya rū̱pagͫ samṛ̍ddhyai
sāvi̱tramu̍padhva̱stamā la̍bheta sa̱nikā̍maḥ savi̱tā vai pra̍sa̱vānā̍mīśe
savi̱tāra̍me̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmai̍ sa̱niṃ prasu̍vati̱
dāna̍kāmā asmai pra̱jā bha̍vantyupadhva̱sto bha̍vati sāvi̱tro hye̍ṣa
39 de̱vata̍yā̱ samṛ̍ddhyai vaiśvade̱vaṃ ba̍hurū̱pamā la̍bhe̱tānna̍kāmo vaiśvade̱vaṃ
vā anna̱ṃ viśvā̍ne̱va de̱vānthsvena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ ta e̱vāsmā̱ anna̱ṃ
praya̍cchantyannā̱da e̱va bha̍vati bahurū̱po bha̍vati bahurū̱pa2gͫ hyanna̱g̱ͫ
samṛ̍ddhyai vaiśvade̱vaṃ ba̍hurū̱pamā la̍bheta̱ grāma̍kāmo vaiśvade̱vā vai sa̍jā̱tā
viśvā̍ne̱va de̱vānthsvena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ ta e̱vāsmai̍
40 sajā̱tān pra ya̍cchanti grā̱mye̍va bha̍vati bahurū̱po bha̍vati bahudeva̱tyo̎
1̱ hye̍ṣa samṛ̍ddhyai prājāpa̱tyaṃ tū̍pa̱ramā la̍bheta̱ yasyānā̎jñātamiva̱
jyogā̱maye̎tprājāpa̱tyo vai puru̍ṣaḥ pra̱jāpa̍ti̱ḥ khalu̱ vai tasya̍ veda̱
yasyānā̎jñātamiva̱ jyogā̱maya̍ti pra̱jāpa̍time̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱
sa e̱vaina̱ṃ tasmā̱thsrāmā̎nmuñcati tūpa̱ro bha̍vati prājāpa̱tyo hye̍ṣa de̱vata̍yā̱
samṛ̍ddhyai
||2.1.6||a̱smā̱ iṃdra̍me̱vaiṣa sa̍jā̱tā viśvā̍ne̱va de̱vānthsvena̍
bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ ta e̱vāsmai̎ prājāpa̱tyo hi trīṇi̍ ca
||2.1.6||41 va̱ṣa̱ṭkā̱ro vai gā̍yatri̱yai śiro̎'cchina̱ttasyai̱ rasa̱ḥ parā̍pata̱ttaṃ
bṛha̱spati̱rupā̍gṛhṇā̱thsā śi̍tipṛ̱ṣṭhā va̱śābha̍va̱dyo dvi̱tīya̍ḥ
pa̱rāpa̍ta̱ttaṃ mi̱trāvaru̍ṇā̱vupā̍gṛhṇītā̱g̱ͫ sā dvi̍rū̱pā
va̱śābha̍va̱dyastṛ̱tīya̍ḥ pa̱rāpa̍ta̱ttaṃ viśve̍de̱vā upā̍gṛhṇa̱nthsā
ba̍hurū̱pā va̱śā bha̍va̱dyaśca̍tu̱rthaḥ pa̱rāpa̍ta̱thsa pṛ̍thi̱vīṃ
prāvi̍śa̱ttaṃ bṛha̱spati̍ra̱bhya̍
42 gṛhṇā̱dastve̱vāyaṃ bhogā̱yeti̱ sa u̍kṣava̱śaḥ sama̍bhava̱dyallohi̍taṃ
pa̱rāpa̍ta̱ttadru̱dra upā̍gṛhṇā̱thsā rau̱drī rohi̍ṇī va̱śābha̍vadbārhaspa̱tyāgͫ
śi̍tipṛ̱ṣṭhāmā la̍bheta brahmavarca̱sakā̍mo̱ bṛha̱spati̍me̱va svena̍
bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmi̍n brahmavarca̱saṃ da̍dhāti brahmavarca̱sye̍va
bha̍vati̱ chanda̍sā̱ṃ vā e̱ṣa raso̱ yadva̱śā rasa̍ iva̱ khalu̱
43 vai bra̍hmavarca̱saṃ chanda̍sāme̱va rase̍na̱ rasa̍ṃ brahmavarca̱samava̍ rundhe
maitrāvaru̱ṇīṃ dvi̍rū̱pāmā la̍bheta̱ vṛṣṭi̍kāmo mai̱traṃ vā aha̍rvāru̱ṇī
rātri̍rahorā̱trābhyā̱ṃ khalu̱ vai pa̱rjanyo̍ varṣati mi̱trāvaru̍ṇāve̱va
svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tāve̱vāsmā̍ ahorā̱trābhyā̎ṃ pa̱rjanya̍ṃ
varṣayata̱śchanda̍sā̱ṃ vā e̱ṣa raso̱ yadva̱śā rasa̍ iva̱ khalu̱ vai
vṛṣṭi̱śchanda̍sāme̱va rase̍na̱
44 rasa̱ṃ vṛṣṭi̱mava̍ rundhe maitrāvaru̱ṇīṃ dvi̍rū̱pāmā la̍bheta pra̱jākā̍mo
mai̱traṃ vā aha̍rvāru̱ṇī rātri̍rahorā̱trābhyā̱ṃ khalu̱ vai pra̱jāḥ prajā̍yante
mi̱trāvaru̍ṇāve̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tāve̱vāsmā̍ ahorā̱trābhyā̎ṃ
pra̱jāṃ praja̍nayata̱śchanda̍sā̱ṃ vā e̱ṣa raso̱ yadva̱śā rasa̍ iva̱ khalu̱
vai pra̱jā chanda̍sāme̱va rase̍na̱ rasa̍ṃ pra̱jāmava̍
45 rundhe vaiśvade̱vīṃ ba̍hurū̱pāmā la̍bhe̱tānna̍kāmo vaiśvade̱vaṃ vā anna̱ṃ
viśvā̍ne̱va de̱vānthsvena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ ta e̱vāsmā̱ anna̱ṃ pra
ya̍cchantyannā̱da e̱va bha̍vati̱ chanda̍sā̱ṃ vā e̱ṣa raso̱ yadva̱śā rasa̍
iva̱ khalu̱ vā anna̱ṃ chanda̍sāme̱va rase̍na rasa̱manna̱mava̍ rundhe vaiśvade̱vīṃ
ba̍hurū̱pāmā la̍bheta̱ grāma̍kāmo vaiśvade̱vā vai
46 sa̍jā̱tā viśvā̍ne̱va de̱vānthsvena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ ta e̱vāsmai̍
sajā̱tān pra ya̍cchanti grā̱mye̍va bha̍vati̱ chanda̍sā̱ṃ vā e̱ṣa raso̱ yadva̱śā
rasa̍ iva̱ khalu̱ vai sa̍jā̱tāśchanda̍sāme̱va rase̍na̱ rasagͫ̍ sajā̱tānava̍
rundhe bārhaspa̱tyamu̍kṣava̱śamā la̍bheta brahmavarca̱sakā̍mo̱ bṛha̱spati̍me̱va
svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmi̍nbrahmavarca̱saṃ
47 da̍dhāti brahmavarca̱sye̍va bha̍vati̱ vaśa̱ṃ vā e̱ṣa ca̍rati̱ yadu̱kṣā vaśa̍
iva̱ khalu̱ vai bra̍hmavarca̱saṃ vaśe̍nai̱va vaśa̍ṃ brahmavarca̱samava̍ rundhe
rau̱drīgͫ rohi̍ṇī̱mā la̍bhetābhi̱cara̍n ru̱drame̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍
dhāvati̱ tasmā̍ e̱vaina̱mā vṛ̍ścati tā̱jagārti̱mārccha̍ti̱ rohi̍ṇī bhavati
rau̱drī hye̍ṣā de̱vata̍yā̱ samṛ̍ddhyai̱ sphyo yūpo̍ bhavati̱ vajro̱ vai sphyo
vajra̍me̱vāsmai̱ pra ha̍rati śara̱maya̍ṃ ba̱rhiḥ śaṛ̱ṇātye̱vaina̱ṃ vaibhī̍daka
i̱dhmo bhi̱nattye̱vaina̎m
||2.1.7||a̱bhi khalu̱ vṛṣṭi̱śchaṃda̍sāme̱va
rase̍na̱ rasa̍ṃ pra̱jāmava̍ vaiśvade̱vā vai bra̍hmavarca̱saṃ yūpa̱ ekā̱nna
vigͫ̍śa̱tiśca̍ 2| 1| 7||
48 a̱sāvā̍di̱tyo na vya̍rocata̱ tasmai̍ de̱vāḥ prāya̍ścittimaiccha̱ntasmā̍
e̱tāgͫ sau̱rīg śve̱tāṃ va̱śāmāla̍bhanta̱ tayai̱vāsmi̱n ruca̍madadhu̱ṟyo
bra̍hmavarca̱sakā̍ma̱ḥ syāttasmā̍ e̱tāgͫ sau̱rīg śve̱tāṃ va̱śāmā
la̍bhetā̱mume̱vādi̱tya2gͫ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa
e̱vāsmi̍nbrahmavarca̱saṃ da̍dhāti brahmavarca̱sye̍va bha̍vati bai̱lvo yūpo̍
bhavatya̱sau
49 vā ā̍di̱tyo yato'jā̍yata̱ tato̍ bi̱lva̍ uda̍tiṣṭha̱thsayo̎nye̱va
bra̍hmavarca̱samava̍ rundhe brāhmaṇaspa̱tyāṃ ba̍bhruka̱rṇīmā la̍bhetābhi̱
cara̍nvāru̱ṇaṃ daśa̍kapālaṃ pu̱rastā̱nnirva̍pe̱dvaru̍ṇenai̱va bhrātṛ̍vyaṃ
grāhayi̱tvā brahma̍ṇā stṛṇute babhruka̱rṇī bha̍vatye̱tadvai brahma̍ṇo rū̱pagͫ
samṛ̍ddhyai̱ sphyo yūpo̍ bhavati̱ vajro̱ vai sphyo vajra̍me̱vāsmai̱ pra ha̍rati
śara̱maya̍ṃ ba̱rhiḥ śaṛ̱ṇā
50 tye̱vaina̱ṃ vaibhī̍daka i̱dhmo bhi̱nattye̱vaina̍ṃ vaiṣṇa̱vaṃ vā̍ma̱namā la̍bheta̱
yaṃ ya̱jño nopa̱name̱dviṣṇu̱rvai ya̱jño viṣṇu̍me̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍
dhāvati̱ sa e̱vāsmai̍ ya̱jñaṃ pra ya̍ccha̱tyupai̍naṃ ya̱jño na̍mati vāma̱no
bha̍vati vaiṣṇa̱vo hye̍ṣa de̱vata̍yā̱ samṛ̍ddhyai tvā̱ṣṭraṃ va̍ḍa̱bamā la̍bheta
pa̱śukā̍ma̱stvaṣṭā̱ vai pa̍śū̱nāṃ mi̍thu̱nānā̎ṃ
51 prajanayi̱tā tvaṣṭā̍rame̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmai̍
pa̱śūnmi̍thu̱nān pra ja̍nayati pra̱jā hi vā e̱tasmi̍npa̱śava̱ḥ pravi̍ṣṭā̱ athai̱ṣa
pumā̱nthsanva̍ḍa̱baḥ sā̱kṣāde̱va pra̱jāṃ pa̱śūnava̍ rundhe mai̱tra2gͫ śve̱tamā
la̍bheta saṃgrā̱me saṃya̍tte sama̱yakā̍mo mi̱trame̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍
dhāvati̱ sa e̱vaina̍ṃ mi̱treṇa̱ saṃ na̍yati
52 viśā̱lo bha̍vati̱ vyava̍sāyayatye̱vaina̍ṃ prājāpa̱tyaṃ kṛ̱ṣṇamā
la̍bheta̱ vṛṣṭi̍kāmaḥ pra̱jāpa̍ti̱ rvai vṛṣṭyā̍ īśe pra̱jāpa̍time̱va
svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmai̍ pa̱rjanya̍ṃ varṣayati kṛ̱ṣṇo
bha̍vatye̱tadvai vṛṣṭyai̍ rū̱pagͫ rū̱peṇai̱va vṛṣṭi̱mava̍ rundhe śa̱balo̍
bhavati vi̱dyuta̍me̱vāsmai̍ janayi̱tvā
va̍rṣayatyavāśaṛ̱ṅgo bha̍vati̱ vṛṣṭi̍me̱vāsmai̱ ni ya̍cchati
||2.1.8||a̱sau śaṛ̱ṇāti̍ mithu̱nānā̎ṃ nayati yacchati
||2.1.8||53 varu̍ṇagͫ suṣuvā̱ṇama̱nnādya̱ṃ nopā̍nama̱thsa e̱tāṃ vā̍ru̱ṇīṃ
kṛ̱ṣṇāṃ va̱śāma̍paśya̱ttāg svāyai̍ de̱vatā̍yā̱ āla̍bhata̱ tato̱ vai
tama̱nnādya̱mupā̍nama̱dyamala̍ma̱nnādyā̍ya̱ saṃta̍ma̱nnādya̱ṃ nopa̱name̱thsa
e̱tāṃ vā̍ru̱ṇīṃ kṛ̱ṣṇāṃ va̱śāmā la̍bheta̱ varu̍ṇame̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍
dhāvati̱ sa e̱vāsmā̱ anna̱ṃ pra ya̍cchatyannā̱da
54 e̱va bha̍vati kṛ̱ṣṇā bha̍vati vāru̱ṇī hye̍ṣā de̱vata̍yā̱ samṛ̍ddhyai
mai̱tra2gͫ śve̱tamā la̍bheta vāru̱ṇaṃ kṛ̱ṣṇama̱pāṃ cauṣa̍dhīnāṃ ca
sa̱ṃdhāvanna̍kāmo mai̱trīrvā oṣa̍dhayo vāru̱ṇīrāpo̱'pāṃ ca̱ khalu̱ vā oṣa̍dhīnāṃ
ca̱ rasa̱mupa̍ jīvāmo mi̱trāvaru̍ṇāve̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱
tāve̱vāsmā̱ anna̱ṃ pra ya̍cchato'nnā̱da e̱va bha̍va
55 tya̱pāṃ cauṣa̍dhīnāṃ ca sa̱ṃdhāvā la̍bhata u̱bhaya̱syāva̍ruddhyai̱
viśā̍kho̱ yūpo̍ bhavati̱ dve hye̍te de̱vate̱ samṛ̍ddhyai mai̱tra2gͫ śve̱tamā
la̍bheta vāru̱ṇaṃ kṛ̱ṣṇaṃ jyogā̍mayāvī̱ yanmai̱tro bhava̍ti mi̱treṇai̱vāsmai̱
varu̍ṇagͫ śamayati̱ yadvā̍ru̱ṇaḥ sā̱kṣāde̱vaina̍ṃ varuṇapā̱śānmu̍ñcatyu̱ta
yadī̱tāsu̱rbhava̍ti̱ jīva̍tye̱va de̱vā vai puṣṭi̱ṃ nāvi̍nda̱n
56 tāṃ mi̍thu̱ne̍'paśya̱n tasyā̱ṃ na sama̍rādhaya̱n tāva̱śvinā̍vabrūtāmā̱vayo̱rvā
e̱ṣāmaitasyā̎ṃ vadadhva̱miti̱ sāśvino̍re̱vābha̍va̱dyaḥ puṣṭi̍kāma̱ḥ syāthsa
e̱tāmā̎śvi̱nīṃ ya̱mīṃ va̱śāmā la̍bhetā̱śvinā̍ve̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍
dhāvati̱ tāve̱vāsmi̱npuṣṭi̍ṃ dhatta̱ḥ puṣya̍ti pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍ḥ
||2.1.9||a̱nnā̱do̎'nnā̱da e̱va bha̍vatyaviṃda̱n paṃca̍catvārigṃśacca
||2.1.9||57 ā̱śvi̱naṃ dhū̱mrala̍lāma̱mā la̍bheta̱ yo durbrā̎hmaṇa̱ḥ soma̱ṃ pipā̍seda̱śvinau̱
vai de̱vānā̱maso̍mapāvāstā̱ṃ tau pa̱ścā so̍mapī̱thaṃ prāpnu̍tāma̱śvinā̍ve̱tasya̍
de̱vatā̱ yo durbrā̎hmaṇa̱ḥ soma̱ṃ pipā̍satya̱śvinā̍ve̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍
dhāvati̱ tāve̱vāsmai̍ somapī̱thaṃ pra ya̍cchata̱ upai̍nagͫ somapī̱tho na̍mati̱
yaddhū̱mro bhava̍ti dhūmri̱māṇa̍me̱vāsmā̱dapa̍ hanti la̱lāmo̍
58 bhavati mukha̱ta e̱vāsmi̱ntejo̍ dadhāti vāya̱vya̍ṃ gomṛ̱gamā la̍bheta̱
yamaja̍ghnivāgͫ samabhi̱śagͫ se̍yu̱rapū̍tā̱ vā e̱taṃ vāgṛ̍cchati̱
yamaja̍ghnivāgͫ samabhi̱śagͫsa̍nti̱ naiṣa grā̱myaḥ pa̱śurnāra̱ṇyo yadgo̍mṛ̱go
nevai̱ṣa grāme̱ nāra̍ṇye̱ yamaja̍ghnivāgͫsamabhi̱śagͫsa̍nti vā̱yurvai de̱vānā̎ṃ
pa̱vitra̍ṃ vā̱yume̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vai
59 na̍ṃ pavayati̱ parā̍cī̱ vā e̱tasmai̎ vyu̱cchantī̱ vyu̍cchati̱ tama̍ḥ pā̱pmāna̱ṃ
pra vi̍śati̱ yasyā̎śvi̱ne śa̱syamā̍ne̱ sūṟyo̱ nāvirbhava̍ti sau̱ryaṃ ba̍hurū̱pamā
la̍bhetā̱mume̱vādi̱tya2gͫ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmā̱ttama̍ḥ
pā̱pmāna̱mapa̍ hanti pra̱tīcya̍smai vyu̱cchantī̱ vyu̍ccha̱tyapa̱ tama̍ḥ
pā̱pmānagͫ̍ hate
||2.1.10||la̱lāma̱ḥ sa e̱va ṣaṭca̍tvārigͫśacca
||2.1.10||60 iṃdra̍ṃ vo vi̱śvata̱sparīṃdra̱ṃ naro̱ maru̍to̱ yaddha̍ vo di̱vo yā va̱ḥ śarma̍ ||
bhare̱ṣviṃdragͫ̍ su̱havagͫ̍ havāmahe'gͫ ho̱mucagͫ̍ su̱kṛta̱ṃ daivya̱ṃ
jana̎m | a̱gniṃ mi̱traṃ varu̍ṇagͫ sā̱taye̱ bhaga̱ṃ dyāvā̍pṛthi̱vī ma̱ruta̍ḥ
sva̱staye̎ || ma̱mattu̍ na̱ḥ pari̍jmā vasa̱rhā ma̱mattu̱ vāto̍ a̱pāṃ vṛṣa̍ṇvān
| śi̱śī̱tami̍ṃdrāparvatā yu̱vaṃ na̱stanno̱ viśve̍ varivasyantu de̱vāḥ || pri̱yā
vo̱ nāma̍
61 huve tu̱rāṇā̎m | āyattṛ̱panma̍ruto vāvaśā̱nāḥ || śri̱yase̱ kaṃbhā̱nubhi̱ḥ saṃ
mi̍mikṣire̱ te ra̱śmibhi̱sta ṛkva̍bhiḥ sukhā̱daya̍ḥ | te vāśī̍manta i̱ṣmiṇo̱
abhī̍ravo vi̱dre pri̱yasya̱ māru̍tasya̱ dhāmna̍ḥ || a̱gniḥ pra̍tha̱mo vasu̍bhirno
avyā̱thsomo̍ ru̱drebhi̍ra̱bhi ra̍kṣatu̱ tmanā̎ | iṃdro̍ ma̱rudbhi̍rṛtu̱dhā
kṛ̍ṇotvādi̱tyairno̱ varu̍ṇa̱ḥ sagͫ śi̍śātu || saṃ no̍ de̱vo vasu̍bhira̱gniḥ
sagͫ
62 soma̍sta̱nūbhī̍ ru̱driyā̍bhiḥ | samiṃdro̍ ma̱rudbhi̍rya̱jñiyai̱ḥ samā̍di̱tyairno̱
varu̍ṇo ajijñipat || yathā̍di̱tyā vasu̍bhiḥ saṃbabhū̱vurma̱rudbhī̍ ru̱drāḥ
sa̱majā̍natā̱bhi | e̱vā tri̍ṇāma̱nnahṛ̍ṇīyamānā̱ viśve̍ de̱vāḥ sama̍naso bhavaṃtu ||
kutrā̍ ci̱dyasya̱ samṛ̍tau ra̱ṇvā naro̍ nṛ̱ṣada̍ne | arha̍ntaści̱dyami̍ndha̱te
sa̍ṃja̱naya̍nti ja̱ntava̍ḥ || saṃ yadi̱ṣo vanā̍mahe̱ sagͫ ha̱vyā mānu̍ṣāṇām |
u̱ta dyu̱mnasya̱ śava̍sa
63 ṛ̱tasya̍ ra̱śmimā da̍de || ya̱jño de̱vānā̱ṃ pratye̍ti su̱mnamādi̍tyāso̱
bhava̍tā mṛḍa̱yanta̍ḥ | ā vo̱'rvācī̍ suma̱tirva̍vṛtyāda̱g̱ͫhości̱dyā
va̍rivo̱vitta̱rāsa̍t || śuci̍ra̱paḥ sū̱yava̍sā̱ ada̍bdha̱ upa̍ kṣeti
vṛ̱ddhava̍yāḥ su̱vīra̍ḥ | naki̱ṣṭaṃ 2 ghna̱ntyanti̍to̱ na dū̱rādya ā̍di̱tyānā̱ṃ
bhava̍ti̱ praṇī̍tau || dhā̱raya̍nta ādi̱tyāso̱ jaga̱thsthā de̱vā viśva̍sya̱
bhuva̍nasya go̱pāḥ | dī̱rghādhi̍yo̱ rakṣa̍māṇā
64 asu̱rya̍mṛ̱tāvā̍na̱ścaya̍mānā ṛ̱ṇāni̍ || ti̱sro bhūmī̎rdhāraya̱ntrīgͫ
ru̱ta dyūntrīṇi̍ vra̱tā vi̱dathe̍ a̱ntare̍ṣām | ṛ̱tenā̍dityā̱ mahi̍ vo mahi̱tvaṃ
tada̍ryamanvaruṇa mitra̱ cāru̍ || tyānnu kṣa̱triyā̱g̱ͫ ava̍ ādi̱tyān, yā̍ciṣāma
he | su̱mṛ̱ḍī̱kāgͫ a̱bhiṣṭa̍ye || na da̍kṣi̱ṇā vi ci̍kite̱ na sa̱vyā na
prā̱cīna̍mādityā̱ nota pa̱ścā | pā̱kyā̍ cidvasavo dhī̱ryā̍ cid
65 yu̱ṣmānī̍to̱ abha̍ya̱ṃ jyoti̍raśyām || ā̱di̱tyānā̱mava̍sā̱ nūta̍nena
sakṣī̱mahi̱ śarma̍ṇā̱ śaṃta̍mena | a̱nā̱gā̱stve a̍diti̱tve tu̱rāsa̍ i̱maṃ
ya̱jñaṃ da̍dhatu̱ śroṣa̍māṇāḥ || i̱maṃ me̍ varuṇa śrudhī̱ hava̍ma̱dyā ca̍ mṛḍaya
| tvāma̍va̱syurā ca̍ ke || tattvā̍ yāmi̱ brahma̍ṇā̱ vanda̍māna̱stadā śā̎ste̱
yaja̍māno ha̱virbhi̍ḥ | ahe̍ḍamāno varuṇe̱ha bo̱dhyuru̍śagͫ sa̱ mā na̱ āyu̱ḥ pra
mo̍ṣīḥ
||2.1.11||nāmā̱'gnissagͫ śava̍so̱ rakṣa̍māṇā dhī̱ryā̍ ci̱dekā̱nna
pa̍ṃcā̱śacca̍
||2.1.11||dvitīyakāṇḍe dvitīyaḥ praśnaḥ 2
1 pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jā a̍sṛjata̱ tāḥ sṛ̱ṣṭā i̍ṃdrā̱gnī apā̍gūhatā̱g̱ͫ
so̍'cāyatpra̱jāpa̍tiriṃdrā̱gnī vai me̎ pra̱jā apā̍ghukṣatā̱miti̱ sa
e̱tamai̎ṃdrā̱gnamekā̍daśakapālamapaśya̱ttaṃ nira̍vapa̱ttāva̍smai pra̱jāḥ
prāsā̍dhayatāmiṃdrā̱gnī vā e̱tasya̍ pra̱jāmapa̍ gūhato̱ yo'la̍ṃ pra̱jāyai̱
sanpra̱jāṃ na vi̱ndata̍ aiṃdrā̱gnamekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍petpra̱jākā̍ma iṃdrā̱gnī
2 e̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tāve̱vāsmai̎ pra̱jāṃ pra sā̍dhayato
vi̱ndate̎ pra̱jāmai̎ṃdrā̱gnamekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱t spardha̍māna̱ḥ,
kṣetre̍ vā sajā̱teṣu̍ veṃdrā̱gnī e̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱
tābhyā̍me̱veṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ bhrātṛ̍vyasya vṛṅkte̱ vi pā̱pmanā̱
bhrātṛ̍vyeṇa jaya̱te'pa̱ vā e̱tasmā̍diṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ krāmati̱ yaḥ
sa̍ṃgrā̱mamu̍papra̱yātyai̎ṃdrā̱gnamekā̍daśakapāla̱ṃ ni
3 rva̍pethsaṃgrā̱mamu̍paprayā̱syanni̍ṃdrā̱gnī e̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱
tāve̱vāsmi̍nniṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ dhattaḥ sa̱heṃdri̱yeṇa̍ vī̱rye̍ṇopa̱ pra yā̍ti̱
jaya̍ti̱ tagͫ sa̍ṃgrā̱maṃ vi vā e̱ṣa i̍ṃdri̱yeṇa̍ vī̱rye̍ṇardhyate̱ yaḥ
sa̍ṃgrā̱maṃ jaya̍tyaiṃdrā̱gnamekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pethsaṃgrā̱maṃ ji̱tveṃdrā̱gnī
e̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tāve̱vāsmi̍nniṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ
4 dhatto̱ neṃdri̱yeṇa̍ vī̱rye̍ṇa̱ vyṛ̍dhya̱te'pa̱ vā e̱tasmā̍diṃdri̱yaṃ
vī̱rya̍ṃ krāmati̱ ya eti̍ ja̱natā̍maiṃdrā̱gnamekā̍daśakapāla̱ṃ
nirva̍pejja̱natā̍me̱ṣyanni̍ṃdrā̱gnī e̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱
tāve̱vāsmi̍nniṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ dhattaḥ sa̱heṃdri̱yeṇa̍ vī̱rye̍ṇa ja̱natā̍meti
pau̱ṣṇaṃ ca̱rumanu̱ nirva̍petpū̱ṣā vā i̍ṃdri̱yasya̍ vī̱rya̍syānupradā̱tā
pū̱ṣaṇa̍me̱va
5 svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmā̍
iṃdri̱yaṃ vī̱rya̍manu̱ pra ya̍cchati kṣaitrapa̱tyaṃ ca̱ruṃ
nirva̍pejja̱natā̍mā̱gatye̱yaṃ vai kṣetra̍sya̱ pati̍ra̱syāme̱va prati̍
tiṣṭhatyaiṃdrā̱gnamekā̍daśakapālamu̱pari̍ṣṭā̱nnirva̍peda̱syāme̱va
pra̍ti̱ṣṭhāye̎ṃdri̱yaṃ vī̱rya̍mu̱pari̍ṣṭādā̱tmandha̍tte
||2.2.1||pra̱jākā̍ma iṃdrā̱gnī u̍papra̱yātyai̎ṃdrā̱gnamekā̍daśakapāla̱ṃ nirvī̱rya̍ṃ
pū̱ṣaṇa̍me̱vaikā̱nnaca̍tvāri̱g̱ͫśacca̍
||2.2.1||6 a̱gnaye̍ pathi̱kṛte̍ puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱dyo
da̍rśapūrṇamāsayā̱jī sanna̍māvā̱syā̎ṃ vā paurṇamā̱sīṃ vā̍tipā̱daye̎tpa̱tho vā
e̱ṣo'dhyapa̍thenaiti̱ yo da̍rśapūrṇamāsayā̱jī sanna̍māvā̱syā̎ṃ vā paurṇamā̱sīṃ
vā̍tipā̱daya̍tya̱gnime̱va pa̍thi̱kṛta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱
sa e̱vaina̱mapathā̱tpanthā̱mapi̍ nayatyana̱ḍvāndakṣi̍ṇā va̱hī hye̍ṣa samṛ̍ddhyā
a̱gnaye̎ vra̱tapa̍taye
7 puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱dya āhi̍tāgni̱ḥ sanna̍vra̱tyami̍va̱
care̍da̱gnime̱va vra̱tapa̍ti̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱
sa e̱vaina̍ṃ vra̱tamā la̍ṃbhayati̱ vratyo̍ bhavatya̱gnaye̍ rakṣo̱ghne
pu̍ro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱dyagͫ rakṣāgͫ̍si̱ sace̍ranna̱gnime̱va
ra̍kṣo̱haṇa̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmā̱drakṣā̱g̱syapa̍
hanti̱ niśi̍tāyā̱ṃ nirva̍pe̱n
8 niśi̍tāyā̱g̱ͫ hi rakṣāgͫ̍si pre̱rate̍ sa̱ṃprerṇā̎nye̱vainā̍ni hanti̱
pari̍śrite yājaye̱drakṣa̍sā̱mana̍nvavacārāya rakṣo̱ghnī yā̎jyānuvā̱kye̍ bhavato̱
rakṣa̍sā̱g̱ stṛtyā̍ a̱gnaye̍ ru̱drava̍te puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ
nirva̍pedabhi̱cara̍nne̱ṣā vā a̍sya gho̱rāta̱nūryadru̱drastasmā̍ e̱vaina̱mā
vṛ̍ścati tā̱jagārti̱mārccha̍tya̱gnaye̍ surabhi̱mate̍ puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ
nirva̍pe̱dyasya̱ gāvo̍ vā̱ puru̍ṣā
9 vā pra̱mīye̍ra̱ṉ yo vā̍ bibhī̱yāde̱ṣā vā a̍sya bheṣa̱jyā̍
ta̱nūryathsu̍rabhi̱matī̱ tayai̱vāsmai̍ bheṣa̱jaṃ ka̍roti surabhi̱mate̍
bhavati pūtīga̱ndhasyāpa̍hatyā a̱gnaye̱ kṣāma̍vate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ
nirva̍pethsaṃgrā̱me saṃya̍tte bhāga̱dheye̍nai̱vainagͫ̍ śamayi̱tvā parā̍na̱bhi
nirdi̍śati̱ yamava̍reṣā̱ṃ vidhya̍nti̱ jīva̍ti̱ sa yaṃ pare̍ṣā̱ṃ pra sa mī̍yate̱
jaya̍ti̱ tagͫ sa̍ṃgrā̱ma
10 ma̱bhi vā e̱ṣa e̱tānu̍cyati̱ yeṣā̎ṃ pūrvāpa̱rā a̱nvañca̍ḥ pra̱mīya̍nte
puruṣāhu̱tirhya̍sya pri̱yata̍mā̱gnaye̱ kṣāma̍vate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ
nirva̍pedbhāga̱dheye̍nai̱vainagͫ̍ śamayati̱ naiṣā̎ṃ pu̱rāyu̱ṣopa̍ra̱ḥ pra
mī̍yate̱'bhi vā e̱ṣa e̱tasya̍ gṛ̱hānu̍cyati̱ yasya̍ gṛ̱hāndaha̍tya̱gnaye̱
kṣāma̍vate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pedbhāga̱dheye̍nai̱vainagͫ̍
śamayati̱ nāsyāpa̍raṃ gṛ̱hānda̍hati
||2.2.2||vra̱tapa̍taye̱ niśi̍tāyā̱ṃ
nirva̍pe̱tpuru̍ṣāḥ saṃgrā̱maṃ na ca̱tvāri̍ ca
||2.2.2||11 a̱gnaye̱ kāmā̍ya puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱dyaṃ kāmo̱
nopa̱name̍da̱gnime̱va kāma̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa
e̱vaina̱ṃ kāme̍na̱ sama̍rdhaya̱tyupai̍na̱ṃ kāmo̍ namatya̱gnaye̱ yavi̍ṣṭhāya
puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱thspardha̍māna̱ḥ, kṣetre̍ vā sajā̱teṣu̍
vā̱gnime̱va yavi̍ṣṭha̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tenai̱veṃdri̱yaṃ
vī̱rya̍ṃ bhrātṛ̍vyasya
12 yuvate̱ vi pā̱pmanā̱ bhrātṛ̍vyeṇa jayate̱'gnaye̱ yavi̍ṣṭhāya
puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pedabhica̱ryamā̍ṇo̱'gnime̱va yavi̍ṣṭha̱gg̱
svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmā̱drakṣāgͫ̍si yavayati̱
naina̍mabhi̱cara̎nth stṛṇute̱'gnaya̱ āyu̍ṣmate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ
nirva̍pe̱dyaḥ kā̱maye̍ta̱ sarva̱māyu̍riyā̱mitya̱gnime̱vāyu̍ṣmanta̱gg̱ svena̍
bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmi̱
13 nnāyu̍rdadhāti̱ sarva̱māyu̍retya̱gnaye̍ jā̱tave̍dase puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ
nirva̍pe̱dbhūti̍kāmo̱'gnime̱va jā̱tave̍dasa̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍
dhāvati̱ sa e̱vaina̱ṃ bhūti̍ṃ gamayati̱ bhava̍tye̱vāgnaye̱ rukma̍te
puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱drukkā̍mo̱'gnime̱va rukma̍nta̱gg̱ svena̍
bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmi̱nruca̍ṃ dadhāti̱ roca̍ta e̱vāgnaye̱
teja̍svate puro̱ḍāśa̍
14 ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱tteja̍skāmo̱'gnime̱va teja̍svanta̱gg̱ svena̍
bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmi̱ntejo̍ dadhāti teja̱svye̍va bha̍vatya̱gnaye̍
sāha̱ntyāya̍ puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱thsīkṣa̍māṇo̱'gnime̱va
sā̍ha̱ntya2gͫ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tenai̱va sa̍hate̱ yagͫ sīkṣa̍te
||2.2.3||bhrātṛ̍vyasyā'smi̱nteja̍svate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭātrigͫ̍śacca
||2.2.3||15 a̱gnaye'nna̍vate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱dyaḥ
kā̱maye̱tānna̍vānthsyā̱mitya̱gnime̱vānna̍vanta̱gg̱ svena̍
bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vaina̱manna̍vantaṃ karo̱tyanna̍vāne̱va
bha̍vatya̱gnaye̎'nnā̱dāya̍ puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱dyaḥ
kā̱maye̍tānnā̱daḥ syā̱mitya̱gnime̱vānnā̱da2gͫ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱
sa e̱vaina̍mannā̱daṃ ka̍rotyannā̱da
16 e̱va bha̍vatya̱gnaye'nna̍pataye puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱dyaḥ
kā̱maye̱tānna̍patiḥ syā̱mitya̱gnime̱vānna̍pati̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍
dhāvati̱ sa e̱vaina̱manna̍patiṃ karo̱tyanna̍patire̱va bha̍vatya̱gnaye̱ pava̍mānāya
puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍peda̱gnaye̍ pāva̱kāyā̱gnaye̱ śuca̍ye̱
jyogā̍mayāvī̱ yada̱gnaye̱ pava̍mānāya ni̱rvapa̍ti prā̱ṇame̱vāsmi̱ntena̍ dadhāti̱
yada̱gnaye̍
17 pāva̱kāya̱ vāca̍me̱vāsmi̱ntena̍ dadhāti̱ yada̱gnaye̱ śuca̍ya̱
āyu̍re̱vāsmi̱ntena̍ dadhātyu̱ta yadī̱tāsu̱rbhava̍ti̱ jīva̍tye̱vaitāme̱va
nirva̍pe̱ccakṣu̍ṣkāmo̱ yada̱gnaye̱ pava̍mānāya ni̱rvapa̍ti prā̱ṇame̱vāsmi̱ntena̍
dadhāti̱ yada̱gnaye̍ pāva̱kāya̱ vāca̍me̱vāsmi̱ntena̍ dadhāti̱ yada̱gnaye̱
śuca̍ye̱ cakṣu̍re̱vāsmi̱ntena̍ dadhā
18 tyu̱ta yadya̱ndho bhava̍ti̱ praiva pa̍śyatya̱gnaye̍ pu̱trava̍te
puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱diṃdrā̍ya pu̱triṇe̍ puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapālaṃ
pra̱jākā̍mo̱'gnire̱vāsmai̎ pra̱jāṃ pra̍ja̱naya̍ti vṛ̱ddhāmiṃdra̱ḥ pra
ya̍cchatya̱gnaye̱ rasa̍vate'jakṣī̱re ca̱ruṃ nirva̍pe̱dyaḥ kā̱maye̍ta̱
rasa̍vānthsyā̱mitya̱gnime̱va rasa̍vanta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱
sa e̱vaina̱g̱ͫ rasa̍vantaṃ karoti̱
19 rasa̍vāne̱va bha̍vatyajakṣī̱re bha̍vatyāgne̱yī vā e̱ṣā yada̱jā sā̱kṣāde̱va
rasa̱mava̍ rundhe̱'gnaye̱ vasu̍mate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱dyaḥ
kā̱maye̍ta̱ vasu̍mānthsyā̱mitya̱gnime̱va vasu̍manta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍
dhāvati̱ sa e̱vaina̱ṃ vasu̍mantaṃ karoti̱ vasu̍māne̱va bha̍vatya̱gnaye̍ vāja̱sṛte̍
puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pethsaṃgrā̱me saṃya̍tte̱ vāja̱ṃ
20 vā e̱ṣa si̍sīrṣati̱ yaḥ sa̍ṃgrā̱maṃ jigī̍ṣatya̱gniḥ khalu̱ vai de̱vānā̎ṃ
vāja̱sṛda̱gnime̱va vā̍ja̱sṛta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ dhāva̍ti̱
vāja̱g̱ͫ hanti̍ vṛ̱traṃ jaya̍ti̱ tagͫ sa̍ṃgrā̱mamatho̍ a̱gniri̍va̱
na pra̍ti̱dhṛṣe̍ bhavatya̱gnaye̎'gni̱vate̍ puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ
nirva̍pe̱dyasyā̱gnāva̱gnima̍bhyu̱ddhare̍yu̱rnirdi̍ṣṭabhāgo̱ vā
e̱tayo̍ra̱nyo'ni̍rdiṣṭabhāgo̱'nyastau sa̱ṃbhava̍ntau̱ yaja̍māna
21 ma̱bhi saṃbha̍vata̱ḥ sa ī̎śva̱ra ārti̱mārto̱ryada̱gnaye̎'gni̱vate̍ ni̱rvapa̍ti
bhāga̱dheye̍nai̱vainau̍ śamayati̱ nārti̱mārccha̍ti̱ yaja̍māno̱'gnaye̱ jyoti̍ṣmate
puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱dyasyā̱gniruddhṛ̱to'hu̍te'gniho̱tra
u̱dvāye̱dapa̍ra ā̱dīpyā̍nū̱ddhṛtya̱ ityā̍hu̱stattathā̱ na kā̱rya̍ṃ
yadbhā̍ga̱dheya̍ma̱bhi pūrva̍ uddhri̱yate̱ kimapa̍ro̱'bhyu
22 ddhri̍ye̱teti̱ tānye̱vāva̱kṣāṇā̍ni saṃni̱dhāya̍ manthedi̱taḥ pra̍tha̱maṃ
ja̍jñe a̱gniḥ svādyone̱radhi̍ jā̱tave̍dāḥ | sa gā̍yatri̱yā tri̱ṣṭubhā̱ jaga̍tyā
de̱vebhyo̍ ha̱vyaṃ va̍hatu prajā̱nanniti̱ chando̍bhire̱vaina̱gg̱ svādyone̱ḥ pra
ja̍nayatye̱ṣa vāva so̎'gnirityā̍hu̱rjyoti̱stvā a̍sya̱ parā̍patita̱miti̱ yada̱gnaye̱
jyoti̍ṣmate ni̱rvapa̍ti̱ yade̱vāsya̱ jyoti̱ḥ parā̍patita̱ṃ tade̱vāva̍ rundhe
||2.2.4||ka̱ro̱tya̱nnā̱do da̍dhāti̱ yada̱gnaye̱ śuca̍ye̱ cakṣu̍re̱vāsmi̱ntena̍
dadhāti karoti̱ vāja̱ṃ yaja̍māna̱mude̱vāsya̱ ṣaṭca̍
||2.2.4||23 vai̱śvā̱na̱raṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ nirva̍pedvāru̱ṇaṃ ca̱ruṃ da̍dhi̱krāvṇṇe̍
ca̱ruma̍bhiśa̱syamā̍no̱ yadvai̎śvāna̱ro dvāda̍śakapālo̱ bhava̍ti saṃvathsa̱ro
vā a̱gnirvai̎śvāna̱raḥ sa̍ṃvathsa̱reṇai̱vainagg̍ svadaya̱tyapa̍ pā̱paṃ varṇagͫ̍
hate vāru̱ṇenai̱vaina̍ṃ varuṇapā̱śānmu̍ñcati dadhi̱krāvṇṇā̍ punāti̱ hira̍ṇya̱ṃ
dakṣi̍ṇā pa̱vitra̱ṃ vai hira̍ṇyaṃ pu̱nātye̱vaina̍mā̱dya̍ma̱syānna̍ṃ bhavatye̱tāme̱va
nirva̍petpra̱jākā̍maḥ saṃvathsa̱ro
24 vā e̱tasyāśā̎nto̱ yoni̍ṃ pra̱jāyai̍ paśū̱nāṃ nirda̍hati̱ yo'la̍ṃ pra̱jāyai̱
sanpra̱jāṃ na vi̱ndate̱ yadvai̎śvāna̱ro dvāda̍śakapālo̱ bhava̍ti saṃvathsa̱ro
vā a̱gnirvai̎śvāna̱raḥ sa̍ṃvathsa̱rame̱va bhā̍ga̱dheye̍na śamayati̱ so̎'smai
śā̱ntaḥ svādyone̎ḥ pra̱jāṃ pra ja̍nayati vāru̱ṇenai̱vaina̍ṃ varuṇapā̱śānmu̍ñcati
dadhi̱krāvṇṇā̍ punāti̱ hira̍ṇya̱ṃ dakṣi̍ṇā pa̱vitra̱ṃ vai hira̍ṇyaṃ pu̱nātye̱vaina̍ṃ
25 vi̱ndate̎ pra̱jāṃ vai̎śvāna̱raṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ nirva̍pet pu̱tre
jā̱te yada̱ṣṭāka̍pālo̱ bhava̍ti gāyatri̱yaivaina̍ṃ brahmavarca̱sena̍
punāti̱ yannava̍kapālastri̱vṛtai̱vāsmi̱ntejo̍ dadhāti̱ yaddaśa̍kapālo
vi̱rājai̱vāsmi̍nna̱nnādya̍ṃ dadhāti̱ yadekā̍daśakapālastri̱ṣṭubhai̱vāsmi̍nniṃdri̱yaṃ
da̍dhāti̱ yaddvāda̍śakapālo̱ jaga̍tyai̱vāsmi̍n pa̱śūn da̍dhāti̱ yasmi̍ñjā̱ta
e̱tāmiṣṭi̍ṃ ni̱rvapa̍ti pū̱ta
26 e̱va te̍ja̱svya̍nnā̱da i̍ṃdriyā̱vī pa̍śu̱mānbha̍va̱tyava̱ vā e̱ṣa
su̍va̱rgāllo̱kācchi̍dyate̱ yo da̍rśapūrṇamāsayā̱jī sanna̍māvā̱syā̎ṃ vā paurṇamā̱sīṃ
vā̍tipā̱daya̍ti suva̱rgāya̱ hi lo̱kāya̍ darśapūrṇamā̱sāvi̱jyete̍ vaiśvāna̱raṃ
dvāda̍śakapāla̱ṃ nirva̍pedamāvā̱syā̎ṃ vā paurṇamā̱sīṃ vā̍ti̱pādya̍ saṃvathsa̱ro
vā a̱gnirvai̎śvāna̱raḥ sa̍ṃvathsa̱rame̱va prī̍ṇā̱tyatho̍ saṃvathsa̱rame̱vāsmā̱
upa̍ dadhāti suva̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyā̱
27 atho̍ de̱vatā̍ e̱vānvā̱rabhya̍ suva̱rgaṃ lo̱kame̍ti vīra̱hā vā
e̱ṣa de̱vānā̱ṃ yo̎'gnimu̍dvā̱saya̍te̱ na vā e̱tasya̍ brāhma̱ṇā
ṛ̍tā̱yava̍ḥ pu̱rānna̍makṣannāgne̱yama̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pedvaiśvāna̱raṃ
dvāda̍śakapālama̱gnimu̍dvāsayi̱ṣyan, yada̱ṣṭāka̍pālo̱ bhava̍tya̱ṣṭākṣa̍rā
gāya̱trī gā̍ya̱tro̎'gniryāvā̍ne̱vāgnistasmā̍ āti̱thyaṃ ka̍ro̱tyatho̱ yathā̱
jana̍ṃ ya̱te̍'va̱saṃ ka̱roti̍ tā̱dṛ
28 ge̱va taddvāda̍śakapālo vaiśvāna̱ro bha̍vati̱ dvāda̍śa̱ māsā̎ḥ saṃvathsa̱raḥ
sa̍ṃvathsa̱raḥ khalu̱ vā a̱gneṟyoni̱ḥ svāme̱vaina̱ṃ yoni̍ṃ gamayatyā̱dya̍ma̱syānna̍ṃ
bhavati vaiśvāna̱raṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ nirva̍penmāru̱tagͫ sa̱ptaka̍pāla̱ṃ grāma̍kāma
āhava̱nīye̍ vaiśvāna̱ramadhi̍ śrayati̱ gārha̍patye māru̱taṃ pā̍pavasya̱sasya̱
vidhṛ̍tyai̱ dvāda̍śakapālo vaiśvāna̱ro bha̍vati̱ dvāda̍śa̱ māsā̎ḥ saṃvathsa̱raḥ
sa̍ṃvathsa̱reṇai̱vāsmai̍ sajā̱tāgścyā̍vayati māru̱to bha̍vati
29 ma̱ruto̱ vai de̱vānā̱ṃ viśo̍ devavi̱śenai̱vāsmai̍ manuṣyavi̱śamava̍ rundhe
sa̱ptaka̍pālo bhavati sa̱ptaga̍ṇā̱ vai ma̱ruto̍ gaṇa̱śa e̱vāsmai̍ sajā̱tānava̍
rundhe'nū̱cyamā̍na̱ ā sā̍dayati̱ viśa̍me̱vāsmā̱ anu̍vartmānaṃ karoti
||2.2.5||pra̱jākā̍maḥ saṃvathsa̱raḥ pu̱nātye̱vaina̍ṃ pū̱tassama̍ṣṭyai tā̱dṛṅmā̍ru̱to
bha̍va̱tyekā̱nna tri̱g̱ͫśacca̍
||2.2.5||30 ā̱di̱tyaṃ ca̱ruṃ nirva̍pethsaṃgrā̱mamu̍paprayā̱syanni̱yaṃ vā adi̍tira̱syāme̱va
pūrve̱ prati̍ tiṣṭhanti vaiśvāna̱raṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ nirva̍pedā̱yata̍naṃ
ga̱tvā sa̍ṃvathsa̱ro vā a̱gnirvai̎śvāna̱raḥ sa̍ṃvathsa̱raḥ khalu̱ vai
de̱vānā̍mā̱yata̍name̱tasmā̱dvā ā̱yata̍nādde̱vā asu̍rānajaya̱ṉ yadvai̎śvāna̱raṃ
dvāda̍śakapālaṃ ni̱rvapa̍ti de̱vānā̍me̱vāyata̍ne yatate̱ jaya̍ti̱ tagͫ
sa̍ṃgrā̱mame̱tasmi̱nvā e̱tau mṛ̍jāte̱
31 yo vi̍dviṣā̱ṇayo̱ranna̱matti̍ vaiśvāna̱raṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ
nirva̍pedvidviṣā̱ṇayo̱ranna̍ṃ ja̱gdhvā sa̍ṃvathsa̱ro vā a̱gnirvai̎śvāna̱raḥ
sa̍ṃvathsa̱rasva̍ditame̱vātti̱ nāsmi̍nmṛjāte saṃvathsa̱rāya̱ vā e̱tau sama̍māte̱
yau sa̍ma̱māte̱ tayo̱ryaḥ pūrvo̍'bhi̱ druhya̍ti̱ taṃ varu̍ṇo gṛhṇāti vaiśvāna̱raṃ
dvāda̍śakapāla̱ṃ nirva̍pethsamamā̱nayo̱ḥ pūrvo̍'bhi̱druhya̍ saṃvathsa̱ro vā
a̱gnirvai̎śvāna̱raḥ sa̍ṃvathsa̱rame̱vāptvā ni̍rvaru̱ṇaṃ
32 pa̱rastā̍da̱bhi dru̍hyati̱ naina̱ṃ varu̍ṇo gṛhṇātyā̱vya̍ṃ vā e̱ṣa prati̍
gṛhṇāti̱ yo'vi̍ṃ pratigṛ̱hṇāti̍ vaiśvāna̱raṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ nirva̍pe̱davi̍ṃ
prati̱gṛhya̍ saṃvathsa̱ro vā a̱gnirvai̎śvāna̱raḥ sa̍ṃvathsa̱rasva̍ditāme̱va
prati̍gṛhṇāti̱ nāvya̍ṃ prati̍ gṛhṇātyā̱tmano̱ vā e̱ṣa mātrā̍māpnoti̱ ya
u̍bha̱yāda̍tpratigṛ̱hṇātyaśva̍ṃ vā̱ puru̍ṣaṃ vā vaiśvāna̱raṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ
nirva̍pedubha̱yāda̍t
33 prati̱gṛhya̍ saṃvathsa̱ro vā a̱gnirvai̎śvāna̱raḥ sa̍ṃvathsa̱rasva̍ditame̱va
prati̍ gṛhṇāti̱ nātmano̱ mātrā̍māpnoti vaiśvāna̱raṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ
nirva̍pethsa̱nime̱ṣyanthsa̍ṃvathsa̱ro vā a̱gnirvai̎śvāna̱ro ya̱dā khalu̱ vai
sa̍ṃvathsa̱raṃ ja̱natā̍yā̱ṃ cara̱tyatha̱ sa dha̍nā̱rgho bha̍vati̱ yadvai̎śvāna̱raṃ
dvāda̍śakapālaṃ ni̱rvapa̍ti saṃvathsa̱rasā̍tāme̱va sa̱nima̱bhi pra cya̍vate̱
dāna̍kāmā asmai pra̱jā bha̍vanti̱ yo vai sa̍ṃvathsa̱raṃ
34 pra̱yujya̱ na vi̍mu̱ñcatya̍pratiṣṭhā̱no vai sa bha̍vatye̱tame̱va vai̎śvāna̱raṃ
puna̍rā̱gatya̱ nirva̍pe̱dyame̱va pra̍yu̱ṅkte taṃ bhā̍ga̱dheye̍na̱ vi
mu̍ñcati̱ prati̍ṣṭhityai̱ yayā̱ rajjvo̎tta̱māṃ gāmā̱jettāṃ bhrātṛ̍vyāya̱ pra
hi̍ṇuyā̱nniṛr̍time̱vāsmai̱ pra hi̍ṇoti
||2.2.6||mṛ̱jā̱te̱ ni̱rva̱ru̱ṇaṃ
va̍pedubha̱yāda̱dyo vai sa̍ṃvathsa̱ragṃ ṣaṭtrigͫ̍śacca
||2.2.6||35 ai̱ṃdraṃ ca̱ruṃ nirva̍petpa̱śukā̍ma ai̱ṃdrā vai pa̱śava̱ iṃdra̍me̱va svena̍
bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmai̍ pa̱śūn pra ya̍cchati paśu̱māne̱va bha̍vati
ca̱rurbha̍vati̱ svāde̱vāsmai̱ yone̎ḥ pa̱śūn pra ja̍naya̱tīṃdrā̍yeṃdri̱yāva̍te
puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍petpa̱śukā̍ma iṃdri̱yaṃ vai pa̱śava̱
iṃdra̍me̱veṃdri̱yāva̍nta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa
36 e̱vāsmā̍ iṃdri̱yaṃ pa̱śūnpra ya̍cchati paśu̱māne̱va bha̍va̱tīṃdrā̍ya
gha̱rmava̍te puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pedbrahmavarca̱sakā̍mo
brahmavarca̱saṃ vai gha̱rma iṃdra̍me̱va gha̱rmava̍nta̱gg̱ svena̍
bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmi̍nbrahmavarca̱saṃ da̍dhāti brahmavarca̱sye̍va
bha̍va̱tīṃdrā̍yā̱rkava̍te puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱danna̍kāmo̱'rko
vai de̱vānā̱manna̱miṃdra̍me̱vārkava̍nta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱no
37 pa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmā̱ anna̱ṃ pra ya̍cchatyannā̱da e̱va bha̍va̱tīṃdrā̍ya
gha̱rmava̍te puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱diṃdrā̍yeṃdri̱yāva̍ta̱
iṃdrā̍yā̱rkava̍te̱ bhūti̍kāmo̱ yadiṃdrā̍ya gha̱rmava̍te ni̱rvapa̍ti̱ śira̍
e̱vāsya̱ tena̍ karoti̱ yadiṃdrā̍yeṃdri̱yāva̍ta ā̱tmāna̍me̱vāsya̱ tena̍ karoti̱
yadiṃdrā̍yā̱rkava̍te bhū̱ta e̱vānnādye̱ prati̍ tiṣṭhati̱ bhava̍tye̱veṃdrā̍yā
38 'gͫho̱muce̍ puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱dyaḥ pā̱pmanā̍ gṛhī̱taḥ
syātpā̱pmā vā agͫha̱ iṃdra̍me̱vāgͫho̱muca̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍
dhāvati̱ sa e̱vaina̍ṃ pā̱pmano'gṃha̍so muñca̱tīṃdrā̍ya vaimṛ̱dhāya̍
puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱dyaṃ mṛdho̱'bhi pra̱vepe̍ranrā̱ṣṭrāṇi̍
vā̱bhi sa̍mi̱yuriṃdra̍me̱va vai̍mṛ̱dha2gͫ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱
sa e̱vāsmā̱nmṛdho
39 'pa̍ ha̱ntīṃdrā̍ya trā̱tre pu̍ro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pedba̱ddho
vā̱ pari̍yatto̱ veṃdra̍me̱va trā̱tāra̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱
sa e̱vaina̍ṃ trāyata̱ iṃdrā̍yārkāśvame̱dhava̍te puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ
nirva̍pe̱dyaṃ ma̍hāya̱jño nopa̱name̍de̱te vai ma̍hāya̱jñasyāntye̍ ta̱nū
yada̍rkāśvame̱dhāviṃdra̍me̱vārkā̎śvame̱dhava̍nta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍
dhāvati̱ sa e̱vāsmā̍ anta̱to ma̍hāya̱jñaṃ cyā̍vaya̱tyupai̍naṃ mahāya̱jño na̍mati
||2.2.7||i̱ṃdri̱yāva̍ṃta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ so̎rkava̍ṃta̱gg̱
svena̍ bhāga̱dheye̍nai̱veṃdrā̍yāsmā̱nmṛdho̎smai sa̱pta ca̍
||2.2.7||40 iṃdrā̱yānvṛ̍jave puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱dgrāma̍kāma̱
iṃdra̍me̱vānvṛ̍ju̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmai̍
sajā̱tānanu̍kānkaroti grā̱mye̍va bha̍vatīṃdrā̱ṇyai ca̱ruṃ nirva̍pe̱dyasya̱
senāsagͫ̍śiteva̱ syādi̍ṃdrā̱ṇī vai senā̍yai de̱vate̎ṃdrā̱ṇīme̱va svena̍
bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ saivāsya̱ senā̱g̱ͫ sa2gͫśya̍ti̱ balba̍jā̱napī̱
41 dhme saṃ na̍hye̱dgauryatrādhi̍ṣkannā̱ nyame̍ha̱ttato̱ balba̍jā̱
uda̍tiṣṭha̱ngavā̍me̱vaina̍ṃ nyā̱yama̍pi̱nīya̱ gā ve̍daya̱tīṃdrā̍ya manyu̱mate̱
mana̍svate puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pethsaṃgrā̱me saṃya̍tta iṃdri̱yeṇa̱
vai ma̱nyunā̱ mana̍sā saṃgrā̱maṃ ja̍ya̱tīṃdra̍me̱va ma̍nyu̱manta̱ṃ mana̍svanta̱gg̱
svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmi̍nniṃdri̱yaṃ ma̱nyuṃ mano̍ dadhāti̱
jaya̍ti̱ tagͫ
42 sa̍ṃgrā̱mame̱tāme̱va nirva̍pe̱dyo ha̱tama̍nāḥ sva̱yaṃ pā̍pa iva̱
syāde̱tāni̱ hi vā e̱tasmā̱dapa̍krāntā̱nyathai̱ṣa ha̱tama̍nāḥ sva̱yaṃ pā̍pa̱
iṃdra̍me̱va ma̍nyu̱manta̱ṃ mana̍svanta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱
sa e̱vāsmi̍nniṃdri̱yaṃ ma̱nyuṃ mano̍ dadhāti̱ na ha̱tama̍nāḥ sva̱yaṃ pā̍po
bhava̱tīṃdrā̍ya dā̱tre pu̍ro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱dyaḥ kā̱maye̍ta̱
dāna̍kāmā me pra̱jāḥ syu̱
43 ritīṃdra̍me̱va dā̱tāra̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmai̱
dāna̍kāmāḥ pra̱jāḥ ka̍roti̱ dāna̍kāmā asmai pra̱jā bha̍va̱ntīṃdrā̍ya
pradā̱tre pu̍ro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱dyasmai̱ pratta̍miva̱ sanna
pra̍dī̱yeteṃdra̍me̱va pra̍dā̱tāra̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱
sa e̱vāsmai̱ pra dā̍paya̱tīṃdrā̍ya su̱trāmṇe̍ puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ
nirva̍pe̱dapa̍ruddho vā
44 'paru̱dhyamā̍no̱ veṃdra̍me̱va su̱trāmā̍ṇa̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱
sa e̱vaina̍ṃ trāyate'naparu̱dhyo bha̍va̱tīṃdro̱ vai sa̱dṛṅge̱vatā̍bhirāsī̱thsa
na vyā̱vṛta̍magaccha̱thsa pra̱jāpa̍ti̱mupā̍dhāva̱ttasmā̍
e̱tamai̱ṃdramekā̍daśakapāla̱ṃ nira̍vapa̱ttenai̱vāsmi̍nniṃdri̱yama̍dadhā̱cchakva̍rī
yājyānuvā̱kye̍ akaro̱dvajro̱ vai śakva̍rī̱ sa e̍na̱ṃ vajro̱ bhūtyā̍ aindha̱
45 so̍'bhava̱thso̍'bibhedbhū̱taḥ pra mā̍ dhakṣya̱tīti̱ sa pra̱jāpa̍ti̱ṃ
puna̱rupā̍dhāva̱thsa pra̱jāpa̍ti̱ḥ śakva̍ryā̱ adhi̍ re̱vatī̱ṃ nira̍mimīta̱
śāntyā̱ apra̍dāhāya̱ yo'lagg̍ śri̱yai santhsa̱dṛṅkhsa̍mā̱naiḥ syāttasmā̍
e̱tamai̱ṃdramekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱diṃdra̍me̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍
dhāvati̱ sa e̱vāsmi̍nniṃdri̱yaṃ da̍dhāti re̱vatī̍ puro'nuvā̱kyā̍ bhavati̱ śāntyā̱
apra̍dāhāya̱ śakva̍rī yā̱jyā̍ vajro̱ vai śakva̍rī̱ sa e̍na̱ṃ vajro̱ bhūtyā̍ indhe̱
bhava̍tye̱va
||2.2.8||api̱ tagg syu̍rvaindha bhavati̱ catu̍rdaśa ca
||2.2.8||46 ā̱gnā̱vai̱ṣṇa̱vamekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pedabhi̱ cara̱nthsara̍sva̱tyājya̍bhāgā̱
syādbā̍rhaspa̱tyaśca̱ruryadā̎gnāvaiṣṇa̱va ekā̍daśakapālo̱ bhava̍tya̱gniḥ
sarvā̍ de̱vatā̱ viṣṇu̍rya̱jño de̱vatā̍bhiścai̱vaina̍ṃ ya̱jñena̍
cā̱bhi ca̍rati̱ sara̍sva̱tyājya̍bhāgā bhavati̱ vāgvai sara̍svatī
vā̱caivaina̍ma̱bhi ca̍rati bārhaspa̱tyaśca̱rurbha̍vati̱ brahma̱ vai de̱vānā̱ṃ
bṛha̱spati̱rbrahma̍ṇai̱vaina̍ma̱bhi ca̍rati̱
47 prati̱ vai pa̱rastā̍dabhi̱cara̍ntama̱bhi ca̍ranti̱ dve dve̍ puro'nuvā̱kye̍
kuryā̱dati̱ prayu̍ktyā e̱tayai̱va ya̍jetābhica̱ryamā̍ṇo de̱vatā̍bhire̱va
de̱vatā̎ḥ prati̱cara̍ti ya̱jñena̍ ya̱jñaṃ vā̱cā vāca̱ṃ brahma̍ṇā̱
brahma̱ sa de̱vatā̎ścai̱va ya̱jñaṃ ca̍ madhya̱to vyava̍sarpati̱ tasya̱
na kuta̍śca̱nopā̎vyā̱dho bha̍vati̱ naina̍mabhi̱cara̎nth stṛṇuta
āgnāvaiṣṇa̱vamekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱dyaṃ ya̱jño no
48 pa̱name̍da̱gniḥ sarvā̍ de̱vatā̱ viṣṇu̍rya̱jño̎'gniṃ cai̱va viṣṇu̍ṃ ca̱
svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tāve̱vāsmai̍ ya̱jñaṃ pra ya̍cchata̱ upai̍naṃ
ya̱jño na̍matyāgnāvaiṣṇa̱vaṃ ghṛ̱te ca̱ruṃ nirva̍pe̱ccakṣu̍ṣkāmo̱'gnervai
cakṣu̍ṣā manu̱ṣyā̍ vi pa̍śyanti ya̱jñasya̍ de̱vā a̱gniṃ cai̱va viṣṇu̍ṃ ca̱
svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tāve̱vā
49 'smi̱ñcakṣu̍rdhatta̱ścakṣu̍ṣmāne̱va bha̍vati dhe̱nvai vā e̱tadreto̱
yadājya̍mana̱ḍuha̍staṇḍu̱lā mi̍thu̱nāde̱vāsmai̱ cakṣu̱ḥ pra ja̍nayati
ghṛ̱te bha̍vati̱ tejo̱ vai ghṛ̱taṃ teja̱ścakṣu̱steja̍sai̱vāsmai̱
teja̱ścakṣu̱rava̍ rundha iṃdri̱yaṃ vai vī̱rya̍ṃ vṛṅkte̱ bhrātṛ̍vyo̱
yaja̍mā̱no'ya̍jamānasyādhva̱raka̍lpā̱ṃ prati̱ nirva̍pe̱dbhrātṛ̍vye̱ yaja̍māne̱
nāsye̎ṃdri̱yaṃ
50 vī̱rya̍ṃ vṛṅkte pu̱rā vā̱caḥ prava̍dito̱rnirva̍pe̱dyāva̍tye̱va
vāktāmapro̍ditā̱ṃ bhrātṛ̍vyasya vṛṅkte̱ tāma̍sya̱ vāca̍ṃ
pra̱vada̍ntīma̱nyā vāco'nu̱ pra va̍danti̱ tā i̍ṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ yaja̍māne
dadhatyāgnāvaiṣṇa̱vama̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍petprātaḥsava̱nasyā̍kā̱le
sara̍sva̱tyājya̍bhāgā̱ syādbā̍rhaspa̱tyaśca̱ruryada̱ṣṭāka̍pālo̱
bhava̍tya̱ṣṭākṣa̍rā gāya̱trī gā̍ya̱traṃ prā̍taḥ sava̱naṃ prā̍taḥ sava̱name̱va
tenā̎pno
51 tyāgnāvaiṣṇa̱vamekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱nmādhya̍ndinasya̱ sava̍nasyākā̱le
sara̍sva̱tyājya̍bhāgā̱ syādbā̍rhaspa̱tyaśca̱ruryadekā̍daśakapālo̱
bhava̱tyekā̍daśākṣarā tri̱ṣṭuptraiṣṭu̍bha̱ṃ mādhya̍ndina̱g̱ͫ
sava̍na̱ṃ mādhya̍ndiname̱va sava̍na̱ṃ tenā̎pnotyāgnāvaiṣṇa̱vaṃ
dvāda̍śakapāla̱ṃ nirva̍pettṛtīyasava̱nasyā̍kā̱le sara̍sva̱tyājya̍bhāgā̱
syādbā̍rhaspa̱tyaśca̱ruryaddvāda̍śakapālo̱ bhava̍ti̱ dvāda̍śākṣarā̱ jaga̍tī̱
jāga̍taṃ tṛtīyasava̱naṃ tṛ̍tīyasava̱name̱va tenā̎pnoti de̱vatā̍bhire̱va de̱vatā̎ḥ
52 prati̱cara̍ti ya̱jñena̍ ya̱jñaṃ vā̱cā vāca̱ṃ brahma̍ṇā̱ brahma̍
ka̱pālai̍re̱va chandāg̍syā̱pnoti̍ puro̱ḍāśai̱ḥ sava̍nāni maitrāvaru̱ṇameka̍kapāla̱ṃ
nirva̍pedva̱śāyai̍ kā̱le yaivāsau bhrātṛ̍vyasya va̱śānū̍ba̱ndhyā̍so
e̱vaiṣaitasyaika̍kapālo bhavati̱ na hi ka̱pālai̎ḥ pa̱śumarha̱tyāptu̎m
||2.2.9||brahma̍ṇe̱vaina̍ma̱bhi ca̍rati ya̱jño na tāve̱vā'sye̎ṃdri̱yamā̎pnoti de̱vatā̎ḥ
sa̱ptatrigͫ̍śacca
||2.2.9||53 a̱sāvā̍di̱tyo na vya̍rocata̱ tasmai̍ de̱vāḥ prāya̍ścittimaiccha̱ntasmā̍
e̱tagͫ so̍mārau̱draṃ ca̱ruṃ nira̍vapa̱ntenai̱vāsmi̱nruca̍madadhu̱ṟyo
bra̍hmavarca̱sakā̍ma̱ḥ syāttasmā̍ e̱tagͫ so̍mārau̱draṃ ca̱ruṃ nirva̍pe̱thsoma̍ṃ
cai̱va ru̱draṃ ca̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tāve̱vāsmi̍nbrahmavarca̱saṃ
dha̍tto brahmavarca̱sye̍va bha̍vati tiṣyāpūrṇamā̱se nirva̍pedru̱dro
54 vai ti̱ṣya̍ḥ soma̍ḥ pū̱rṇamā̍saḥ sā̱kṣāde̱va bra̍hmavarca̱samava̍ rundhe̱
pari̍śrite yājayati brahmavarca̱sasya̱ pari̍gṛhītyai śve̱tāyai̎ śve̱tava̍thsāyai
du̱gdhaṃ ma̍thi̱tamājya̍ṃ bhava̱tyājya̱ṃ prokṣa̍ṇa̱mājye̍na mārjayante̱ yāva̍de̱va
bra̍hmavarca̱saṃ tathsarva̍ṃ karo̱tyati̍ brahmavarca̱saṃ kri̍yata̱ ityā̍hurīśva̱ro
du̱ścarmā̱ bhavi̍to̱riti̍ māna̱vī ṛcau̍ dhā̱yye̍ kuryā̱dyadvai kiṃ ca̱
manu̱rava̍da̱ttadbhe̍ṣa̱jaṃ
55 bhe̍ṣa̱jame̱vāsmai̍ karoti̱ yadi̍ bibhī̱yāddu̱ścarmā̍ bhaviṣyā̱mīti̍
somāpau̱ṣṇaṃ ca̱ruṃ nirva̍pethsau̱myo vai de̱vata̍yā̱ puru̍ṣaḥ pau̱ṣṇāḥ pa̱śava̱ḥ
svayai̱vāsmai̍ de̱vata̍yā pa̱śubhi̱stvaca̍ṃ karoti̱ na du̱ścarmā̍ bhavati
somārau̱draṃ ca̱ruṃ nirva̍petpra̱jākā̍ma̱ḥ somo̱ vai re̍to̱dhā a̱gniḥ pra̱jānā̎ṃ
prajanayi̱tā soma̍ e̱vāsmai̱ reto̱ dadhā̎tya̱gniḥ pra̱jāṃ pra ja̍nayati vi̱ndate̎
56 pra̱jāgͫ so̍mārau̱draṃ ca̱ruṃ nirva̍pedabhi̱cara̎nthsau̱myo vai de̱vata̍yā̱
puru̍ṣa e̱ṣa ru̱dro yada̱gniḥ svāyā̍ e̱vaina̍ṃ de̱vatā̍yai ni̱ṣkrīya̍ru̱drāyāpi̍
dadhāti tā̱jagārti̱mārccha̍ti somārau̱draṃ ca̱ruṃ nirva̍pe̱jjyogā̍mayāvī̱ soma̱ṃ vā
e̱tasya̱ raso̍ gacchatya̱gnigͫ śarī̍ra̱ṃ yasya̱ jyogā̱maya̍ti̱ somā̍de̱vāsya̱
rasa̍ṃ niṣkrī̱ṇātya̱gneḥ śarī̍ramu̱ta yadī̱
57 tāsu̱rbhava̍ti̱ jīva̍tye̱va so̍māru̱drayo̱rvā e̱taṃ gra̍si̱tagͫ hotā̱
niṣkhi̍dati̱ sa ī̎śva̱ra ārti̱mārto̍rana̱ḍvān, hotrā̱ deyo̱ vahni̱rvā a̍na̱ḍvān,
vahni̱rhotā̱ vahni̍nai̱va vahni̍mā̱tmānagg̍ spṛṇoti somārau̱draṃ ca̱ruṃ
nirva̍pe̱dyaḥ kā̱maye̍ta̱ sve̎'smā ā̱yata̍ne̱ bhrātṛ̍vyaṃ janayeya̱miti̱
vedi̍ṃ pari̱gṛhyā̱rdhamu̍ddha̱nyāda̱rdhaṃ nārdhaṃ ba̱rhiṣa̍ḥ stṛṇī̱yāda̱rdhaṃ
nārdhami̱dhmasyā̎bhyāda̱dhyāda̱rdhaṃ na sva e̱vāsmā̍ ā̱yata̍ne̱ bhrātṛ̍vyaṃ janayati
||2.2.10||ru̱dro bhe̍ṣa̱jaṃ vi̱ṃdate̱ yadi̱ stṛṇī̱yāda̱rdhaṃ dvāda̍śa ca
||2.2.10||58 ai̱ṃdramekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍penmāru̱tagͫ sa̱ptaka̍pāla̱ṃ grāma̍kāma̱
iṃdra̍ṃ cai̱va ma̱ruta̍śca̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ ta e̱vāsmai̍
sajā̱tān pra ya̍cchanti grā̱mye̍va bha̍vatyāhava̱nīya̍ ai̱ṃdramadhi̍ śrayati̱
gārha̍patye māru̱taṃ pā̍pavasya̱sasya̱ vidhṛ̍tyai sa̱ptaka̍pālo māru̱to bha̍vati
sa̱ptaga̍ṇā̱ vai ma̱ruto̍ gaṇa̱śa e̱vāsmai̍ sajā̱tānava̍ rundhe'nū̱cyamā̍na̱
ā sā̍dayati̱ viśa̍me̱vā
59 'smā̱ anu̍vartmānaṃ karotye̱tāme̱va nirva̍pe̱dyaḥ kā̱maye̍ta kṣa̱trāya̍
ca vi̱śe ca̍ sa̱mada̍ṃ dadhyā̱mityai̱ṃdrasyā̍va̱dyan brū̍yā̱diṃdrā̱yānu̍
brū̱hītyā̱śrāvya̍ brūyānma̱ruto̍ ya̱jeti̍ māru̱tasyā̍va̱dyan brū̍yānma̱rudbhyo'nu̍
brū̱hītyā̱śrāvya̍ brūyā̱diṃdra̍ṃ ya̱jeti̱ sva e̱vaibhyo̍ bhāga̱dheye̍ sa̱mada̍ṃ
dadhāti vitṛgͫhā̱ṇāsti̍ṣṭhantye̱tāme̱va
60 nirva̍pe̱dyaḥ kā̱maye̍ta̱ kalpe̍ra̱nniti̍ yathādeva̱tama̍va̱dāya̍
yathādeva̱taṃ ya̍jedbhāga̱dheye̍nai̱vainān̍, yathāya̱thaṃ ka̍lpayati̱ kalpa̍nta
e̱vaiṃdramekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pedvaiśvade̱vaṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ grāma̍kāma̱
iṃdra̍ṃ cai̱va viśvāg̍śca de̱vānthsvena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ ta
e̱vāsmai̍ sajā̱tān pra ya̍cchanti grā̱mye̍va bha̍vatyai̱ṃdrasyā̍va̱dāya̍
vaiśvade̱vasyāva̍dye̱dathai̱ṃdrasyo̱
61 pari̍ṣṭādiṃdri̱yeṇai̱vāsmā̍ ubha̱yata̍ḥ sajā̱tānpari̍ gṛhṇātyupādhā̱yya̍pūrvaya̱ṃ
vāso̱ dakṣi̍ṇā sajā̱tānā̱mupa̍hityai̱ pṛśni̍yai du̱gdhe praiya̍ṅgavaṃ ca̱ruṃ
nirva̍penma̱rudbhyo̱ grāma̍kāma̱ḥ pṛśni̍yai̱ vai paya̍so ma̱ruto̍ jā̱tāḥ
pṛśni̍yai pri̱yaṅga̍vo māru̱tāḥ khalu̱ vai de̱vata̍yā sajā̱tā ma̱ruta̍ e̱va
svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ ta e̱vāsmai̍ sajā̱tān pra ya̍cchanti grā̱mye̍va
bha̍vati pri̱yava̍tī yājyānuvā̱kye̍
62 bhavataḥ pri̱yame̱vainagͫ̍ samā̱nānā̎ṃ karoti dvi̱padā̍ puro'nuvā̱kyā̍ bhavati
dvi̱pada̍ e̱vāva̍ rundhe̱ catu̍ṣpadā yā̱jyā̍ catu̍ṣpada e̱va pa̱śūnava̍
rundhe devāsu̱rāḥ saṃya̍ttā āsa̱n te de̱vā mi̱tho vipri̍yā āsa̱nte̎1'̱nyo̎'nyasmai̱
jyaiṣṭhyā̱yāti̍ṣṭhamānāścatu̱rdhā vya̍krāmanna̱gnirvasu̍bhi̱ḥ somo̍ ru̱drairiṃdro̍
ma̱rudbhi̱rvaru̍ṇa ādi̱tyaiḥ sa iṃdra̍ḥ pra̱jāpa̍ti̱mupā̍dhāva̱tta
63 me̱tayā̍ sa̱ṃjñānyā̍yājayada̱gnaye̱ vasu̍mate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ
nira̍vapa̱thsomā̍ya ru̱drava̍te ca̱rumiṃdrā̍ya ma̱rutva̍te
puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ varu̍ṇāyādi̱tyava̍te ca̱ruṃ tato̱ vā iṃdra̍ṃ de̱vā
jyaiṣṭhyā̍yā̱bhi sama̍jānata̱ yaḥ sa̍mā̱nairmi̱tho vipri̍ya̱ḥ syāttame̱tayā̍
sa̱ṃjñānyā̍ yājayeda̱gnaye̱ vasu̍mate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱thsomā̍ya
ru̱drava̍te ca̱rumiṃdrā̍ya ma̱rutva̍te puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ
varu̍ṇāyādi̱tyava̍te ca̱rumiṃdra̍me̱vaina̍ṃ bhū̱taṃ jyaiṣṭhyā̍ya samā̱nā
a̱bhi saṃ jā̍nate̱ vasi̍ṣṭhaḥ samā̱nānā̎ṃ bhavati
||2.2.11||viśa̍me̱va
ti̍ṣṭhaṃtye̱tāme̱vāthai̱ṃdrasya̍ yājyānuvā̱kye̍ taṃ varu̍ṇāya̱ catu̍rdaśa ca
||2.2.11||64 hi̱ra̱ṇya̱ga̱rbha āpo̍ ha̱ yat prajā̍pate | sa ve̍da pu̱traḥ
pi̱tara̱g̱ͫ sa mā̱tara̱g̱ͫ sa sū̱nurbhu̍va̱thsa bhu̍va̱tpuna̍rmaghaḥ | sa
dyāmaurṇo̍da̱ntari̍kṣa̱g̱ͫ sa suva̱ḥ sa viśvā̱ bhuvo̍ abhava̱thsa ābha̍vat
|| udu̱ tyaṃ ci̱tram || sa pra̍tna̱vannavī̍ya̱sāgne̎ dyu̱mnena̍ sa̱ṃyatā̎ |
bṛ̱hatta̍tantha bhā̱nunā̎ || ni kāvyā̍ ve̱dhasa̱ḥ śaśva̍taska̱rhaste̱ dadhā̍no̱
65 naryā̍ pu̱rū ṇi̍ | a̱gnirbhu̍vadrayi̱patī̍ rayī̱ṇāgͫ sa̱trā ca̍krā̱ṇo
a̱mṛtā̍ni̱ viśvā̎ || hira̍ṇyapāṇimū̱taye̍ savi̱tāra̱mupa̍ hvaye | sa cettā̍
de̱vatā̍ pa̱dam || vā̱mama̱dya sa̍vitarvā̱mamu̱ śvo di̱vedi̍ve vā̱mama̱smabhyagͫ̍
sāvīḥ | vā̱masya̱ hi kṣaya̍sya deva̱ bhūre̍ra̱yā dhi̱yā vā̍ma̱bhāja̍ḥ syāma ||
baḍi̱tthā parva̍tānāṃ khi̱draṃ bi̍bharṣi pṛthivi | pra yā bhū̍mi pravatvati ma̱hnā
ji̱noṣi̍
66 mahini || stomā̍sastvā vicāriṇi̱ prati̍ṣṭobhantya̱ktubhi̍ḥ | pra yā vāja̱ṃ
na heṣa̍ntaṃ pe̱rumasya̍syarjuni || ṛ̱dū̱dare̍ṇa̱ sakhyā̍ saceya̱
yo mā̱ na riṣye̎ddharyaśva pī̱taḥ | a̱yaṃ yaḥ somo̱ nyadhā̎yya̱sme tasmā̱
iṃdra̍ṃ pra̱tira̍me̱myaccha̍ || āpā̎ntamanyustṛ̱pala̍ prabharmā̱ dhuni̱ḥ
śimī̍vā̱ñcharu̍māgͫ ṛjī̱ṣī | somo̱ viśvā̎nyata̱sā vanā̍ni̱ nārvāgiṃdra̍ṃ
prati̱mānā̍ni debhuḥ || pra
67 su̍vā̱naḥ soma̍ ṛta̱yuści̍ke̱teṃdrā̍ya̱ brahma̍ ja̱mada̍gni̱rarcann̍ |
vṛṣā̍ ya̱ntāsi̱ śava̍sastu̱rasyā̱ntarya̍ccha gṛṇa̱te dha̱rtraṃ dṛgͫ̍ha ||
sa̱bādha̍ste̱ mada̍ṃca śuṣma̱yaṃ ca̱ brahma̱ naro̎ brahma̱kṛta̍ḥ saparyann |
a̱rko vā̱ yattu̱rate̱ soma̍cakṣā̱statrediṃdro̍ dadhate pṛ̱thsu tu̱ryām || vaṣa̍ṭ
te viṣṇavā̱sa ā kṛ̍ṇomi̱ tanme̍ juṣasva śipiviṣṭa ha̱vyam |
68 vardha̍ntu tvā suṣṭu̱tayo̱ giro̍ me yū̱yaṃ pā̍ta sva̱stibhi̱ḥ sadā̍ naḥ ||
pratatte̍ a̱dya śi̍piviṣṭa̱ nāmā̱ryaḥ śagͫ̍sāmi va̱yunā̍ni vi̱dvān | taṃ tvā̍
gṛṇāmi ta̱vasa̱mata̍vīyā̱n kṣaya̍ntama̱sya raja̍saḥ parā̱ke || kimitte̍ viṣṇo
pari̱cakṣya̍ṃ bhū̱t pra yadva̍va̱ kṣe śi̍pivi̱ṣṭo a̍smi | mā varpo̍ a̱smadapa̍
gūha e̱tadyada̱nyarū̍paḥ sami̱the ba̱bhūtha̍ ||
69 agne̱ dā dā̱śuṣe̍ ra̱yiṃ vī̱rava̍nta̱ṃ parī̍ṇasam | śi̱śī̱hi na̍ḥ sūnu̱mata̍ḥ
|| dā no̍ agne śa̱tino̱ dāḥ sa̍ha̱sriṇo̍ du̱ro na vāja̱gg̱ śrutyā̱ apā̍ vṛdhi |
prācī̱ dyāvā̍pṛthi̱vī brahma̍ṇā kṛdhi̱ suva̱rṇa śu̱kramu̱ṣaso̱ vi di̍dyutuḥ ||
a̱gnirdā̱ dravi̍ṇaṃ vī̱rape̍śā a̱gnirṛṣi̱ṃ yaḥ sa̱hasrā̍ sa̱noti̍ | a̱gnirdi̱vi
ha̱vyamāta̍tānā̱gnerdhāmā̍ni̱ vibhṛ̍tā puru̱trā || mā
70 no̍ mardhī̱rā tū bha̍ra || ghṛ̱taṃ na pū̱taṃ ta̱nūra̍re̱pāḥ śuci̱ hira̍ṇyam |
tatte̍ ru̱kmo na ro̍cata svadhāvaḥ | u̱bhe su̍ścaṃdra sa̱rpiṣo̱ darvī̎ śrīṇīṣa
ā̱sani̍ | u̱to na̱ utpu̍pūryā u̱ktheṣu̍ śavasaspata̱ iṣagg̍ sto̱tṛbhya̱ ā
bha̍ra || vāyo̍ śa̱tagͫ harī̍ṇāṃ yu̱vasva̱ poṣyā̍nām | u̱ta vā̍ te saha̱sriṇo̱
ratha̱ ā yā̍tu̱ pāja̍sā || pra yābhi̱
71 ryāsi̍ dā̱śvāgͫ sa̱macchā̍ ni̱yudbhi̍rvāyavi̱ṣṭaye̍ duro̱ṇe | ni no̍
ra̱yigͫ su̱bhoja̍saṃ yuve̱ha ni vī̱rava̱dgavya̱maśvi̍yaṃ ca̱ rādha̍ḥ ||
re̱vatī̎rnaḥ sadha̱māda̱ iṃdre̍ santu tu̱vivā̍jāḥ | kṣu̱manto̱ yābhi̱rmade̍ma
|| re̱vāgͫ idre̱vata̍ḥ sto̱tā syāttvāva̍to ma̱ghona̍ḥ | pre du̍ harivaḥ
śru̱tasya̍
||2.2.12||dadhā̍no ji̱noṣi̍ debhu̱ḥ pra ha̱vyaṃ ba̱bhūtha̱ mā
yābhi̍ścatvāri̱g̱ͫśacca̍
||2.2.12||dvitīyakāṇḍe tṛtīyaḥ praśnaḥ 3
1 ā̱di̱tyebhyo̱ bhuva̍dvadbhyaśca̱ruṃ nirva̍pe̱dbhūti̍kāma ādi̱tyā vā e̱taṃ
bhūtyai̱ prati̍ nudante̱ yo'la̱ṃ bhūtyai̱ sanbhūti̱ṃ na prā̱pnotyā̍di̱tyāne̱va
bhuva̍dvata̱ḥ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ ta e̱vaina̱ṃ bhūti̍ṃ gamayanti̱
bhava̍tye̱vā'di̱tyebhyo̍ dhā̱raya̍dvadbhyaśca̱ruṃ nirva̍pe̱dapa̍ruddho
vāparu̱dhyamā̍no vā'di̱tyā vā a̍paro̱ddhāra̍ ādi̱tyā a̍vagamayi̱tāra̍ ādi̱tyāne̱va
dhā̱raya̍dvata̱ḥ
2 svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ ta e̱vaina̍ṃ vi̱śi dā̎dhratyanaparu̱dhyo
bha̍va̱tyadi̱te'nu̍ manya̱svetya̍paru̱dhyamā̍no'sya pa̱damā da̍dīte̱yaṃ vā
adi̍tiri̱yame̱vāsmai̍ rā̱jyamanu̍ manyate sa̱tyāśīrityā̍ha sa̱tyāme̱vāśiṣa̍ṃ
kuruta i̱ha mana̱ ityā̍ha pra̱jā e̱vāsmai̱ sama̍nasaḥ karo̱tyupa̱ preta̍ marutaḥ
3 sudānava e̱nā vi̱śpati̍nā̱bhya̍mugͫ rājā̍na̱mityā̍ha māru̱tī vai viḍjye̱ṣṭho
vi̱śpati̍rvi̱śaivainagͫ̍ rā̱ṣṭreṇa̱ sama̍rdhayati̱ yaḥ pa̱rastā̎dgrāmyavā̱dī
syāttasya̍ gṛ̱hādvrī̱hīnā ha̍recchu̱klāgśca̍ kṛ̱ṣṇāgśca̱ vi ci̍nuyā̱ dye
śu̱klāḥ syustamā̍di̱tyaṃ ca̱ruṃ nirva̍pedādi̱tyā vai de̱vata̍yā̱ viḍviśa̍me̱vāva̍
gaccha̱
4 tyava̍gatāsya̱ viḍana̍vagatagͫ rā̱ṣṭramityā̍hu̱rye kṛ̱ṣṇāḥ syustaṃ
vā̍ru̱ṇaṃ ca̱ruṃ nirva̍pedvāru̱ṇaṃ vai rā̱ṣṭramu̱bhe e̱va viśa̍ṃ ca
rā̱ṣṭraṃ cāva̍ gacchati̱ yadi̱ nāva̱gacche̍di̱mama̱hamā̍di̱tyebhyo̍ bhā̱gaṃ
nirva̍pā̱myāmuṣmā̍da̱muṣyai̍ vi̱śo'va̍ganto̱riti̱ nirva̍pedādi̱tyā e̱vaina̍ṃ
bhāga̱dheya̍ṃ pre̱psanto̱ viśa̱mava̍
5 gamayanti̱ yadi̱ nāva̱gacche̱dāśva̍tthānma̱yūkhā̎nthsa̱pta ma̍dhyame̱ṣāyā̱mupa̍
hanyādi̱dama̱hamā̍di̱tyānba̍dhnā̱myāmuṣmā̍da̱muṣyai̍ vi̱śo'va̍ganto̱rityā̍di̱tyā
e̱vaina̍ṃ ba̱ddhavī̍rā̱ viśa̱mava̍ gamayanti̱ yadi̱ nāva̱gacche̍de̱tame̱vādi̱tyaṃ
ca̱ruṃ nirva̍pedi̱dhme'pi̍ ma̱yūkhā̱nthsaṃ na̍hyedanaparu̱dhyame̱vāva̍
gaccha̱tyāśva̍tthā bhavanti ma̱rutā̱ṃ vā e̱tadojo̱ yada̍śva̱ttha oja̍sai̱va
viśa̱mava̍ gacchati sa̱pta bha̍vanti sa̱ptaga̍ṇā̱ vai ma̱ruto̍ gaṇa̱śa
e̱va viśa̱mava̍ gacchati
||2.3.1||dhā̱raya̍dvato maruto gacchati̱
viśa̱mavai̱tada̱ṣṭāda̍śa ca
||2.3.1||6 de̱vā vai mṛ̱tyora̍bibhayu̱ste pra̱jāpa̍ti̱mupā̍dhāva̱ntebhya̍ e̱tāṃ
prā̍jāpa̱tyāgͫ śa̱takṛ̍ṣṇalā̱ṃ nira̍vapa̱ttayai̱vaiṣva̱mṛta̍madadhā̱dyo
mṛ̱tyorbi̍bhī̱yāttasmā̍ e̱tāṃ prā̍jāpa̱tyāgͫ śa̱takṛ̍ṣṇalā̱ṃ
nirva̍petpra̱jāpa̍time̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa
e̱vāsmi̱nnāyu̍rdadhāti̱ sarva̱māyu̍reti śa̱takṛ̍ṣṇalā bhavati śa̱tāyu̱ḥ
puru̍ṣaḥ śa̱teṃdri̍ya̱ āyu̍ṣye̱veṃdri̱ye
7 prati̍ tiṣṭhati ghṛ̱te bha̍va̱tyāyu̱rvai ghṛ̱tama̱mṛta̱g̱ͫ
hira̍ṇya̱māyu̍ścai̱vāsmā̍ a̱mṛta̍ṃ ca sa̱mīcī̍ dadhāti ca̱tvāri̍catvāri
kṛ̱ṣṇalā̱nyava̍dyati caturava̱ttasyāptyā̍ eka̱dhā bra̱hmaṇa̱ upa̍
haratyeka̱dhaiva yaja̍māna̱ āyu̍rdadhātya̱sāvā̍di̱tyo na vya̍rocata̱ tasmai̍ de̱vāḥ
prāya̍ścittimaiccha̱ntasmā̍ e̱tagͫ sau̱ryaṃ ca̱ruṃ nira̍vapa̱ntenai̱vāsmi̱n
8 ruca̍madadhu̱ṟyo bra̍hmavarca̱sakā̍ma̱ḥ syāttasmā̍ e̱tagͫ sau̱ryaṃ
ca̱ruṃ nirva̍peda̱mume̱vādi̱tya2gͫ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa
e̱vāsmi̍nbrahmavarca̱saṃ da̍dhāti brahmavarca̱sye̍va bha̍vatyubha̱yato̍ ru̱kmau
bha̍vata ubha̱yata̍ e̱vāsmi̱nruca̍ṃ dadhāti prayā̱jepra̍yāje kṛ̱ṣṇala̍ṃ
juhoti di̱gbhya e̱vāsmai̎ brahmavarca̱samava̍ rundha āgne̱yama̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ
nirva̍pethsāvi̱traṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ bhūmyai̍
9 ca̱ruṃ yaḥ kā̱maye̍ta̱ hira̍ṇyaṃ vindeya̱ hira̍ṇya̱ṃ mopa̍
name̱diti̱ yadā̎gne̱yo bhava̍tyāgne̱yaṃ vai hira̍ṇya̱ṃ yasyai̱va hira̍ṇya̱ṃ
tenai̱vaina̍dvindate sāvi̱tro bha̍vati savi̱tṛpra̍sūta e̱vaina̍dvindate̱ bhūmyai̍
ca̱rurbha̍vatya̱syāme̱vaina̍dvindata̱ upai̍na̱g̱ͫ hira̍ṇyaṃ namati̱ vi vā e̱ṣa
i̍ṃdri̱yeṇa̍ vī̱rye̍ṇardhyate̱ yo hira̍ṇyaṃ vi̱ndata̍ e̱tā
10 me̱va nirva̍pe̱ddhira̍ṇyaṃ vi̱ttvā neṃdri̱yeṇa̍ vī̱rye̍ṇa̱ vyṛ̍dhyata
e̱tāme̱va nirva̍pe̱dyasya̱ hira̍ṇya̱ṃ naśye̱dyadā̎gne̱yo bhava̍tyāgne̱yaṃ
vai hira̍ṇya̱ṃ yasyai̱va hira̍ṇya̱ṃ tenai̱vaina̍dvindati sāvi̱tro bha̍vati
savi̱tṛpra̍sūta e̱vaina̍dvindati̱ bhūmyai̍ ca̱rurbha̍vatya̱syāṃ vā e̱tanna̍śyati̱
yannaśya̍tya̱syāme̱vaina̍dvinda̱tīṃdra̱
11 stvaṣṭu̱ḥ soma̍mabhī̱ṣahā̍piba̱thsa viṣva̱ṅvyā̎rccha̱thsa i̍ṃdri̱yeṇa̍
somapī̱thena̱ vyā̎rdhyata̱ sa yadū̱rdhvamu̱dava̍mī̱tte śyā̱mākā̍ abhava̱nthsa
pra̱jāpa̍ti̱mupā̍dhāva̱ttasmā̍ e̱tagͫ so̍me̱ṃdra2gͫ śyā̍mā̱kaṃ ca̱ruṃ
nira̍vapa̱ttenai̱vāsmi̍nniṃdri̱yagͫ so̍mapī̱thama̍dadhā̱dvi vā e̱ṣa i̍ṃdri̱yeṇa̍
somapī̱thena̍rdhyate̱ yaḥ soma̱ṃ vami̍ti̱ yaḥ so̍mavā̱mī syāttasmā̍
12 e̱tagͫ so̍me̱ṃdra2gͫ śyā̍mā̱kaṃ ca̱ruṃ nirva̍pe̱thsoma̍ṃ cai̱veṃdra̍ṃ ca̱
svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tāve̱vāsmi̍nniṃdri̱yagͫ so̍mapī̱thaṃ dha̍tto̱
neṃdri̱yeṇa̍ somapī̱thena̱ vyṛ̍dhyate̱ yathsau̱myo bhava̍ti somapī̱thame̱vāva̍
rundhe̱ yadai̱ṃdro bhava̍tīṃdri̱yaṃ vai so̍mapī̱tha i̍ṃdri̱yame̱va so̍mapī̱thamava̍
rundhe śyāmā̱ko bha̍vatye̱ṣa vāva sa soma̍ḥ
13 sā̱kṣāde̱va so̍mapī̱thamava̍ rundhe̱'gnaye̍ dā̱tre pu̍ro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ
nirva̍pe̱diṃdrā̍ya pradā̱tre pu̍ro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapālaṃ
pa̱śukā̍mo̱'gnire̱vāsmai̍ pa̱śūn pra̍ja̱naya̍ti vṛ̱ddhāniṃdra̱ḥ pra ya̍cchati̱
dadhi̱ madhu̍ ghṛ̱tamāpo̍ dhā̱nā bha̍vantye̱tadvai pa̍śū̱nāgͫ rū̱pagͫ
rū̱peṇai̱va pa̱śūnava̍ rundhe pañcagṛhī̱taṃ bha̍vati̱ pāṅktā̱ hi pa̱śavo̍
bahurū̱paṃ bha̍vati bahurū̱pā hi pa̱śava̱ḥ
14 samṛ̍dhyai prājāpa̱tyaṃ bha̍vati prājāpa̱tyā vai pa̱śava̍ḥ pra̱jāpa̍tire̱vāsmai̍
pa̱śūn pra ja̍nayatyā̱tmā vai puru̍ṣasya̱ madhu̱ yanmadhva̱gnau ju̱hotyā̱tmāna̍me̱va
tadyaja̍māno̱'gnau pra da̍dhāti pa̱ṅktyau̍ yājyānuvā̱kye̍ bhavata̱ḥ pāṅkta̱ḥ
puru̍ṣa̱ḥ pāṅktā̎ḥ pa̱śava̍ ā̱tmāna̍me̱va mṛ̱tyorni̱ṣkrīya̍pa̱śūnava̍
rundhe
||2.3.2||i̱ṃdri̱ye̎smi̱n bhūmyā̍ e̱tāmiṃdra̱ḥ syāttasmai̱ somo̍ bahurū̱pā
hi pa̱śava̱ eka̍catvārigͫśacca
||2.3.2||15 de̱vā vai sa̱ttramā̍sa̱tarddhi̍parimita̱ṃ yaśa̍skāmā̱steṣā̱g̱ͫ soma̱g̱ͫ
rājā̍na̱ṃ yaśa̍ ārccha̱thsa gi̱rimudai̱ttama̱gniranūdai̱ttāva̱gnīṣomau̱
sama̍bhavatā̱ṃ tāviṃdro̍ ya̱jñavi̍bhra̱ṣṭo'nu̱ parai̱ttāva̍bravīdyā̱jaya̍ta̱ṃ
meti̱ tasmā̍ e̱tāmiṣṭi̱ṃ nira̍vapatāmāgne̱yama̱ṣṭāka̍pālamai̱ṃdramekā̍daśakapālagͫ
sau̱myaṃ ca̱ruṃ tayai̱vāsmi̱nteja̍
16 iṃdri̱yaṃ bra̍hmavarca̱sama̍dhattā̱ṃ yo ya̱jñavi̍bhraṣṭa̱ḥ syāttasmā̍
e̱tāmiṣṭi̱ṃ nirva̍pedāgne̱yama̱ṣṭāka̍pālamai̱ṃdramekā̍daśakapālagͫ
sau̱myaṃ ca̱ruṃ yadā̎gne̱yo bhava̍ti̱ teja̍ e̱vāsmi̱ntena̍ dadhāti̱ yadai̱ṃdro
bhava̍tīṃdri̱yame̱vāsmi̱ntena̍ dadhāti̱ yathsau̱myo bra̍hmavarca̱saṃ tenā̎gne̱yasya̍
ca sau̱myasya̍ cai̱ṃdre sa̱māśle̍ṣaye̱tteja̍ścai̱vāsmi̍n brahmavarca̱saṃ
ca̍ sa̱mīcī̍
17 dadhātyagnīṣo̱mīya̱mekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱dyaṃ kāmo̱ nopa̱name̍dāgne̱yo vai
brā̎hma̱ṇaḥ sa soma̍ṃ pibati̱ svāme̱va de̱vatā̱g̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱
saivaina̱ṃ kāme̍na̱ sama̍rdhaya̱tyupai̍na̱ṃ kāmo̍ namatyagnīṣo̱mīya̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ
nirva̍pedbrahmavarca̱sakā̍mo̱'gnīṣomā̍ve̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱
tāve̱vāsmi̍nbrahmavarca̱saṃ dha̍tto brahmavarca̱sye̍va
18 bha̍vati̱ yada̱ṣṭāka̍pāla̱stenā̎gne̱yo yacchyā̍mā̱kastena̍
sau̱myaḥ samṛ̍ddhyai̱ somā̍ya vā̱jine̎ śyāmā̱kaṃ ca̱ruṃ nirva̍pe̱dyaḥ
klaibyā̎dbibhī̱yādreto̱ hi vā e̱tasmā̱dvāji̍namapa̱krāma̱tyathai̱ṣa klaibyā̎dbibhāya̱
soma̍me̱va vā̱jina̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmi̱nreto̱ vāji̍naṃ
dadhāti̱ na klī̱bo bha̍vati brāhmaṇaspa̱tyamekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱dgrāma̍kāmo̱
19 brahma̍ṇa̱spati̍me̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmai̍ sajā̱tān pra
ya̍cchati grā̱mye̍va bha̍vati ga̱ṇava̍tī yājyānuvā̱kye̍ bhavataḥ sajā̱taire̱vaina̍ṃ
ga̱ṇava̍ntaṃ karotye̱tāme̱va nirva̍pe̱dyaḥ kā̱maye̍ta̱ brahma̱nviśa̱ṃ vi
nā̍śayeya̱miti̍ māru̱tī yā̎jyānuvā̱kye̍ kuryā̱dbrahma̍nne̱va viśa̱ṃ vi nā̍śayati
||2.3.3||teja̍ḥ sa̱mīcī̎ brahmavarca̱sye̍va grāma̍kāma̱strica̍tvārigͫśacca
||2.3.3||20 a̱rya̱mṇe ca̱ruṃ nirva̍pethsuva̱rgakā̍mo̱'sau vā ā̍di̱tyo̎rya̱mārya̱maṇa̍me̱va
svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vainagͫ̍ suva̱rgaṃ lo̱kaṃ ga̍mayatyarya̱mṇe
ca̱ruṃ nirva̍pe̱dyaḥ kā̱maye̍ta̱ dāna̍kāmā me pra̱jāḥ syu̱ritya̱sau vā
ā̍di̱tyo̎rya̱mā yaḥ khalu̱ vai dadā̍ti̱ so̎rya̱mārya̱maṇa̍me̱va svena̍
bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vā
21 'smai̱ dāna̍kāmāḥ pra̱jāḥ ka̍roti̱ dāna̍kāmā asmai pra̱jā bha̍vantyarya̱mṇe
ca̱ruṃ nirva̍pe̱dyaḥ kā̱maye̍ta sva̱sti ja̱natā̍miyā̱mitya̱sau vā
ā̍di̱tyo̎rya̱mārya̱maṇa̍me̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vaina̱ṃ
tadga̍mayati̱ yatra̱ jiga̍miṣa̱tīṃdro̱ vai de̱vānā̍mānujāva̱ra ā̍sī̱thsa
pra̱jāpa̍ti̱mupā̍dhāva̱ttasmā̍ e̱tamai̱ṃdramā̍nuṣū̱kamekā̍daśakapāla̱ṃ ni
22 ra̍vapa̱t tenai̱vaina̱magra̍ṃ de̱vatā̍nā̱ṃ parya̍ṇayadbu̱dhnava̍tī̱ agra̍vatī
yājyānuvā̱kye̍ akarodbu̱dhnāde̱vaina̱magra̱ṃ parya̍ṇaya̱dyo rā̍ja̱nya̍ ānujāva̱raḥ
syāttasmā̍ e̱tamai̱ṃdramā̍nuṣū̱kamekā̍ daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱diṃdra̍me̱va
svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vaina̱magragͫ̍ samā̱nānā̱ṃ pari̍ ṇayati
bu̱dhnava̍tī̱ agra̍vatī yājyānuvā̱kye̍ bhavato bu̱dhnāde̱vaina̱magra̱ṃ
23 pari̍ ṇayatyānuṣū̱ko bha̍vatye̱ṣā hye̍tasya̍ de̱vatā̱ ya ā̍nujāva̱raḥ
samṛ̍ddhyai̱ yo brā̎hma̱ṇa ā̍nujāva̱raḥ syāttasmā̍ e̱taṃ bā̍rhaspa̱tyamā̍nuṣū̱kaṃ
ca̱ruṃ nirva̍pe̱d bṛha̱spati̍me̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa
e̱vaina̱magragͫ̍ samā̱nānā̱ṃ pari̍ ṇayati bu̱dhnava̍tī̱ agra̍vatī yājyānuvā̱kye̍
bhavato bu̱dhnāde̱vaina̱magra̱ṃ pari̍ ṇayatyānuṣū̱ko bha̍vatye̱ṣā hye̍tasya̍
de̱vatā̱ ya ā̍nujāva̱raḥ samṛ̍ddhyai
||2.3.4||e̱va niragra̍me̱tasya̍ ca̱tvāri̍
ca
||2.3.4||24 pra̱jāpa̍te̱straya̍strigͫśadduhi̱tara̍ āsa̱ntāḥ somā̍ya̱
rājñe̍'dadā̱ttāsāgͫ̍ rohi̱ṇīmupai̱ttā īrṣya̍ntī̱ḥ puna̍ragaccha̱ntā anvai̱ttāḥ
puna̍rayācata̱ tā a̍smai̱ na puna̍radadā̱thso̎bravīdṛ̱tama̍mīṣva̱ yathā̍
samāva̱ccha u̍pai̱ṣyāmyatha̍ te̱ puna̍rdāsyā̱mīti̱ sa ṛ̱tamā̍mī̱ttā a̍smai̱
puna̍radadā̱ttāsāgͫ̍ rohi̱ṇīme̱vopai̱t
25 taṃ yakṣma̍ ārccha̱drājā̍na̱ṃ yakṣma̍ āra̱diti̱ tadrā̍jaya̱kṣmasya̱ janma̱
yatpāpī̍yā̱nabha̍va̱ttatpā̍paya̱kṣmasya̱ yajjā̱yābhyo'vi̍nda̱ttajjā̱yenya̍sya̱
ya e̱vame̱teṣā̱ṃ yakṣmā̍ṇā̱ṃ janma̱ veda̱ naina̍me̱te yakṣmā̍ vindanti̱ sa e̱tā
e̱va na̍ma̱syannupā̍dhāva̱ttā a̍bruva̱nvara̍ṃ vṛṇāmahai samāva̱ccha e̱va na̱
upā̍ya̱ iti̱ tasmā̍ e̱ta
26 mā̍di̱tyaṃ ca̱ruṃ nira̍vapa̱ntenai̱vaina̍ṃ pā̱pāth srāmā̍damuñca̱ṉ, yaḥ
pā̍paya̱kṣmagṛ̍hīta̱ḥ syāttasmā̍ e̱tamā̍di̱tyaṃ ca̱ruṃ nirva̍pedādi̱tyāne̱va
svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ ta e̱vaina̍ṃ pā̱pāthsrāmā̎nmuñcantyamāvā̱syā̍yā̱ṃ
nirva̍peda̱mume̱vaina̍mā̱pyāya̍māna̱manvā pyā̍yayati̱ navo̍ navo bhavati̱
jāya̍māna̱ iti̍ puro'nuvā̱kyā̍ bhava̱tyāyu̍re̱vāsmi̱ntayā̍ dadhāti̱ yamā̍di̱tyā
a̱g̱ͫśumā̎pyā̱yaya̱ntīti̍ yā̱jyaivaina̍me̱tayā̎'pyāyayati
||2.3.5||e̱vopai̱tama̍smi̱n trayo̍daśa ca
||2.3.5||27 pra̱jāpa̍tirde̱vebhyo̱'nnādya̱ṃ
vyādi̍śa̱thso̎'bravī̱dyadi̱mānlo̱kāna̱bhya̍ti̱ricyā̍tai̱ tanmamā̍sa̱diti̱
tadi̱mānlo̱kāna̱bhyatya̍ricya̱teṃdra̱g̱ͫ rājā̍na̱miṃdra̍madhirā̱jamiṃdragg̍
sva̱rājā̍na̱ṃ tato̱ vai sa i̱mānlo̱kāg stre̱dhā'du̍ha̱t tat tri̱dhāto̎stridhātu̱tvaṃ
yaṃ kā̱maye̍tānnā̱daḥ syā̱diti̱ tasmā̍ e̱taṃ tri̱dhātu̱ṃ nirva̍pe̱diṃdrā̍ya̱
rājñe̍ puro̱ḍāśa̱
28 mekā̍daśakapāla̱miṃdrā̍yādhirā̱jāyeṃdrā̍ya sva̱rājñe̱'yaṃ vā iṃdro̱
rājā̱yamiṃdro̍'dhirā̱jo̍'sāviṃdra̍ḥ sva̱rāḍi̱māne̱va lo̱kānthsvena̍
bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ ta e̱vāsmā̱ anna̱ṃ pra ya̍cchantyannā̱da e̱va bha̍vati̱
yathā̍ va̱thsena̱ prattā̱ṃ gāṃ du̱ha e̱vame̱vemānlo̱kān pra̱ttān kāma̍ma̱nnādya̍ṃ duha
uttā̱neṣu̍ ka̱pāle̱ṣvadhi̍ śraya̱tyayā̍tayāmatvāya̱ traya̍ḥ puro̱ḍāśā̍ bhavanti̱
traya̍ i̱me lo̱kā e̱ṣā lo̱kānā̱māptyā̱ utta̍rauttaro̱ jyāyā̎nbhavatye̱vami̍va̱
hī me lo̱kāḥ samṛ̍ddhyai̱ sarve̍ṣāmabhiga̱maya̱nnava̍ dya̱tyaccha̍ṃbaṭkāraṃ
vya̱tyāsa̱manvā̱hāni̍rdāhāya
||2.3.6||pu̱ro̱ḍāśa̱ṃ traya̱ṣṣaḍvigͫ̍śatiśca
||2.3.6||(me2ellagīehel̤abeku)
29 de̱vā̱su̱rāḥ saṃya̍ttā āsa̱ntānde̱vānasu̍rā ajaya̱nte de̱vāḥ pa̍rājigyā̱nā
asu̍rāṇā̱ṃ vaiśya̱mupā̍ya̱ntebhya̍ iṃdri̱yaṃ vī̱rya̍mapā̎krāma̱t tadiṃdro̍'cāya̱t
tadanvapā̎krāma̱t tada̍va̱rudha̱ṃ nāśa̍kno̱t tada̍smādabhya̱rdho̍'cara̱thsa
pra̱jāpa̍ti̱mupā̍dhāva̱t tame̱tayā̱ sarva̍pṛṣṭhayā yājaya̱t tayai̱vāsmi̍nniṃdri̱yaṃ
vī̱rya̍madadhā̱dya i̍ṃdri̱yakā̍mo
(illiyavare2egīeme2ellagīehel̤abeku)
30 vī̱rya̍kāma̱ḥ syāttame̱tayā̱ sarva̍pṛṣṭhayā yājayede̱tā e̱va de̱vatā̱ḥ svena̍
bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tā e̱vāsmi̍nniṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ dadhati̱ yadiṃdrā̍ya̱
rātha̍ṃtarāya ni̱rvapa̍ti̱ yade̱vāgnesteja̱stade̱vāva̍ rundhe̱ yadiṃdrā̍ya̱
bārha̍tāya yade̱veṃdra̍sya̱ teja̱stade̱vāva̍ rundhe̱ yadiṃdrā̍ya vairū̱pāya̱
yade̱va sa̍vi̱tusteja̱sta
31 de̱vāva̍ rundhe̱ yadiṃdrā̍ya vairā̱jāya̱ yade̱va dhā̱tusteja̱stade̱vāva̍
rundhe̱ yadiṃdrā̍ya śākva̱rāya̱ yade̱va ma̱rutā̱ṃ teja̱stade̱vāva̍
rundhe̱ yadiṃdrā̍ya raiva̱tāya̱ yade̱va bṛha̱spate̱steja̱stade̱vāva̍ rundha
e̱tāva̍nti̱ vai tejāgͫ̍si̱ tānye̱vāva̍ rundha uttā̱neṣu̍ ka̱pāle̱ṣvadhi̍
śraya̱tyayā̍tayāmatvāya̱ dvāda̍śakapālaḥ puro̱ḍāśo̍
32 bhavati vaiśvadeva̱tvāya̍ sama̱ntaṃ pa̱ryava̍dyati sama̱ntame̱veṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ
yaja̍māne dadhāti vya̱tyāsa̱manvā̱hāni̍rdahā̱yāśva̍ ṛṣa̱bho vṛ̱ṣṇirba̱staḥ
sā dakṣi̍ṇā vṛṣa̱stvāyai̱tayai̱va ya̍jetābhiśa̱syamā̍na e̱tāścedvā a̍sya
de̱vatā̱ anna̍ma̱dantya̱dantyu̍ve̱vāsya̍ manu̱ṣyā̎ḥ
||2.3.7||i̱ṃdri̱yakā̍maḥ
savi̱tusteja̱statpu̍ro̱ḍāśo̱'ṣṭātrigͫ̍śacca
||2.3.7||33 raja̍no̱ vai kau̍ṇe̱yaḥ kra̍tu̱jita̱ṃ jāna̍kiṃ cakṣu̱rvanya̍mayā̱ttasmā̍
e̱tāmiṣṭi̱ṃ nira̍vapada̱gnaye̱ bhrāja̍svate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pālagͫ
sau̱ryaṃ ca̱ruma̱gnaye̱ bhrāja̍svate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ
tayai̱vāsmi̱ñcakṣu̍radadhā̱dyaścakṣu̍ṣkāma̱ḥ syāttasmā̍ e̱tāmiṣṭi̱ṃ
nirva̍peda̱gnaye̱ bhrāja̍svate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pālagͫ sau̱ryaṃ ca̱ruma̱gnaye̱
bhrāja̍svate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pālama̱gnervai cakṣu̍ṣā manu̱ṣyā̍ vi
34 pa̍śyanti̱ sūrya̍sya de̱vā a̱gniṃ cai̱va sūrya̍ṃ ca̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍
dhāvati̱ tāve̱vāsmi̱ñcakṣu̍rdhatta̱ścakṣu̍ṣmāne̱va bha̍vati̱ yadā̎gne̱yau
bhava̍ta̱ścakṣu̍ṣī e̱vāsmi̱ntatprati̍ dadhāti̱ yathsau̱ṟyo nāsi̍kā̱ṃ
tenā̱bhita̍ḥ sau̱ryamā̎gne̱yau bha̍vata̱stasmā̍da̱bhito̱ nāsi̍kā̱ṃ cakṣu̍ṣī̱
tasmā̱nnāsi̍kayā̱ cakṣu̍ṣī̱ vidhṛ̍te samā̱nī yā̎jyānuvā̱kye̍ bhavataḥ samā̱nagͫ
hi cakṣu̱ḥ samṛ̍ddhyā̱ udu̱ tyaṃ jā̱tave̍dasagͫ sa̱pta tvā̍ ha̱rito̱ rathe̍
ci̱traṃ de̱vānā̱muda̍gā̱danī̍ka̱miti̱ piṇḍā̱n pra ya̍cchati̱ cakṣu̍re̱vāsmai̱
pra ya̍cchati̱ yade̱va tasya̱ tat
||2.3.8||vi hya̍ṣṭāvigͫ̍śatiśca
||2.3.8||35 dhru̱vo̍'si dhru̱vo̍'hagͫ sa̍jā̱teṣu̍ bhūyāsa̱ṃ dhīra̱ścettā̍
vasu̱viddhru̱vo̍'si dhru̱vo̍'hagͫ sa̍jā̱teṣu̍ bhūyāsamu̱graścettā̍
vasu̱viddhru̱vo̍'si dhru̱vo̍'hagͫ sa̍jā̱teṣu̍ bhūyāsamabhi̱bhūścettā̍
vasu̱vidāma̍nama̱syāma̍nasya devā̱ ye sa̍jā̱tāḥ ku̍mā̱rāḥ sama̍nasa̱stāna̱haṃ
kā̍maye hṛ̱dā te māṃ kā̍mayantāgͫ hṛ̱dā tānma āma̍nasaḥ kṛdhi̱ svāhāma̍nama̱
36 syāma̍nasya devā̱ yāḥ striya̱ḥ sama̍nasa̱stā a̱haṃ kā̍maye hṛ̱dā tā
māṃ kā̍mayantāgͫ hṛ̱dā tā ma̱ āma̍nasaḥ kṛdhi̱ svāhā̍ vaiśvade̱vīgͫ
sā̎ṃgraha̱ṇīṃ nirva̍pe̱dgrāma̍kāmo vaiśvade̱vā vai sa̍jā̱tā viśvā̍ne̱va
de̱vānthsvena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ ta e̱vāsmai̍ sajā̱tān pra ya̍cchanti
grā̱mye̍va bha̍vati sāṃgraha̱ṇī bha̍vati mano̱graha̍ṇa̱ṃ vai sa̱ṃgraha̍ṇa̱ṃ mana̍
e̱va sa̍jā̱tānā̎ṃ
37 gṛhṇāti dhru̱vo̍'si dhru̱vo̍'hagͫ sa̍jā̱teṣu̍ bhūyāsa̱miti̍ pari̱dhīnpari̍
dadhātyā̱śiṣa̍me̱vaitāmā śā̱ste'tho̍ e̱tade̱va sarvagͫ̍ sajā̱teṣvadhi̍ bhavati̱
yasyai̱vaṃ vi̱duṣa̍ e̱te pa̍ri̱dhaya̍ḥ paridhī̱yanta̱ āma̍nama̱syāma̍nasya devā̱
iti̍ ti̱sra āhu̍tīrjuhotye̱tāva̍nto̱ vai sa̍jā̱tā ye ma̱hānto̱ ye kṣu̍lla̱kā
yāḥ striya̱stāne̱vāva̍ rundhe̱ ta e̍na̱mava̍ruddhā̱ upa̍tiṣṭhante
||2.3.9||svāhā'ma̍namasi sajā̱tānāgͫ̍ ruṃdhe̱ paṃca̍ ca
||2.3.9||38 yannava̱mait tannava̍nītamabhava̱dyadasa̍rpa̱t tathsa̱rpira̍bhava̱dyadadhri̍yata̱
tadghṛ̱tama̍bhavada̱śvino̎ḥ prā̱ṇo̍'si̱ tasya̍ te dattā̱ṃ yayo̎ḥ
prā̱ṇo'si̱ svāheṃdra̍sya prā̱ṇo̍'si̱ tasya̍ te dadātu̱ yasya̍ prā̱ṇo'si̱ svāhā̍
mi̱trāvaru̍ṇayoḥ prā̱ṇo̍'si̱ tasya̍ te dattā̱ṃ yayo̎ḥ prā̱ṇo'si̱ svāhā̱ viśve̍ṣāṃ
de̱vānā̎ṃ prā̱ṇo̍'si̱
39 tasya̍ te dadatu̱ yeṣā̎ṃ prā̱ṇo'si̱ svāhā̍ ghṛ̱tasya̱
dhārā̍ma̱mṛta̍sya̱ panthā̱miṃdre̍ṇa da̱ttāṃ praya̍tāṃ ma̱rudbhi̍ḥ | tattvā̱
viṣṇu̱ḥ parya̍paśya̱ttattveḍā̱ gavyaira̍yat || pā̱va̱mā̱nena̍ tvā̱ stome̍na
gāya̱trasya̍ varta̱nyopā̱g̱ͫśorvī̱rye̍ṇa de̱vastvā̍ savi̱tothsṛ̍jatu jī̱vāta̍ve
jīvana̱syāyai̍ bṛhadrathanta̱rayo̎stvā̱ stome̍na tri̱ṣṭubho̍ varta̱nyā śu̱krasya̍
vī̱rye̍ṇa de̱vastvā̍ savi̱toth
40 sṛ̍jatu jī̱vāta̍ve jīvana̱syāyā̍ a̱gnestvā̱ mātra̍yā̱ jaga̍tyai
varta̱nyāgra̍ya̱ṇasya̍ vī̱rye̍ṇa de̱vastvā̍ savi̱tothsṛ̍jatu jī̱vāta̍ve
jīvana̱syāyā̍ i̱mama̍gna̱ āyu̍ṣe̱ varca̍se kṛdhi pri̱yagͫ reto̍ varuṇa soma
rājan | mā̱tevā̎smā adite̱ śarma̍ yaccha̱ viśve̍ devā̱ jara̍daṣṭi̱ryathāsa̍t ||
a̱gnirāyu̍ṣmā̱nthsa vana̱spati̍bhi̱rāyu̍ṣmā̱n tena̱ tvāyu̱ṣāyu̍ṣmantaṃ karomi̱
soma̱ āyu̍ṣmā̱nthsa oṣa̍dhībhirya̱jña āyu̍ṣmā̱nthsa dakṣi̍ṇābhi̱rbrahmāyu̍ṣma̱t
tad brā̎hma̱ṇairāyu̍ṣmadde̱vā āyu̍ṣmanta̱ste̍'mṛte̍na pi̱tara̱ āyu̍ṣmanta̱ste
sva̱dhayāyu̍ṣmanta̱stena̱ tvāyu̱ṣāyu̍ṣmantaṃ karomi
||2.3.10||viśve̍ṣāṃ
de̱vānā̎ṃ prā̱ṇo̍si tri̱ṣṭubho̍ varta̱nyā śu̱krasya̍ vī̱rye̍ṇa de̱vastvā̍
savi̱tothsoma̱ āyu̍ṣmā̱npaṃca̍ vigṃśatiśca
||2.3.10||41 a̱gniṃ vā e̱tasya̱ śarī̍raṃ gacchati̱ soma̱g̱ͫ raso̱ varu̍ṇa enaṃ
varuṇapā̱śena̍ gṛhṇāti̱ sara̍svatī̱ṃ vāga̱gnāviṣṇū̍ ā̱tmā yasya̱ jyogā̱maya̍ti̱
yo jyogā̍mayāvī̱ syādyo vā̍ kā̱maye̍ta̱ sarva̱māyu̍riyā̱miti̱ tasmā̍ e̱tāmiṣṭi̱ṃ
nirva̍pedāgne̱yama̱ṣṭāka̍pālagͫ sau̱myaṃ ca̱ruṃ vā̍ru̱ṇaṃ daśa̍kapālagͫ
sārasva̱taṃ ca̱rumā̎gnāvaiṣṇa̱vamekā̍daśakapālama̱gnere̱vāsya̱ śarī̍raṃ
niṣkrī̱ṇāti̱ somā̱drasa̍ṃ
42 vāru̱ṇenai̱vaina̍ṃ varuṇapā̱śānmu̍ñcati sārasva̱tena̱ vāca̍ṃ dadhātya̱gniḥ sarvā̍
de̱vatā̱ viṣṇu̍rya̱jño de̱vatā̍bhiścai̱vaina̍ṃ ya̱jñena̍ ca bhiṣajyatyu̱ta
yadī̱tāsu̱rbhava̍ti̱ jīva̍tye̱va yannava̱mait tannava̍nītamabhava̱dityājya̱mave̎kṣate
rū̱pame̱vāsyai̱tanma̍hi̱māna̱ṃ vyāca̍ṣṭe̱'śvino̎ḥ prā̱ṇo̍'sītyā̍hā̱śvinau̱
vai de̱vānā̎ṃ
43 bhi̱ṣajau̱ tābhyā̍me̱vāsmai̍ bheṣa̱jaṃ ka̍ro̱tīṃdra̍sya
prā̱ṇo̍'sītyā̍heṃdri̱yame̱vāsmi̍nne̱tena̍ dadhāti mi̱trāvaru̍ṇayoḥ prā̱ṇo̍'sītyā̍ha
prāṇāpā̱nāve̱vāsmi̍nne̱tena̍ dadhāti̱ viśve̍ṣāṃ de̱vānā̎ṃ prā̱ṇo̍'sītyā̍ha
vī̱rya̍me̱vāsmi̍nne̱tena̍ dadhāti ghṛ̱tasya̱ dhārā̍ma̱mṛta̍sya̱ panthā̱mityā̍ha
yathāya̱jure̱vaitatpā̍vamā̱ne na̍ tvā̱ stome̱netyā̍
44 ha prā̱ṇame̱vāsmi̍nne̱tena̍ dadhāti bṛhadrathanta̱rayo̎stvā̱ stome̱netyā̱hauja̍
e̱vāsmi̍nne̱tena̍ dadhātya̱gnestvā̱ mātra̱yetyā̍hā̱tmāna̍me̱vāsmi̍nne̱tena̍
dadhātyṛ̱tvija̱ḥ paryā̍hu̱ryāva̍nta e̱vartvija̱sta e̍naṃ bhiṣajyanti bra̱hmaṇo̱
hasta̍manvā̱rabhya̱ paryā̍hureka̱dhaiva yaja̍māna̱ āyu̍rdadhati̱ yade̱va tasya̱
taddhira̍ṇyād
45 ghṛ̱taṃ niṣpi̍ba̱tyāyu̱rvai ghṛ̱tama̱mṛta̱g̱ͫ
hira̍ṇyama̱mṛtā̍de̱vāyu̱rniṣpi̍bati śa̱tamā̍naṃ bhavati śa̱tāyu̱ḥ puru̍ṣaḥ
śa̱teṃdri̍ya̱ āyu̍ṣye̱veṃdri̱ye prati̍tiṣṭha̱tyatho̱ khalu̱ yāva̍tī̱ḥ
samā̍ e̱ṣyanmanye̍ta̱ tāva̍nmāna2gͫ syā̱thsamṛ̍ddhyā i̱mama̍gna̱
āyu̍ṣe̱ varca̍se kṛ̱dhītyā̱hāyu̍re̱vāsmi̱nvarco̍dadhāti̱ viśve̍ devā̱
jara̍daṣṭi̱ryathāsa̱dityā̍ha̱ jara̍daṣṭime̱vaina̍ṃ karotya̱gnirāyu̍ṣmā̱niti̱
hasta̍ṃ gṛhṇātye̱te vai de̱vā āyu̍ṣmanta̱sta e̱vāsmi̱nnāyu̍rdadhati̱ sarva̱māyu̍reti
||2.3.11||rasa̍ṃ de̱vānā̱g̱ stome̱neti̱ hira̍ṇyā̱dasa̱diti̱ dvāvigͫ̍śatiśca
||2.3.11||46 pra̱jāpa̍ti̱rvaru̍ṇā̱yāśva̍manaya̱thsa svāṃ de̱vatā̍mārccha̱thsa
parya̍dīryata̱ sa e̱taṃ vā̍ru̱ṇaṃ catu̍ṣkapālamapaśya̱t taṃ nira̍vapa̱t
tato̱ vai sa va̍ruṇapā̱śāda̍mucyata̱ varu̍ṇo̱ vā e̱taṃ gṛ̍hṇāti̱
yo'śva̍ṃ prati gṛ̱hṇāti̱ yāva̱to'śvā̎n prati gṛhṇī̱yāttāva̍to
vāru̱ṇāñcatu̍ṣkapālā̱nnirva̍pe̱dvaru̍ṇame̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱
sa e̱vaina̍ṃ varuṇapā̱śānmu̍ñcati̱
47 catu̍ṣkapālā bhavanti̱ catu̍ṣpā̱ddhyaśva̱ḥ samṛ̍ddhyā̱ eka̱mati̍rikta̱ṃ
nirva̍pe̱dyame̱va pra̍tigrā̱hī bhava̍ti̱ yaṃ vā̱ nādhyeti̱ tasmā̍de̱va
va̍ruṇapā̱śānmu̍cyate̱ yadyapa̍raṃ pratigrā̱hī syāthsau̱ryameka̍kapāla̱manu̱
nirva̍peda̱mume̱vādi̱tyamu̍ccā̱raṃ ku̍rute̱'po̍'vabhṛ̱thamavai̎tya̱psu
vai varu̍ṇaḥ sā̱kṣāde̱va varu̍ṇa̱mava̍ yajate'pona̱ptrīya̍ṃ ca̱ruṃ puna̱retya̱
nirva̍peda̱psuyo̍ni̱rvā aśva̱ḥ svāme̱vaina̱ṃ yoni̍ṃ gamayati̱ sa e̍nagͫ śā̱nta
upa̍tiṣṭhate
||2.3.12||mu̱ṃca̱ti̱ ca̱rugṃ sa̱ptada̍śa ca
||2.3.12||48 yā vā̍miṃdrāvaruṇā yata̱vyā̍ ta̱nūstaye̱mamagͫha̍so muñcata̱ṃ yā vā̍miṃdrāvaruṇā
saha̱syā̍ rakṣa̱syā̍ teja̱syā̍ ta̱nūstaye̱mamagͫha̍so muñcata̱ṃ yo
vā̍miṃdrāvaruṇāva̱gnau srāma̱staṃ vā̍me̱tenāva̍ yaje̱ yo vā̍miṃdrāvaruṇā dvi̱pāthsu̍
pa̱śuṣu̱ catu̍ṣpāthsu go̱ṣṭhe gṛ̱heṣva̱psvoṣa̍dhīṣu̱ vana̱spati̍ṣu̱
srāma̱staṃ vā̍me̱tenāva̍ yaja̱ iṃdro̱ vā e̱tasye̎
49 ndri̱yeṇā'pa̍ krāmati̱ varu̍ṇa enaṃ varuṇapā̱śena̍ gṛhṇāti̱ yaḥ pā̱pmanā̍
gṛhī̱to bhava̍ti̱ yaḥ pā̱pmanā̍ gṛhī̱taḥ syāttasmā̍ e̱tāmai̎ṃdrāvaru̱ṇīṃ
pa̍ya̱syā̎ṃ nirva̍pe̱diṃdra̍ e̱vāsmi̍nniṃdri̱yaṃ da̍dhāti̱ varu̍ṇa enaṃ
varuṇapā̱śānmu̍ñcati paya̱syā̍ bhavati̱ payo̱ hi vā e̱tasmā̍dapa̱krāma̱tyathai̱ṣa
pā̱pmanā̍ gṛhī̱to yatpa̍ya̱syā̍ bhava̍ti̱ paya̍ e̱vāsmi̱ntayā̍ dadhāti
paya̱syā̍yāṃ
50 puro̱ḍāśa̱mava̍ dadhātyātma̱nvanta̍me̱vaina̍ṃ karo̱tyatho̍ ā̱yata̍navantame̱va
ca̍tu̱rdhā vyū̍hati di̱kṣve̍va prati̍ tiṣṭhati̱ puna̱ḥ samū̍hati di̱gbhya
e̱vāsmai̍ bheṣa̱jaṃ ka̍roti sa̱mūhyāva̍ dyati̱ yathāvi̍ddhaṃ niṣkṛ̱ntati̍
tā̱dṛge̱va tadyo vā̍miṃdrāvaruṇāva̱gnau srāma̱staṃ vā̍me̱tenāva̍ yaja̱ ityā̍ha̱
duri̍ṣṭyā e̱vaina̍ṃ pāti̱ yo vā̍miṃdrāvaruṇā dvi̱pāthsu̍ pa̱śuṣu̱ srāma̱staṃ
vā̍me̱tenāva̍ yaja̱ ityā̍hai̱tāva̍tī̱rvā āpa̱ oṣa̍dhayo̱ vana̱spata̍yaḥ pra̱jāḥ
pa̱śava̍ upajīva̱nīyā̱stā e̱vāsmai̍ varuṇapā̱śānmu̍ñcati
||2.3.13||e̱tasya̍
paya̱syā̍yāṃ pāti̱ ṣaḍvigͫ̍śatiśca
||2.3.13||51 sa pra̍tna̱vanni kāvyeṃdra̍ṃ vo vi̱śvata̱sparīṃdra̱ṃ nara̍ḥ | tvaṃ na̍ḥ
soma vi̱śvato̱ rakṣā̍ rājannaghāya̱taḥ | na ri̍ṣye̱ttvāva̍ta̱ḥ sakhā̎ || yā
te̱ dhāmā̍ni di̱vi yā pṛ̍thi̱vyāṃ yā parva̍te̱ṣvoṣa̍dhīṣva̱psu | tebhi̍rno̱
viśvai̎ḥ su̱manā̱ ahe̍ḍa̱nrāja̎nthsoma̱ prati̍ ha̱vyā gṛ̍bhāya || agnī̍ṣomā̱
save̍dasā̱ sahū̍tī vanata̱ṃ gira̍ḥ | saṃ de̍va̱trā ba̍bhūvathuḥ || yu̱va
52 me̱tāni̍ di̱vi ro̍ca̱nānya̱gniśca̍ soma̱ sakra̍tū adhattam | yu̱vagͫ
sindhūgͫ̍ ra̱bhiśa̍sterava̱dyādagnī̍ṣomā̱vamu̍ñcataṃ gṛbhī̱tān ||
agnī̍ṣomāvi̱magͫsu me̍ śaṛṇu̱taṃ vṛ̍ṣaṇā̱ hava̎m | prati̍ sū̱ktāni̍ haryata̱ṃ
bhava̍taṃ dā̱śuṣe̱ maya̍ḥ || ānyaṃ di̱vo mā̍ta̱riśvā̍ jabhā̱rāma̍thnāda̱nyaṃ
pari̍ śye̱no adre̎ḥ | agnī̍ṣomā̱ brahma̍ṇā vāvṛdhā̱noruṃ ya̱jñāya̍ cakrathuru
lo̱kam || agnī̍ṣomā ha̱viṣa̱ḥ prasthi̍tasya vī̱tagͫ
53 harya̍taṃ vṛṣaṇā ju̱ṣethā̎m | su̱śarmā̍ṇā̱ svava̍sā̱ hi bhū̱tamathā̍ dhatta̱ṃ
yaja̍mānāya̱ śaṃ yoḥ || ā pyā̍yasva̱ saṃ te̎ || ga̱ṇānā̎ṃ tvā ga̱ṇapa̍tigͫ havāmahe
ka̱viṃ ka̍vī̱nāmu̍pa̱maśra̍vastamam | jye̱ṣṭha̱rāja̱ṃ brahma̍ṇāṃ brahmaṇaspata̱
ā na̍ḥ śaṛ̱ṇvannū̱tibhi̍ḥ sīda̱ sāda̍nam || sa ijjane̍na̱ sa vi̱śā sa janma̍nā̱
sa pu̱trairvāja̍ṃ bharate̱ dhanā̱ nṛbhi̍ḥ | de̱vānā̱ṃ yaḥ pi̱tara̍mā̱vivā̍sati
54 śra̱ddhāma̍nā ha̱viṣā̱ brahma̍ṇa̱spati̎m || sa su̱ṣṭubhā̱ sa ṛkva̍tā ga̱ṇena̍
va̱lagͫ ru̍roja phali̱gagͫ rave̍ṇa | bṛha̱spati̍ru̱sriyā̍ havya̱sūda̱ḥ
kani̍krada̱dvāva̍śatī̱rudā̍jat || maru̍to̱ yaddha̍ vo di̱vo yā va̱ḥ śarma̍ ||
a̱rya̱mā yā̍ti vṛṣa̱bhastuvi̍ṣmāndā̱tā vasū̍nāṃ puruhū̱to arhan̍ | sa̱ha̱srā̱kṣo
go̎tra̱bhidvajra̍bāhura̱smāsu̍ de̱vo dravi̍ṇaṃ dadhātu || ye te̎'ryamanba̱havo̍
deva̱yānā̱ḥ panthā̍no
55 rājandi̱va ā̱cara̍nti | tebhi̍rno deva̱ mahi̱ śarma̍ yaccha̱ śaṃ na̍ edhi
dvi̱pade̱ śaṃ catu̍ṣpade || bu̱dhnādagra̱maṃgi̍robhirgṛṇā̱no vi parva̍tasya
dṛgͫhi̱tānyai̍rat | ru̱jadrodhāgͫ̍si kṛ̱trimā̎ṇyeṣā̱g̱ͫ soma̍sya̱
tā mada̱ iṃdra̍ścakāra || bu̱dhnādagre̍ṇa̱ vi mi̍māya̱ mānai̱rvajre̍ṇa̱
khānya̍tṛṇanna̱dīnā̎m | vṛthā̍sṛjatpa̱thibhi̍rdīrghayā̱thaiḥ soma̍sya̱ tā mada̱
iṃdra̍ścakāra |
56 pra yo ja̱jñe vi̱dvāgͫ a̱sya baṃdhu̱ṃ viśvā̍ni de̱vo jani̍mā vivakti |
brahma̱ brahma̍ṇa̱ ujja̍bhāra̱ madhyā̎nnī̱cādu̱ccā sva̱dhayā̱bhi prata̍sthau
|| ma̱hānma̱hī a̍stabhāya̱dvi jā̱to dyāgͫ sadma̱ pārthi̍vaṃ ca̱ raja̍ḥ | sa
bu̱dhnādā̎ṣṭa ja̱nuṣā̱bhyagra̱ṃ bṛha̱spati̍rde̱vatā̱ yasya̍ sa̱mrāṭ || bu̱dhnādyo
agra̍ma̱bhyartyoja̍sā̱ bṛha̱spati̱mā vi̍vāsanti de̱vāḥ | bhi̱nadva̱laṃ vi puro̍
dardarīti̱ kani̍krada̱thsuva̍ra̱po ji̍gāya
||2.3.14||yu̱vaṃ vī̱tamā̱vivā̍sati̱
panthā̍no dīrghayā̱thaiḥ soma̍sya̱ tā mada̱ iṃdra̍ścakāra de̱vā nava̍ ca
||2.3.14||dvitīyakāṇḍe caturthaḥ praśnaḥ 4
1 de̱vā ma̍nu̱ṣyā̎ḥ pi̱tara̱ste̎'nyata̍ āsa̱nnasu̍rā̱
rakṣāgͫ̍si piśā̱cāste̎'nyata̱steṣā̎ṃ de̱vānā̍mu̱ta yadalpa̱ṃ
lohi̍ta̱maku̍rva̱ntadrakṣāgͫ̍si̱ rātrī̍bhirasubhna̱ntānthsu̱bdhānmṛ̱tāna̱bhi
vyau̎ccha̱tte de̱vā a̍vidu̱ṟyo vai no̱'yaṃ mri̱yate̱ rakṣāgͫ̍si̱vā i̱maṃ
ghna̱ntīti̱ te rakṣā̱g̱syupā̍maṃtrayaṃta̱ tānya̍bruva̱nvara̍ṃ vṛṇāmahai̱ ya
2 dasu̍rā̱ñjayā̍ma̱ tanna̍ḥ sa̱hāsa̱diti̱ tato̱ vai de̱vā
asu̍rānajaya̱nte'su̍rāṃji̱tvā rakṣā̱g̱syapā̍nudanta̱ tāni̱
rakṣā̱g̱syanṛ̍tamaka̱rteti̍ sama̱ntaṃ de̱vānparya̍viśa̱nte de̱vā
a̱gnāva̍nāthanta̱ te̎'gnaye̱ prava̍te puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ
nira̍vapanna̱gnaye̍ vibā̱dhava̍te̱'gnaye̱ pratī̍kavate̱ yada̱gnaye̱ prava̍te
ni̱rava̍pa̱ṉ yānye̱va pu̱rastā̱drakṣā̱g̱syā
3 'sa̱ntāni̱ tena̱ prāṇu̍danta̱ yada̱gnaye̍ vibā̱dhava̍te̱ yānye̱vābhito̱
rakṣā̱g̱syāsa̱n tāni̱ tena̱ vya̍bādhanta̱ yada̱gnaye̱ pratī̍kavate̱ yānye̱va
pa̱ścādrakṣā̱g̱syāsa̱n tāni̱ tenāpā̍nudanta̱ tato̍ de̱vā abha̍va̱nparāsu̍rā̱
yo bhrātṛ̍vyavā̱nthsyāthsa spardha̍māna e̱tayeṣṭyā̍ yajetā̱gnaye̱ prava̍te
puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍peda̱gnaye̍ vibā̱dhava̍te̱
4 'gnaye̱ pratī̍kavate̱ yada̱gnaye̱ prava̍te ni̱rvapa̍ti̱ ya
e̱vāsmā̱cchreyā̱nbhrātṛ̍vya̱staṃ tena̱ pra ṇu̍date̱ yada̱gnaye̍ vibā̱dhava̍te̱
ya e̱vaine̍na sa̱dṛṅtaṃ tena̱ vi bā̍dhate̱ yada̱gnaye̱ pratī̍kavate̱ ya
e̱vāsmā̱tpāpī̍yā̱ntaṃ tenāpa̍ nudate̱ pra śreyāgͫ̍ sa̱ṃ bhrātṛ̍vyaṃ nuda̱te'ti̍
sa̱dṛśa̍ṃ krāmati̱ naina̱ṃ pāpī̍yānāpnoti̱ ya e̱vaṃ vi̱dvāne̱tayeṣṭyā̱ yaja̍te
||2.4.1||vṛ̱ṇā̱ma̱hai yatpu̱rastā̱drakṣāgͫ̍si vapeda̱gnaye̍ vibā̱dhava̍ta
e̱vaṃ ca̱tvāri̍ ca
||2.4.1||5 de̱vā̱su̱rāḥ saṃya̍ttā āsa̱n te de̱vā a̍bruva̱ṉ yo no̍ vī̱ryā̍vattama̱stamanu̍
sa̱māra̍bhāmahā̱ iti̱ ta iṃdra̍mabruva̱ntvaṃ vai no̍ vī̱ryā̍vattamo'si̱ tvāmanu̍
sa̱māra̍bhāmahā̱ iti̱ so̎'bravītti̱sro ma̍ i̱māsta̱nuvo̍ vī̱ryā̍vatī̱stāḥ
prī̍ṇī̱tāthāsu̍rāna̱bhi bha̍viṣya̱theti̱ tā vai brū̱hītya̍bruvanni̱yamagͫ̍
ho̱mugi̱yaṃ vi̍mṛ̱dheyami̍ṃdri̱yāva̱tī
6 tya̍bravī̱tta iṃdrā̍yāgͫ ho̱muce̍ puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ
nira̍vapa̱nniṃdrā̍ya vaimṛ̱dhāyeṃdrā̍yeṃdri̱yāva̍te̱ yadiṃdrā̍yāgͫ ho̱muce̍
ni̱rava̍pa̱nnagͫha̍sa e̱va tenā̍mucyanta̱ yadiṃdrā̍ya vaimṛ̱dhāya̱ mṛdha̍
e̱va tenāpā̎ghnata̱ yadiṃdrā̍yeṃdri̱yāva̍ta iṃdri̱yame̱va tenā̱tmanna̍dadhata̱
traya̍strigͫśatkapālaṃ puro̱ḍāśa̱ṃ nira̍vapa̱ntraya̍strigͫśa̱dvai de̱vatā̱stā
iṃdra̍ ā̱tmannanu̍ sa̱māra̍ṃbhayata̱ bhūtyai̱
7 tāṃ vāva de̱vā viji̍timutta̱māmasu̍rai̱rvya̍jayanta̱ yo bhrātṛ̍vyavā̱nthsyāthsa
spardha̍māna e̱tayeṣṭyā̍ yaje̱teṃdrā̍yāgͫho̱muce̍ puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ
nirva̍pe̱diṃdrā̍ya vaimṛ̱dhāyeṃdrā̍yeṃdri̱yāva̱te'gͫha̍sā̱ vā e̱ṣa gṛ̍hī̱to
yasmā̱cchreyā̱nbhrātṛ̍vyo̱yadiṃdrā̍yāgͫho̱muce̍ ni̱rvapa̱tyagͫha̍sa e̱va
tena̍ mucyate mṛ̱dhā vā e̱ṣo̍'bhiṣa̍ṇṇo̱ yasmā̎thsamā̱neṣva̱nyaḥ śreyā̍nu̱tā
8 'bhrā̍tṛvyo̱ yadiṃdrā̍ya vaimṛ̱dhāya̱ mṛdha̍ e̱va tenā'pa̍ hate̱
yadiṃdrā̍yeṃdri̱yāva̍ta iṃdri̱yame̱va tenā̱tmandha̍tte̱ traya̍strigͫśat kapālaṃ
puro̱ḍāśa̱ṃ nirva̍pati̱ traya̍strigͫśa̱dvai de̱vatā̱stā e̱va yaja̍māna
ā̱tmannanu̍ sa̱māra̍ṃbhayate̱ bhūtyai̱ sā vā e̱ṣā viji̍ti̱rnāmeṣṭi̱rya e̱vaṃ
vi̱dvāne̱tayeṣṭyā̱ yaja̍ta utta̱māme̱va viji̍ti̱ṃ bhrātṛ̍vyeṇa̱ vi ja̍yate
||2.4.2||i̱ṃdri̱yāva̍tī̱ bhūtyā̍ u̱taikā̱nna pa̍ṃcā̱śacca̍
||2.4.2||9 de̱vā̱su̱rāḥ saṃya̍ttā āsa̱nteṣā̎ṃ gāya̱tṟyojo̱ bala̍miṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ
pra̱jāṃ pa̱śūnthsa̱ṃgṛhyā̱dāyā̍pa̱ kramyā̍tiṣṭha̱t te̍'manyanta yata̱rān,
vā i̱yamu̍pāva̱rthsyati̱ ta i̱daṃ bha̍viṣya̱ntīti̱ tāṃ vya̍hvayanta̱
viśva̍karma̱nniti̍ de̱vā dābhītyasu̍rā̱ḥ sā nānya̍ta̱rāgśca̱ nopāva̍rtata̱
te de̱vā e̱tadyaju̍rapaśya̱nnojo̍'si̱ saho̍'si̱ bala̍masi̱
10 bhrājo̍'si de̱vānā̱ṃ dhāma̱ nāmā̍si̱ viśva̍masi vi̱śvāyu̱ḥ sarva̍masi
sa̱rvāyu̍rabhi̱bhūriti̱ vāva de̱vā asu̍rāṇā̱mojo̱ bala̍miṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ
pra̱jāṃ pa̱śūna̍vṛñjata̱ yadgā̍ya̱trya̍pa̱kramyāti̍ṣṭha̱ttasmā̍de̱tāṃ
gā̍ya̱trītīṣṭi̍māhuḥ saṃvathsa̱ro vai gā̍ya̱trī sa̍ṃvathsa̱ro vai
tada̍pa̱kramyā̍tiṣṭha̱dyade̱tayā̍ de̱vā asu̍rāṇā̱mojo̱ bala̍miṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ
11 pra̱jāṃ pa̱śūnavṛ̍ñjata̱ tasmā̍de̱tāgͫ sa̍ṃva̱rga itīṣṭi̍māhu̱ṟyo
bhrātṛ̍vyavā̱nthsyāthsa spardha̍māna e̱tayeṣṭyā̍ yajetā̱gnaye̍ saṃva̱rgāya̍
puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱ttagͫ śaṛ̱tamāsa̍nname̱tena̱ yaju̍ṣā̱bhi
mṛ̍śe̱doja̍ e̱va bala̍miṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ pra̱jāṃ pa̱śūnbhrātṛ̍vyasya vṛṅkte̱
bhava̍tyā̱tmanā̱ parā̎sya̱ bhrātṛ̍vyo bhavati
||2.4.3||bala̍masye̱tayā̍ de̱vā
asu̍rāṇā̱mojo̱ bala̍miṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ paṃca̍ catvārigͫśacca
||2.4.3||12 pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jā a̍sṛjata̱ tā a̍smāthsṛ̱ṣṭāḥ parā̍cīrāya̱ntā
yatrāva̍sa̱ntato̍ ga̱rmududa̍tiṣṭha̱ttā bṛha̱spati̍ścā̱nvavai̍tā̱g̱ͫ
so̎'bravī̱dbṛha̱spati̍ra̱nayā̎ tvā̱ prati̍ṣṭhā̱nyatha̍ tvā
pra̱jā u̱pāva̍rthsya̱ntīti̱ taṃ prāti̍ṣṭha̱ttato̱ vai pra̱jāpa̍tiṃ pra̱jā
u̱pāva̍rtanta̱ yaḥ pra̱jākā̍ma̱ḥ syāttasmā̍ e̱taṃ prā̍jāpa̱tyaṃ gā̎rmu̱taṃ ca̱ruṃ
nirva̍petpra̱jāpa̍ti
13 me̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmai̎ pra̱jāṃ pra ja̍nayati
pra̱jāpa̍tiḥ pa̱śūna̍sṛjata̱ te̎'smāthsṛ̱ṣṭāḥ parā̎ñca āya̱n te
yatrāva̍sa̱ntato̍ ga̱rmududa̍tiṣṭha̱t tānpū̱ṣā cā̱nvavai̍tā̱g̱ͫ so̎'bravīt
pū̱ṣānayā̍ mā̱ prati̱ṣṭhātha̍ tvā pa̱śava̍ u̱pāva̍rthsya̱ntīti̱ māṃ prati̱ṣṭheti̱
somo̎'bravī̱nmama̱ vā
14 a̍kṛṣṭapa̱cyamityu̱bhau vā̱ṃ prati̍ṣṭhā̱nītya̍bravī̱ttau prāti̍ṣṭha̱ttato̱
vai pra̱jāpa̍tiṃ pa̱śava̍ u̱pāva̍rtanta̱ yaḥ pa̱śukā̍ma̱ḥ syāttasmā̍
e̱tagͫ so̍māpau̱ṣṇaṃ gā̎rmu̱taṃ ca̱ruṃ nirva̍pethsomāpū̱ṣaṇā̍ve̱va svena̍
bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tāve̱vāsmai̍ pa̱śūn pra ja̍nayata̱ḥ somo̱ vai re̍to̱dhāḥ
pū̱ṣā pa̍śū̱nāṃ pra̍janayi̱tā soma̍ e̱vāsmai̱ reto̱ dadhā̍ti pū̱ṣā pa̱śūn pra
ja̍nayati
||2.4.4||va̱pe̱t pra̱jāpa̍ti̱ṃ vai dadhā̍ti pū̱ṣā trīṇi̍ ca
||2.4.4||15 agne̱ gobhi̍rna̱ ā ga̱hīndo̍ pu̱ṣṭyā ju̍ṣasva naḥ | iṃdro̍ dha̱rtā gṛ̱heṣu̍
naḥ || sa̱vi̱tā yaḥ sa̍ha̱sriya̱ḥ sa no̍ gṛ̱heṣu̍ rāraṇat | ā pū̱ṣā e̱tvā vasu̍
|| dhā̱tā da̍dātu no ra̱yimīśā̍no̱ jaga̍ta̱spati̍ḥ | sa na̍ḥ pū̱rṇe na̍ vāvanat ||
tvaṣṭā̱ yo vṛ̍ṣa̱bho vṛṣā̱ sa no̍ gṛ̱heṣu̍ rāraṇat | sa̱hasre̍ṇā̱yute̍na
ca || yena̍ de̱vā a̱mṛta̍ṃ
16 dī̱rgha2gͫ śravo̍ di̱vyaira̍yanta | rāya̍spoṣa̱ tvama̱smabhya̱ṃ gavā̎ṃ
ku̱lmiṃ jī̱vasa̱ ā yu̍vasva || a̱gnirgṛ̱hapa̍ti̱ḥ somo̍ viśva̱vani̍ḥ savi̱tā
su̍me̱dhāḥ svāhā̎ | agne̍ gṛhapate̱ yaste̱ ghṛtyo̍ bhā̱gastena̱ sa ha̱ oja̍
ā̱krama̍māṇāya dhehi̱ śraiṣṭhyā̎tpa̱tho mā yo̍ṣaṃ mū̱rdhā bhū̍yāsa̱gg̱ svāhā̎
||2.4.5||a̱mṛta̍ma̱ṣṭātrigͫ̍śacca
||2.4.5||17 ci̱trayā̍ yajeta pa̱śukā̍ma i̱yaṃ vai ci̱trā yadvā a̱syāṃ viśva̍ṃ bhū̱tamadhi̍
pra̱jāya̍te̱ tene̱yaṃ ci̱trā ya e̱vaṃ vi̱dvāgści̱trayā̍ pa̱śukā̍mo̱ yaja̍te̱
pra pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍rmithu̱nairjā̍yate̱ praivāgne̱ yena̍ vāpayati̱ reta̍ḥ
sau̱myena̍ dadhāti̱ reta̍ e̱va hi̱taṃ tvaṣṭā̍ rū̱pāṇi̱ vi ka̍roti sārasva̱tau
bha̍vata e̱tadvai daivya̍ṃ mithu̱naṃ daivya̍me̱vāsmai̍
18 mithu̱naṃ ma̍dhya̱to da̍dhāti̱ puṣṭyai̎ pra̱jana̍nāya sinīvā̱lyai ca̱rurbha̍vati̱
vāgvai si̍nīvā̱lī puṣṭi̱ḥ khalu̱ vai vākpuṣṭi̍me̱va vāca̱mupai̎tyai̱ṃdra u̍tta̱mo
bha̍vati̱ tenai̱va tanmi̍thu̱nagͫ sa̱ptaitāni̍ ha̱vīgͫṣi̍ bhavanti sa̱pta
grā̱myāḥ pa̱śava̍ḥ sa̱ptāra̱ṇyāḥ sa̱pta chaṃdāg̍syu̱bhaya̱syāva̍ruddhyā̱ athai̱tā
āhu̍tīrjuhotye̱te vai de̱vāḥ puṣṭi̍pataya̱sta e̱vāsmi̱npuṣṭi̍ṃ dadhati̱ puṣya̍ti
pra̱jayā̍ pa̱śubhi̱ratho̱ yade̱tā āhu̍tīrju̱hoti̱ prati̍ṣṭhityai
||2.4.6||a̱smai̱ ta e̱va dvāda̍śa ca
||2.4.6||19 mā̱ru̱tama̍si ma̱rutā̱mojo̱'pāṃ dhārā̎ṃ bhindhi ra̱maya̍ta marutaḥ
śye̱namā̱yina̱ṃ mano̍javasa̱ṃ vṛṣa̍ṇagͫ suvṛ̱ktim | yena̱
śardha̍ u̱gramava̍sṛṣṭa̱meti̱ tada̍śvinā̱ pari̍ dhatta2gͫ sva̱sti ||
pu̱ro̱vā̱to varṣa̍ṃji̱nvarā̱vṛthsvāhā̍ vā̱tāva̱dvarṣa̍nnu̱grarā̱vṛthsvāhā̎
sta̱naya̱nvarṣa̍n bhī̱marā̱vṛthsvāhā̍'naśa̱nya̍va̱sphūrja̍n di̱dyudvarṣa̍n
tve̱ṣarā̱vṛthsvāhā̍tirā̱traṃ varṣa̍npū̱rtirā̱vṛth
20 svāhā̍ ba̱hu hā̱yama̍vṛṣā̱diti̍ śru̱tarā̱vṛthsvāhā̱tapa̍ti̱
varṣa̍nvi̱rāḍā̱vṛthsvāhā̍va̱sphūrja̍n di̱dyudvarṣa̍n bhū̱tarā̱vṛthsvāhā̱
māndā̱ vāśā̱ḥ śundhyū̱raji̍rāḥ | jyoti̍ṣmatī̱stama̍svarī̱runda̍tī̱ḥ
suphe̍nāḥ | mitra̍bhṛta̱ḥ, kṣatra̍bhṛta̱ḥ surā̎ṣṭrā i̱ha mā̍vata |
vṛṣṇo̱ aśva̍sya sa̱ṃdāna̍masi̱vṛṣṭyai̱ tvopa̍ nahyāmi
||2.4.7||pū̱rtirā̱vṛddvica̍tvārigͫśacca
||2.4.7||21 devā̍ vasavyā̱ agne̍ soma sūrya | devā̎ḥ śarmaṇyā̱ mitrā̍varuṇāryaman |
devā̎ḥ sapīta̱yo'pā̎ṃ napādāśuheman | u̱dno da̍tto'da̱dhiṃ bhi̍nta di̱vaḥ
pa̱rjanyā̍da̱ntari̍kṣāt pṛthi̱vyāstato̍ no̱ vṛṣṭyā̍vata | divā̍ ci̱ttama̍ḥ
kṛṇvanti pa̱rjanye̍nodavā̱hena̍ | pṛ̱thi̱vīṃ yadvyu̱ṃdanti̍ || ā yaṃ nara̍ḥ
su̱dāna̍vo dadā̱śuṣe̍ di̱vaḥ kośa̱macu̍cyavuḥ | vi pa̱rjanyā̎ḥ sṛjanti̱
roda̍sī̱ anu̱ dhanva̍nā yanti
22 vṛ̱ṣṭaya̍ḥ || udī̍rayathā marutaḥ samudra̱to yū̱yaṃ vṛ̱ṣṭiṃ va̍rṣayathā
purīṣiṇaḥ | na vo̍ dasrā̱ upa̍ dasyanti dhe̱nava̱ḥ śubha̍ṃ yā̱tāmanu̱ rathā̍
avṛthsata || sṛ̱jā vṛ̱ṣṭiṃ di̱va ādbhiḥ sa̍mu̱draṃ pṛ̍ṇa | a̱bjā a̍si
prathama̱jā bala̍masi samu̱driya̎m || unna̍ṃ bhaya pṛthi̱vīṃ bhi̱ndhīdaṃ di̱vyaṃ
nabha̍ḥ | u̱dno di̱vyasya̍ no de̱hīśā̍no̱ vi sṛ̍jā̱ dṛti̎m || ye de̱vā
di̱vibhā̍gā̱ ye̎'ntari̍kṣabhāgā̱ ye pṛ̍thi̱vibhā̍gāḥ | ta i̱maṃ ya̱jñama̍vantu̱
ta i̱daṃ kṣetra̱mā vi̍śantu̱ ta i̱daṃ kṣetra̱manu̱ vi vi̍śantu
||2.4.8||ya̱nti̱ de̱vā vigͫ̍śa̱tiśca̍
||2.4.8||23 mā̱ru̱tama̍si ma̱rutā̱moja̱ iti̍ kṛ̱ṣṇaṃ vāsa̍ḥ kṛ̱ṣṇatū̍ṣa̱ṃ pari̍ dhatta
e̱tadvai vṛṣṭyai̍ rū̱pagͫ sarū̍pa e̱va bhū̱tvā pa̱rjanya̍ṃ varṣayati ra̱maya̍ta
marutaḥ śye̱namā̱yina̱miti̍ paścādvā̱taṃ prati̍ mīvati purovā̱tame̱va ja̍nayati
va̱ṟṣasyāva̍ruddhyai vātanā̱māni̍ juhoti vā̱yurvai vṛṣṭyā̍ īśe vā̱yume̱va svena̍
bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmai̍ pa̱rjanya̍ṃ varṣayatya̱ṣṭau
24 ju̍hoti̱ cata̍sro̱ vai diśa̱ścata̍sro'vāntaradi̱śā di̱gbhya e̱va
vṛṣṭi̱g̱ͫ saṃ pra cyā̍vayati kṛṣṇāji̱ne saṃ yau̍ti ha̱vire̱vāka̍rantarve̱di saṃ
yau̱tyava̍ruddhyai̱ yatī̍nāma̱dyamā̍nānāgͫ śī̱rṣāṇi̱ parā̍pata̱nte kha̱rjūrā̍
abhava̱nteṣā̱g̱ͫ rasa̍ ū̱rdhvo̍'pata̱ttāni̍ ka̱rīrā̎ṇyabhavanthsau̱myāni̱
vai ka̱rīrā̍ṇi sau̱myā khalu̱ vā āhu̍tirdi̱vo vṛṣṭi̍ṃ cyāvayati̱ yatka̱rīrā̍ṇi̱
bhava̍nti
25 sau̱myayai̱vāhu̍tyā di̱vo vṛṣṭi̱mava̍ rundhe̱ madhu̍ṣā̱ saṃ yau̎tya̱pāṃ
vā e̱ṣa oṣa̍dhīnā̱g̱ͫ raso̱ yanmadhva̱dbhya e̱vauṣa̍dhībhyo varṣa̱tyatho̍
a̱dbhya e̱vauṣa̍dhībhyo̱ vṛṣṭi̱ṃ ni na̍yati̱ māndā̱ vāśā̱ iti̱ saṃ yau̍ti
nāma̱dheyai̍re̱vainā̱ acchai̱tyatho̱ yathā̎ brū̱yādasā̱vehītye̱vame̱vainā̍
nāma̱dheyai̱rā
26 cyā̍vayati̱ vṛṣṇo̱ aśva̍sya sa̱ṃdāna̍masi̱ vṛṣṭyai̱ tvopa̍ nahyā̱mītyā̍ha̱
vṛṣā̱ vā aśvo̱ vṛṣā̍ pa̱rjanya̍ḥ kṛ̱ṣṇa i̍va̱ khalu̱ vai bhū̱tvā va̍rṣati
rū̱peṇai̱vaina̱g̱ͫ sama̍rdhayati va̱rṣasyāva̍ruddhyai
||2.4.9||a̱ṣṭau bhava̍ṃti
nāma̱dheyai̱raikā̱nna tri̱g̱ͫśacca̍
||2.4.9||27 devā̍ vasavyā̱ devā̎ḥ śarmaṇyā̱ devā̎ḥ sapītaya̱ ityā ba̍dhnāti
de̱vatā̍bhire̱vānva̱haṃ vṛṣṭi̍micchati̱ yadi̱ varṣe̱ttāva̍tye̱va ho̍ta̱vya̍ṃ
yadi̱ na varṣe̱cchvo bhū̱te ha̱virnirva̍pedahorā̱tre vai mi̱trāvaru̍ṇāvahorā̱trābhyā̱ṃ
khalu̱ vai pa̱rjanyo̍ varṣati̱ nakta̍ṃ vā̱ hi divā̍ vā̱ varṣa̍ti mi̱trāvaru̍ṇāve̱va
svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tāve̱vāsmā̍
28 ahorā̱trābhyā̎ṃ pa̱rjanya̍ṃ varṣayato̱'gnaye̍ dhāma̱cchade̍
puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍penmāru̱tagͫ sa̱ptaka̍pālagͫ
sau̱ryameka̍kapālama̱gnirvā i̱to vṛṣṭi̱mudī̍rayati ma̱ruta̍ḥ sṛ̱ṣṭāṃ na̍yanti
ya̱dā khalu̱ vā a̱sāvā̍di̱tyo nya̍ṅṅra̱śmibhi̍ḥ paryā̱varta̱te'tha̍ varṣati
dhāma̱cchadi̍va khalu̱ vai bhū̱tvā va̍rṣatye̱tā vai de̱vatā̱ vṛṣṭyā̍ īśate̱
tā e̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tā
29 e̱vāsmai̍ pa̱rjanya̍ṃ varṣayantyu̱tāva̍rṣiṣya̱nvarṣa̍tye̱va sṛ̱jā vṛ̱ṣṭiṃ
di̱va ādbhiḥ sa̍mu̱draṃ pṛ̱ṇetyā̍he̱māścai̱vāmūścā̱paḥ sama̍rdhaya̱tyatho̍
ā̱bhire̱vāmūracchai̎tya̱bjā a̍si prathama̱jā bala̍masi samu̱driya̱mityā̍ha
yathāya̱jure̱vaitadunna̍ṃ bhaya pṛthi̱vīmiti̍ varṣā̱hvāṃ ju̍hotye̱ṣā vā oṣa̍dhīnāṃ
vṛṣṭi̱vani̱stayai̱va vṛṣṭi̱mā cyā̍vayati̱ ye de̱vā di̱vibhā̍gā̱ iti̍
kṛṣṇāji̱namava̍ dhūnotī̱ma e̱vāsmai̍ lo̱kāḥ prī̱tā a̱bhīṣṭā̍ bhavanti
||2.4.10||a̱smai̱ dhā̱va̱ti̱ tā vā eka̍vigͫśatiśca
||2.4.10||30 sarvā̍ṇi̱ chandāg̍sye̱tasyā̱miṣṭyā̍ma̱nūcyā̱nītyā̍hustri̱ṣṭubho̱ vā
e̱tadvī̱rya̍ṃ yat ka̱kudu̱ṣṇihā̱ jaga̍tyai̱ yadu̍ṣṇiha ka̱kubhā̍va̱nvāha̱
tenai̱va sarvā̍ṇi̱ chandā̱g̱syava̍ rundhe gāya̱trī vā e̱ṣā yadu̱ṣṇihā̱ yāni̍
ca̱tvāryadhya̱kṣarā̍ṇi̱ catu̍ṣpāda e̱va te pa̱śavo̱ yathā̍ puro̱ḍāśe̍
puro̱ḍāśo'dhye̱vame̱va tadyadṛ̱cyadhya̱kṣarā̍ṇi̱ yajjaga̍tyā
31 parida̱dhyādanta̍ṃ ya̱jñaṃ ga̍mayettri̱ṣṭubhā̱ pari̍ dadhātīṃdri̱yaṃ vai vī̱rya̍ṃ
tri̱ṣṭugi̍ṃdri̱ya e̱va vī̱rye̍ ya̱jñaṃ prati̍ ṣṭhāpayati̱ nānta̍ṃ gamaya̱tyagne̱
trī te̱ vāji̍nā̱ trī ṣa̱dhastheti̱ triva̍tyā̱ pari̍ dadhāti sarūpa̱tvāya̱ sarvo̱
vā e̱ṣa ya̱jño yattrai̍dhāta̱vīya̱ṃ kāmā̍yakāmāya̱ pra yu̍jyate̱ sarve̎bhyo̱
hi kāme̎bhyo ya̱jñaḥ pra̍yu̱jyate̎ traidhāta̱vīye̍na yajetābhi̱cara̱nthsarvo̱ vā
32 e̱ṣa ya̱jño yattrai̍dhāta̱vīya̱g̱ͫ sarve̍ṇai̱vaina̍ṃ ya̱jñenā̱bhi
ca̍rati stṛṇu̱ta e̱vaina̍me̱tayai̱va ya̍jetābhica̱ryamā̍ṇa̱ḥ sarvo̱
vā e̱ṣa ya̱jño yattrai̍dhāta̱vīya̱g̱ͫ sarve̍ṇai̱va ya̱jñena̍ yajate̱
naina̍mabhi̱cara̎nthstṛṇuta e̱tayai̱va ya̍jeta sa̱hasre̍ṇa ya̱kṣyamā̍ṇa̱ḥ
prajā̍tame̱vaina̍ddadātye̱tayai̱va ya̍jeta sa̱hasre̍ṇejā̱no'nta̱ṃ vā e̱ṣa
pa̍śū̱nāṃ ga̍cchati̱
33 yaḥ sa̱hasre̍ṇa̱ yaja̍tepra̱jāpa̍ti̱ḥ khalu̱ vai pa̱śūna̍sṛjata̱
tāg strai̍dhāta̱vīye̍nai̱vāsṛ̍jata̱ ya e̱vaṃ vi̱dvāg strai̍dhāta̱vīye̍na
pa̱śukā̍mo̱ yaja̍te̱ yasmā̍de̱va yone̎ḥ pra̱jāpa̍tiḥ pa̱śūnasṛ̍jata̱
tasmā̍de̱vainā̎nthsṛjata̱ upai̍na̱mutta̍ragͫ sa̱hasra̍ṃ namati de̱vatā̎bhyo̱
vā e̱ṣa ā vṛ̍ścyate̱ yo ya̱kṣya ityu̱ktvā na yaja̍te traidhāta̱vīye̍na yajeta̱
sarvo̱ vā e̱ṣa ya̱jño
34 yattrai̍dhāta̱vīya̱g̱ͫ sarve̍ṇai̱va ya̱jñena̍ yajate̱ na de̱vatā̎bhya̱
ā vṛ̍ścyate̱ dvāda̍śakapālaḥ puro̱ḍāśo̍ bhavati̱ te traya̱ścatu̍ṣkapālāt
triṣṣamṛddha̱tvāya̱ traya̍ḥ puro̱ḍāśā̍ bhavanti̱ traya̍ i̱me lo̱kā e̱ṣāṃ
lo̱kānā̱māptyā̱ utta̍rauttaro̱ jyāyā̎nbhavatye̱vami̍va̱ hīme lo̱kā ya̍va̱mayo̱
madhya̍ e̱tadvā a̱ntari̍kṣasya rū̱pagͫ samṛ̍ddhyai̱ sarve̍ṣāmabhi
ga̱maya̱nnava̍dya̱tyaccha̍ṃbaṭkāra̱g̱ͫ hira̍ṇyaṃ dadāti̱ teja̍ e̱vā
35 'va̍ rundhe tā̱rpyaṃ da̍dāti pa̱śūne̱vāva̍ rundhe dhe̱nuṃ da̍dātyā̱śiṣa̍
e̱vāva̍ rundhe̱ sāmno̱ vā e̱ṣa varṇo̱ yaddhira̍ṇya̱ṃ yaju̍ṣāṃ
tā̱rpyamu̍kthāma̱dānā̎ṃ dhe̱nure̱tāne̱va sarvā̱nvarṇā̱nava̍ rundhe
||2.4.11||jaga̍tyābhi̱cara̱nthsarvo̱ vai ga̍cchati ya̱jñasteja̍ e̱va tri̱g̱ͫśacca̍
||2.4.11||36 tvaṣṭā̍ ha̱tapu̍tro̱ vīṃdra̱g̱ͫ soma̱māha̍ra̱ttasmi̱nniṃdra̍
upaha̱vamai̎cchata̱ taṃ nopā̎hvayata pu̱traṃ me̍'vadhī̱riti̱ sa ya̍jñaveśa̱saṃ
kṛ̱tvā prā̱sahā̱ soma̍mapiba̱ttasya̱ yada̱tyaśi̍ṣyata̱ tattvaṣṭā̍hava̱nīya̱mupa̱
prāva̍rtaya̱thsvāheṃdra̍śatrurvardha̱sveti̱ sa yāva̍dū̱rdhvaḥ pa̍rā̱vidhya̍ti̱
tāva̍ti sva̱yame̱va vya̍ramata̱ yadi̍ vā̱ tāva̍tprava̱ṇamā
37 'sī̱dyadi̍ vā̱ tāva̱dadhya̱gnerāsī̱thsa sa̱ṃbhava̍nna̱gnīṣomā̍va̱bhi
sama̍bhava̱thsa i̍ṣumā̱trami̍ṣumātra̱ṃ viṣva̍ṅṅavardhata̱ sa i̱mā3gͫ
llo̱kāna̍vṛṇo̱dyadi̱mā3gͫllo̱kānavṛ̍ṇo̱ttadvṛ̱trasya̍ vṛtra̱tvaṃ
tasmā̱diṃdro̍'bibhe̱dapi̱ tvaṣṭā̱ tasmai̱ tvaṣṭā̱ vajra̍masiñca̱ttapo̱ vai sa
vajra̍ āsī̱ttamudya̍ntu̱ṃ nāśa̍kno̱datha̱ vai tarhi̱ viṣṇu̍
38 ra̱nyā de̱vatā̍'sī̱thso̎'bravī̱dviṣṇa̱vehī̱damā ha̍riṣyāvo̱ yenā̱yami̱damiti̱
sa viṣṇu̍stre̱dhātmāna̱ṃ vi nya̍dhatta pṛthi̱vyāṃ tṛtī̍yama̱ntari̍kṣe̱ tṛtī̍yaṃ
di̱vi tṛtī̍yamabhi paryāva̱rtāddhyabi̍bhe̱dyat pṛ̍thi̱vyāṃ tṛtī̍ya̱māsī̱t
teneṃdro̱ vajra̱muda̍yaccha̱dviṣṇva̍nusthita̱ḥ so̎'bravī̱nmā me̱ pra hā̱rasti̱
vā i̱daṃ
39 mayi̍ vī̱rya̍ṃ tatte̱ pra dā̎syā̱mīti̱ tada̍smai̱
prāya̍ccha̱ttatpratya̍gṛhṇā̱dadhā̱ meti̱ tadviṣṇa̱veti̱ prāya̍ccha̱ttadviṣṇu̱ḥ
pratya̍gṛhṇāda̱smāsviṃdra̍ iṃdri̱yaṃ da̍dhā̱tviti̱ yada̱ntari̍kṣe̱
tṛtī̍ya̱māsī̱tteneṃdro̱ vajra̱muda̍yaccha̱dviṣṇva̍nusthita̱ḥ so̎'bravī̱nmā me̱
pra hā̱rasti̱ vā i̱daṃ
40 mayi̍ vī̱rya̍ṃ tatte̱ pra dā̎syā̱mīti̱ tada̍smai̱ prāya̍ccha̱t
tatpratya̍gṛhṇā̱ddvirmā̍dhā̱ iti̱ tadviṣṇa̱veti̱ prāya̍ccha̱ttadviṣṇu̱ḥ
pratya̍gṛhṇāda̱smāsviṃdra̍ iṃdri̱yaṃ da̍dhā̱tviti̱ yaddi̱vi
tṛtī̍ya̱māsī̱tteneṃdro̱ vajra̱muda̍yaccha̱dviṣṇva̍nusthita̱ḥ so̎'bravī̱nmā me̱
pra hā̱ryenā̱ha
41 mi̱damasmi̱ tatte̱ pa dā̎syā̱mīti̱ tvī(3) itya̍bravīthsa̱ṃdhāṃ tu saṃ
da̍dhāva hai̱ tvāme̱va pra vi̍śā̱nīti̱ yanmāṃ pra̍vi̱śeḥ kiṃ mā̍ bhuñjyā̱
itya̍bravī̱ttvāme̱vendhī̍ya̱ tava̱ bhogā̍ya̱ tvāṃ pra vi̍śeya̱mitya̍bravī̱ttam
vṛ̱traḥ prāvi̍śadu̱dara̱ṃ vai vṛ̱traḥ, kṣu̱tkhalu̱ vai ma̍nu̱ṣya̍sya̱
bhrātṛ̍vyo̱
42 ya e̱vaṃ veda̱ hanti̱ kṣudha̱ṃ bhrātṛ̍vya̱ṃ tada̍smai̱
prāya̍ccha̱ttatpratya̍gṛhṇā̱ttrirmā̍dhā̱ iti̱ tadviṣṇa̱veti̱
prāya̍ccha̱ttadviṣṇu̱ḥ pratya̍gṛhṇāda̱smāsviṃdra̍ iṃdri̱yaṃ da̍dhā̱tviti̱
yattriḥ prāya̍ccha̱ttriḥ pra̱tyagṛ̍hṇā̱ttattri̱dhāto̎stridhātu̱tvaṃ
yadviṣṇu̍ra̱nvati̍ṣṭhata̱ viṣṇa̱veti̱ prāya̍ccha̱ttasmā̍daiṃdrāvaiṣṇa̱vagͫ
ha̱virbha̍vati̱ yadvā i̱daṃ kiṃ ca̱ tada̍smai̱ tatprāya̍ccha̱dṛca̱ḥ sāmā̍ni̱
yajūgͫ̍ṣi sa̱hasra̱ṃ vā a̍smai̱ tatprāya̍ccha̱ttasmā̎thsa̱hasra̍dakṣiṇam
||2.4.12||pra̱va̱ṇaṃ viṣṇu̱rvā i̱dami̱dama̱haṃ yo bha̍va̱tyeka̍vigͫśatiśca
||2.4.12||43 de̱vā vai rā̍ja̱nyā̎jjāya̍mānādabibhayu̱stama̱ntare̱va santa̱ṃ dāmnāpau̎ṃbha̱nthsa
vā e̱ṣo'po̎bdho jāyate̱ yadrā̍ja̱nyo̍ yadvā e̱ṣo'na̍pobdho̱ jāye̍ta
vṛ̱trān ghna2gͫśca̍re̱dyaṃ kā̱maye̍ta rāja̱nya̍mana̍pobdho jāyeta
vṛ̱trānghna2gͫśca̍re̱diti̱ tasmā̍ e̱tamai̎ṃdrābārhaspa̱tyaṃ ca̱ruṃ
nirva̍pedai̱ṃdro vai rā̍ja̱nyo̎ brahma̱ bṛha̱spati̱rbrahma̍ṇai̱vaina̱ṃ
dāmno̱'poṃbha̍nānmuñcati hira̱ṇmaya̱ṃ dāma̱ dakṣi̍ṇā sā̱kṣāde̱vaina̱ṃ
dāmno̱'poṃbha̍nānmuñcati
||2.4.13||e̱na̱ṃ dvāda̍śa ca
||2.4.13||44 navo̍navo bhavati̱ jāya̍mā̱no'hnā̎ṃ ke̱turu̱ṣasā̍me̱tyagre̎ | bhā̱gaṃ
de̱vebhyo̱ vi da̍dhātyā̱yan pra ca̱ṃdramā̎stirati dī̱rghamāyu̍ḥ || yamā̍di̱tyā
a̱g̱ͫśumā̎pyā̱yaya̍nti̱ yamakṣi̍ta̱makṣi̍taya̱ḥ piba̍nti | tena̍ no̱
rājā̱ varu̍ṇo̱ bṛha̱spati̱rā pyā̍yayantu̱ bhuva̍nasya go̱pāḥ || prācyā̎ṃ di̱śi
tvami̍ṃdrāsi̱ rājo̱todī̎cyāṃ vṛtrahanvṛtra̱hāsi̍ | yatra̱ yanti̍ sro̱tyāsta
45 jji̱taṃ te̍ dakṣiṇa̱to vṛ̍ṣa̱bha e̍dhi̱ havya̍ḥ | iṃdro̍ jayāti̱ na parā̍
jayātā adhirā̱jo rāja̍su rājayāti | viśvā̱ hi bhū̱yāḥ pṛta̍nā abhi̱ṣṭīru̍pa̱sadyo̍
nama̱syo̍ yathāsa̍t || a̱syede̱va pra ri̍rice mahi̱tvaṃ di̱vaḥ pṛ̍thi̱vyāḥ
parya̱ntari̍kṣāt | sva̱rāḍiṃdro̱ dama̱ ā vi̱śvagū̎rtaḥ sva̱rirama̍tro vavakṣe̱
raṇā̍ya | a̱bhi tvā̍ śūra nonu̱mo 'du̍gdhā iva dhe̱nava̍ḥ | īśā̍na
46 ma̱sya jaga̍taḥ suva̱rdṛśa̱mīśā̍namiṃdra ta̱sthuṣa̍ḥ || tvāmiddhi havā̍mahe
sā̱tā vāja̍sya kā̱rava̍ḥ | tvāṃ vṛ̱treṣvi̍ṃdra̱ satpa̍ti̱ṃ nara̱stvāṃ
kāṣṭhā̱svarva̍taḥ || yaddyāva̍ iṃdra te śa̱tagͫ śa̱taṃ bhūmī̍ru̱ta syuḥ | na tvā̍
vajrinthsa̱hasra̱g̱ͫ sūryā̱ anu̱ na jā̱tama̍ṣṭa̱ roda̍sī || pibā̱ soma̍miṃdra̱
manda̍tu tvā̱ yaṃ te̍ su̱ṣāva̍ harya̱śvādri̍ḥ ||
47 so̱turbā̱hubhyā̱g̱ͫ suya̍to̱ nārvā̎ || re̱vatī̎rnaḥ sadha̱māda̱ iṃdre̍
santu tu̱vivā̍jāḥ | kṣu̱manto̱ yābhi̱rmade̍ma || uda̍gne̱ śuca̍ya̱stava̱
vi jyoti̱ṣodu̱ tyaṃ jā̱tave̍dasagͫ sa̱pta tvā̍ ha̱rito̱ rathe̱ vaha̍nti
deva sūrya | śo̱ciṣke̍śaṃ vicakṣaṇa || ci̱traṃ de̱vānā̱muda̍gā̱danī̍ka̱ṃ
cakṣu̍rmi̱trasya̱ varu̍ṇasyā̱gneḥ | āprā̱ dyāvā̍pṛthi̱vī a̱ntari̍kṣa̱g̱ͫ
sūrya̍ ā̱tmā jaga̍tasta̱sthuṣa̍
48 śca || viśve̍ de̱vā ṛ̍tā̱vṛdha̍ ṛ̱tubhi̍rhavana̱śruta̍ḥ | ju̱ṣantā̱ṃ
yujya̱ṃ paya̍ḥ || viśve̍ devāḥ śaṛṇu̱temagͫ hava̍ṃ me̱ ye a̱ntari̍kṣe̱ ya upa̱
dyavi̱ṣṭha | ye a̍gniji̱hvā u̱ta vā̱ yaja̍trā ā̱sadyā̱sminba̱rhiṣi̍ mādayadhvam
||2.4.14||tadīśā̍na̱madri̍sta̱sthuṣa̍stri̱g̱ͫśacca̍
||2.4.14||dvitīyakāṇḍe pañcamaḥ praśnaḥ 5
1 vi̱śvarū̍po̱ vai tvā̱ṣṭraḥ pu̱rohi̍to de̱vānā̍māsīthsva̱srīyo'su̍rāṇā̱ṃ
tasya̱ trīṇi̍ śī̱rṣāṇyā̍santhsoma̱pānagͫ̍ surā̱pāna̍ma̱nnāda̍na̱g̱ͫ
sa pra̱tyakṣa̍ṃ de̱vebhyo̍ bhā̱gama̍vadatpa̱ro'kṣa̱masu̍rebhya̱ḥ sarva̍smai̱
vai pra̱tyakṣa̍ṃ bhā̱gaṃ vada̍nti̱ yasmā̍ e̱va pa̱ro'kṣa̱ṃ vada̍nti̱ tasya̍
bhā̱ga u̍di̱tastasmā̱diṃdro̍'bibhedī̱dṛṅvai rā̱ṣṭraṃ vi pa̱ryāva̍rtaya̱tīti̱
tasya̱ vajra̍mā̱dāya̍ śī̱rṣāṇya̍cchina̱dyathso̍ma̱pāna̍
2 māsī̱thsa ka̱piñja̍lo'bhava̱dyathsu̍rā̱pāna̱g̱ͫ sa ka̍la̱viṅko̱
yada̱nnāda̍na̱g̱ͫ sa ti̍tti̱ristasyā̎ñja̱linā̎ brahmaha̱tyāmupā̍gṛhṇā̱ttāgͫ
sa̍ṃvathsa̱rama̍bibha̱staṃ bhū̱tānya̱bhya̍krośa̱n brahma̍ha̱nniti̱ sa
pṛ̍thi̱vīmupā̍sīdada̱syai bra̍hmaha̱tyāyai̱ tṛtī̍ya̱ṃ prati̍ gṛhā̱ṇeti̱
sābra̍vī̱dvara̍ṃ vṛṇai khā̱tāt pa̍rābhavi̱ṣyantī̍ manye̱ tato̱ mā parā̍
bhūva̱miti̍ pu̱rā te̍
3 saṃvathsa̱rādapi̍ rohā̱ditya̍bravī̱t tasmā̎tpu̱rā sa̍ṃvathsa̱rāt pṛ̍thi̱vyai
khā̱tamapi̍ rohati̱ vāre̍vṛta̱gg̱ hya̍syai̱ tṛtī̍yaṃ brahmaha̱tyāyai̱
pratya̍gṛhṇā̱t tathsvakṛ̍ta̱miri̍ṇamabhava̱t tasmā̱dāhi̍tāgniḥ
śra̱ddhāde̍va̱ḥ svakṛ̍ta̱ iri̍ṇe̱ nāva̍ syedbrahmaha̱tyāyai̱ hye̍ṣa varṇa̱ḥ
sa vana̱spatī̱nupā̍sīdada̱syai bra̍hmaha̱tyāyai̱ tṛtī̍ya̱ṃ prati̍ gṛhṇī̱teti̱
te̎'bruva̱nvara̍ṃ vṛṇāmahai vṛ̱kṇāt
4 pa̍rābhavi̱ṣyanto̍ manyāmahe̱ tato̱ mā parā̍ bhū̱metyā̱vraśca̍nādvo̱
bhūyāgͫ̍sa̱ utti̍ṣṭhā̱nitya̍bravī̱t tasmā̍dā̱vraśca̍nād vṛ̱kṣāṇā̱ṃ
bhūyāgͫ̍sa̱ utti̍ṣṭhanti̱ vāre̍vṛta̱gg̱ hye̍ṣā̱ṃ tṛtī̍yaṃ
brahmaha̱tyāyai̱ pratya̍gṛhṇa̱nthsa ni̍ryā̱so̍'bhava̱t tasmā̎nniryā̱sasya̱
nāśya̍ṃ brahmaha̱tyāyai̱ hye̍ṣa varṇo'tho̱ khalu̱ ya e̱va lohi̍to̱ yo
vā̱vraśca̍nānni̱ryeṣa̍ti̱ tasya̱ nāśya̍ṃ
5 kāma̍ma̱nyasya̱ sa strī̍ṣagͫsā̱damupā̍sīdada̱syai bra̍hmaha̱tyāyai̱ tṛtī̍ya̱ṃ
prati̍ gṛhṇī̱teti̱ tā a̍bruva̱nvara̍ṃ vṛṇāmahā̱ ṛtvi̍yātpra̱jāṃ vi̍ndāmahai̱
kāma̱mā vija̍nito̱ḥ saṃbha̍vā̱meti̱ tasmā̱dṛtvi̍yā̱thstriya̍ḥ pra̱jāṃ
vi̍ndante̱ kāma̱mā vija̍nito̱ḥ saṃbha̍vanti̱ vāre̍vṛta̱gg̱ hyā̍sā̱ṃ tṛtī̍yaṃ
brahmaha̱tyāyai̱ pratya̍gṛhṇa̱nthsā mala̍vadvāsā abhava̱t tasmā̱nmala̍vadvāsasā̱
na saṃ va̍deta̱
6 na sa̱hāsī̍ta̱ nāsyā̱ anna̍madyād brahmaha̱tyāyai̱ hye̍ṣā varṇa̍ṃ
prati̱mucyāste'tho̱ khalvā̍hura̱bhyañja̍na̱ṃ vāva stri̱yā anna̍ma̱bhyañja̍name̱va
na pra̍ti̱gṛhya̱ṃ kāma̍ma̱nyaditi̱ yāṃ mala̍vadvāsasagͫ sa̱ṃbhava̍nti̱
yastato̱ jāya̍te̱ so̍'bhiśa̱sto yāmara̍ṇye̱ tasyai̎ ste̱no yāṃ parā̍cī̱ṃ
tasyai̎ hrītamu̱khya̍paga̱lbho yā snāti̱ tasyā̍ a̱psu māru̍ko̱ yā
7 'bhya̱ṅkte tasyai̍ du̱ścarmā̱ yā pra̍li̱khate̱ tasyai̍ khala̱tira̍pamā̱rī yāṅkte
tasyai̍ kā̱ṇo yā da̱to dhāva̍te̱ tasyai̎ śyā̱vada̱ṉ yā na̱khāni̍ nikṛ̱ntate̱
tasyai̍ kuna̱khī yā kṛ̱ṇatti̱ tasyai̎ klī̱bo yā rajjugͫ̍ sṛ̱jati̱ tasyā̍
u̱dbandhu̍ko̱ yā pa̱rṇena̱ piba̍ti̱ tasyā̍ u̱nmādu̍ko̱ yā kha̱rveṇa̱ piba̍ti̱
tasyai̍ kha̱rvasti̱sro rātrī̎rvra̱taṃ ca̍redañja̱linā̍ vā̱ pibe̱dakha̍rveṇa vā̱
pātre̍ṇa pra̱jāyai̍ gopī̱thāya̍
||2.5.1||yathso̍ma̱pāna̍ṃ te vṛ̱kṇāttasya̱
nāśya̍ṃ vadeta̱ māru̍ko̱ yākha̍rveṇa vā̱ trīṇi̍ ca
||2.5.1||8 tvaṣṭā̍ ha̱tapu̍tro̱ vīṃdra̱g̱ͫ soma̱māha̍ra̱t tasmi̱nniṃdra̍
upaha̱vamai̎cchata̱ taṃ nopā̎hvayata pu̱traṃ me̍'vadhī̱riti̱ sa
ya̍jñaveśa̱saṃ kṛ̱tvā prā̱sahā̱ soma̍mapiba̱t tasya̱ yada̱tyaśi̍ṣyata̱ tat
tvaṣṭā̍hava̱nīya̱mupa̱ prāva̍rtaya̱th svāheṃdra̍śatrurvardha̱sveti̱ yadava̍rtaya̱t
tadvṛ̱trasya̍ vṛtra̱tvaṃ yadabra̍vī̱th svāheṃdra̍śatrurvardha̱sveti̱ tasmā̍da̱sye
9 ndra̱ḥ śatru̍rabhava̱thsa sa̱ṃbhava̍nna̱gnīṣomā̍va̱bhi
sama̍bhava̱thsa i̍ṣumā̱trami̍ṣumātra̱ṃ viṣva̍ṅṅavardhata̱ sa i̱mā3gͫ
llo̱kāna̍vṛṇo̱dyadi̱mā3gͫllo̱kānavṛ̍ṇo̱t tad vṛ̱trasya̍ vṛtra̱tvaṃ
tasmā̱diṃdro̍'bibhe̱thsa pra̱jāpa̍ti̱mupā̍dhāva̱cchatru̍rme'ja̱nīti̱
tasmai̱ vajragͫ̍ si̱ktvā prāya̍cchade̱tena̍ ja̱hīti̱ tenā̱bhyā̍yata̱
tāva̍brūtāma̱gnīṣomau̱ mā
10 pra hā̍rā̱vama̱ntaḥ sva̱ iti̱ mama̱ vai yu̱va2gͫ stha̱
itya̍bravī̱nmāma̱bhyeta̱miti̱ tau bhā̍ga̱dheya̍maicchetā̱ṃ tābhyā̍me̱tama̍gnī
ṣo̱mīya̱mekā̍ daśakapālaṃ pū̱rṇamā̍se̱ prāya̍ccha̱t tāva̍brūtāma̱bhi saṃda̍ṣṭau̱
vai svo̱ na śa̍knuva̱ aitu̱miti̱ sa iṃdra̍ ā̱tmana̍ḥ śītarū̱rāva̍janaya̱t
tacchī̍tarū̱rayo̱rjanma̱ ya e̱vagͫ śī̍tarū̱rayo̱rjanma̱ veda̱
11 nainagͫ̍ śītarū̱rau ha̍ta̱stābhyā̍menama̱bhya̍ naya̱t
tasmā̎jjañja̱bhyamā̍nāda̱gnīṣomau̱ nira̍krāmatāṃ prāṇāpā̱nau vā e̍na̱ṃ tada̍jahitāṃ
prā̱ṇo vai dakṣo̍'pā̱naḥ kratu̱stasmā̎jjañja̱bhyamā̍no brūyā̱nmayi̍ dakṣakra̱tū
iti̍ prāṇāpā̱nāve̱vātmandha̍tte̱ sarva̱māyu̍reti̱ sa de̱vatā̍ vṛ̱trānni̱rhūya̱
vārtra̍ghnagͫ ha̱viḥ pū̱rṇamā̍se̱ nira̍vapa̱dghnanti̱ vā e̍naṃ pū̱rṇamā̍sa̱ ā
12 'mā̍vā̱syā̍yāṃ pyāyayanti̱ tasmā̱dvārtra̍ghnī pū̱rṇamā̱se'nū̎cyete̱
vṛdha̍nvatī amāvā̱syā̍yā̱ṃ tathsa̱gg̱ sthāpya̱ vārtra̍ghnagͫ ha̱virvajra̍mā̱dāya̱
puna̍ra̱bhyā̍yata̱ te a̍brūtā̱ṃ dyāvā̍pṛthi̱vī mā pra hā̍rā̱vayo̱rvai śri̱ta iti̱
te a̍brūtā̱ṃ vara̍ṃ vṛṇāvahai̱ nakṣa̍tra vihitā̱hamasā̱nītya̱sāva̍bravīcci̱tra
vi̍hitā̱hamitī̱yaṃ tasmā̱nnakṣa̍tra vihitā̱sau ci̱travi̍hite̱'yaṃ ya e̱vaṃ
dyāvā̍pṛthi̱vyo
13 rvara̱ṃ vedaina̱ṃ varo̍ gacchati̱ sa ā̱bhyāme̱va prasū̍ta̱ iṃdro̍
vṛ̱trama̍ha̱nte de̱vā vṛ̱tragͫ ha̱tvāgnīṣomā̍vabruvan, ha̱vyaṃ no̍ vahata̱miti̱
tāva̍brūtā̱mapa̍tejasau̱ vai tyau vṛ̱tre vai tyayo̱steja̱ iti̱ te̎'bruva̱nka
i̱damacchai̱tīti̱ gauritya̍bruva̱ngaurvāva sarva̍sya mi̱tramiti̱ sābra̍vī̱d
14 vara̍ṃ vṛṇai̱ mayye̱va sa̱to'bhaye̍na bhunajādhvā̱ iti̱ tadgaurāha̍ra̱t
tasmā̱dgavi̍ sa̱to'bhaye̍na bhuñjata e̱tadvā a̱gnestejo̱ yadghṛ̱tame̱tathsoma̍sya̱
yatpayo̱ ya e̱vama̱gnīṣoma̍yo̱stejo̱ veda̍ teja̱svye̍va bha̍vati brahmavā̱dino̍
vadanti kiṃdeva̱tya̍ṃ paurṇamā̱samiti̍ prājāpa̱tyamiti̍ brūyā̱tteneṃdra̍ṃ jye̱ṣṭhaṃ
pu̱traṃ ni̱ravā̍sāyaya̱diti̱ tasmā̎jjye̱ṣṭhaṃ pu̱traṃ dhane̍na ni̱rava̍sāyayanti
||2.5.2||a̱sya̱ mā vedā dyāvā̍pṛthi̱vyora̍bravī̱diti̱ tasmā̎cca̱tvāri̍ ca
||2.5.2||15 iṃdra̍ṃ vṛ̱traṃ ja̍ghni̱vāgͫsa̱ṃ mṛdho̱'bhi prāve̍panta̱ sa e̱taṃ
vai̍mṛ̱dhaṃ pū̱rṇamā̍se'nu nirvā̱pya̍mapaśya̱t taṃ nira̍vapa̱t tena̱ vai sa
mṛdho'pā̍hata̱ yadvai̍mṛ̱dhaḥ pū̱rṇamā̍se'nu nirvā̱pyo̍ bhava̍ti̱ mṛdha̍ e̱va
tena̱ yaja̍mā̱no'pa̍ hata̱ iṃdro̍ vṛ̱tragͫ ha̱tvā de̱vatā̍bhiśceṃdri̱yeṇa̍
ca̱ vyā̎rdhyata̱ sa e̱tamā̎gne̱yama̱ṣṭā ka̍pālamamāvā̱syā̍yāmapaśyadai̱ṃdraṃ dadhi̱
16 taṃ nira̍vapa̱ttena̱ vai sa de̱vatā̎śceṃdri̱yaṃ cāvā̍rundha̱
yadā̎gne̱yo̎'ṣṭāka̍pālo'māvā̱syā̍yā̱ṃ bhava̍tyai̱ṃdraṃ dadhi̍ de̱vatā̎ścai̱va
tene̎ṃdri̱yaṃ ca̱ yaja̍mā̱no'va̍ rundha̱ iṃdra̍sya vṛ̱traṃ ja̱ghnuṣa̍
iṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ pṛthi̱vīmanu̱ vyā̎rccha̱ttadoṣa̍dhayo vī̱rudho̍'bhava̱nthsa
pra̱jāpa̍ti̱mupā̍dhāvadvṛ̱traṃ me̍ ja̱ghnuṣa̍ iṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ
17 pṛthi̱vīmanu̱ vyā̍ra̱ttadoṣa̍dhayo vī̱rudho̍'bhūva̱nniti̱ sa
pra̱jāpa̍tiḥ pa̱śūna̍bravīde̱tada̍smai̱ saṃ na̍ya̱teti̱ tatpa̱śava̱
oṣa̍dhī̱bhyo'dhyā̱tmanthsama̍naya̱n tatpratya̍duha̱ṉ, yathsa̱mana̍ya̱n
tathsā̎ṃnā̱yyasya̍ sāṃnāyya̱tvaṃ yatpra̱tyadu̍ha̱n tatpra̍ti̱dhuṣa̍ḥ
pratidhu̱ktvagͫ sama̍naiṣu̱ḥ pratya̍dhukṣa̱nna tu mayi̍ śrayata̱
itya̍bravīde̱tada̍smai
18 śaṛ̱taṃ ku̍ru̱tetya̍bravī̱ttada̍smai śaṛ̱tama̍kurvanniṃdri̱yaṃ
vāvāsmi̍nvī̱rya̍ṃ tada̍śraya̱ntacchṛ̱tasya̍ śaṛta̱tvagͫ sama̍naiṣu̱ḥ
pratya̍dhukṣañchṛ̱tama̍kra̱nna tu mā̍ dhino̱tītya̍bravīde̱tada̍smai̱ dadhi̍
kuru̱tetya̍bravī̱ttada̍smai̱ dadhya̍kurva̱ntade̍namadhino̱ttadda̱dhno da̍dhi̱tvaṃ
bra̍hmavā̱dino̍ vadanti da̱dhnaḥ pūrva̍syāva̱deya̱ṃ
19 dadhi̱ hi pūrva̍ṃ kri̱yata̱ ityanā̍dṛtya̱ tacchṛ̱tasyai̱va
pūrva̱syāva̍dyediṃdri̱yame̱vāsmi̍n vī̱ryagͫ̍ śri̱tvā da̱dhnopari̍ṣṭāddhinoti
yathāpū̱rvamupai̍ti̱ yatpū̱tīkai̎rvā parṇava̱lkairvā̍ta̱ñcyāthsau̱myaṃ tadyatkva̍lai
rākṣa̱saṃ tadyatta̍ṇḍu̱lairvai̎śvade̱vaṃ tadyadā̱tañca̍nena mānu̱ṣaṃ tadyadda̱dhnā
tathseṃdra̍ṃ da̱dhnāta̍nakti
20 seṃdra̱tvāyā̎gnihotroccheṣa̱ṇama̱bhyāta̍nakti ya̱jñasya̱ saṃta̍tyā̱ iṃdro̍
vṛ̱tragͫ ha̱tvā parā̎ṃ parā̱vata̍magaccha̱dapā̍rādha̱miti̱ manya̍māna̱staṃ
de̱vatā̱ḥ praiṣa̍maiccha̱nthso̎'bravītpra̱jāpa̍ti̱ryaḥ pra̍tha̱mo̍'nu vi̱ndati̱
tasya̍ pratha̱maṃ bhā̍ga̱dheya̱miti̱ taṃ pi̱taro'nva̍vinda̱ntasmā̎tpi̱tṛbhya̍ḥ
pūrve̱dyuḥ kri̍yate̱ so̍'māvā̱syā̎ṃ pratyāga̍ccha̱ttaṃ de̱vā a̱bhi
sama̍gacchantā̱mā vai no̱
21 'dya vasu̍ vasa̱tītīṃdro̱ hi de̱vānā̱ṃ vasu̱ tada̍māvā̱syā̍yā amāvāsya̱tvaṃ
bra̍hmavā̱dino̍ vadanti kiṃdeva̱tyagͫ̍ sāṃnā̱yyamiti̍ vaiśvade̱vamiti̍
brūyā̱dviśve̱ hi tadde̱vā bhā̍ga̱dheya̍ma̱bhi sa̱maga̍ccha̱ntetyatho̱
khalvai̱ṃdramitye̱va brū̍yā̱diṃdra̱ṃ vāva te tadbhi̍ṣa̱jyanto̱'bhi
sama̍gaccha̱nteti̍
||2.5.3||dadhi̍ me ja̱ghnuṣa̍ iṃdri̱yaṃ
vī̱rya̍mitya̍bravīde̱tada̍smā ava̱deya̍ṃ tanakti no̱ dvica̍tvārigͫśacca
||2.5.3||22 bra̱hma̱vā̱dino̍ vadanti̱ sa tvai da̍rśapūrṇamā̱sau ya̍jeta̱ ya e̍nau̱
seṃdrau̱ yaje̱teti̍ vaimṛ̱dhaḥ pū̱rṇamā̍se'nu nirvā̱pyo̍ bhavati̱ tena̍
pū̱rṇamā̍sa̱ḥ seṃdra̍ ai̱ṃdraṃ dadhya̍māvā̱syā̍yā̱ṃ tenā̍māvā̱syā̍ seṃdrā̱ ya e̱vaṃ
vi̱dvānda̍rśapūrṇamā̱sau yaja̍te̱ seṃdrā̍ve̱vainau̍ yajate̱ śvaḥśvo̎'smā ījā̱nāya̱
vasī̍yo bhavati de̱vā vai yadya̱jñe'ku̍rvata̱ tadasu̍rā akurvata̱ te de̱vā e̱tā
23 miṣṭi̍mapaśyannāgnāvaiṣṇa̱vamekā̍daśakapāla̱g̱ͫ sara̍svatyai ca̱rugͫ
sara̍svate ca̱ruṃ tāṃ pau̎rṇamā̱sagͫ sa̱gg̱sthāpyānu̱ nira̍vapa̱ntato̍
de̱vā abha̍va̱n parāsu̍rā̱ yo bhrātṛ̍vyavā̱nthsyāthsa pau̎rṇamā̱sagͫ
sa̱gg̱sthāpyai̱tāmiṣṭi̱manu̱ nirva̍pet paurṇamā̱senai̱va vajra̱ṃ bhrātṛ̍vyāya
pra̱hṛtyā̎gnāvaiṣṇa̱vena̍ de̱vatā̎śca ya̱jñaṃ ca̱ bhrātṛ̍vyasya vṛṅkte
mithu̱nān pa̱śūnthsā̍rasva̱tābhyā̱ṃ yāva̍de̱vāsyāsti̱ tath
24 sarva̍ṃ vṛṅkte paurṇamā̱sīme̱va ya̍jeta̱ bhrātṛ̍vyavā̱nnāmā̍vā̱syāgͫ̍
ha̱tvā bhrātṛ̍vya̱ṃ nāpyā̍yayati sākaṃ prasthā̱yīye̍na yajeta pa̱śukā̍mo̱
yasmai̱ vā alpe̍nā̱hara̍nti̱ nātmanā̱ tṛpya̍ti̱ nānyasmai̍ dadāti̱ yasmai̍
maha̱tā tṛpya̍tyā̱tmanā̱ dadā̎tya̱nyasmai̍ maha̱tā pū̱rṇagͫ ho̍ta̱vya̍ṃ
tṛpta e̱vaina̱miṃdra̍ḥ pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍starpayati dārupā̱treṇa̍ juhoti̱ na hi
mṛ̱nmaya̱māhu̍timāna̱śa audu̍ṃbaraṃ
25 bhava̱tyūrgvā u̍du̱ṃbara̱ ūrkpa̱śava̍ ū̱rjaivāsmā̱ ūrja̍ṃ pa̱śūnava̍ rundhe̱
nāga̍taśrīrmahe̱ṃdraṃ ya̍jeta̱ trayo̱ vai ga̱taśri̍yaḥ śuśru̱vāngrā̍ma̱ṇī
rā̍ja̱nya̍steṣā̎ṃ mahe̱ṃdro de̱vatā̱ yo vai svāṃ de̱vatā̍mati̱yaja̍te̱ pra svāyai̍
de̱vatā̍yai cyavate̱ na parā̱ṃ prāpno̍ti̱ pāpī̍yānbhavati saṃvathsa̱ramiṃdra̍ṃ
yajeta saṃvathsa̱ragͫ hi vra̱taṃ nāti̱ svai
26 vaina̍ṃ de̱vate̱jyamā̍nā̱ bhūtyā̍ indhe̱ vasī̍yānbhavati saṃvathsa̱rasya̍
pa̱rastā̍da̱gnaye̎ vra̱tapa̍taye puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ
nirva̍pethsaṃvathsa̱rame̱vaina̍ṃ vṛ̱traṃ ja̍ghni̱vāgͫ
sa̍ma̱gnirvra̱tapa̍tirvra̱tamā la̍ṃbhayati̱ tato'dhi̱ kāma̍ṃ yajeta
||2.5.4||e̱tāṃ tadaudu̍ṃbara̱gg̱ svā tri̱g̱ͫśacca̍
||2.5.4||27 nāso̍mayājī̱ saṃ na̍ye̱danā̍gata̱ṃ vā e̱tasya̱ payo̱ yo'so̍mayājī̱ yadaso̍mayājī
sa̱ṃ naye̎tparimo̱ṣa e̱va so'nṛ̍taṃ karo̱tyatho̱ parai̱va si̍cyate somayā̱jye̍va
saṃ na̍ye̱tpayo̱ vai soma̱ḥ paya̍ḥ sāṃnā̱yyaṃ paya̍sai̱va paya̍ ā̱tmandha̍tte̱
vi vā e̱taṃ pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍rardhayati va̱rdhaya̍tyasya̱ bhrātṛ̍vya̱ṃ yasya̍
ha̱virniru̍ptaṃ pu̱rastā̎cca̱ṃdramā̍
28 a̱bhyu̍deti̍ tre̱dhāta̍ṇḍu̱lānvi bha̍je̱dye ma̍dhya̱māḥ syustāna̱gnaye̍
dā̱tre pu̍ro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pālaṃ kuryā̱dye sthavi̍ṣṭhā̱stāniṃdrā̍ya pradā̱tre
da̱dha2gͫśca̱ruṃ ye'ṇi̍ṣṭhā̱stān, viṣṇa̍ve śipivi̱ṣṭāya̍ śaṛ̱te
ca̱ruma̱gnire̱vāsmai̎ pra̱jāṃ pra̍ja̱naya̍ti vṛ̱ddhāmiṃdra̱ḥ pra ya̍cchati
ya̱jño vai viṣṇu̍ḥ pa̱śava̱ḥ śipi̍rya̱jña e̱va pa̱śuṣu̱ prati̍tiṣṭhati̱ na dve
29 ya̍jeta̱ yatpūrva̍yā saṃpra̱ti yaje̱totta̍rayā cha̱ṃbaṭku̍ryā̱dyadutta̍rayā
saṃpra̱ti yaje̍ta̱ pūrva̍yā cha̱ṃbaṭku̍ryā̱nneṣṭi̱rbhavati̱ na ya̱jñastadanu̍ hrīta
mu̱khya̍paga̱lbho jā̍yata̱ ekā̍me̱va ya̍jeta praga̱lbho̎'sya jāya̱te'nā̍dṛtya̱
taddve e̱va ya̍jeta yajñamu̱khame̱va pūrva̍yā̱labha̍te̱ yaja̍ta̱ utta̍rayā de̱vatā̍
e̱va pūrva̍yāvaru̱ndha i̍ṃdri̱yamutta̍rayā devalo̱kame̱va
30 pūrva̍yābhi̱jaya̍ti manuṣyalo̱kamutta̍rayā̱ bhūya̍so yajñakra̱tūnupai̎tye̱ṣā vai
su̱manā̱ nāmeṣṭi̱ryama̱dyejā̱naṃ pa̱ścācca̱ṃdramā̍ a̱bhyu̍detya̱sminne̱vāsmai̍
lo̱ke'rdhu̍kaṃ bhavati dākṣāyaṇaya̱jñena̍ suva̱rgakā̍mo yajeta pū̱rṇamā̍se̱
saṃ na̍yen maitrā varu̱ṇyāmikṣa̍yāmāvā̱syā̍yāṃ yajeta pū̱rṇamā̍se̱ vai
de̱vānāgͫ̍ su̱tasteṣā̍me̱tama̍rdhamā̱saṃ prasu̍ta̱steṣā̎ṃ maitrāvaru̱ṇī
va̱śāmā̍vā̱syā̍yāmanūba̱ndhyā̍ yat
31 pū̎rve̱dyuryaja̍te̱ vedi̍me̱va tatka̍roti̱ yadva̱thsāna̍pā ka̱roti̍
sadohavirdhā̱ne e̱va saṃ mi̍noti̱ yadyaja̍te de̱vaire̱va su̱tyāgͫ saṃpā̍dayati̱
sa e̱tama̍rdhamā̱sagͫ sa̍dha̱māda̍ṃ de̱vaiḥ soma̍ṃ pibati̱ yanmai̎trā
varu̱ṇyāmikṣa̍yāmā vā̱syā̍yā̱ṃ yaja̍te̱ yaivāsau de̱vānā̎ṃ va̱śānū̍ba̱ndhyā̍
so e̱vaiṣaitasya̍ sā̱kṣādvā e̱ṣa de̱vāna̱bhyāro̍hati̱ ya e̍ṣāṃ ya̱jña
32 ma̍bhyā̱roha̍ti̱ yathā̱ khalu̱ vai śreyā̍na̱bhyārū̍ḍhaḥ kā̱maya̍te̱
tathā̍ karoti̱ yadya̍va̱vidhya̍ti̱ pāpī̍yānbhavati̱ yadi̱ nāva̱vidhya̍ti
sa̱dṛṅvyā̱vṛtkā̍ma e̱tena̍ ya̱jñena̍ yajeta kṣu̱rapa̍vi̱rhye̍ṣa
ya̱jñastā̱jak puṇyo̍ vā̱ bhava̍ti̱ pra vā̍ mīyate̱ tasyai̱tadvra̱taṃ nānṛ̍taṃ
vade̱nna mā̱g̱ͫsama̍śnīyā̱nna striya̱mupe̍yā̱nnāsya̱ palpū̍lanena̱ vāsa̍ḥ
palpūlayeyure̱taddhi de̱vāḥ sarva̱ṃ na ku̱rvanti̍
||2.5.5||ca̱ṃdramā̱ dve
de̍valo̱kame̱va yadya̱jñaṃ pa̍lpūlayeyu̱ṣṣaṭca̍
||2.5.5||33 e̱ṣa vai de̍vara̱tho yadda̍rśapūrṇamā̱sau yo da̍rśapūrṇamā̱sāvi̱ṣṭvā
some̍na̱ yaja̍te̱ ratha̍spaṣṭa e̱vāva̱sāne̱ vare̍ de̱vānā̱mava̍
syatye̱tāni̱ vā aṅgā̱parūgͫ̍ṣi saṃvathsa̱rasya̱ yadda̍rśapūrṇamā̱sau ya e̱vaṃ
vi̱dvānda̍rśapūrṇamā̱sau yaja̱te'ṅgā̱parūg̍ṣye̱va sa̍ṃvathsa̱rasya̱ prati̍
dadhātye̱te vai sa̍ṃvathsa̱rasya̱ cakṣu̍ṣī̱ yadda̍rśapūrṇamā̱sau ya e̱vaṃ
vi̱dvānda̍rśapūrṇamā̱sau yaja̍te̱ tābhyā̍me̱va su̍va̱rgaṃ lo̱kamanu̍ paśya
34 tye̱ṣā vai de̱vānā̱ṃ vikrā̎nti̱ryadda̍rśapūrṇamā̱sau ya e̱vaṃ vi̱dvān
da̍rśapūrṇamā̱sau yaja̍te de̱vānā̍me̱va vikrā̎nti̱manu̱ vi kra̍mata e̱ṣa vai
de̍va̱yāna̱ḥ panthā̱ yadda̍rśapūrṇamā̱sau ya e̱vaṃ vi̱dvān da̍rśapūrṇamā̱sau
yaja̍te̱ ya e̱va de̍va̱yāna̱ḥ panthā̱stagͫ sa̱māro̍hatye̱tau vai de̱vānā̱g̱ͫ
harī̱ yadda̍rśapūrṇamā̱sau ya e̱vaṃ vi̱dvān da̍rśapūrṇamā̱sau yaja̍te̱ yāve̱va
de̱vānā̱g̱ͫ harī̱ tābhyā̍
35 me̱vaibhyo̍ ha̱vyaṃ va̍hatye̱tadvai de̱vānā̍mā̱sya̍ṃ yadda̍rśapūrṇamā̱sau ya
e̱vaṃ vi̱dvān da̍rśapūrṇamā̱sau yaja̍te sā̱kṣāde̱va de̱vānā̍mā̱sye̍ juhotye̱ṣa
vai ha̍virdhā̱nī yo da̍rśapūrṇamāsa yā̱jī sā̱yaṃ prā̍taragniho̱traṃ ju̍hoti̱
yaja̍te darśapūrṇa mā̱sāvaha̍rahar havirdhā̱nināgͫ̍ su̱to ya e̱vaṃ vi̱dvān
da̍rśapūrṇamā̱sau yaja̍te havirdhā̱nya̍smīti̱ sarva̍me̱vāsya̍ barhi̱ṣya̍ṃ
da̱ttaṃbha̍vati de̱vā vā aha̍
36 rya̱jñiya̱ṃ nāvi̍nda̱nte da̍rśapūrṇamā̱sāva̍puna̱ntau vā e̱tau pū̱tau
medhyau̱ yadda̍rśapūrṇamā̱sau ya e̱vaṃ vi̱dvān da̍rśapūrṇamā̱sau yaja̍te
pū̱tāve̱vainau̱ medhyau̍ yajate̱ nāmā̍vā̱syā̍yāṃ ca paurṇamā̱syāṃ ca̱
striya̱mupe̍yā̱dyadu̍pe̱yānniri̍ṃdriyaḥ syā̱thsoma̍sya̱ vai rājño̎'rdhamā̱sasya̱
rātra̍ya̱ḥ patna̍ya āsa̱ntāsā̍mamāvā̱syā̎ṃ ca paurṇamā̱sīṃ ca̱ nopai̱t
37 te e̍nama̱bhi sama̍nahyetā̱ṃ taṃ yakṣma̍ ārccha̱drājā̍na̱ṃ yakṣma̍
āra̱diti̱ tadrā̍jaya̱kṣmasya̱ janma̱ yatpāpī̍yā̱nabha̍va̱t tatpā̍paya̱kṣmasya̱
yajjā̱yābhyā̱mavi̍nda̱t tajjā̱yenya̍sya̱ ya e̱vame̱teṣā̱ṃ yakṣmā̍ṇā̱ṃ janma̱
veda̱ naina̍me̱te yakṣmā̍ vindanti̱ sa e̱te e̱va na̍ma̱syannupā̍dhāva̱tte a̍brūtā̱ṃ
vara̍ṃ vṛṇāvahā ā̱vaṃ de̱vānā̎ṃ bhāga̱dhe a̍sāvā̱
38 'vadadhi̍ de̱vā i̍jyāntā̱ iti̱ tasmā̎th sa̱dṛśī̍nā̱g̱ͫ
rātrī̍ṇāmamāvā̱syā̍yāṃ ca paurṇamā̱syāṃ ca̍ de̱vā i̍jyanta e̱te hi de̱vānā̎ṃ
bhāga̱dhe bhā̍ga̱dhā a̍smai manu̱ṣyā̍ bhavanti̱ ya e̱vaṃ veda̍ bhū̱tāni̱
kṣudha̍maghnanthsa̱dyo ma̍nu̱ṣyā̍ ardhamā̱se de̱vā mā̱si pi̱tara̍ḥ saṃvathsa̱re
vana̱spata̍ya̱stasmā̱daha̍raharmanu̱ṣyā̍ aśa̍namicchante'rdhamā̱se de̱vā i̍jyante
mā̱si pi̱tṛbhya̍ḥ kriyate saṃvathsa̱re vana̱spata̍ya̱ḥ phala̍ṃ gṛhṇanti̱ ya e̱vaṃ
veda̱ hanti̱ kṣudha̱ṃ bhrātṛ̍vyam
||2.5.6||pa̱śya̱ti̱ tābhyā̱maha̍raidasāva̱
phalagͫ̍ sa̱pta ca̍
||2.5.6||39 de̱vā vai narci na yaju̍ṣyaśrayanta̱ te sāma̍nne̱vāśra̍yanta̱ hiṃ ka̍roti̱
sāmai̱vāka̱rhiṃ ka̍roti̱ yatrai̱va de̱vā aśra̍yanta̱ tata̍ e̱vainā̱n pra yu̍ṅkte̱
hiṃ ka̍roti vā̱ca e̱vaiṣa yogo̱ hiṃ ka̍roti pra̱jā e̱va tadyaja̍mānaḥ sṛjate̱
triḥ pra̍tha̱māmanvā̍ha̱ triru̍tta̱māṃ ya̱jñasyai̱va tadba̱rsaṃ
40 na̍hya̱tyapra̍sragͫsāya̱ saṃta̍ta̱manvā̍ha prā̱ṇānā̍ma̱nnādya̍sya̱ saṃta̍tyā̱
atho̱ rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai̱ rātha̍ṃtarīṃ pratha̱māmanvā̍ha̱ rātha̍ṃtaro̱ vā a̱yaṃ
lo̱ka i̱mame̱va lo̱kama̱bhi ja̍yati̱ trirvi gṛ̍hṇāti̱ traya̍ i̱me lo̱kā i̱māne̱va
lo̱kāna̱bhi ja̍yati̱ bārha̍tīmutta̱māmanvā̍ha̱ bārha̍to̱ vā a̱sau lo̱ko̍'mume̱va
lo̱kama̱bhi ja̍yati̱ pra vo̱
41 vājā̱ ityani̍ruktāṃ prājāpa̱tyāmanvā̍ha ya̱jño vai pra̱jāpa̍tirya̱jñame̱va
pra̱jāpa̍ti̱mā ra̍bhate̱ pra vo̱ vājā̱ ityanvā̱hānna̱ṃ vai vājo'nna̍me̱vāva̍
rundhe̱ pra vo̱ vājā̱ ityanvā̍ha̱ tasmā̎tprā̱cīna̱g̱ͫ reto̍ dhīya̱te'gna̱
ā yā̍hi vī̱taya̱ ityā̍ha̱ tasmā̎tpra̱tīcī̎ḥ pra̱jā jā̍yante̱ pra vo̱ vājā̱
42 ityanvā̍ha̱ māsā̱ vai vājā̍ ardhamā̱sā a̱bhidya̍vo de̱vā ha̱viṣma̍nto̱
gaurghṛ̱tācī̍ ya̱jño de̱vāñji̍gāti̱ yaja̍mānaḥ sumna̱yuri̱dama̍sī̱dama̱sītye̱va
ya̱jñasya̍ pri̱yaṃ dhāmāva̍ rundhe̱ yaṃ kā̱maye̍ta̱ sarva̱māyu̍riyā̱diti̱ pra vo̱
vājā̱ iti̱ tasyā̱nūcyāgna̱ ā yā̍hi vī̱taya̱ iti̱ saṃta̍ta̱mutta̍ramardha̱rcamā
la̍bheta
43 prā̱ṇenai̱vāsyā̍pā̱naṃ dā̍dhāra̱ sarva̱māyu̍reti̱ yo vā a̍ra̱tnigͫ
sā̍midhe̱nīnā̱ṃ vedā̍ra̱tnāve̱va bhrātṛ̍vyaṃ kurute'rdha̱rcau saṃ da̍dhātye̱ṣa
vā a̍ra̱tniḥ sā̍midhe̱nīnā̱ṃ ya e̱vaṃ vedā̍ra̱tnāve̱va bhrātṛ̍vyaṃ kuruta̱
ṛṣer̍ṛrṣe̱rvā e̱tā nirmi̍tā̱ yathsā̍midhe̱nya̍stā yadasa̍ṃyuktā̱ḥ syuḥ
pra̱jayā̍ pa̱śubhi̱ryaja̍mānasya̱ vi ti̍ṣṭherannardha̱rcau saṃda̍dhāti̱ saṃ
yu̍naktye̱vainā̱stā a̍smai̱ saṃyu̍ktā̱ ava̍ruddhā̱ḥ sarvā̍mā̱śiṣa̍ṃ duhre
||2.5.7||ba̱ṟsaṃ vo̍ jāyaṃte̱ pra vo̱ vājā̍ labheta dadhāti̱ saṃ daśa̍ ca
||2.5.7||44 aya̍jño̱ vā e̱ṣa yo̍'sā̱mā'gna̱ ā yā̍hi vī̱taya̱ ityā̍ha rathaṃta̱rasyai̱ṣa
varṇa̱staṃ tvā̍ sa̱midbhi̍raṅgira̱ ityā̍ha vāmade̱vyasyai̱ṣa varṇo̍ bṛ̱hada̍gne
su̱vīrya̱mityā̍ha bṛha̱ta e̱ṣa varṇo̱ yade̱taṃ tṛ̱cama̱nvāha̍ ya̱jñame̱va
tathsāma̍nvantaṃ karotya̱gnira̱muṣmi̍3gͫ llo̱ka āsī̍dādi̱tyo̎'smintāvi̱mau
lo̱kāvaśā̎ntā
45 vāstā̱ṃ te de̱vā a̍bruva̱nnete̱mau vi paryū̍hā̱metyagna̱ ā yā̍hi vī̱taya̱
itya̱3gͫsmillo̱ke̎'gnima̍dadhurbṛ̱hada̍gne su̱vīrya̱mitya̱muṣmi̍3gͫllo̱ka
ā̍di̱tyaṃ tato̱ vā i̱mau lo̱kāva̍śāmyatā̱ṃ yade̱vama̱nvāhā̱nayo̎rlo̱kayo̱ḥ
śāntyai̱ śāmya̍to'smā i̱mau lo̱kau ya e̱vaṃ veda̱ pañca̍daśa sāmidhe̱nīranvā̍ha̱
pañca̍daśa̱
46 vā a̍rdhamā̱sasya̱ rātra̍yo'rdhamāsa̱śaḥ sa̍ṃvathsa̱ra ā̎pyate̱ tāsā̱ṃ
trīṇi̍ ca śa̱tāni̍ ṣa̱ṣṭiścā̱kṣarā̍ṇi̱ tāva̍tīḥ saṃvathsa̱rasya̱
rātra̍yo'kṣara̱śa e̱va sa̍ṃvathsa̱ramā̎pnoti nṛ̱medha̍śca̱ paru̍cchepaśca
brahma̱vādya̍mavadetāma̱smindārā̍vā̱rdre̎'gniṃ ja̍nayāva yata̱ro nau̱ brahmī̍yā̱niti̍
nṛ̱medho̱'bhya̍vada̱thsa dhū̱mama̍janaya̱t paru̍cchepo̱'bhya̍vada̱t
so̎'gnima̍janaya̱dṛṣa̱ itya̍bravī̱d
47 yathsa̱māva̍dvi̱dva ka̱thā tvama̱gnimajī̍jano̱ nāhamiti̍ sāmidhe̱nīnā̍me̱vāhaṃ
varṇa̍ṃ ve̱detya̍bravī̱dyad ghṛ̱tava̍t pa̱dama̍nū̱cyate̱ sa ā̍sā̱ṃ varṇa̱staṃ
tvā̍ sa̱midbhi̍raṅgira̱ ityā̍ha sāmidhe̱nīṣve̱va tajjyoti̍rjanayati̱ striya̱stena̱
yadṛca̱ striya̱stena̱ yadgā̍ya̱triya̱ḥ striya̱stena̱ yathsā̍midhe̱nyo̍
vṛṣa̍ṇvatī̱manvā̍ha̱
48 tena̱ pu2gͫsva̍tī̱stena̱ seṃdrā̱stena̍ mithu̱nā a̱gnirde̱vānā̎ṃ dū̱ta
āsī̍du̱śanā̍ kā̱vyo'su̍rāṇā̱ṃ tau pra̱jāpa̍tiṃ pra̱śnamai̍tā̱g̱ͫ sa
pra̱jāpa̍tira̱gniṃ dū̱taṃ vṛ̍ṇīmaha̱ itya̱bhi pa̱ryāva̍rtata̱ tato̍ de̱vā
abha̍va̱nparāsu̍rā̱ yasyai̱vaṃ vi̱duṣo̱'gniṃ dū̱taṃ vṛ̍ṇīmaha̱ itya̱nvāha̱
bhava̍tyā̱tmanā̱ parā̎sya̱ bhrātṛ̍vyo bhavatyadhva̱rava̍tī̱manvā̍ha̱
bhrātṛ̍vyame̱vaitayā̎
49 dhvarati śo̱ciṣke̍śa̱stamī̍maha̱ ityā̍ha pa̱vitra̍me̱vaitadyaja̍māname̱vaitayā̍
pavayati̱ sami̍ddho agna āhu̱tetyā̍ha pari̱dhime̱vaitaṃ pari̍ dadhā̱tyaska̍ndāya̱
yadata̍ ū̱rdhvama̍bhyāda̱dhyādyathā̍ bahiḥ pari̱dhi skanda̍ti tā̱dṛge̱va tattrayo̱
vā a̱gnayo̍ havya̱vāha̍no de̱vānā̎ṃ kavya̱vāha̍naḥ pitṛ̱ṇāgͫ sa̱hara̍kṣā̱
asu̍rāṇā̱ṃ ta e̱tarhyā śagͫ̍sante̱ māṃ vari̍ṣyate̱ mā
50 miti̍ vṛṇī̱dhvagͫ ha̍vya̱vāha̍na̱mityā̍ha̱ ya e̱va de̱vānā̱ṃ taṃ vṛ̍ṇīta
ārṣe̱yaṃ vṛ̍ṇīte̱ bandho̍re̱va naityatho̱ saṃta̍tyai pa̱rastā̍da̱rvāco̍
vṛṇīte̱ tasmā̎tpa̱rastā̍da̱rvāñco̍ manu̱ṣyā̎npi̱taro'nu̱ pra pi̍pate
||2.5.8||āśā̎ṃtāvāha̱ paṃca̍daśābravī̱danvā̍hai̱tayā̍ variṣyate̱ māmekā̱nna
tri̱g̱ͫśacca̍
||2.5.8||51 agne̍ ma̱hāgͫ a̱sītyā̍ha ma̱hān hye̍ṣa yada̱gnirbrā̎hma̱ṇetyā̍ha brāhma̱ṇo
hye̍ṣa bhā̍ra̱tetyā̍hai̱ṣa hi de̱vebhyo̍ ha̱vyaṃ bhara̍ti de̱veddha̱ ityā̍ha
de̱vā hye̍tamaindha̍ta̱ manvi̍ddha̱ ityā̍ha̱ manu̱rhye̍tamutta̍ro de̱vebhya̱
aindharṣi̍ṣṭuta̱ ityā̱harṣa̍yo̱ hye̍tamastu̍va̱nviprā̍numadita̱ ityā̍ha̱
52 viprā̱ hye̍te yacchu̍śru̱vāgͫsa̍ḥ kaviśa̱sta ityā̍ha ka̱vayo̱ hye̍te
yacchu̍śru̱vāgͫso̱ brahma̍sagͫśita̱ ityā̍ha̱ brahma̍sagͫśito̱ hye̍ṣa
ghṛ̱tāha̍vana̱ ityā̍ha ghṛtāhu̱tirhya̍sya pri̱yata̍mā pra̱ṇīrya̱jñānā̱mityā̍ha
pra̱ṇīrhye̍ṣa ya̱jñānāgͫ̍ ra̱thīra̍dhva̱rāṇā̱mityā̍hai̱ṣa hi
de̍vara̱tho̍'tūrto̱ hotetyā̍ha̱ na hye̍taṃ kaśca̱na
53 tara̍ti̱ tūrṇi̍rhavya̱vāḍityā̍ha̱ sarva̱gg̱ hye̍ṣa tara̱tyāspātra̍ṃ
ju̱hūrde̱vānā̱mityā̍ha ju̱hūrhye̍ṣa de̱vānā̎ṃ cama̱so de̍va̱pāna̱ ityā̍ha
cama̱so hye̍ṣa de̍va̱pāno̱'rāgͫ i̍vāgne ne̱mirde̱vāgstvaṃ pa̍ri̱bhūra̱sītyā̍ha
de̱vān hye̍ṣa pa̍ri̱bhūryadbrū̱yādā va̍ha de̱vānde̍vaya̱te yaja̍mānā̱yeti̱
bhrātṛ̍vyamasmai
54 janaye̱dā va̍ha de̱vān, yaja̍mānā̱yetyā̍ha̱ yaja̍māname̱vaitena̍
vardhayatya̱gnima̍gna̱ ā va̍ha̱ soma̱mā va̱hetyā̍ha de̱vatā̍ e̱va
tadya̍thāpū̱rvamupa̍ hvayata̱ ā cā̎gne de̱vān, vaha̍ su̱yajā̍ ca yaja jātaveda̱
ityā̍hā̱gnime̱va tathsa2gͫśya̍ti̱ so̎'sya̱ sagͫśi̍to de̱vebhyo̍ ha̱vyaṃ
va̍hatya̱gnirhote
55 tyā̍hā̱gnirvai de̱vānā̱g̱ͫ hotā̱ ya e̱va de̱vānā̱g̱ͫ hotā̱ taṃ
vṛ̍ṇīte̱ smo va̱yamityā̍hā̱tmāna̍me̱va sa̱ttvaṃ ga̍mayati sā̱dhu te̍ yajamāna
de̱vatetyā̍hā̱śiṣa̍me̱vaitāmā śā̎ste̱ yadbrū̱yādyo̎'gnigͫ hotā̍ra̱mavṛ̍thā̱
itya̱gnino̍'bha̱yato̱ yaja̍māna̱ṃ pari̍ gṛhṇīyāt pra̱māyu̍kaḥ syādyajamānadeva̱tyā̍
vai ju̱hūrbhrā̍tṛvyadeva̱tyo̍'pa̱bhṛd
56 yaddve i̍va brū̱yādbhrātṛ̍vyamasmai janayedghṛ̱tava̍tīmadhvaṟyo̱
sruca̱māsya̱svetyā̍ha̱ yaja̍māname̱vaitena̍ vardhayati devā̱yuva̱mityā̍ha de̱vān
hye̍ṣāva̍ti vi̱śvavā̍rā̱mityā̍ha̱ viśva̱gg̱ hye̍ṣāva̱tīḍā̍mahai de̱vāgͫ
ī̱ḍenyā̎nnama̱syāma̍ nama̱syān̍ yajā̍ma ya̱jñiyā̱nityā̍ha manu̱ṣyā̍ vā ī̱ḍenyā̎ḥ
pi̱taro̍ nama̱syā̍ de̱vā ya̱jñiyā̍ de̱vatā̍ e̱va tadya̍thābhā̱gaṃ ya̍jati
||2.5.9||viprā̍numadita̱ ityā̍ha ca̱nāsmai̱ hoto̍pa̱bhṛdde̱vatā̍ e̱va trīṇi̍
ca
||2.5.9||57 trīg stṛ̱cānanu̍ brūyādrāja̱nya̍sya̱ trayo̱ vā a̱nye rā̍ja̱nyā̎tpuru̍ṣā
brāhma̱ṇo vaiśya̍ḥ śū̱drastāne̱vāsmā̱ anu̍kānkaroti̱ pañca̍da̱śānu̍
brūyādrāja̱nya̍sya pañcada̱śo vai rā̍ja̱nya̍ḥ sva e̱vaina̱gg̱ stome̱ prati̍
ṣṭhāpayati tri̱ṣṭubhā̱ pari̍ dadhyādiṃdri̱yaṃ vai tri̱ṣṭugi̍ṃdri̱yakā̍ma̱ḥ khalu̱
vai rā̍ja̱nyo̍ yajate tri̱ṣṭubhai̱vāsmā̍ iṃdri̱yaṃ pari̍ gṛhṇāti̱ yadi̍ kā̱maye̍ta
58 brahmavarca̱sama̱stviti̍ gāyatri̱yā pari̍ dadhyādbrahmavarca̱saṃ vai
gā̍ya̱trī bra̍hmavarca̱same̱va bha̍vati sa̱ptada̱śānu̍ brūyā̱dvaiśya̍sya
saptada̱śo vai vaiśya̱ḥ sva e̱vaina̱gg̱ stome̱ prati̍ṣṭhāpayati̱ jaga̍tyā̱
pari̍ dadhyā̱jjāga̍tā̱ vai pa̱śava̍ḥ pa̱śukā̍ma̱ḥ khalu̱ vai vaiśyo̍ yajate̱
jaga̍tyai̱vāsmai̍ pa̱śūnpari̍ gṛhṇā̱tyeka̍vigͫśati̱manu̍ brūyāt prati̱ṣṭhā
kā̍masyaikavi̱g̱ͫśaḥ stomā̍nāṃ prati̱ṣṭhā prati̍ṣṭhityai̱
59 catu̍rvigͫśati̱manu̍ brūyādbrahmavarca̱sakā̍masya̱ catu̍rvigͫśatyakṣarā
gāya̱trī gā̍ya̱trī bra̍hmavarca̱saṃ gā̍yatri̱yaivāsmai̎ brahmavarca̱samava̍ rundhe
tri̱g̱ͫśata̱manu̍ brūyā̱danna̍kāmasya tri̱g̱ͫśada̍kṣarā vi̱rāḍanna̍ṃ
vi̱rāḍvi̱rājai̱vāsmā̍ a̱nnādya̱mava̍ rundhe̱ dvātrigͫ̍śata̱manu̍
brūyātprati̱ṣṭhākā̍masya̱ dvātrigͫ̍śadakṣarānu̱ṣṭuga̍nu̱ṣṭup chanda̍sāṃ
prati̱ṣṭhā prati̍ṣṭhityai̱ ṣaṭtrigͫ̍śata̱manu̍ brūyātpa̱śukā̍masya̱
ṣaṭtrigͫ̍śadakṣarā bṛha̱tī bārha̍tāḥ pa̱śavo̍ bṛha̱tyaivāsmai̍ pa̱śū
60 nava̍ rundhe̱ catu̍ścatvārigͫśata̱manu̍
brūyādiṃdri̱yakā̍masya̱ catu̍ścatvārigͫśadakṣarā tri̱ṣṭugi̍ṃdri̱yaṃ
tri̱ṣṭuptri̱ṣṭubhai̱vāsmā̍ iṃdri̱yamava̍ rundhe̱'ṣṭāca̍tvārigͫśata̱manu̍
brūyātpa̱śukā̍masyā̱ṣṭāca̍tvārigͫśadakṣarā̱ jaga̍tī̱ jāga̍tāḥ pa̱śavo̱
jaga̍tyai̱vāsmai̍ pa̱śūnava̍ rundhe̱ sarvā̍ṇi̱ chandā̱g̱syanu̍ brūyādbahuyā̱jina̱ḥ
sarvā̍ṇi̱ vā e̱tasya̱ chandā̱g̱syava̍ruddhāni̱ yo ba̍huyā̱jyapa̍rimita̱manu̍
brūyā̱dapa̍rimita̱syāva̍ruddhyai
||2.5.10||kā̱maye̍ta̱ prati̍ṣṭhityai
pa̱śūnthsa̱pta ca̍tvārigͫśacca
||2.5.10||61 nivī̍taṃ manu̱ṣyā̍ṇāṃ prācīnāvī̱taṃ pi̍tṛ̱ṇāmupa̍vītaṃ de̱vānā̱mupa̍ vyayate
devala̱kṣmame̱va tatku̍rute̱ tiṣṭha̱nnanvā̍ha̱ tiṣṭha̱n hyāśru̍tatara̱ṃ vada̍ti̱
tiṣṭha̱nnanvā̍ha suva̱rgasya̍ lo̱kasyā̱bhiji̍tyā̱ āsī̍no yajatya̱sminne̱va lo̱ke
prati̍tiṣṭhati̱ yatkrau̱ñcama̱nvāhā̍su̱raṃ tadyanma̱ṃdraṃ mā̍nu̱ṣaṃ tadyada̍nta̱rā
tathsade̍vamanta̱rānūcyagͫ̍ sadeva̱tvāya̍ vi̱dvāgͫso̱ vai
62 pu̱rā hotā̍ro'bhūva̱ntasmā̱dvidhṛ̍tā̱ adhvā̱no'bhū̍va̱nna panthā̍na̱ḥ
sama̍rukṣannantarve̱dya̍nyaḥ pādo̱ bhava̍ti bahirve̱dya̍nyo'thānvā̱hādhva̍nā̱ṃ
vidhṛ̍tyai pa̱thāmasagͫ̍rohā̱yātho̍ bhū̱taṃ cai̱va bha̍vi̱ṣyaccāva̍
ru̱ndhe'tho̱ pari̍mitaṃ cai̱vāpa̍rimita̱ṃ cāva̍ ru̱ndhe'tho̎ grā̱myāgścai̱va
pa̱śūnā̍ra̱ṇyāgścāva̍ ru̱ndhe'tho̍
63 devalo̱kaṃ cai̱va ma̍nuṣyalo̱kaṃ cā̱bhi ja̍yati de̱vā vai sā̍midhe̱nīra̱nūcya̍
ya̱jñaṃ nānva̍paśya̱nthsa pra̱jāpa̍tistū̱ṣṇīmā̍ghā̱ramā'ghā̍raya̱ttato̱ vai de̱vā
ya̱jñamanva̍paśya̱ṉ yattū̱ṣṇīmā̍ghā̱ramā̍ghā̱raya̍ti ya̱jñasyānu̍khyātyā̱
atho̍ sāmidhe̱nīre̱vābhya̍na̱ktyalū̎kṣo bhavati̱ ya e̱vaṃ vedātho̍
ta̱rpaya̍tye̱vainā̱stṛpya̍ti pra̱jayā̍ pa̱śubhi̱
64 rya e̱vaṃ veda̱ yadeka̍yāghā̱raye̱dekā̎ṃ prīṇīyā̱dyaddvābhyā̱ṃ dve
prī̍ṇīyā̱dyatti̱sṛbhi̱rati̱ tadre̍caye̱nmana̱sāghā̍rayati̱ mana̍sā̱
hyanā̎ptamā̱pyate̍ ti̱ryañca̱mā ghā̍raya̱tyaccha̍ṃbaṭkāra̱ṃ vākca̱
mana̍ścārtīyetāma̱haṃ de̱vebhyo̍ ha̱vyaṃ va̍hā̱mīti̱ vāga̍bravīda̱haṃ de̱vebhya̱
iti̱ mana̱stau pra̱jāpa̍tiṃ pra̱śnamai̍tā̱g̱ͫ so̎'bravīt
65 pra̱jāpa̍tirdū̱tīre̱va tvaṃ mana̍so'si̱ yaddhi mana̍sā̱ dhyāya̍ti̱ tadvā̱cā
vada̱tīti̱ tatkhalu̱ tubhya̱ṃ na vā̱cā ju̍hava̱nnitya̍bravī̱t tasmā̱nmana̍sā
pra̱jāpa̍taye juhvati̱ mana̍ iva̱ hi pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jāpa̍te̱rāptyai̍ pari̱dhīnthsaṃ
mā̎rṣṭi pu̱nātye̱vainā̱ntrirma̍dhya̱maṃ trayo̱ vai prā̱ṇāḥ prā̱ṇāne̱vābhi ja̍yati̱
trirda̍kṣiṇā̱rdhya̍ṃ traya̍
66 i̱me lo̱kā i̱māne̱va lo̱kāna̱bhi ja̍yati̱ triru̍ttarā̱rdhya̍ṃ trayo̱
vai de̍va̱yānā̱ḥ panthā̍na̱stāne̱vābhi ja̍yati̱ trirupa̍ vājayati̱ trayo̱ vai
de̍valo̱kā de̍valo̱kāne̱vābhi ja̍yati̱ dvāda̍śa̱ saṃpa̍dyante̱ dvāda̍śa̱
māsā̎ḥ saṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱rame̱va prī̍ṇā̱tyatho̍ saṃvathsa̱rame̱vāsmā̱ upa̍
dadhāti suva̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyā āghā̱ramā ghā̍rayati ti̱ra i̍va̱
67 vai su̍va̱rgo lo̱kaḥ su̍va̱rgame̱vāsmai̍ lo̱kaṃ pra ro̍cayatyṛ̱jumā
ghā̍rayatyṛ̱juri̍va̱ hi prā̱ṇaḥ saṃta̍ta̱mā ghā̍rayati prā̱ṇānā̍ma̱nnādya̍sya̱
saṃta̍tyā̱ atho̱ rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai̱ yaṃ kā̱maye̍ta pra̱māyu̍kaḥ syā̱diti̍
ji̱hmaṃ tasyāghā̍rayet prā̱ṇame̱vāsmā̎jji̱hmaṃ na̍yati tā̱jak pra mī̍yate̱ śiro̱
vā e̱tadya̱jñasya̱ yadā̍ghā̱ra ā̱tmā dhru̱vā
68 'ghā̱ramā̱ghārya̍ dhru̱vāgͫ sama̍naktyā̱tmanne̱va ya̱jñasya̱ śira̱ḥ
prati̍ dadhātya̱gnirde̱vānā̎ṃ dū̱ta āsī̱ddaivyo'su̍rāṇā̱ṃ tau pra̱jāpa̍tiṃ
pra̱śnamai̍tā̱g̱ͫ sa pra̱jāpa̍tirbrāhma̱ṇama̍bravīde̱tadvi brū̱hītyā
śrā̍va̱yetī̱daṃ de̍vāḥ śaṛṇu̱teti̱ vāva tada̍bravīda̱gnirde̱vo hoteti̱ ya e̱va
de̱vānā̱ṃ tama̍vṛṇīta̱ tato̍ de̱vā
69 abha̍va̱nparāsu̍rā̱ yasyai̱vaṃ vi̱duṣa̍ḥ prava̱raṃ pra̍vṛ̱ṇate̱
bhava̍tyā̱tmanā̱ parā̎sya̱ bhrātṛ̍vyo bhavati̱ yadbrā̎hma̱ṇaścābrā̎hmaṇaśca
pra̱śname̱yātā̎ṃ brāhma̱ṇāyādhi̍ brūyā̱dyadbrā̎hma̱ṇāyā̱dhyāhā̱tmane'dhyā̍ha̱
yadbrā̎hma̱ṇaṃ pa̱rāhā̱tmāna̱ṃ parā̍ha̱ tasmā̎d brāhma̱ṇo na pa̱rocya̍ḥ
||2.5.11||vā ā̍ra̱ṇyāgścāva̍ ru̱ṃdhetho̍ pa̱śubhi̱ḥ so̎bravīddakṣiṇā̱rdhya̍ṃ traya̍
iva dhru̱vā de̱vāśca̍tvāri̱g̱ͫśacca̍
||2.5.11||70 āyu̍ṣṭa āyu̱rdā a̍gna̱ ā pyā̍yasva̱ saṃte'va̍ te̱ heḍa̱ udu̍tta̱maṃ pra ṇo̍
de̱vyā no̍ di̱vo'gnā̍viṣṇū̱ agnā̍viṣṇū i̱maṃ me̍ varuṇa̱ tattvā̍yā̱myudu̱ tyaṃ
ci̱tram || a̱pāṃ napā̱dā hyasthā̍du̱pastha̍ṃ ji̱hmānā̍mū̱rdhvo vi̱dyuta̱ṃ vasā̍naḥ
| tasya̱ jyeṣṭha̍ṃ mahi̱māna̱ṃ vaha̍ntī̱ṟhira̍ṇyavarṇā̱ḥ pari̍ yanti ya̱hvīḥ || sa
71 ma̱nyā yantyupa̍ yantya̱nyāḥ sa̍mā̱namū̱rvaṃ na̱dya̍ḥ pṛṇanti | tamū̱
śuci̱g̱ͫ śuca̍yo dīdi̱vāgͫ sa̍ma̱pāṃ napā̍ta̱ṃ pari̍ tasthu̱rāpa̍ḥ
|| tamasme̍rā yuva̱tayo̱ yuvā̍naṃ marmṛ̱jyamā̍nā̱ḥ pari̍ ya̱ntyāpa̍ḥ |
sa śu̱kreṇa̱ śikva̍nā re̱vada̱gnirdī̱dāyā̍ni̱dhmo ghṛ̱tani̍rṇiga̱psu ||
iṃdrā̱varu̍ṇayora̱hagͫ sa̱mrājo̱rava̱ ā vṛ̍ṇe | tā no̍ mṛḍāta ī̱dṛśe̎ ||
iṃdrā̍varuṇā yu̱vama̍dhva̱rāya̍ no
72 vi̱śe janā̍ya̱ mahi̱ śarma̍ yacchatam | dī̱rghapra̍yajyu̱mati̱ yo va̍nu̱ṣyati̍
va̱yaṃ ja̍yema̱ pṛta̍nāsu dū̱ḍhya̍ḥ || ā no̍ mitrāvaruṇā̱ pra bā̱havā̎ | tvaṃ no̍
agne̱ varu̍ṇasya vi̱dvānde̱vasya̱ heḍo'va̍ yā sisīṣṭhāḥ | yaji̍ṣṭho̱ vahni̍tama̱ḥ
śośu̍cāno̱ viśvā̱ dveṣāgͫ̍si̱ pra mu̍mugdhya̱smat || sa tvaṃ no̍ agne'va̱mo
bha̍vo̱tī nedi̍ṣṭho a̱syā u̱ṣaso̱ vyu̍ṣṭau | ava̍ yakṣva no̱ varu̍ṇa̱g̱ͫ
73 rarā̍ṇo vī̱hi mṛ̍ḍī̱kagͫ su̱havo̍ na edhi || praprā̱yama̱gnirbha̍ra̱tasya̍
śaṛṇve̱ vi yathsūṟyo̱ na roca̍te bṛ̱hadbhāḥ | a̱bhi yaḥ pū̱ruṃ pṛta̍nāsu
ta̱sthau dī̱dāya̱ daivyo̱ ati̍thiḥ śi̱vo na̍ḥ || pra te̍ yakṣi̱ prata̍ iyarmi̱
manma̱ bhuvo̱ yathā̱ vandyo̍ no̱ have̍ṣu | dhanva̍nniva pra̱pā a̍si̱ tvama̍gna
iya̱kṣave̍ pū̱rave̎ pratna rājan ||
74 vi pāja̍sā̱ vi jyoti̍ṣā || sa tvama̍gne̱ pratī̍kena̱ pratyo̍ṣa yātudhā̱nya̍ḥ
| u̱ru̱kṣaye̍ṣu̱ dīdya̍t || tagͫ su̱pratī̍kagͫ su̱dṛśa̱gg̱
svañca̱mavi̍dvāgͫso vi̱duṣṭa̍ragͫ sapema | sa ya̍kṣa̱dviśvā̍ va̱yunā̍ni
vi̱dvān pra ha̱vyama̱gnira̱mṛte̍ṣu vocat || a̱g̱ͫho̱muce̍ vi̱veṣa̱ yanmā̱
vi na̍ i̱ṃdreṃdra̍ kṣa̱trami̍ṃdri̱yāṇi̍ śatakra̱to'nu̍ te dāyi
||2.5.12||ya̱hvīssama̍dhva̱rāya̍ no̱ varu̍ṇagͫ rāja̱gg̱ścatu̍ścatvārigͫśacca
||2.5.12||dvitīyakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ 6
1 sa̱midho̍ yajati vasa̱ntame̱vartū̱nāmava̍ rundhe̱ tanū̱napā̍taṃ yajati
grī̱ṣmame̱vāva̍ rundha i̱ḍo ya̍jati va̱ṟṣā e̱vāva̍ rundhe ba̱rhirya̍jati
śa̱rada̍me̱vāva̍ rundhe svāhākā̱raṃ ya̍jati hema̱ntame̱vāva̍ rundhe̱
tasmā̱thsvāhā̍kṛtā̱ hema̍npa̱śavo'va̍ sīdanti sa̱midho̍ yajatyu̱ṣasa̍ e̱va
de̱vatā̍nā̱mava̍ rundhe̱ tanū̱napā̍taṃ yajati ya̱jñame̱vāva̍ rundha
2 i̱ḍo ya̍jati pa̱śūne̱vāva̍ rundhe ba̱ṟhirya̍jati pra̱jāme̱vāva̍ rundhe
sa̱māna̍yata upa̱bhṛta̱stejo̱ vā ājya̍ṃ pra̱jā ba̱ṟhiḥ pra̱jāsve̱va tejo̍
dadhāti svāhākā̱raṃ ya̍jati̱ vāca̍me̱vāva̍ rundhe̱ daśa̱ saṃpa̍dyante̱ daśā̎kṣarā
vi̱rāḍanna̍ṃ vi̱rāḍvi̱rājai̱vānnādya̱mava̍ rundhe sa̱midho̍ yajatya̱sminne̱va lo̱ke
prati̍ tiṣṭhati̱ tanū̱napā̍taṃ yajati
3 ya̱jña e̱vāntari̍kṣe̱ prati̍ tiṣṭhatī̱ḍo ya̍jati pa̱śuṣve̱va prati̍
tiṣṭhati ba̱ṟhirya̍jati̱ ya e̱va de̍va̱yānā̱ḥ panthā̍na̱steṣve̱va prati̍
tiṣṭhati svāhākā̱raṃ ya̍jati suva̱rga e̱va lo̱ke prati̍ tiṣṭhatye̱tāva̍nto̱
vai de̍valo̱kāsteṣve̱va ya̍thāpū̱rvaṃ prati̍ tiṣṭhati devāsu̱rā e̱ṣu
lo̱keṣva̍spardhanta̱ te de̱vāḥ pra̍yā̱jaire̱bhyo lo̱kebhyo'su̍rā̱nprāṇu̍danta̱
tatpra̍yā̱jānā̎ṃ
4 prayāja̱tvaṃ yasyai̱vaṃ vi̱duṣa̍ḥ prayā̱jā i̱jyante̱ praibhyo lo̱kebhyo̱
bhrātṛ̍vyānnudate'bhi̱krāma̍ṃ juhotya̱bhiji̍tyai̱ yo vai pra̍yā̱jānā̎ṃ
mithu̱naṃ veda̱ pra pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍rmithu̱nairjā̍yate sa̱midho̍ ba̱hvīri̍va
yajati̱tanū̱napā̍ta̱meka̍miva mithu̱naṃ tadi̱ḍo ba̱hvīri̍va yajati ba̱ṟhireka̍miva
mithu̱naṃ tade̱tadvai pra̍yā̱jānā̎ṃ mithu̱naṃ ya e̱vaṃ veda̱ pra
5 pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍rmithu̱nairjā̍yate de̱vānā̱ṃ vā ani̍ṣṭā de̱vatā̱
āsa̱nnathāsu̍rā ya̱jñama̍jighāgͫsa̱nte de̱vā gā̍ya̱trīṃ vyau̍ha̱n
pañcā̱kṣarā̍ṇi prā̱cīnā̍ni̱ trīṇi̍ pratī̱cīnā̍ni̱ tato̱ varma̍
ya̱jñāyābha̍va̱dvarma̱ yaja̍mānāya̱ yatpra̍yājānūyā̱jā i̱jyante̱ varmai̱va
tadya̱jñāya̍ kriyate̱ varma̱ yaja̍mānāya̱ bhrātṛ̍vyābhibhūtyai̱ tasmā̱dvarū̍thaṃ
pu̱rastā̱dvarṣī̍yaḥ pa̱ścāddhrasī̍yo de̱vā vai pu̱rā rakṣo̎bhya̱
6 iti̍ svāhākā̱reṇa̍ prayā̱jeṣu̍ ya̱jñagͫ sa̱gg̱sthāpya̍mapaśya̱nta2gͫ
svā̍hākā̱reṇa̍ prayā̱jeṣu̱ sama̍sthāpaya̱nvi vā e̱tadya̱jñaṃ chi̍ndanti̱
yathsvā̍hākā̱reṇa̍ prayā̱jeṣu̍ sa2gͫsthā̱paya̍nti prayā̱jāni̱ṣṭvā ha̱vīgṣya̱bhi
ghā̍rayati ya̱jñasya̱ saṃta̍tyā̱ atho̍ ha̱vire̱vāka̱ratho̍ yathāpū̱rvamupai̍ti
pi̱tā vai pra̍yā̱jāḥ pra̱jānū̍yā̱jā yatpra̍yā̱jāni̱ṣṭvā ha̱vīgṣya̍bhighā̱raya̍ti
pi̱taiva tatpu̱treṇa̱ sādhā̍raṇaṃ
7 kurute̱ tasmā̍dāhu̱ryaścai̱vaṃ veda̱ yaśca̱ na ka̱thā pu̱trasya̱ keva̍laṃ
ka̱thā sādhā̍raṇaṃ pi̱turityaska̍nname̱va tadyatpra̍yā̱jeṣvi̱ṣṭeṣu̱ skanda̍ti
gāya̱trye̍va tena̱ garbha̍ṃ dhatte̱ sā pra̱jāṃ pa̱śūn, yaja̍mānāya̱ pra ja̍nayati
||2.6.1||ya̱ja̱ti̱ ya̱jñame̱vāva̍ ruṃdhe̱ tanū̱napā̍taṃ yajati prayā̱jānā̍me̱vaṃ
veda̱ pra rakṣobhya̱ḥ sādhā̍raṇa̱ṃ paṃca̍trigͫśacca
||2.6.1||8 cakṣu̍ṣī̱ vā e̱te ya̱jñasya̱ yadājya̍bhāgau̱ yadājya̍bhāgau̱ yaja̍ti̱
cakṣu̍ṣī e̱va tadya̱jñasya̱ prati̍ dadhāti pūrvā̱rdhe ju̍hoti̱ tasmā̎t pūrvā̱rdhe
cakṣu̍ṣī pra̱bāhu̍gjuhoti̱ tasmā̎tpra̱bāhu̱kcakṣu̍ṣī devalo̱kaṃ vā a̱gninā̱
yaja̍mā̱no'nu̍ paśyati pitṛlo̱kagͫ some̍nottarā̱rdhe̎'gnaye̍ juhoti dakṣiṇā̱rdhe
somā̍yai̱vami̍va̱ hīmau lo̱kāva̱nayo̎rlo̱kayo̱ranu̍khyātyai̱ rājā̍nau̱ vā e̱tau
de̱vatā̍nā̱ṃ
9 yada̱gnīṣomā̍vanta̱rā de̱vatā̍ ijyete de̱vatā̍nā̱ṃ vidhṛ̍tyai̱
tasmā̱drājñā̍ manu̱ṣyā̍ vidhṛ̍tā brahmavā̱dino̍ vadanti̱
kiṃ tadya̱jñe yaja̍mānaḥ kurute̱ yenā̱nyato̍dataśca pa̱śūn
dā̱dhāro̍'bha̱yato̍data̱ścetyṛca̍ma̱nūcyājya̍bhāgasya juṣā̱ṇena̍
yajati̱ tenā̱nyato̍dato dādhā̱rarca̍ma̱nūcya̍ ha̱viṣa̍ ṛ̱cā
ya̍jati̱ teno̍bha̱yato̍dato dādhāra mūrdha̱nvatī̍ puro'nuvā̱kyā̍ bhavati
mū̱rdhāna̍me̱vainagͫ̍ samā̱nānā̎ṃ karoti
10 ni̱yutva̍tyā yajati̱ bhrātṛ̍vyasyai̱va pa̱śūnni yu̍vate ke̱śinagͫ̍
ha dā̱rbhyaṃ ke̱śī sātya̍kāmiruvāca sa̱ptapa̍dāṃ te̱ śakva̍rī̱g̱ śvo
ya̱jñe pra̍yo̱ktāse̱ yasyai̍ vī̱rye̍ṇa̱ pra jā̱tān bhrātṛ̍vyānnu̱date̱
prati̍ jani̱ṣyamā̍ṇā̱ṉ, yasyai̍ vī̱rye̍ṇo̱bhayo̎rlo̱kayo̱rjyoti̍rdha̱tte
yasyai̍ vī̱rye̍ṇa pūrvā̱rdhenā̍na̱ḍvānbhu̱nakti̍ jaghanā̱rdhena̍ dhe̱nuriti̍
pu̱rastā̎llakṣmā puro'nuvā̱kyā̍ bhavati jā̱tāne̱va bhrātṛ̍vyā̱n pra ṇu̍data
u̱pari̍ṣṭāllakṣmā
11 yā̱jyā̍ jani̱ṣyamā̍ṇāne̱va prati̍ nudate pu̱rastā̎llakṣmā puro'nuvā̱kyā̍
bhavatya̱sminne̱va lo̱ke jyoti̍rdhatta u̱pari̍ṣṭāllakṣmā yā̱jyā̍muṣmi̍nne̱va
lo̱ke jyoti̍rdhatte̱ jyoti̍ṣmantāvasmā i̱mau lo̱kau bha̍vato̱ ya e̱vaṃ
veda̍ pu̱rastā̎llakṣmā puro'nuvā̱kyā̍ bhavati̱ tasmā̎t pūrvā̱rdhenā̍na̱ḍvān
bhu̍naktyu̱pari̍ṣṭāllakṣmā yā̱jyā̍ tasmā̎jjaghanā̱rdhena̍ dhe̱nurya e̱vaṃ veda̍
bhu̱ṅkta e̍name̱tau vajra̱ ājya̱ṃ vajra̱ ājya̍bhāgau̱
12 vajro̍ vaṣaṭkā̱rastri̱vṛta̍me̱va vajragͫ̍ sa̱ṃbhṛtya̱ bhrātṛ̍vyāya̱ pra
ha̍ra̱tyaccha̍ṃbaṭkāramapa̱gūrya̱ vaṣa̍ṭkaroti̱ stṛtyai̍ gāya̱trī pu̍ro'nuvā̱kyā̍
bhavati tri̱ṣṭugyā̱jyā̎ brahma̍nne̱va kṣa̱trama̱nvāra̍ṃbhayati̱ tasmā̎d brāhma̱ṇo
mukhyo̱ mukhyo̍ bhavati̱ ya e̱vaṃ veda̱ praivaina̍ṃ puro'nuvā̱kya̍yāha̱ praṇa̍yati
yā̱jya̍yā ga̱maya̍ti vaṣaṭkā̱reṇaivaina̍ṃ puro'nuvā̱kya̍yā datte̱ pra ya̍cchati
yā̱jya̍yā̱ prati̍
13 vaṣaṭkā̱reṇa̍ sthāpayati tri̱padā̍ puro'nuvā̱kyā̍ bhavati̱ traya̍ i̱me lo̱kā
e̱ṣve̍va lo̱keṣu̱ prati̍tiṣṭhati̱ catu̍ṣpadā yā̱jyā̍ catu̍ṣpada e̱va
pa̱śūnava̍ rundhe dvyakṣa̱ro va̍ṣaṭkā̱ro dvi̱pādyaja̍mānaḥ pa̱śuṣve̱vopari̍ṣṭā̱t
prati̍ tiṣṭhati gāya̱trī pu̍ro'nuvā̱kyā̍ bhavati tri̱ṣṭugyā̱jyai̍ṣā vai
sa̱ptapa̍dā̱ śakva̍rī̱ yadvā e̱tayā̍ de̱vā aśi̍kṣa̱ntada̍śaknuva̱ṉ
ya e̱vaṃ veda̍ śa̱knotye̱va yacchikṣa̍ti
||2.6.2||de̱vatā̍nāṃ
karotyu̱pari̍ṣṭālla̱kṣmājya̍ bhāgau̱ prati̍ śa̱knotye̱va dve ca̍
||2.6.2||14 pra̱jāpa̍tirde̱vebhyo̍ ya̱jñān vyādi̍śa̱thsa ā̱tmannājya̍madhatta̱ taṃ de̱vā
a̍bruvanne̱ṣa vāva ya̱jño yadājya̱mapye̱va notrā̱stviti̱ so̎'bravī̱dyajān̍,
va̱ ājya̍bhāgā̱vupa̍ stṛṇāna̱bhi ghā̍rayā̱niti̱ tasmā̱dyaja̱ntyājya̍bhāgā̱vupa̍
stṛṇantya̱bhi ghā̍rayanti brahmavā̱dino̍ vadanti̱ kasmā̎thsa̱tyādyā̱tayā̍mānya̱nyāni̍
ha̱vīgṣyayā̍tayāma̱mājya̱miti̍ prājāpa̱tya
15 miti̍ brūyā̱dayā̍tayāmā̱ hi de̱vānā̎ṃ pra̱jāpa̍ti̱riti̱ chandāgͫ̍si
de̱vebhyo'pā̎krāma̱nna vo̍'bhā̱gāni̍ ha̱vyaṃ va̍kṣyāma̱ iti̱ tebhya̍
e̱tacca̍turava̱ttama̍dhārayanpuro'nuvā̱kyā̍yai yā̱jyā̍yai de̱vatā̍yai
vaṣaṭkā̱rāya̱ yacca̍turava̱ttaṃ ju̱hoti̱ chandāg̍sye̱va tatprī̍ṇāti̱ tānya̍sya
prī̱tāni̍ de̱vebhyo̍ ha̱vyaṃ va̍ha̱ntyaṃgi̍raso̱ vā i̱ta u̍tta̱māḥ su̍va̱rgaṃ
lo̱kamā̍ya̱ntadṛṣa̍yo yajñavā̱stva̍bhya̱vāya̱nte̍
16 'paśyanpuro̱ḍāśa̍ṃ kū̱rmaṃ bhū̱tagͫ sarpa̍nta̱ṃ tama̍bruva̱nniṃdrā̍ya
dhriyasva̱ bṛha̱spata̍ye dhriyasva̱ viśve̎bhyo de̱vebhyo̎ dhriya̱sveti̱
sa nādhri̍yata̱ tama̍bruvanna̱gnaye̎ dhriya̱sveti̱ so̎'gnaye̎'dhriyata̱
yadā̎gne̱yo̎'ṣṭāka̍pālo'māvā̱syā̍yāṃ ca paurṇamā̱syāṃ cā̎cyu̱to bhava̍ti
suva̱rgasya̍ lo̱kasyā̱bhiji̍tyai̱ tama̍bruvan ka̱thāhā̎sthā̱ ityanu̍
pākto'bhūva̱mitya̍bravī̱dyathākṣo'nu̍ pākto̱
17 'vārccha̍tye̱vamavā̍ra̱mityu̱pari̍ṣṭāda̱bhyajyā̱dhastā̱dupā̍nakti
suva̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai̱ sarvā̍ṇi ka̱pālā̎nya̱bhi pra̍thayati̱
tāva̍taḥ puro̱ḍāśā̍na̱muṣmi̍3gͫllo̱ke̍'bhi ja̍yati̱ yo vida̍gdha̱ḥ sa
nair̍ṛ̱to yo'śaṛ̍ta̱ḥ sa rau̱dro yaḥ śaṛ̱taḥ sa sade̍va̱stasmā̱davi̍dahatā
śaṛta̱ṃkṛtya̍ḥ sadeva̱tvāya̱ bhasma̍nā̱bhi vā̍sayati̱ tasmā̎nmā̱g̱ͫsenāsthi̍
cha̱nnaṃ ve̱denā̱bhi vā̍sayati̱ tasmā̱t
18 keśai̱ḥ śira̍ścha̱nnaṃ pracyu̍ta̱ṃ vā e̱tada̱smāllo̱kādaga̍taṃ devalo̱kaṃ
yacchṛ̱tagͫ ha̱virana̍bhi ghāritamabhi̱ ghāṟyodvā̍sayati deva̱traivaina̍dgamayati̱
yadyeka̍ṃ ka̱pāla̱ṃ naśye̱deko̱ māsa̍ḥ saṃvathsa̱rasyāna̍veta̱ḥ syādatha̱ yaja̍māna̱ḥ
pra mī̍yeta̱ yad dve naśye̍tā̱ṃ dvau māsau̍ saṃvathsa̱rasyāna̍vetau̱ syātā̱matha̱
yaja̍māna̱ḥ pra mī̍yeta sa̱ṃkhyāyodvā̍sayati̱ yaja̍mānasya
19 gopī̱thāya̱ yadi̱ naśye̍dāśvi̱naṃ dvi̍kapā̱laṃ nirva̍peddyāvāpṛthi̱vya̍meka̍
kapālama̱śvinau̱ vai de̱vānā̎ṃ bhi̱ṣajau̱ tābhyā̍me̱vāsmai̍ bheṣa̱jaṃ
ka̍roti dyāvāpṛthi̱vya̍ eka̍kapālo bhavatya̱nayo̱rvā e̱tanna̍śyati̱
yannaśya̍tya̱nayo̍re̱vaina̍dvindati̱ prati̍ṣṭhityai
||2.6.3||prā̱jā̱pa̱tyaṃ
tekṣonu̍ pākto ve̱denā̱bhi vā̍nayati̱ tasmā̱dyaja̍mānasya̱ dvātrigͫ̍śacca
||2.6.3||20 de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱va iti̱ sphyamā da̍tte̱ prasū̎tyā
a̱śvino̎rbā̱hubhyā̱mityā̍hā̱śvinau̱ hi de̱vānā̍madhva̱ryū āstā̎ṃ pū̱ṣṇo
hastā̎bhyā̱mityā̍ha̱ yatyai̍ śa̱tabhṛ̍ṣṭirasi vānaspa̱tyo dvi̍ṣa̱to va̱dha
ityā̍ha̱ vajra̍me̱va tathsa2gͫśya̍ti̱ bhrātṛ̍vyāya prahari̱ṣyanthsta̍ṃba
ya̱jurha̍ratye̱tāva̍tī̱ vai pṛ̍thi̱vī yāva̍tī̱ vedi̱stasyā̍ e̱tāva̍ta e̱va
bhrātṛ̍vya̱ṃ nirbha̍jati̱
21 tasmā̱nnābhā̱gaṃ nirbha̍janti̱ trirha̍rati̱ traya̍ i̱me lo̱kā e̱bhya e̱vaina̍ṃ
lo̱kebhyo̱ nirbha̍jati tū̱ṣṇīṃ ca̍tu̱rthagͫ ha̍ra̱tyapa̍rimitāde̱vaina̱ṃ
nirbha̍ja̱tyuddha̍nti̱ yade̱vāsyā̍ ame̱dhyaṃ tadapa̍ ha̱ṃtyuddha̍nti̱
tasmā̱doṣa̍dhaya̱ḥ parā̍ bhavanti̱ mūla̍ṃ chinatti̱ bhrātṛ̍vyasyai̱va mūla̍ṃ
chinatti pitṛdeva̱tyāti̍ khā̱teya̍tīṃ khanati pra̱jāpa̍tinā
22 yajñamu̱khena̱ saṃ mi̍tā̱mā pra̍ti̱ṣṭhāyai̍ khanati̱ yaja̍māname̱va pra̍ti̱ṣṭhāṃ
ga̍mayati dakṣiṇa̱to varṣī̍yasīṃ karoti deva̱yaja̍nasyai̱va rū̱pama̍ka̱ḥ purī̍ṣavatīṃ
karoti pra̱jā vai pa̱śava̱ḥ purī̍ṣaṃ pra̱jayai̱vaina̍ṃ pa̱śubhi̱ḥ purī̍ṣavantaṃ
karo̱tyutta̍raṃ parigrā̱haṃ pari̍ gṛhṇātye̱tāva̍tī̱ vai pṛ̍thi̱vī yāva̍tī̱
vedi̱stasyā̍ e̱tāva̍ta e̱va bhrātṛ̍vyaṃ ni̱rbhajyā̱tmana̱ utta̍raṃ parigrā̱haṃ
pari̍ gṛhṇāti krū̱rami̍va̱ vā
23 e̱tatka̍roti̱ yadvedi̍ṃ ka̱roti̱ dhā a̍si sva̱dhā a̱sīti̍ yoyupyate̱
śāntyai̱ prokṣa̍ṇī̱rā sā̍daya̱tyāpo̱ vai ra̍kṣo̱ghnī rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai̱
sphyasya̱ vartma̎nthsādayati ya̱jñasya̱ saṃta̍tyai̱ yaṃ dvi̱ṣyāttaṃ
dhyā̍yecchu̱caivaina̍marpayati
||2.6.4||bha̱ja̱ti̱ pra̱jāpa̍tineva̱ vai
traya̍strigͫśacca
||2.6.4||24 bra̱hma̱vā̱dino̍ vadantya̱dbhirha̱vīgͫṣi̱ praukṣī̱ḥ kenā̱pa iti̱
brahma̱ṇeti̍ brūyāda̱dbhirhye̍va ha̱vīgͫṣi̍ pro̱kṣati̱ brahma̍ṇā̱pa
i̱dhmāba̱ṟhiḥ prokṣa̍ti̱ medhya̍me̱vaina̍tkaroti̱ vedi̱ṃ prokṣa̍tyṛ̱kṣā vā
e̱ṣālo̱makā̍me̱dhyā yadvedi̱rmedhyā̍me̱vainā̎ṃ karoti di̱ve tvā̱ntari̍kṣāya tvā
pṛthi̱vyai tveti̍ ba̱ṟhirā̱sādya̱ pro
25 kṣa̍tye̱bhya e̱vaina̍llo̱kebhya̱ḥ prokṣa̍ti krū̱rami̍va̱ vā e̱tatka̍roti̱
yatkhana̍tya̱po ni na̍yati̱ śāntyai̍ pu̱rastā̎tprasta̱raṃ gṛ̍hṇāti̱
mukhya̍me̱vaina̍ṃ karo̱tīya̍ntaṃ gṛhṇāti pra̱jāpa̍tinā yajñamu̱khena̱ saṃ
mi̍taṃ ba̱ṟhiḥ stṛ̍ṇāti pra̱jā vai ba̱ṟhiḥ pṛ̍thi̱vī vedi̍ḥ pra̱jā e̱va
pṛ̍thi̱vyāṃ prati̍ ṣṭhāpaya̱tyana̍tidṛśna2gͫ stṛṇāti pra̱jayai̱vaina̍ṃ
pa̱śubhi̱rana̍tidṛśnaṃ karo̱
26 tyutta̍raṃ ba̱ṟhiṣa̍ḥ prasta̱ragͫ sā̍dayati pra̱jā vai
ba̱ṟhiryaja̍mānaḥ prasta̱ro yaja̍māname̱vāya̍jamānā̱dutta̍raṃ karoti̱
tasmā̱dyaja̍mā̱no'ya̍jamānā̱dutta̍ro̱'ntarda̍dhāti̱ vyāvṛ̍tyā a̱nakti̍
ha̱viṣkṛ̍tame̱vainagͫ̍ suva̱rgaṃ lo̱kaṃ ga̍mayati tre̱dhāna̍kti̱ traya̍
i̱me lo̱kā e̱bhya e̱vaina̍ṃ lo̱kebhyo̍'nakti̱ na prati̍ śaṛṇāti̱ yatpra̍ti
śaṛṇī̱yādanū̎rdhvaṃ bhāvuka̱ṃ yaja̍mānasya syādu̱parī̍va̱ pra ha̍ra
27 tyu̱parī̍va̱ hi su̍va̱rgo lo̱ko ni ya̍cchati̱ vṛṣṭi̍me̱vāsmai̱ ni ya̍cchati̱
nātya̍gra̱ṃ pra ha̍re̱dyadatya̍graṃ pra̱hare̍datyāsā̱riṇya̍dhva̱ṟyornāśu̍kā syā̱nna
pu̱rastā̱t pratya̍sye̱dyatpu̱rastā̎t pra̱tyasye̎th suva̱rgāllo̱kādyaja̍māna̱ṃ
prati̍ nude̱tprāñca̱ṃ pra ha̍rati̱ yaja̍māname̱va su̍va̱rgaṃ lo̱kaṃ ga̍mayati̱
na viṣva̍ñca̱ṃ vi yu̍yā̱dyadviṣva̍ñcaṃ viyu̱yāth
28 strya̍sya jāyeto̱rdhvamudyau̎tyū̱rdhvami̍va̱ hi pu̱g̱ͫsaḥ pumā̍ne̱vāsya̍
jāyate̱ yathsphyena̍ vopave̱ṣeṇa̍ vā yoyu̱pyeta̱ stṛti̍re̱vāsya̱ sā haste̍na
yoyupyate̱ yaja̍mānasya gopī̱thāya̍ brahmavā̱dino̍ vadanti̱ kiṃ ya̱jñasya̱
yaja̍māna̱ iti̍ prasta̱ra iti̱ tasya̱ kva̍ suva̱rgo lo̱ka ityā̍hava̱nīya̱ iti̍
brūyā̱dyatpra̍sta̱ramā̍hava̱nīye̎ pra̱hara̍ti̱ yaja̍māname̱va
29 su̍va̱rgaṃ lo̱kaṃ ga̍mayati̱ vi vā e̱tadyaja̍māno liśate̱ yatpra̍sta̱raṃ
yo̍yu̱pyante̍ ba̱ṟhiranu̱ pra ha̍rati̱ śāntyā̍ anāraṃbha̱ṇa i̍va̱ vā
e̱tarhya̍dhva̱ryuḥ sa ī̎śva̱ro ve̍pa̱no bhavi̍tordhru̱vāsītī̱māma̱bhi mṛ̍śatī̱yaṃ
vai dhru̱vāsyāme̱va prati̍tiṣṭhati̱ na ve̍pa̱no bha̍va̱tyagā3na̍gnī̱dityā̍ha̱
yadbrū̱yādaga̍nna̱gniritya̱gnāva̱gniṃ ga̍maye̱nniryaja̍mānagͫ
suva̱rgāllo̱kādbha̍je̱daga̱nnitye̱va brū̍yā̱dyaja̍māname̱va su̍va̱rgaṃ
lo̱kaṃ ga̍mayati
||2.6.5||ā̱sādya̱ prana̍tidṛśnaṃ karoti harati
viyu̱yādyaja̍māname̱vāgniriti̍ sa̱ptada̍śa ca
||2.6.5||30 a̱gnestrayo̱ jyāyāgͫ̍so̱ bhrāta̍ra āsa̱n te de̱vebhyo̍ ha̱vyaṃ vaha̍nta̱ḥ
prāmī̍yanta̱ so̎'gnira̍bibhedi̱tthaṃ vāva sya ārti̱māri̍ṣya̱tīti̱ sa
nilā̍yata̱ so̍'paḥ prāvi̍śa̱ttaṃ de̱vatā̱ḥ praiṣa̍maiccha̱ntaṃ mathsya̱ḥ
prābra̍vī̱ttama̍śapaddhi̱yādhi̍yā tvā vadhyāsu̱ṟyo mā̱ prāvo̍ca̱ iti̱
tasmā̱nmathsya̍ṃ dhi̱yādhi̍yā ghnanti śa̱pto
31 hi tamanva̍vinda̱ntama̍bruva̱nnupa̍ na̱ ā va̍rtasva ha̱vyaṃ no̍ va̱heti̱
so̎'bravī̱dvara̍ṃ vṛṇai̱ yade̱va gṛ̍hī̱tasyāhu̍tasya bahiḥpari̱dhi skandā̱t tanme̱
bhrātṛ̍ṇāṃ bhāga̱dheya̍masa̱diti̱ tasmā̱dyadgṛ̍hī̱tasyāhu̍tasya bahiḥpari̱dhi
skanda̍ti̱ teṣā̱ṃ tadbhā̍ga̱dheya̱ṃ tāne̱va tena̍ prīṇāti pari̱dhīn pari̍ dadhāti̱
rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai̱ sa2gͫ spa̍rśayati̱
32 rakṣa̍sā̱mana̍nvavacārāya̱ na pu̱rastā̱t pari̍ dadhātyādi̱tyo hye̍vodyan
pu̱rastā̱drakṣāg̍syapa̱ hantyū̱rdhve sa̱midhā̱vā da̍dhātyu̱pari̍ṣṭāde̱va
rakṣā̱g̱syapa̍ hanti̱ yaju̍ṣā̱nyāṃ tū̱ṣṇīma̱nyāṃ mi̍thuna̱tvāya̱ dve ā da̍dhāti
dvi̱pādyaja̍māna̱ḥ prati̍ṣṭhityai brahmavā̱dino̍ vadanti̱ sa tvai ya̍jeta̱ yo
ya̱jñasyārtyā̱ vasī̍yā̱nthsyāditi̱ bhūpa̍taye̱ svāhā̱ bhuva̍napataye̱ svāhā̍
bhū̱tānā̱ṃ
33 pata̍ye̱ svāheti̍ ska̱nnamanu̍ mantrayeta ya̱jñasyai̱va tadārtyā̱
yaja̍māno̱ vasī̍yānbhavati̱ bhūya̍sī̱ṟhi de̱vatā̎ḥ prī̱ṇāti̍ jā̱mi vā
e̱tadya̱jñasya̍ kriyate̱ yada̱nvañcau̍ puro̱ḍāśā̍vupāgͫśuyā̱jama̍nta̱rā
ya̍ja̱tyajā̍mitvā̱yātho̍ mithuna̱tvāyā̱ gnira̱muṣmi̍3gͫ llo̱ka āsī̎dya̱mo̎'smin
te de̱vā a̍bruva̱nnete̱mau vi paryū̍hā̱metya̱nnādye̍na de̱vā a̱gni
34 mu̱pāma̍ntrayanta rā̱jyena̍ pi̱taro̍ ya̱maṃ tasmā̍da̱gnirde̱vānā̍mannā̱do
ya̱maḥ pi̍tṛ̱ṇāgͫ rājā̱ ya e̱vaṃ veda̱ pra rā̱jyama̱nnādya̍māpnoti̱ tasmā̍
e̱tadbhā̍ga̱dheya̱ṃ prāya̍ccha̱ṉ yada̱gnaye̎ sviṣṭa̱kṛte̍'va̱dyanti̱
yada̱gnaye̎ sviṣṭa̱kṛte̍'va̱dyati̍ bhāga̱dheye̍nai̱va tadru̱dragͫ sama̍rdhayati
sa̱kṛthsa̍kṛ̱dava̍ dyati sa̱kṛdi̍va̱ hi ru̱dra u̍ttarā̱rdhādava̍ dyatye̱ṣā
vai ru̱drasya̱
35 diksvāyā̍me̱va di̱śi ru̱draṃ ni̱rava̍dayate̱ dvira̱bhi ghā̍rayati
caturava̱ttasyāptyai̍ pa̱śavo̱ vai pūrvā̱ āhu̍taya e̱ṣa ru̱dro yada̱gniryatpūrvā̱
āhu̍tīra̱bhi ju̍hu̱yādru̱drāya̍ pa̱śūnapi̍ dadhyādapa̱śuryaja̍mānaḥ syādati̱hāya̱
pūrvā̱ āhu̍tīrjuhoti paśū̱nāṃ go̍pī̱thāya̍
||2.6.6||śa̱ptaspa̍rśayati
bhū̱tānā̍ma̱gnigͫ ru̱drasya̍ sa̱ptatrigͫ̍śacca
||2.6.6||36 manu̍ḥ pṛthi̱vyā ya̱jñiya̍maiccha̱thsa ghṛ̱taṃ
niṣi̍ktamavinda̱thso̎'bravī̱tko̎'syeśva̱ro ya̱jñe'pi̱ karto̱riti̱
tāva̍brūtāṃ mi̱trāvaru̍ṇau̱ gore̱vāvamī̎śva̱rau karto̎ḥ sva̱ iti̱ tau tato̱
gāgͫ samai̍rayatā̱g̱ͫ sā yatra̍yatra̱ nyakrā̍ma̱ttato̍ ghṛ̱tama̍pīḍyata̱
tasmā̎d ghṛ̱tapa̍dyucyate̱ tada̍syai̱ janmopa̍hūtagͫ rathaṃta̱ragͫ sa̱ha
pṛ̍thi̱vyetyā̍he̱
37 yaṃ vai ra̍thaṃta̱rami̱māme̱va sa̱hānnādye̱nopa̍ hvayata̱ upa̍hūtaṃ
vāmade̱vyagͫ sa̱hāntari̍kṣe̱ṇetyā̍ha pa̱śavo̱ vai vā̍made̱vyaṃ pa̱śūne̱va
sa̱hāntari̍kṣe̱ṇopa̍ hvayata̱ upa̍hūtaṃ bṛ̱hathsa̱ha di̱vetyā̍hai̱raṃ vai
bṛ̱hadirā̍me̱va sa̱ha di̱vopa̍ hvayata̱ upa̍hūtāḥ sa̱pta hotrā̱ ityā̍ha̱ hotrā̍
e̱vopa̍ hvayata̱ upa̍hūtā dhe̱nuḥ
38 sa̱harṣa̱bhetyā̍ha mithu̱name̱vopa̍ hvayata̱ upa̍hūto bha̱kṣaḥ sakhetyā̍ha
somapī̱thame̱vopa̍ hvayata̱ upa̍hū̱tāṃ 3 ho ityā̍hā̱tmāna̍me̱vopa̍ hvayata ā̱tmā
hyupa̍hūtānā̱ṃ vasi̍ṣṭha̱ iḍā̱mupa̍ hvayate pa̱śavo̱ vā iḍā̍ pa̱śūne̱vopa̍
hvayate ca̱turupa̍ hvayate̱ catu̍ṣpādo̱ hi pa̱śavo̍ māna̱vītyā̍ha̱ manu̱ṟhye̍tā
39 magre'pa̍śyad ghṛ̱tapa̱dītyā̍ha̱ yade̱vāsyai̍ pa̱dād ghṛ̱tamapī̎ḍyata̱
tasmā̍de̱vamā̍ha maitrāvaru̱ṇītyā̍ha mi̱trāvaru̍ṇau̱ hye̍nāgͫ sa̱maira̍yatā̱ṃ
brahma̍ de̱vakṛ̍ta̱mupa̍ hūta̱mityā̍ha̱ brahmai̱vopa̍ hvayate̱ daivyā̍
adhva̱ryava̱ upa̍hūtā̱ upa̍hūtā manu̱ṣyā̍ ityā̍ha devamanu̱ṣyāne̱vopa̍ hvayate̱
ya i̱maṃ ya̱jñamavā̱ṉ ye ya̱jñapa̍tiṃ vardhā̱nityā̍ha
40 ya̱jñāya̍ cai̱va yaja̍mānāya cā̱śiṣa̱mā śā̎sta̱ upa̍hūte̱ dyāvā̍pṛthi̱vī
ityā̍ha̱ dyāvā̍pṛthi̱vī e̱vopa̍ hvayate pūrva̱je ṛ̱tāva̍rī̱ ityā̍ha pūrva̱je
hye̍te ṛ̱tāva̍rī de̱vī de̱vapu̍tre̱ ityā̍ha de̱vī hye̍te de̱vapu̍tre̱
upa̍hūto̱'yaṃ yaja̍māna̱ ityā̍ha̱ yaja̍māname̱vopa̍ hvayata̱ utta̍rasyāṃ
devaya̱jyāyā̱mupa̍hūto̱ bhūya̍si havi̱ṣkara̍ṇa̱ upa̍hūto di̱vye dhāma̱nnupa̍hūta̱
41 ityā̍ha pra̱jā vā utta̍rā devaya̱jyā pa̱śavo̱ bhūyo̍ havi̱ṣkara̍ṇagͫ suva̱rgo
lo̱ko di̱vyaṃ dhāme̱dama̍sī̱dama̱sītye̱va ya̱jñasya̍ pri̱yaṃ dhāmopa̍ hvayate̱
viśva̍masya pri̱yamupa̍ hūta̱mityā̱hācha̍ṃbaṭkārame̱vopa̍ hvayate
||2.6.7||ā̱ha̱
dhe̱nure̱tāṃ vardhā̱nityā̍ha̱ dhāma̱nnupa̍hūta̱ścatu̍strigͫśacca
||2.6.7||42 pa̱śavo̱ vā iḍā̎ sva̱yamā da̍tte̱ kāma̍me̱vātmanā̍ paśū̱nāmā
da̍tte̱ na hya̍nyaḥ kāma̍ṃ paśū̱nāṃ pra̱yaccha̍ti vā̱caspata̍ye tvā hu̱taṃ
prāśnā̱mītyā̍ha̱ vāca̍me̱va bhā̍ga̱dheye̍na prīṇāti̱ sada̍sa̱spata̍ye tvā hu̱taṃ
prāśnā̱mītyā̍ha sva̱gākṛ̍tyai caturava̱ttaṃ bha̍vati ha̱virvai ca̍turava̱ttaṃ
pa̱śava̍ścaturava̱ttaṃ yaddhotā̎ prāśnī̱yāddhotā
43 'rti̱mārcche̱dyada̱gnau ju̍hu̱yādru̱drāya̍ pa̱śūnapi̍ dadhyādapa̱śuryaja̍mānaḥ
syādvā̱caspata̍ye tvā hu̱taṃ prāśnā̱mītyā̍ha pa̱ro'kṣa̍me̱vaina̍jjuhoti̱
sada̍sa̱spata̍ye tvā hu̱taṃ prāśnā̱mītyā̍ha sva̱gākṛ̍tyai̱ prāśna̍nti tī̱rtha
e̱va prāśna̍nti̱ dakṣi̍ṇāṃ dadāti tī̱rtha e̱va dakṣi̍ṇāṃ dadāti̱ vi vā e̱tadya̱jñaṃ
44 chi̍ndanti̱ yanma̍dhya̱taḥ prā̱śnantya̱dbhirmā̎rjayanta̱ āpo̱ vai sarvā̍ de̱vatā̍
de̱vatā̍bhire̱va ya̱jñagͫ saṃ ta̍nvanti de̱vā vai ya̱jñādru̱drama̱ntarā̍ya̱nthsa
ya̱jñama̍vidhya̱ttaṃ de̱vā a̱bhi sama̍gacchanta̱ kalpa̍tāṃ na i̱damiti̱
te̎'bruva̱nthsvi̍ṣṭa̱ṃ vai na̍ i̱daṃ bha̍viṣyati̱ yadi̱magͫ rā̍dhayi̱ṣyāma̱
iti̱ tathsvi̍ṣṭa̱kṛta̍ḥ sviṣṭakṛ̱ttvaṃ tasyāvi̍ddha̱ṃ
45 nira̍kṛnta̱ṉ yave̍na̱ saṃmi̍ta̱ṃ tasmā̎dyavamā̱tramava
dye̱dyajyāyo̍'va̱dyedro̱paye̱ttadya̱jñasya̱ yadupa̍ ca stṛṇī̱yāda̱bhi ca̍
ghā̱raye̍dubhayataḥsa2gͫ śvā̱yi ku̍ryādava̱dāyā̱bhi ghā̍rayati̱ dviḥ saṃ pa̍dyate
dvi̱pādyaja̍māna̱ḥ prati̍ṣṭhityai̱ yatti̍ra̱ścīna̍mati̱hare̱dana̍bhividdhaṃ
ya̱jñasyā̱bhi vi̍dhye̱dagre̍ṇa̱ pari̍ harati tī̱rthenai̱va pari̍ harati̱ tatpū̱ṣṇe
parya̍hara̱ntat
46 pū̱ṣā prāśya̍ da̱to̍'ruṇa̱ttasmā̎tpū̱ṣā pra̍pi̱ṣṭabhā̍go'da̱ntako̱
hi taṃ de̱vā a̍bruva̱ṉ, vi vā a̱yamā̎rdhyaprāśitri̱yo vā a̱yama̍bhū̱diti̱
tadbṛha̱spata̍ye̱ parya̍hara̱nthso̍'bibhe̱d bṛha̱spati̍ri̱tthaṃ vāva sya
ārti̱māri̍ṣya̱tīti̱ sa e̱taṃ mantra̍mapaśya̱thsūrya̍sya tvā̱ cakṣu̍ṣā̱ prati̍
paśyā̱mītya̍bravī̱nna hi sūrya̍sya̱ cakṣu̱ḥ
47 kiṃ ca̱na hi̱nasti̱ so̍'bibhet pratigṛ̱hṇanta̍ṃ mā higͫsiṣya̱tīti̍
de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱ve̎'śvino̎rbā̱hubhyā̎ṃ pū̱ṣṇo hastā̎bhyā̱ṃ
prati̍ gṛhṇā̱mītya̍bravīt savi̱tṛpra̍sūta e̱vaina̱dbrahma̍ṇā de̱vatā̍bhi̱ḥ
pratya̍gṛhṇā̱t so̍'bibhet prā̱śnanta̍ṃ mā higͫsiṣya̱tītya̱gnestvā̱sye̍na̱
prāśnā̱mītya̍bravī̱nna hya̍gnerā̱sya̍ṃ kiṃ ca̱na hi̱nasti̱ so̍'bibhe̱t
48 prāśi̍taṃ mā higͫsiṣya̱tīti̍ brāhma̱ṇasyo̱dare̱ṇetya̍bravī̱nna
hi brā̎hmaṇasyo̱dara̱ṃ kiṃ ca̱na hi̱nasti̱ bṛha̱spate̱rbrahma̱ṇeti̱
sa hi brahmi̱ṣṭho'pa̱ vā e̱tasmā̎t prā̱ṇāḥ krā̍manti̱ yaḥ prā̍śi̱traṃ
prā̱śnātya̱dbhirmā̎rjayi̱tvā prā̱ṇānthsaṃ mṛ̍śate̱'mṛta̱ṃ vai
prā̱ṇā a̱mṛta̱māpa̍ḥ prā̱ṇāne̱va ya̍thāsthā̱namupa̍ hvayate
||2.6.8||prā̱śnī̱yāddhotā̍ ya̱jñaṃ nira̍hara̱ntaccakṣu̍rā̱sya̍ṃ kiṃca̱na hi̱nasti̱
so̍bibhe̱ccatu̍ścatvārigͫśacca
||2.6.8||49 a̱gnīdha̱ ā da̍dhātya̱gnimu̍khāne̱vartūn prī̍ṇāti sa̱midha̱mā
da̍dhā̱tyutta̍rāsā̱māhu̍tīnā̱ṃ prati̍ṣṭhityā̱ atho̍ sa̱midva̍tye̱va ju̍hoti
pari̱dhīnthsaṃ mā̎rṣṭi pu̱nātye̱vainā̎nthsa̱kṛthsa̍kṛ̱thsaṃ mā̍rṣṭi̱ parā̍ṅiva̱
hye̍tarhi̍ ya̱jñaśca̱tuḥ saṃpa̍dya te̱ catu̍ṣpādaḥ pa̱śava̍ḥ pa̱śūne̱vāva̍
rundhe̱ brahma̱n pra sthā̎syāma̱ ityā̱hātra̱ vā e̱tarhi̍ ya̱jñaḥ śri̱to
50 yatra̍ bra̱hmā yatrai̱va ya̱jñaḥ śri̱tastata̍ e̱vaina̱mā ra̍bhate̱
yaddhaste̍na pra̱mīve̎dvepa̱naḥ syā̱dyacchī̱ṟṣṇā śī̍rṣakti̱mānthsyā̱dyat
tū̱ṣṇīmāsī̱tāsa̍ṃpratto ya̱jñaḥ syā̱tprati̱ṣṭhetye̱va brū̍yādvā̱ci vai ya̱jñaḥ
śri̱to yatrai̱va ya̱jñaḥ śri̱tastata̍ e̱vaina̱g̱ͫ saṃpra ya̍cchati̱ deva̍
savitare̱tatte̱ prā
51 'hetyā̍ha̱ prasū̎tyai̱ bṛha̱spati̍rbra̱hmetyā̍ha̱ sa hi brahmi̍ṣṭha̱ḥ
sa ya̱jñaṃ pā̍hi̱ sa ya̱jñapa̍tiṃ pāhi̱ sa māṃ pā̱hītyā̍ha ya̱jñāya̱
yaja̍mānāyā̱tmane̱ tebhya̍ e̱vāśiṣa̱mā śā̱ste'nā̎rtyā ā̱śrāvyā̍ha de̱vān,
ya̱jeti̍ brahmavā̱dino̍ vadantī̱ṣṭā de̱vatā̱ atha̍ kata̱ma e̱te de̱vā iti̱
chandā̱g̱ͫsīti̍ brūyādgāya̱trīṃ tri̱ṣṭubha̱ṃ
52 jaga̍tī̱mityatho̱ khalvā̍hurbrāhma̱ṇā vai chandā̱g̱ͫsīti̱ tāne̱va
tadya̍jati de̱vānā̱ṃ vā i̱ṣṭā de̱vatā̱ āsa̱nnathā̱gnirnoda̍jvala̱ttaṃ de̱vā
āhu̍tībhiranūyā̱jeṣvanva̍vinda̱ṉ yada̍nūyā̱jān, yaja̍tya̱gnime̱va tathsami̍ndha
e̱tadu̱rvai nāmā̍su̱ra ā̍sī̱thsa e̱tarhi̍ ya̱jñasyā̱śiṣa̍mavṛṅkta̱ yad
brū̱yāde̱ta
53 du̍ dyāvāpṛthivī bha̱drama̍bhū̱ditye̱tadu̍me̱vāsu̱raṃ
ya̱jñasyā̱śiṣa̍ṃ gamayedi̱daṃ dyā̍vāpṛthivī bha̱drama̍bhū̱ditye̱va
brū̍yā̱dyaja̍māname̱va ya̱jñasyā̱śiṣa̍ṃ gamaya̱tyārdhma̍ sūktavā̱kamu̱ta
na̍movā̱kamityā̍he̱dama̍rā̱thsmeti̱ vāvaitadā̱hopa̍śrito di̱vaḥ
pṛ̍thi̱vyorityā̍ha̱ dyāvā̍pṛthi̱vyorhi ya̱jña upa̍śrita̱ oma̍nvatī te̱'smin,
ya̱jñe ya̍jamāna̱ dyāvā̍pṛthi̱vī
54 stā̱mityā̍hā̱śiṣa̍me̱vaitāmā śā̎ste̱ yadbrū̱yāthsū̍pāvasā̱nā ca̍ svadhyavasā̱nā
ceti̍ pra̱māyu̍ko̱ yaja̍mānaḥ syādya̱dā hi pra̱mīya̱te'the̱māmu̍pāva̱syati̍
sūpacara̱ṇā ca̍ svadhicara̱ṇā cetye̱va brū̍yā̱dvarī̍yasīme̱vāsmai̱ gavyū̍ti̱mā
śā̎ste̱ na pra̱māyu̍ko bhavati̱ tayo̍rā̱vidya̱gniri̱dagͫ ha̱vira̍juṣa̱tetyā̍ha̱
yā ayā̎kṣma
55 de̱vatā̱stā a̍rīradhā̱meti̱ vāvaitadā̍ha̱ yanna ni̍rdi̱śet
prati̍veśaṃ ya̱jñasyā̱śīrga̍cche̱dā śā̎ste̱'yaṃ yaja̍māno̱'sāvityā̍ha
ni̱rdiśyai̱vainagͫ̍ suva̱rgaṃ lo̱kaṃ ga̍maya̱tyāyu̱rā śā̎ste suprajā̱stvamā
śā̎sta̱ ityā̍hā̱śiṣa̍me̱vaitāmā śā̎ste sajātavana̱syāmā śā̎sta̱ ityā̍ha prā̱ṇā
vai sa̍jā̱tāḥ prā̱ṇāne̱va
56 nāntare̍ti̱ tada̱gnirde̱vo de̱vebhyo̱ vana̍te va̱yama̱gnermānu̍ṣā̱
ityā̍hā̱gnirde̱vebhyo̍ vanu̱te va̱yaṃ ma̍nu̱ṣye̎bhya̱ iti̱ vāvaitadā̍he̱ha
gati̍rvā̱masye̱daṃ ca̱ namo̍ de̱vebhya̱ ityā̍ha̱ yāścai̱va de̱vatā̱ yaja̍ti̱
yāśca̱ na tābhya̍ e̱vobhayī̎bhyo̱ nama̍skarotyā̱tmano'nā̎rtyai
||2.6.9||śri̱taste̱ pra tri̱ṣṭubha̍me̱taddyāvā̍pṛthi̱vī yā ayā̎kṣma prā̱ṇāne̱va
ṣaṭca̍tvārigͫśacca
||2.6.9||57 de̱vā vai ya̱jñasya̍ svagāka̱rtāra̱ṃ nāvi̍nda̱nte śa̱ṃyuṃ
bā̍rhaspa̱tyama̍bruvanni̱maṃ no̍ ya̱jña2gͫ sva̱gā ku̱rviti̱
so̎'bravī̱dvara̍ṃ vṛṇai̱ yade̱vābrā̎hmaṇo̱kto'śra̍ddadhāno̱ yajā̍tai̱ sā
me̍ ya̱jñasyā̱śīra̍sa̱diti̱ tasmā̱dyadabrā̎hmaṇo̱kto'śra̍ddadhāno̱ yaja̍te
śa̱ṃyume̱va tasya̍ bārhaspa̱tyaṃ ya̱jñasyā̱śīrga̍cchatye̱tanmametya̍bravī̱tki̍ṃ
me̎ pra̱jāyā̱
58 iti̱ yo̍'pagu̱rātai̍ śa̱tena̍ yātayā̱dyo ni̱hana̍t sa̱hasre̍ṇa yātayā̱dyo
lohi̍taṃ ka̱rava̱dyāva̍taḥ pra̱skadya̍ pā̱g̱ͫsūnthsa̍ṃ gṛ̱hṇāttāva̍taḥ
saṃvathsa̱rānpi̍tṛlo̱kaṃ na pra jā̍nā̱diti̱ tasmā̎dbrāhma̱ṇāya̱ nāpa̍ gureta̱ na
ni ha̍nyā̱nna lohi̍taṃ kuryāde̱tāva̍tā̱ haina̍sā bhavati̱ taccha̱ṃyorā vṛ̍ṇīmaha̱
ityā̍ha ya̱jñame̱vatathsva̱gā ka̍roti̱ ta
59 ccha̱ṃyorā vṛ̍ṇīmaha̱ ityā̍ha śa̱ṃyume̱va bā̍rhaspa̱tyaṃ bhā̍ga̱dheye̍na̱
sama̍rdhayati gā̱tuṃ ya̱jñāya̍ gā̱tuṃ ya̱jñapa̍taya̱ ityā̍hā̱śiṣa̍me̱vaitāmā
śā̎ste̱ soma̍ṃ yajati̱ reta̍ e̱va tadda̍dhāti̱ tvaṣṭā̍raṃ yajati̱ reta̍ e̱va
hi̱taṃ tvaṣṭā̍ rū̱pāṇi̱ vi ka̍roti de̱vānā̱ṃ patnī̎ryajati mithuna̱tvāyā̱gniṃ
gṛ̱hapa̍tiṃ yajati̱ prati̍ṣṭhityai jā̱mi vā e̱tadya̱jñasya̍ kriyate̱
60 yadājye̍na prayā̱jā i̱jyanta̱ ājye̍na patnīsaṃyā̱jā ṛca̍ma̱nūcya̍
patnīsaṃyā̱jānā̍mṛ̱cā ya̍ja̱tyajā̍mitvā̱yātho̍ mithuna̱tvāya̍ pa̱ṃktiprā̍yaṇo̱
vai ya̱jñaḥ pa̱ṃktyu̍dayana̱ḥ paṃca̍ prayā̱jā i̍jyante ca̱tvāra̍ḥ patnīsaṃyā̱jāḥ
sa̍miṣṭaya̱juḥ pa̍ṃca̱maṃ pa̱ṃktime̱vānu̍ pra̱yanti̍ pa̱ṃktimanūdya̍nti
||2.6.10||pra̱jāyā̎ḥ karoti̱ tatkri̍yate̱ traya̍strigͫśacca
||2.6.10||61 yu̱kṣvā hi de̍va̱hūta̍mā̱g̱ͫ aśvāgͫ̍ agne ra̱thīri̍va | ni hotā̍ pū̱rvyaḥ
sa̍daḥ || u̱ta no̍ deva de̱vāgͫ acchā̍ voco vi̱duṣṭa̍raḥ | śradviśvā̱ vāryā̍
kṛdhi || tvagͫ ha̱ yadya̍viṣṭhya̱ saha̍saḥ sūnavāhuta | ṛ̱tāvā̍ ya̱jñiyo̱
bhuva̍ḥ || a̱yama̱gniḥ sa̍ha̱sriṇo̱ vāja̍sya śa̱tina̱spati̍ḥ | mū̱rdhā ka̱vī
ra̍yī̱ṇām || taṃ ne̱mimṛ̱bhavo̍ ya̱thāna̍masva̱ sahū̍tibhiḥ | nedī̍yo ya̱jña
62 ma̍ṅgiraḥ || tasmai̍ nū̱nama̱bhidya̍ve vā̱cā vi̍rūpa̱ nitya̍yā | vṛṣṇe̍ codasva
suṣṭu̱tim || kamu̍ ṣvidasya̱ sena̍yā̱gnerapā̍kacakṣasaḥ | pa̱ṇiṃ goṣu̍ starāmahe
|| mā no̍ de̱vānā̱ṃ viśa̍ḥ prasnā̱tīri̍vo̱srāḥ | kṛ̱śaṃ na hā̍su̱raghni̍yāḥ ||
mā na̍ḥ samasya dū̱ḍhya̍ḥ pari̍dveṣaso agͫha̱tiḥ | ū̱rmirna nāva̱mā va̍dhīt ||
nama̍ste agna̱ oja̍se gṛ̱ṇanti̍ deva kṛ̱ṣṭaya̍ḥ | amai̍
63 ra̱mitra̍mardaya || ku̱vithsu no̱ gavi̍ṣṭa̱ye'gne̍ sa̱ṃveṣi̍ṣo ra̱yim |
uru̍kṛdu̱ruṇa̍skṛdhi || mā no̍ a̱sminma̍hādha̱ne parā̍ vargbhāra̱bhṛdya̍thā
| sa̱ṃvarga̱g̱ͫ sagͫ ra̱yiṃ ja̍ya || a̱nyama̱smadbhi̱yā i̱yamagne̱
siṣa̍ktu du̱cchunā̎ | vardhā̍ no̱ ama̍va̱cchava̍ḥ || yasyāju̍ṣannama̱svina̱ḥ
śamī̱madu̍rmakhasya vā | taṃ gheda̱gnirvṛ̱dhāva̍ti || para̍syā̱ adhi̍
64 sa̱ṃvato'va̍rāgͫ a̱bhyā ta̍ra | yatrā̱hamasmi̱ tāgͫ a̍va || vi̱dmā hi te̍
pu̱rā va̱yamagne̍ pi̱turyathāva̍saḥ | adhā̍te su̱mnamī̍ma he | ya u̱gra i̍va śarya̱hā
ti̱gmaśaṛ̍ṅgo̱ na vagͫsa̍gaḥ | agne̱ puro̍ ru̱roji̍tha || sakhā̍ya̱ḥ saṃ va̍ḥ
sa̱myañca̱miṣa̱gg̱ stoma̍ṃ cā̱gnaye̎ | varṣi̍ṣṭhāya kṣitī̱nāmū̱rjo naptre̱
saha̍svate || sagͫ sa̱midyu̍vase vṛṣa̱nnagne̱ viśvā̎nya̱rya ā | i̱ḍaspa̱de
sami̍dhyase̱ sa no̱ vasū̱nyā bha̍ra || prajā̍pate̱ sa ve̍da̱ somā̍pūṣaṇe̱mau de̱vau
||2.6.11||ya̱jñamamai̱radhi̍ vṛṣa̱nnekā̱nna vigͫ̍śa̱tiśca̍
||2.6.11||65 u̱śanta̍stvā havāmaha u̱śanta̱ḥ sami̍dhīmahi | u̱śannu̍śa̱ta ā va̍ha pi̱tṝn
ha̱viṣe̱ atta̍ve || tvagͫ so̍ma̱ praci̍kito manī̱ṣā tvagͫ raji̍ṣṭha̱manu̍
neṣi̱ panthā̎m | tava̱ praṇī̍tī pi̱taro̍ na indo de̱veṣu̱ ratna̍mabhajanta̱
dhīrā̎ḥ || tvayā̱ hi na̍ḥ pi̱tara̍ḥ soma̱ pūrve̱ karmā̍ṇi ca̱kruḥ pa̍vamāna̱
dhīrā̎ḥ | va̱nvannavā̍taḥ pari̱dhīgͫ rapo̎rṇu vī̱rebhi̱raśvai̎rma̱ghavā̍ bhavā
66 naḥ || tvagͫ so̍ma pi̱tṛbhi̍ḥ saṃvidā̱no'nu̱ dyāvā̍pṛthi̱vī āta̍tantha |
tasmai̍ ta indo ha̱viṣā̍ vidhema va̱ya2gͫ syā̍ma̱ pata̍yo rayī̱ṇām || agni̍ṣvāttāḥ
pitara̱ eha ga̍cchata̱ sada̍ḥ sadaḥ sadata supraṇītayaḥ | a̱ttā ha̱vīgͫṣi̱ praya̍tāni
ba̱ṟhiṣyathā̍ ra̱yigͫ sarva̍vīraṃ dadhātana || barhi̍ṣadaḥ pitara ū̱tya̍rvāgi̱mā
vo̍ ha̱vyā ca̍kṛmā ju̱ṣadhva̎m | ta ā ga̱tāva̍sā̱ śaṃta̍me̱nāthā̱smabhya̱g̱ͫ
67 śaṃ yora̍ra̱po da̍dhāta || āhaṃ pi̱tṝnthsu̍vi̱datrāgͫ̍ avithsi̱ napā̍taṃ
ca vi̱krama̍ṇaṃ ca̱ viṣṇo̎ḥ | ba̱ṟhi̱ṣado̱ ye sva̱dhayā̍ su̱tasya̱ bhaja̍nta
pi̱tvasta i̱hāga̍miṣṭhāḥ || upa̍hūtāḥ pi̱tara̍ḥ so̱myāso̍ barhi̱ṣye̍ṣu ni̱dhiṣu̍
pri̱yeṣu̍ | ta ā ga̍mantu̱ ta i̱ha śru̍va̱ntvadhi̍ bruvantu̱ te a̍vantva̱smān ||
udī̍ratā̱mava̍ra̱ utparā̍sa̱ unma̍dhya̱māḥ pi̱tara̍ḥ so̱myāsa̍ḥ | asu̱ṃ
68 ya ī̱yura̍vṛ̱kā ṛ̍ta̱jñāste no̍'vantu pi̱taro̱ have̍ṣu || i̱daṃ pi̱tṛbhyo̱
namo̍ astva̱dya ye pūrvā̍so̱ ya upa̍rāsa ī̱yuḥ | ye pārthi̍ve̱ raja̱syā niṣa̍ttā̱
ye vā̍ nū̱nagͫ su̍vṛ̱janā̍su vi̱kṣu || adhā̱ yathā̍ naḥ pi̱tara̱ḥ parā̍saḥ
pra̱tnāso̍ agna ṛ̱tamā̍śuṣā̱ṇāḥ | śucīda̍ya̱ndīdhi̍timuktha̱śāsa̱ḥ, kṣāmā̍
bhi̱ndanto̍ aru̱ṇīrapa̍ vran || yada̍gne
69 kavyavāhana pi̱tṝn, yakṣyṛ̍tā̱vṛdha̍ḥ | pra ca̍ ha̱vyāni̍ vakṣyasi
de̱vebhya̍śca pi̱tṛbhya̱ ā || tvama̍gna īḍi̱to jā̍tave̱do 'vā̎ḍḍha̱vyāni̍
sura̱bhīṇi̍ kṛ̱tvā | prādā̎ḥ pi̱tṛbhya̍ḥ sva̱dhayā̱ te a̍kṣanna̱ddhi tvaṃ de̍va̱
praya̍tā ha̱vīgͫṣi̍ || māta̍lī ka̱vyairya̱mo aṃgi̍robhi̱rbṛha̱spati̱ṟ
ṛkva̍bhirvāvṛdhā̱naḥ | yāgśca̍ de̱vā vā̍vṛ̱dhurye ca̍ de̱vānthsvāhā̱ṉ
ye sva̱dhayā̱nye ma̍danti |
70 i̱maṃ ya̍ma prasta̱ramā hi sīdāṃgi̍robhiḥ pi̱tṛbhi̍ḥ saṃvidā̱naḥ | ā tvā̱
mantrā̎ḥ kaviśa̱stā va̍hantve̱nā rā̍jan ha̱viṣā̍ mādayasva || aṃgi̍robhi̱rā
ga̍hi ya̱jñiye̍bhi̱ryama̍ vairū̱pairi̱ha mā̍dayasva | viva̍svantagͫ huve̱
yaḥ pi̱tā te̱'smin, ya̱jñe ba̱ṟhiṣyā ni̱ṣadya̍ || aṃgi̍raso naḥ pi̱taro̱
nava̍gvā̱ atha̍rvāṇo̱ bhṛga̍vaḥ so̱myāsa̍ḥ | teṣā̎ṃ va̱yagͫ su̍ma̱tau
ya̱jñiyā̍nā̱mapi̍ bha̱dre sau̍mana̱se syā̍ma
||2.6.12||bha̱vā̱smabhya̱masu̱ṃ
yada̍gne madanti saumana̱sa eka̍ṃ ca
||2.6.12||