prathamakāṇḍe prathamaḥ praśnaḥ 1
1 i̱ṣe tvo̱rje tvā̍ vā̱yava̍ḥ sthopā̱yava̍sstha de̱vo va̍ssavi̱tā prārpa̍yatu̱
śreṣṭha̍tamāya̱ karma̍ṇa̱ ā pyā̍yadhvamaghniyā devabhā̱ga mūrja̍svatī̱ḥ paya̍svatīḥ
pra̱jāva̍tīranamī̱vā a̍ya̱kṣmā mā va̍sste̱na ī̍śata̱ mā'ghaśagͫ̍so ru̱drasya̍
he̱tiḥ pari̍ vo vṛṇaktu dhru̱vā a̱smingopa̍tau syāta ba̱hvīryaja̍mānasya pa̱śūnpā̍hi
|| i̱ṣe trica̍tvārigͫśat
||1.1.1||2 ya̱jñasya̍ gho̱ṣada̍si̱ pratyu̍ṣṭa̱g̱ͫ rakṣa̱ḥ pratyu̍ṣṭā̱ arā̍taya̱ḥ
preyama̍gāddhi̱ṣaṇā̍ ba̱ṟhiraccha̱ manu̍nā kṛ̱tā sva̱dhayā̱ vita̍ṣṭā̱
ta āva̍hanti ka̱vaya̍ḥ pu̱rastā̎dde̱vebhyo̱ juṣṭa̍mi̱ha ba̱ṟhirā̱sade̍
de̱vānā̎ṃ pariṣū̱tama̍si va̱ṟṣavṛ̍ddhamasi̱ deva̍barhi̱rmā tvā̱'nvaṅmā
ti̱ryakparva̍ te rādhyā samācche̱ttā te̱ mā ri̍ṣa̱ndeva̍barhiḥ śa̱tava̍lśa̱ṃ
vi ro̍ha sa̱hasra̍valśā̱
3 vi va̱yagͫ ru̍hema pṛthi̱vyāḥ sa̱ṃpṛca̍ḥ pāhi susa̱ṃbhṛtā̎
tvā̱ sambha̍rā̱myadi̍tyai̱ rāsnā̍'sīndrā̱ṇyai sa̱nnaha̍naṃ pū̱ṣā te̎
gra̱nthiṅgra̍thnātu̱ sa te̱ mā''sthā̱dindra̍sya tvā bā̱hubhyā̱mudya̍cche̱
bṛha̱spate̎rmū̱rdhnā ha̍rāmyu̱rva̍ntari̍kṣa̱manvi̍hi devaṅga̱mama̍si ||
sa̱hasra̍valśā a̱ṣṭātrigͫ̍śacca
||1.1.2||4 śuṃdha̍dhva̱ṃ daivyā̍ya̱ karma̍ṇe devaya̱jyāyai̍ māta̱riśva̍no
gha̱rmo̍'si̱ dyaura̍si pṛthi̱vya̍si vi̱śvadhā̍yā asi para̱meṇa̱ dhāmnā̱
dṛgͫha̍sva̱ mā hvā̱rvasū̍nāmpa̱vitra̍masi śa̱tadhā̍ra̱ṃ vasū̍nāṃ pa̱vitra̍masi
sa̱hasra̍dhāragͫ hu̱taḥ sto̱ko hu̱to dra̱phso̎'gnaye̍ bṛha̱te nākā̍ya̱ svāhā̱
dyāvā̍pṛthi̱vībhyā̱g̱ͫ sā vi̱śvāyu̱ḥ sā vi̱śvavya̍cā̱ḥ sā vi̱śvaka̍rmā̱
sampṛ̍cyadhvamṛtāvarīrū̱rmiṇī̱rmadhu̍mattamā ma̱ndrā dhana̍sya sā̱taye̱ some̍na̱
tvā''ta̍na̱cmīndrā̍ya̱ dadhi̱ viṣṇo̍ ha̱vyagͫ ra̍kṣasva || some̍nā̱ṣṭau ca̍
||1.1.3||5 karma̍ṇe vānde̱vebhya̍ḥ śakeya̱ṃ veṣā̍ya tvā̱ pratyu̍ṣṭa̱g̱ͫ
rakṣa̱ḥ pratyu̍ṣṭā̱ arā̍tayo̱ dhūra̍si̱ dhūrva̱ dhūrva̍nta̱ndhūrva̱
taṃ yo̎'smāndhūrva̍ti̱ tandhū̎rva̱yaṃ va̱yaṃ dhūrvā̍ma̱stvaṃ de̱vānā̍masi̱
sasni̍tama̱ṃ papri̍tama̱ñjuṣṭa̍tama̱ṃ vahni̍tamaṃ deva̱hūta̍ma̱mahru̍tamasi
havi̱rdhāna̱ṃ dṛgͫha̍sva̱ mā hvā̎rmi̱trasya̍ tvā̱ cakṣu̍ṣā̱ prekṣe̱ mā
bhermā saṃvi̍kthā̱ mā tvā̍
6 higͫsiṣamu̱ru vātā̍ya de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱ve̎'śvino̎rbā̱hubhyā̎ṃ
pū̱ṣṇo hastā̎bhyāma̱gnaye̱ juṣṭa̱nnirva̍pāmya̱gnīṣomā̎bhyāmi̱daṃ
de̱vānā̍mi̱damu̍naḥ sa̱ha sphā̱tyai tvā̱ nārā̎tyai̱
suva̍ra̱bhi vikhye̍ṣaṃ vaiśvāna̱raṃ jyoti̱rdṛgͫha̍ntā̱nduryā̱
dyāvā̍pṛthi̱vyoru̱rva̍ntari̍kṣa̱manvi̱hyadi̍tyāstvo̱pasthe̍ sādayā̱myagne̍
ha̱vyagͫ ra̍kṣasva || mātvā̱ ṣaṭca̍tvārigͫśacca |
||1.1.4||7 de̱vo va̍ssavi̱totpu̍nā̱tvacchi̍dreṇa pa̱vitre̍ṇa̱ vaso̱ḥ sūrya̍sya
ra̱śmibhi̱rāpo̍ devīragrepuvo agre gu̱vo'gra̍ i̱maṃ ya̱jñaṃ na̍ya̱tāgre̍
ya̱jñapa̍tindhatta yu̱ṣmānindro̍'vṛṇīta vṛtra̱tūrye̍ yū̱yamindra̍mavṛṇīdhvaṃ
vṛtra̱tūrye̱ prokṣi̍tāḥ sthā̱gnaye̍ vo̱ juṣṭa̱ṃ prokṣā̎mya̱gnīṣomā̎bhyā̱g̱ͫ
śundha̍dhva̱ndaivyā̍ya̱ karma̍ṇe devaya̱jyāyā̱ ava̍dhūta̱g̱ͫ rakṣo'va̍dhūtā̱
arā̍ta̱yo'di̍tyā̱stvaga̍si̱ prati̍ tvā
8 pṛthi̱vī ve̎ttvadhi̱ṣava̍ṇamasi vānaspa̱tyaṃ prati̱
tvā'di̍tyā̱stvagve̎ttva̱gnesta̱nūra̍si vā̱co vi̱sarja̍nande̱vavī̍taye
tvā gṛhṇā̱myadri̍rasi vānaspa̱tyaḥ sa i̱daṃ de̱vebhyo̍ ha̱vyagͫ su̱śami̍
śami̱ṣveṣa̱mā va̱dorja̱mā va̍da dyu̱madva̍data va̱yagͫ sa̍ṃghā̱tañje̎ṣma
va̱ṟṣavṛ̍ddhamasi̱ prati̍ tvā va̱ṟṣavṛ̍ddhaṃvettu̱ parā̍pūta̱g̱ͫ
rakṣa̱ḥ parā̍pūtā̱ arā̍tayo̱ rakṣa̍sāṃ bhā̱go̍'si vā̱yurvo̱ vivi̍naktu de̱vo
va̍ḥ savi̱tā hira̍ṇyapāṇi̱ḥ prati̍ gṛhṇātu || tvā̱ bhā̱ga ekā̍daśa ca |
||1.1.5||9 ava̍dhūta̱g̱ͫ rakṣo'va̍dhūtā̱ arā̍ta̱yo'di̍tyā̱stvaga̍si̱ prati̍tvā
pṛthi̱vī ve̎ttu di̱vasska̍mbha̱nira̍si̱ prati̱ tvā'di̍tyā̱stvagve̎ttu
dhi̱ṣaṇā̍'si parva̱tyā prati̍ tvā di̱vasska̍mbha̱nirve̎ttu dhi̱ṣaṇā̍'si pārvate̱yī
prati̍ tvā parva̱tirve̎ttu de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱ve̎'śvino̎rbā̱hubhyā̎ṃ
pū̱ṣṇo hastā̎bhyā̱madhi̍vapāmi dhā̱nya̍masi dhinu̱hi de̱vānprā̱ṇāya̍ tvā'pā̱nāya̍
tvā vyā̱nāya̍ tvā dī̱rghāmanu̱ prasi̍ti̱māyu̍ṣe dhānde̱vo va̍ssavi̱tā hira̍ṇyapāṇi̱ḥ
prati̍gṛhṇātu || prā̱ṇāya̍tvā̱ pañca̍daśa ca |
||1.1.6||10 dhṛṣṭi̍rasi̱ brahma̍ ya̱cchāpā̎'gne̱'gnimā̱māda̍ñjahi̱ niṣkra̱vyādagͫ̍
se̱dhā de̍va̱yaja̍ṃ vaha̱ nirda̍gdha̱g̱ͫ rakṣo̱ nirda̍gdhā̱ arā̍tayo
dhru̱vama̍si pṛthi̱vīndṛ̱g̱ͫhāyu̍rdṛgͫha pra̱jāndṛgͫ̍ha sajā̱tāna̱smai
yaja̍mānāya̱ paryū̍ha dha̱rtrama̍sya̱ntari̍kṣaṃ dṛgͫha prā̱ṇaṃ dṛgͫ̍hāpā̱naṃ
dṛgͫ̍ha sajā̱tāna̱smai yaja̍mānāya̱ paryū̍ha dha̱ruṇa̍masi̱ diva̍ṃ dṛgͫha̱
cakṣu̍r
11 dṛgͫha̱ śrotra̍ṃ dṛgͫha sajā̱tāna̱smai yaja̍mānāya̱ paryū̍ha̱ dharmā̍'si̱
diśo̍ dṛgͫha̱ yoni̍ṃ dṛgͫha pra̱jāṃ dṛgͫ̍ha sajā̱tāna̱smai yaja̍mānāya̱
paryū̍ha̱ cita̍sstha pra̱jāma̱smai ra̱yima̱smai sa̍jā̱tāna̱smai yaja̍mānāya̱
paryū̍ha̱ bhṛgū̍ṇā̱maṃgi̍rasā̱ṃ tapa̍sā tapyadhva̱ṃ yāni̍ gha̱rme ka̱pālā̎nyupa
ci̱nvanti̍ ve̱dhasa̍ḥ || pū̱ṣṇastānyapi̍ vra̱ta i̍ndravā̱yū vi mu̍ñcatām ||
cakṣu̍ra̱ṣṭāca̍tvārigͫśacca
||1.1.7||12 saṃva̍pāmi̱ samāpo̍ a̱dbhira̍gmata̱ samoṣa̍dhayo̱ rase̍na̱ sagͫ
re̱vatī̱rjaga̍tībhi̱rmadhu̍matī̱rmadhu̍matībhiḥ sṛjyadhvama̱dbhyaḥ pari̱
prajā̍tā sstha̱ sama̱dbhiḥ pṛ̍cyadhva̱ṃ jana̍yatyai tvā̱ saṃyau̎mya̱gnaye̎
tvā̱'gnīṣomā̎bhyāṃ ma̱khasya̱ śiro̍'si gha̱rmo̍'si vi̱śvāyu̍ru̱ru pra̍thasvo̱ru
te̍ ya̱jñapa̍tiḥ prathatā̱ntvaca̍ṅgṛhṇīṣvā̱'ntari̍ta̱g̱ͫ rakṣo̱'ntari̍tā̱
arā̍tayo de̱vastvā̍ savi̱tā śra̍payatu̱ varṣi̍ṣṭhe̱ adhi̱ nāke̱'gniste̍ ta̱nuva̱ṃ
mā'ti̍ dhā̱gagne̍ ha̱vyagͫ ra̍kṣasva̱ sambrahma̍ṇā pṛcyasvaika̱tāya̱ svāhā̎
dvi̱tāya̱ svāhā̎ tri̱tāya̱ svāhā̎ || sa̱vi̱tā dvāvigͫ̍śatiśca
||1.1.8||13 āda̍da̱ indra̍sya bā̱hura̍si̱ dakṣi̍ṇaḥ sa̱hasra̍bhṛṣṭiḥ śa̱tate̍jā
vā̱yura̍si ti̱gmate̍jā̱ḥ pṛthi̍vi devayaja̱nyoṣa̍dhyāste̱ mūla̱ṃ mā
higͫ̍siṣa̱mapa̍hato̱'raru̍ḥ pṛthi̱vyai vra̱jaṃ ga̍ccha go̱sthāna̱ṃ
varṣa̍tu te̱ dyaurba̍dhā̱na de̍va savitaḥ para̱masyā̎ṃ parā̱vati̍ śa̱tena̱
pāśai̱ṟyo̎'smāndveṣṭi̱ yañca̍ va̱yaṃ dvi̱ṣmastamato̱ mā mau̱gapa̍hato̱'raru̍ḥ
pṛthi̱vyai de̍va̱yaja̍nyai vra̱jaṃ
14 ga̍ccha go̱sthāna̱ṃ varṣa̍tu te̱ dyaurba̍dhā̱na de̍va savitaḥ para̱masyā̎ṃ
parā̱vati̍ śa̱tena̱ pāśai̱ṟyo̎'smāndveṣṭi̱ yañca̍ va̱yaṃ dvi̱ṣmastamato̱
mā mau̱gapa̍hato̱'raru̍ḥ pṛthi̱vyā ade̍vayajano vra̱jaṃ ga̍ccha go̱sthāna̱ṃ
varṣa̍tu te̱ dyaurba̍dhā̱na de̍va savitaḥ para̱masyā̎ṃ parā̱vati̍ śa̱tena̱
pāśai̱ṟyo̎'smāndveṣṭi̱ yañca̍ va̱yaṃ dvi̱ṣmastamato̱ mā
15 mau̍ga̱raru̍ste̱ diva̱ṃ mā skā̱ṉ vasa̍vastvā̱ pari̍gṛhṇantu gāya̱treṇa̱
chanda̍sā ru̱drāstvā̱ pari̍gṛhṇantu̱ traiṣṭu̍bhena̱ chanda̍sā''di̱tyāstvā̱
pari̍gṛhṇantu̱ jāga̍tena̱ chanda̍sā de̱vasya̍ savi̱tuḥ sa̱ve karma̍ kṛṇvanti
ve̱dhasa̍ ṛ̱tama̍syṛta̱ sada̍namasyṛta̱ śrīra̍si̱ dhā a̍si sva̱dhā a̍syu̱rvī
cāsi̱ vasvī̍ cāsi pu̱rā krū̱rasya̍ vi̱sṛpo̍ viraphśinnudā̱dāya̍ pṛthi̱vīṃ
jī̱radā̍nu̱ryāmaira̍yañca̱ndrama̍si sva̱dhābhi̱stāndhīrā̍so anu̱dṛśya̍ yajante
|| de̱va̱yaja̍nyaivra̱jaṃ tamato̱mā vi̍rapśi̱nnekā̍daśa ca
||1.1.9||16 pratyu̍ṣṭa̱g̱ͫ rakṣa̱ḥ pratyu̍ṣṭā̱ arā̍tayo̱'gnerva̱steji̍ṣṭhena̱ teja̍sā̱
niṣṭa̍pāmi go̱ṣṭhammā nirmṛ̍kṣaṃ vā̱jina̍ntvā sapatnasā̱hagͫ sammā̎rjmi̱
vāca̍ṃ prā̱ṇaṃ cakṣu̱ḥ śrotra̍ṃ pra̱jāṃ yoni̱ṃ mā nirmṛ̍kṣaṃ vā̱jinī̎ntvā
sapatnasā̱hīgͫ sammā̎rjmyā̱śāsā̍nā saumana̱saṃ pra̱jāgͫ saubhā̎gyanta̱nūm ||
a̱gneranu̍vratā bhū̱tvā sanna̍hye sukṛ̱tāya̱ kam || su̱pra̱jasa̍stvā va̱yagͫ
su̱patnī̱rupa̍
17 sedima || agne̍ sapatna̱dambha̍na̱mada̍bdhāso̱ adā̎bhyam || i̱maṃ viṣyā̍mi̱
varu̍ṇasya̱ pāśa̱ṃ yamaba̍dhnīta savi̱tā su̱śeva̍ḥ || dhā̱tuśca̱ yonau̍
sukṛ̱tasya̍ lo̱ke syo̱naṃ me̍ sa̱ha patyā̍ kṛṇomi || samāyu̍ṣā̱ sampra̱jayā̱
sama̍gne̱ varca̍sā̱ puna̍ḥ || sampatnī̱ patyā̱'haṅga̍cche̱ samā̱tmā ta̱nuvā̱
mama̍ || ma̱hī̱nāṃ payo̱'syoṣa̍dhīnā̱g̱ͫ rasa̱stasya̱ te'kṣī̍yamāṇasya̱ ni
18 rva̍pāmi mahī̱nāṃ payo̱'syoṣa̍dhīnā̱g̱ͫ raso'da̍bdhena tvā̱
cakṣu̱ṣā've̎kṣe suprajā̱stvāya̱ tejo̍'si̱ tejo'nu̱ prehya̱gniste̱ tejo̱ mā vi
nai̍da̱gnerji̱hvā'si̍ su̱bhūrde̱vānā̱ṃ dhāmne̍ dhāmne de̱vebhyo̱ yaju̍ṣeyajuṣe
bhava śu̱krama̍si̱ jyoti̍rasi̱ tejo̍'si de̱vo va̍ssavi̱totpu̍nā̱tvacchi̍dreṇa
pa̱vitre̍ṇa̱ vaso̱ḥ sūrya̍sya ra̱śmibhi̍ḥ śu̱krantvā̍ śu̱krāyā̱ndhāmne̍dhāmne
de̱vebhyo̱ yaju̍ṣeyajuṣe gṛhṇāmi̱ jyoti̍stvā̱ jyoti̍ṣya̱rcistvā̱'rciṣi̱
dhāmne̍dhāmne de̱vebhyo̱ yaju̍ṣeyajuṣe gṛhṇāmi || upa̱nīra̱śmibhi̍ḥ śu̱kragͫ
ṣoḍa̍śa ca
||1.1.10||19 kṛṣṇo̎'syākhare̱ṣṭho̎'gnaye̎ tvā̱ svāhā̱ vedi̍rasi ba̱ṟhiṣe̎ tvā̱ svāhā̍
ba̱ṟhira̍si sru̱gbhyastvā̱ svāhā̍ di̱ve tvā̱'ntari̍kṣāya tvā pṛthi̱vyai tvā̎
sva̱dhā pi̱tṛbhya̱ ūrgbha̍va barhi̱ṣadbhya̍ ū̱rjā pṛ̍thi̱vīṃ ga̍cchata̱
viṣṇo̱ḥ stūpo̱'syūrṇā̎mradasantvā stṛṇāmi svāsa̱sthande̱vebhyo̍ gandha̱rvo̍'si
vi̱śvāva̍su̱rviśva̍smā̱dīṣa̍to̱ yaja̍mānasya pari̱dhiri̱ḍa ī̍ḍi̱ta indra̍sya
bā̱hura̍si̱
20 dakṣi̍ṇo̱ yaja̍mānasya pari̱dhiri̱ḍa ī̍ḍi̱to mi̱trā varu̍ṇau tvottara̱taḥ
pari̍dhattāndhru̱veṇa̱ dharma̍ṇā̱ yaja̍mānasya pari̱dhiri̱ḍa ī̍ḍi̱taḥ sūrya̍stvā
pu̱rastā̎tpātu̱ kasyā̎ścida̱bhiśa̍styā vī̱tiho̎trantvā kave dyu̱manta̱g̱ͫ
sami̍dhīma̱hyagne̍ bṛ̱hanta̍madhva̱re vi̱śo ya̱ntre stho̱ vasū̍nāgͫ
ru̱drāṇā̍mādi̱tyānā̱g̱ͫ sada̍si sīda ju̱hūru̍pa̱bhṛddhru̱vā'si̍ ghṛ̱tācī̱
nāmnā̎ pri̱yeṇa̱ nāmnā̎ pri̱ye sada̍si sīdai̱tā a̍sadanthsukṛ̱tasya̍ lo̱ke
tā vi̍ṣṇo pāhi pā̱hi ya̱jñaṃ pā̱hi ya̱jñapa̍tiṃ pā̱hi māṃ ya̍jña̱niya̎m ||
bā̱hura̍si pri̱ye sada̍si̱ pañca̍daśa ca
||1.1.11||21 bhuva̍namasi̱ vi pra̍tha̱svāgne̱ yaṣṭa̍ri̱dannama̍ḥ || juhvehya̱gnistvā̎ hvayati
devaya̱jyāyā̱ upa̍bhṛ̱dehi̍ de̱vastvā̍ savi̱tā hva̍yati devaya̱jyāyā̱ agnā̍viṣṇū̱
mā vā̱mava̍ kramiṣa̱ṃ vi ji̍hāthā̱ṃ mā mā̱ santā̎ptaṃ lo̱kamme̍ lokakṛtau kṛṇuta̱ṃ
viṣṇo̱ḥ sthāna̍masī̱ta indro̍ akṛṇodvī̱ryā̍ṇi samā̱rabhyo̱rdhvo a̍dhva̱ro
di̍vi̱spṛśa̱mahru̍to ya̱jño ya̱jñapa̍te̱rindrā̍vā̱nthsvāhā̍ bṛ̱hadbhāḥ pā̱hi
mā̎gne̱ duśca̍ritā̱dā mā̱ suca̍rite bhaja ma̱khasya̱ śiro̍'si̱ sañjyoti̍ṣā̱
jyoti̍raṅktām || ahru̍ta̱ eka̍vigͫśatiśca
||1.1.12||22 vāja̍sya mā prasa̱veno̎dgrā̱bheṇoda̍grabhīt || athā̍ sa̱patnā̱g̱ͫ indro̍
me nigrā̱bheṇādha̍rāgͫ akaḥ || u̱dgrā̱bhaṃ ca̍ nigrā̱bhaṃ ca̱ brahma̍ de̱vā
a̍vīvṛdhan || athā̍ sa̱patnā̍nindrā̱gnī me̍ viṣū̱cīnā̱n vya̍syatām || vasu̍bhyastvā
ru̱drebhya̍stvā''di̱tyebhya̍stvā̱ktagͫ rihā̍ṇā vi̱yantu̱ vaya̍ḥ || pra̱jāṃ yoni̱ṃ
mā nirmṛ̍kṣa̱mā pyā̍yantā̱māpa̱ oṣa̍dhayo ma̱rutā̱ṃ pṛṣa̍tayasstha̱ diva̍ṃ
23 gaccha̱ tato̍ no̱ vṛṣṭi̱mera̍ya || ā̱yu̱ṣpā a̍gne̱'syāyu̍rme pāhi
cakṣu̱ṣpā a̍gne'si̱ cakṣu̍rme pāhi dhru̱vā'si̱ yaṃ pa̍ri̱dhiṃ pa̱ryadha̍tthā̱
agne̍ deva pa̱ṇibhi̍rvī̱yamā̍ṇaḥ || tanta̍ e̱tamanu̱ joṣa̍ṃ bharāmi̱ nede̱ṣa
tvada̍pace̱tayā̍tai ya̱jñasya̱ pātha̱ upa̱ sami̍tagͫ sa2gͫsrā̱vabhā̍gāḥ
sthe̱ṣā bṛ̱hanta̍ḥ prastare̱ṣṭhā ba̍rhi̱ṣada̍śca
24 de̱vā i̱māṃ vāca̍ma̱bhi viśve̍ gṛ̱ṇanta̍ ā̱sadyā̱smin ba̱ṟhiṣi̍
mādayadhvama̱gnervā̱mapa̍nnagṛhasya̱ sada̍si sādayāmi su̱mnāya̍ sumninī su̱mne mā̍
dhattandhu̱ri dhu̱ryau̍ pāta̱magne̍'dabdhāyo'śītatano pā̱hi mā̱'dya di̱vaḥ pā̱hi
prasi̍tyai pā̱hi duri̍ṣṭyai pā̱hi du̍radma̱nyai pā̱hi duśca̍ritā̱davi̍ṣannaḥ
pi̱tuṅkṛ̍ṇu su̱ṣadā̱ yoni̱gg̱ svāhā̱ devā̍ gātuvido gā̱tuṃ vi̱tvā gā̱tumi̍ta̱
mana̍sa spata i̱manno̍ deva de̱veṣu̍ ya̱jña2gͫ svāhā̍ vā̱ci svāhā̱ vāte̍
dhāḥ || diva̍ñca vi̱tvā gā̱tuṃ trayo̍daśa ca
||1.1.13||25 u̱bhā vā̍mindrāgnī āhu̱vadhyā̍ u̱bhā rādha̍saḥ sa̱ha mā̍da̱yadhyai̎ || u̱bhā
dā̱tārā̍vi̱ṣāgͫ ra̍yī̱ṇāmu̱bhā vāja̍sya sā̱taye̍ huve vām || aśra̍va̱g̱ͫ
hi bhū̍ri̱dāva̍ttarā vā̱ṃ vijā̍māturu̱ta vā̍ ghā syā̱lāt || athā̱ soma̍sya̱
praya̍tī yu̱vabhyā̱mindrā̎gnī̱ stoma̍ṃ janayāmi̱ navya̎m || indrā̎gnī nava̱tiṃ puro̍
dā̱sapa̍tnī radhūnutam || sā̱kameke̍na̱ karma̍ṇā || śuci̱nnu stoma̱nnava̍jāta
ma̱dyendrā̎gnī vṛtrahaṇā ju̱ṣethā̎m ||
26 u̱bhā hi vāgͫ̍ su̱havā̱ joha̍vīmi̱ tā vājagͫ̍ sa̱dya u̍śa̱te dheṣṭhā̎
|| va̱yamu̍ tvā pathaspate̱ ratha̱nna vāja̍sātaye || dhi̱ye pū̍ṣannayujmahi ||
pa̱thaspa̍tha̱ḥ pari̍patiṃ vaca̱syā kāme̍na kṛ̱to a̱bhyā̍naḍa̱rkam || sa no̍
rāsacchu̱rudha̍śca̱ndrāgrā̱ dhiya̍ndhiyagͫ sīṣadhāti̱ pra pū̱ṣā || kṣetra̍sya̱
pati̍nā va̱yagͫ hi̱tene̍va jayāmasi || gāmaśva̍ṃ poṣayi̱tnvā sa no̍
27 mṛḍātī̱dṛśe̎ || kṣetra̍sya pate̱ madhu̍mantamū̱rmiṃ dhe̱nuri̍va̱ payo̍
a̱smāsu̍ dhukṣva || ma̱dhu̱ścuta̍ṅghṛ̱tami̍va̱ supū̍tamṛ̱tasya̍ na̱ḥ pata̍yo
mṛḍayantu || agne̱ naya̍ su̱pathā̍ rā̱ye a̱smān, viśvā̍ni deva va̱yunā̍ni vi̱dvān ||
yu̱yo̱dhya̍smajju̍hurā̱ṇameno̱ bhūyi̍ṣṭhānte̱ nama̍ uktiṃ vidhema || ā de̱vānā̱mapi̱
panthā̍maganma̱ yaccha̱knavā̍ma̱ tadanu̱ pravo̍ḍhum || a̱gnirvi̱dvānthsa ya̍jā̱
28 thsedu̱ hotā̱ so a̍dhva̱rānthsa ṛ̱tūnka̍lpayāti || yadvāhi̍ṣṭha̱ntada̱gnaye̍
bṛ̱hada̍rca vibhāvaso || mahi̍ṣīva̱ tvadra̱yistvadvājā̱ udī̍rate || agne̱ tvaṃ
pā̍rayā̱ navyo̍ a̱smānthsva̱stibhi̱rati̍ du̱rgāṇi̱ viśvā̎ || pūśca̍ pṛ̱thvī
ba̍hu̱lā na̍ u̱rvī bhavā̍ to̱kāya̱ tana̍yāya̱ śaṃyoḥ || tvama̍gne vrata̱pā
a̍si de̱va ā martye̱ṣvā || tvaṃ ya̱jñeṣvīḍya̍ḥ || yadvo̍ va̱yaṃ pra̍mi̱nāma̍
vra̱tāni̍ vi̱duṣā̎ndevā̱ avi̍duṣṭarāsaḥ || a̱gniṣṭadviśva̱mā pṛ̍ṇāti
vi̱dvān, yebhi̍rde̱vāgͫ ṛ̱tubhi̍ḥ ka̱lpayā̍ti || ju̱ṣethā̱mā sa no̍ yajā̱dā
trayo̍vigͫśatiśca
||1.1.14||prathamakāṇḍe dvitīyaḥ praśnaḥ 2
1 āpa̍ undantu jī̱vase̍ dīrghāyu̱tvāya̱ varca̍sa̱ oṣa̍dhe̱
trāya̍svaina̱gg̱ svadhi̍te̱ mainagͫ̍ higͫsīrdeva̱śrūre̱tāni̱ pra va̍pe
sva̱styutta̍rāṇyaśī̱yā''po̍ a̱smānmā̱tara̍ḥ śundhantu ghṛ̱tena̍ no
ghṛta̱puva̍ḥ punantu̱ viśva̍ma̱smatpra va̍hantu ri̱pramudā̎bhya̱ḥ śuci̱rā
pū̱ta e̍mi̱ soma̍sya ta̱nūra̍si ta̱nuva̍ṃ me pāhi mahī̱nāṃ payo̍'si varco̱dhā
a̍si̱ varco̱
2 mayi̍ dhehi vṛ̱trasya̍ ka̱nīni̍kā'si cakṣu̱ṣpā a̍si̱ cakṣu̍rme pāhi
ci̱tpati̍stvā punātu vā̱kpati̍stvā punātu de̱vastvā̍ savi̱tā pu̍nā̱tvacchi̍dreṇa
pa̱vitre̍ṇa̱ vaso̱ḥ sūrya̍sya ra̱śmibhi̱stasya̍ te pavitrapate pa̱vitre̍ṇa̱
yasmai̱ kaṃ pu̱ne taccha̍keya̱mā vo̍ devāsa īmahe̱ satya̍dharmāṇo adhva̱re yadvo̍
devāsa āgu̱re yajñi̍yāso̱ havā̍maha̱ indrā̎gnī̱ dyāvā̍pṛthivī̱ āpa̍ oṣadhī̱stvaṃ
dī̱kṣāṇā̱madhi̍patirasī̱ha mā̱ santa̍ṃ pāhi || varca̍ oṣadhīra̱ṣṭau ca̍
||1.2.1||3 ākū̎tyai pra̱yuje̱'gnaye̱ svāhā̍ me̱dhāyai̱ mana̍se̱'gnaye̱ svāhā̍
dī̱kṣāyai̱ tapa̍se̱'gnaye̱ svāhā̱ sara̍svatyai pū̱ṣṇe̎'gnaye̱ svāhā''po̍
devīrbṛhatīrviśvaśambhuvo̱ dyāvā̍pṛthi̱vī u̱rva̍ntari̍kṣaṃ bṛha̱spati̍rno
ha̱viṣā̍ vṛdhātu̱ svāhā̱ viśve̍ de̱vasya̍ ne̱turmarto̍'vṛṇīta sa̱khyaṃ viśve̍
rā̱ya i̍ṣudhyasi dyu̱mnaṃ vṛ̍ṇīta pu̱ṣyase̱ svāha̍rksā̱mayo̱ḥ śilpe̎ stha̱ste
vā̱mā ra̍bhe̱ te mā̍
4 pāta̱mā'sya ya̱jñasyo̱dṛca̍ i̱māṃ dhiya̱g̱ͫ śikṣa̍māṇasya deva̱
kratu̱ṃ dakṣa̍ṃ varuṇa̱ sagͫśi̍śādhi̱ yayā'ti̱ viśvā̍ duri̱tā tare̍ma
su̱tarmā̍ṇa̱madhi̱ nāvagͫ̍ ruhe̱morga̍syāṅgira̱syūrṇa̍mradā̱ ūrja̍ṃ me yaccha
pā̱hi mā̱ mā mā̍ higͫsī̱rviṣṇo̱ḥ śarmā̍si̱ śarma̱ yaja̍mānasya̱ śarma̍
me yaccha̱ nakṣa̍trāṇāṃ mā'tīkā̱śāt pā̱hīndra̍sya̱ yoni̍rasi̱
5 mā mā̍ higͫsīḥ kṛ̱ṣyai tvā̍ susa̱syāyai̍ supippa̱lābhya̱stvauṣa̍dhībhyaḥ
sūpa̱sthā de̱vo vana̱spati̍rū̱rdhvo mā̍ pā̱hyodṛca̱ḥ svāhā̍ ya̱jñaṃ mana̍sā̱
svāhā̱ dyāvā̍pṛthi̱vībhyā̱g̱ svāho̱rora̱ntari̍kṣā̱thsvāhā̍ ya̱jñaṃ vātā̱dā
ra̍bhe || mā̱ yoni̍rasi tri̱g̱ͫśacca̍
||1.2.2||6 daivī̱ṃ dhiya̍ṃ manāmahe sumṛḍī̱kāma̱bhiṣṭa̍ye varco̱dhāṃ ya̱jñavā̍hasagͫ
supā̱rā no̍ asa̱dvaśe̎ | ye de̱vā mano̍jātā mano̱yuja̍ḥ su̱dakṣā̱ dakṣa̍pitāra̱ste
na̍ḥ pāntu̱ te no̍'vantu̱ tebhyo̱ nama̱stebhya̱ḥ svāhā'gne̱ tvagͫ su jā̍gṛhi
va̱yagͫ su ma̍ndiṣīmahi gopā̱ya na̍ḥ sva̱staye̎ pra̱budhe̍ na̱ḥ puna̍rdadaḥ |
tvama̍gne vrata̱pā a̍si de̱va ā martye̱ṣvā | tvaṃ
7 ya̱jñeṣvīḍya̍ḥ || viśve̍ de̱vā a̱bhi mā mā'va̍vṛtran pū̱ṣā sa̱nyā somo̱
rādha̍sā de̱vaḥ sa̍vi̱tā vaso̎rvasu̱dāvā̱ rāsveya̍thso̱mā''bhūyo̍ bhara̱ mā
pṛ̱ṇanpū̱rtyā vi rā̍dhi̱ mā'hamāyu̍ṣā ca̱ndrama̍si̱ mama̱ bhogā̍ya bhava̱
vastra̍masi̱ mama̱ bhogā̍ya bhavo̱srā'si̱ mama̱ bhogā̍ya bhava̱ hayo̍'si̱ mama̱
bhogā̍ya bhava̱
8 chāgo̍'si̱ mama̱ bhogā̍ya bhava me̱ṣo̍'si̱ mama̱ bhogā̍ya bhava vā̱yave̎
tvā̱ varu̍ṇāya tvā̱ nirṛ̍tyai tvā ru̱drāya̍ tvā̱ devī̍rāpo apāṃ napā̱dya
ū̱rmirha̍vi̱ṣya̍ indri̱yāvā̎nma̱dinta̍ma̱staṃ vo̱ mā'va̍kramiṣa̱macchi̍nna̱ṃ
tantu̍ṃ pṛthi̱vyā anu̍ geṣaṃ bha̱drāda̱bhi śreya̱ḥ prehi̱ bṛha̱spati̍ḥ pura
e̱tā te̍ a̱stvathe̱mava̍ sya̱ vara̱ ā pṛ̍thi̱vyā ā̱re śatrū̎n kṛṇuhi̱
sarva̍vīra̱ edama̍ganma deva̱yaja̍naṃ pṛthi̱vyā viśve̍ de̱vā yadaju̍ṣanta̱
pūrva̍ ṛksā̱mābhyā̱ṃ yaju̍ṣā sa̱ntara̍nto rā̱yaspoṣe̍ṇa̱ sami̱ṣā ma̍dema ||
ā tvagͫ hayo̍'si̱ mama̱ bhogā̍ya bhava sya̱ pañca̍vigͫśatiśca
||1.2.3||9 i̱yaṃ te̍ śukra ta̱nūri̱daṃ varca̱stayā̱ saṃ bha̍va̱ bhrāja̍ṃ gaccha̱
jūra̍si dhṛ̱tā mana̍sā̱ juṣṭā̱ viṣṇa̍ve̱ tasyā̎ste sa̱tyasa̍vasaḥ prasa̱ve
vā̱co ya̱ntrama̍śīya̱ svāhā̍ śu̱krama̍sya̱mṛta̍masi vaiśvade̱vagͫ ha̱viḥ
sūrya̍sya̱ cakṣu̱rā'ru̍hama̱gnera̱kṣṇaḥ ka̱nīni̍kā̱ṃ yadeta̍śebhi̱rīya̍se̱
bhrāja̍māno vipa̱ścitā̱ cida̍si ma̱nā'si̱ dhīra̍si̱ dakṣi̍ṇā
10 si ya̱jñiyā̍'si kṣa̱triyā̱'syadi̍tirasyubha̱yata̍ḥ śīrṣṇī̱ sā na̱ḥ
suprā̍cī̱ supra̍tīcī̱ saṃ bha̍va mi̱trastvā̍ pa̱di ba̍dhnātu pū̱ṣā'dhva̍naḥ
pā̱tvindrā̱yādhya̍kṣā̱yānu̍ tvā mā̱tā ma̍nyatā̱manu̍ pi̱tā'nu̱ bhrātā̱
saga̱rbhyo'nu̱ sakhā̱ sayū̎thya̱ḥ sā de̍vi de̱vamacche̱hīndrā̍ya̱ somagͫ̍
ru̱drastvā''va̍rtayatu mi̱trasya̍ pa̱thā sva̱sti soma̍sakhā̱ puna̱rehi̍ sa̱ha
ra̱yyā || dakṣi̍ṇā̱ soma̍sakhā̱ pañca̍ ca
||1.2.4||11 vasvya̍si ru̱drā'syadi̍tirasyādi̱tyā'si̍ śu̱krā'si̍ ca̱ndrā'si̱
bṛha̱spati̍stvā su̱mne ra̍ṇvatu ru̱dro vasu̍bhi̱rā ci̍ketu pṛthi̱vyāstvā̍
mū̱rdhannā ji̍gharmi deva̱yaja̍na̱ iḍā̍yāḥ pa̱de ghṛ̱tava̍ti̱ svāhā̱
pari̍likhita̱g̱ͫ rakṣa̱ḥ pari̍likhitā̱ arā̍taya i̱dama̱hagͫ rakṣa̍so grī̱vā
api̍ kṛntāmi̱ yo̎'smān dveṣṭi̱ yaṃ ca̍ va̱yaṃ dvi̱ṣma i̱dama̍sya grī̱vā
12 api̍ kṛntāmya̱sme rāya̱stve rāya̱stote̱ rāya̱ḥ saṃ de̍vi de̱vyorvaśyā̍ paśyasva̱
tvaṣṭī̍matī te sapeya su̱retā̱ reto̱ dadhā̍nā vī̱raṃ vi̍deya̱ tava̍ sa̱ṃdṛśi̱
mā'hagͫ rā̱yaspoṣe̍ṇa̱ vi yo̍ṣam || a̱sya̱ grī̱vā ekā̱nnatri̱g̱ͫśacca̍
||1.2.5||13 a̱g̱ͫśunā̍ te a̱g̱ͫśuḥ pṛ̍cyatā̱ṃ paru̍ṣā̱ paru̍rga̱ndhaste̱
kāma̍mavatu̱ madā̍ya̱ raso̱ acyu̍to̱'mātyo̍'si śu̱kraste̱ graho̱'bhi
tyaṃ de̱vagͫ sa̍vi̱tāra̍mū̱ṇyo̎ḥ ka̱vikra̍tu̱marcā̍mi sa̱tyasa̍vasagͫ
ratna̱dhāma̱bhi pri̱yaṃ ma̱timū̱rdhvā yasyā̱mati̱rbhā adi̍dyuta̱thsavī̍mani̱
hira̍ṇyapāṇiramimīta su̱kratu̍ḥ kṛ̱pā suva̍ḥ | pra̱jābhya̍stvā prā̱ṇāya̍ tvā
vyā̱nāya̍ tvā pra̱jāstvamanu̱ prāṇi̍hi pra̱jāstvāmanu̱ prāṇa̍ntu || anu̍ sa̱pta ca̍
||1.2.6||14 soma̍ṃ te krīṇā̱myūrja̍svanta̱ṃ paya̍svantaṃ vī̱ryā̍vantamabhimāti̱ṣāhagͫ̍
śu̱kraṃ te̍ śu̱kreṇa̍ krīṇāmi ca̱ndraṃ ca̱ndreṇā̱mṛta̍ma̱mṛte̍na
sa̱myatte̱ gora̱sme ca̱ndrāṇi̱ tapa̍sasta̱nūra̍si pra̱jāpa̍te̱rvarṇa̱stasyā̎ste
sahasrapo̱ṣaṃ puṣya̍ntyāścara̱meṇa̍ pa̱śunā̎ krīṇāmya̱sme te̱ bandhu̱rmayi̍
te̱ rāya̍ḥ śrayantāma̱sme jyoti̍ḥ somavikra̱yiṇi̱ tamo̍ mi̱tro na̱ ehi̱
sumi̍tradhā̱ indra̍syo̱ru mā vi̍śa̱ dakṣi̍ṇamu̱śannu̱śantagg̍ syo̱naḥ
syo̱nagg svāna̱ bhrājāṅghā̍re̱ bambhā̍re̱ hasta̱ suha̍sta̱ kṛśā̍nave̱te va̍ḥ
soma̱kraya̍ṇā̱stānra̍kṣadhva̱ṃ mā vo̍ dabhan || ū̱ruṃ dvāvigͫ̍śatiśca || 1| 2|| 7||
15 udāyu̍ṣā svā̱yuṣodoṣa̍dhīnā̱g̱ͫ rase̱notpa̱rjanya̍sya̱
śuṣme̱ṇoda̍sthāma̱mṛtā̱g̱ͫ anu̍ | u̱rva̍ntari̍kṣa̱manvi̱hyadi̍tyā̱ḥ
sado̱'syadi̍tyā̱ḥ sada̱ āsī̱dāsta̍bhnā̱ddyāmṛ̍ṣa̱bho a̱ntari̍kṣa̱mami̍mīta
vari̱māṇa̍ṃ pṛthi̱vyā āsī̍da̱dviśvā̱ bhuva̍nāni sa̱mrāḍviśvettāni̱ varu̍ṇasya
vra̱tāni̱ vane̍ṣu̱ vya̍ntari̍kṣaṃ tatāna̱ vāja̱marva̍thsu̱ payo̍ aghni̱yāsu̍
hṛ̱thsu
16 kratu̱ṃ varu̍ṇo vi̱kṣva̍gniṃ di̱vi sūrya̍madadhā̱thsoma̱madrā̱vudu̱tyaṃ
jā̱tave̍dasaṃ de̱vaṃ va̍hanti ke̱tava̍ḥ | dṛ̱śe viśvā̍ya̱ sūrya̎m || usrā̱veta̍ṃ
dhūrṣāhāvana̱śrū avī̍rahaṇau brahma̱coda̍nau̱ varu̍ṇasya̱ skambha̍namasi̱
varu̍ṇasya skambha̱sarja̍namasi̱ pratya̍sto̱ varu̍ṇasya̱ pāśa̍ḥ || hṛ̱thsu
pañca̍trigͫśacca
||1.2.8||17 pracya̍vasva bhuvaspate̱ viśvā̎nya̱bhi dhāmā̍ni̱ mā tvā̍ paripa̱rī vi̍da̱nmā
tvā̍ paripa̱nthino̍ vida̱nmā tvā̱ vṛkā̍ aghā̱yavo̱ mā ga̍ndha̱rvo vi̱śvāva̍su̱rā
da̍ghacchye̱no bhū̱tvā parā̍ pata̱ yaja̍mānasya no gṛ̱he de̱vaiḥ sagg̍skṛ̱taṃ
yaja̍mānasya sva̱styaya̍nya̱syapi̱ panthā̍magasmahi svasti̱gāma̍ne̱hasa̱ṃ yena̱
viśvā̱ḥ pari̱ dviṣo̍ vṛ̱ṇakti̍ vi̱ndate̱ vasu̱ namo̍ mi̱trasya̱ varu̍ṇasya̱
cakṣa̍se ma̱ho de̱vāya̱ tadṛ̱tagͫ sa̍paryata dūre̱dṛśe̍ de̱vajā̍tāya
ke̱tave̍ di̱vaspu̱trāya̱ sūryā̍ya śagͫsata̱ varu̍ṇasya̱ skambha̍namasi̱
varu̍ṇasya skambha̱sarja̍nama̱syunmu̍kto̱ varu̍ṇasya̱ pāśa̍ḥ || mi̱trasya̱
trayo̍vigͫśatiśca
||1.2.9||18 a̱gnerā̍ti̱thyama̍si̱ viṣṇa̍ve tvā̱ soma̍syā''ti̱thyama̍si̱ viṣṇa̍ve̱
tvā'ti̍therāti̱thyama̍si̱ viṣṇa̍ve tvā̱'gnaye̎ tvā rāyaspoṣa̱dāvnne̱ viṣṇa̍ve
tvā śye̱nāya̍ tvā soma̱bhṛte̱ viṣṇa̍ve tvā̱ yā te̱ dhāmā̍ni ha̱viṣā̱ yaja̍nti̱
tā te̱ viśvā̍ pari̱bhūra̍stu ya̱jñaṃ ga̍ya̱sphāna̍ḥ pra̱tara̍ṇaḥ su̱vīro'vī̍rahā̱
pra ca̍rā soma̱ duryā̱nadi̍tyā̱ḥ sado̱'syadi̍tyā̱ḥ sada̱ ā
19 sī̍da̱ varu̍ṇo'si dhṛ̱tavra̍to vāru̱ṇama̍si śa̱ṃyorde̱vānāgͫ̍ sa̱khyānmā
de̱vānā̍ma̱pasa̍śchithsma̱hyāpa̍taye tvā gṛhṇāmi̱ pari̍pataye tvā gṛhṇāmi̱
tanū̱naptre̎ tvā gṛhṇāmi śākva̱rāya̍ tvā gṛhṇāmi̱ śakma̱nnoji̍ṣṭhāya
tvā gṛhṇā̱myanā̍dhṛṣṭamasyanādhṛ̱ṣyaṃ de̱vānā̱mojo̍'bhiśasti̱pā
a̍nabhiśaste̱'nyamanu̍ me dī̱kṣāṃ dī̱kṣāpa̍tirmanyatā̱manu̱
tapa̱stapa̍spati̱rañja̍sā sa̱tyamupa̍ geṣagͫ suvi̱te mā̍dhāḥ || ā maika̍ṃ ca
||1.2.10||20 a̱g̱ͫśuragͫ̍śuste deva so̱mā''pyā̍yatā̱mindrā̍yaikadhana̱vida̱ ā
tubhya̱mindra̍ḥ pyāyatā̱mā tvamindrā̍ya pyāya̱svā''pyā̍yaya̱ sakhī̎nthsa̱nyā
me̱dhayā̎ sva̱sti te̍ deva soma su̱tyāma̍śī̱yeṣṭā̱ rāya̱ḥ preṣe
bhagā̍ya̱rtamṛ̍tavā̱dibhyo̱ namo̍ di̱ve nama̍ḥ pṛthi̱vyā agne̎ vratapate̱
tvaṃ vra̱tānā̎ṃ vra̱tapa̍tirasi̱ yā mama̍ ta̱nūre̱ṣā sā tvayi̱
21 yā tava̍ ta̱nūri̱yagͫ sā mayi̍ sa̱ha nau̎ vratapate vra̱tino̎rvra̱tāni̱ yā
te̍ agne̱ rudri̍yā ta̱nūstayā̍ naḥ pāhi̱ tasyā̎ste̱ svāhā̱ yā te̍ agne'yāśa̱yā
ra̍jāśa̱yā ha̍rāśa̱yā ta̱nūrvarṣi̍ṣṭhā gahvare̱ṣṭhograṃ vaco̱ apā̍vadhīṃ
tve̱ṣaṃ vaco̱ apā̍vadhī̱g̱ svāhā̎ || tvayi̍ catvāri̱g̱ͫśacca̍
||1.2.11||22 vi̱ttāya̍nī me'si ti̱ktāya̍nī me̱'syava̍tānmā nāthi̱tamava̍tānmā vyathi̱taṃ
vi̱dera̱gnirnabho̱ nāmāgne̍ aṅgiro̱ yo̎'syāṃ pṛ̍thi̱vyāmasyāyu̍ṣā̱ nāmnehi̱
yatte'nā̍dhṛṣṭa̱ṃ nāma̍ ya̱jñiya̱ṃ tena̱ tvā''da̱dhe'gne̍ aṅgiro̱ yo
dvi̱tīya̍syāṃ tṛ̱tīya̍syāṃ pṛthi̱vyāmasyāyu̍ṣā̱ nāmnehi̱ yatte'nā̍dhṛṣṭa̱ṃ
nāma̍
23 ya̱jñiya̱ṃ tena̱ tvā''da̍dhe si̱g̱ͫhīra̍si mahi̱ṣīra̍syu̱ru
pra̍thasvo̱ru te̍ ya̱jñapa̍tiḥ prathatāṃ dhru̱vā'si̍ de̱vebhya̍ḥ śundhasva
de̱vebhya̍ḥ śumbhasvendra gho̱ṣastvā̱ vasu̍bhiḥ pu̱rastā̎tpātu̱ mano̍javāstvā
pi̱tṛbhi̍rdakṣiṇa̱taḥ pā̍tu̱ prace̍tāstvā ru̱draiḥ pa̱śvātpā̍tu vi̱śvaka̍rmā
tvā''di̱tyairu̍ttara̱taḥ pā̍tu si̱g̱ͫhīra̍si sapatnasā̱hī svāhā̍ si̱g̱ͫhīra̍si
suprajā̱vani̱ḥ svāhā̍ si̱g̱ͫhī
24 ra̍si rāya̱spoṣa̱vani̱ḥ svāhā̍ si̱g̱ͫhīra̍syāditya̱vani̱ḥ svāhā̍
si̱g̱ͫhīra̱syā va̍ha de̱vānde̍vaya̱te yaja̍mānāya̱ svāhā̍ bhū̱tebhya̍stvā
vi̱śvāyu̍rasi pṛthi̱vīṃ dṛgͫ̍ha dhruva̱kṣida̍sya̱ntari̍kṣaṃ
dṛgͫhācyuta̱kṣida̍si̱ diva̍ṃ dṛgͫhā̱gnerbhasmā̎sya̱gneḥ purī̍ṣamasi ||
nāma̍ suprajā̱vani̱ḥ svāhā̍ si̱g̱ͫhīḥ pañca̍trigͫśacca
||1.2.12||25 yu̱ñjate̱ mana̍ u̱ta yu̍ñjate̱ dhiyo̱ viprā̱ vipra̍sya bṛha̱to vi̍pa̱ścita̍ḥ
| vi hotrā̍ dadhe vayunā̱ videka̱ inma̱hī de̱vasya̍ savi̱tuḥ pari̍ṣṭutiḥ ||
su̱vāgde̍va̱ duryā̱g̱ͫ ā va̍da deva̱śrutau̍ de̱veṣvā gho̍ṣethā̱mā no̍
vī̱ro jā̍yatāṃ karma̱ṇyo̍ yagͫ sarve̍'nu̱jīvā̍ma̱ yo ba̍hū̱nāmasa̍dva̱śī |
i̱daṃ viṣṇu̱rvi ca̍krame tre̱dhā ni da̍dhe pa̱dam | samū̍ḍhamasya
26 pāgͫsu̱ra irā̍vatī dhenu̱matī̱ hi bhū̱tagͫ sū̍yava̱sinī̱ mana̍ve yaśa̱sye̎
| vya̍skabhnā̱droda̍sī̱ viṣṇu̍re̱te dā̱dhāra̍ pṛthi̱vīma̱bhito̍ ma̱yūkhai̎ḥ ||
prācī̱ preta̍madhva̱raṃ ka̱lpaya̍ntī ū̱rdhvaṃ ya̱jñaṃ na̍yata̱ṃ mā jī̎hvarata̱matra̍
ramethā̱ṃ varṣma̍npṛthi̱vyā di̱vo vā̍ viṣṇavu̱ta vā̍ pṛthi̱vyā ma̱ho vā̍
viṣṇavu̱ta vā̱'ntari̍kṣā̱ddhastau̍ pṛṇasva ba̱hubhi̍rvasa̱vyai̍rā pra ya̍ccha̱
27 dakṣi̍ṇā̱dota sa̱vyāt | viṣṇo̱rnuka̍ṃ vī̱ryā̍ṇi̱ pra vo̍ca̱ṃ yaḥ
pārthi̍vāni vima̱me rajāgͫ̍si̱ yo aska̍bhāya̱dutta̍ragͫ sa̱dhastha̍ṃ
vicakramā̱ṇastre̱dhoru̍gā̱yo viṣṇo̍ ra̱rāṭa̍masi̱ viṣṇo̎ḥ pṛ̱ṣṭhama̍si̱
viṣṇo̱ḥ śñaptre̎ stho̱ viṣṇo̱ḥ syūra̍si̱ viṣṇo̎rdhru̱vama̍si vaiṣṇa̱vama̍si̱
viṣṇa̍ve tvā || a̱sya̱ ya̱cchaikā̱nnaca̍tvāri̱g̱ͫśacca̍
||1.2.13||28 kṛ̱ṇu̱ṣva pāja̱ḥ prasi̍ti̱ṃ na pṛ̱thvīṃ yā̱hi rāje̱ vāma̍vā̱g̱ͫ ibhe̍na |
tṛ̱ṣvīmanu̱ prasi̍tiṃ drūṇā̱no'stā̍si̱ vidhya̍ra̱kṣasa̱stapi̍ṣṭhaiḥ || tava̍
bhra̱māsa̍ āśu̱yā pa̍ta̱ntyanu̍ spṛśa dhṛṣa̱tā śośu̍cānaḥ | tapūg̍ṣyagne
ju̱hvā̍ pata̱ṅgānasa̍ṃdito̱ vi sṛ̍ja̱ viṣva̍gu̱lkāḥ || prati̱ spaśo̱ vi sṛ̍ja̱
tūrṇi̍tamo̱ bhavā̍ pā̱yurvi̱śo a̱syā ada̍bdhaḥ | yo no̍ dū̱re a̱ghaśagͫ̍so̱
29 yo antyagne̱ māki̍ṣṭe̱ vyathi̱rā da̍dharṣīt | uda̍gne tiṣṭha̱ pratyā''
ta̍nuṣva̱ nya̍mitrāgͫ̍ oṣatāttigmahete | yo no̱ arā̍tigͫ samidhāna
ca̱kre nī̱cā taṃ dha̍kṣyata̱ saṃ na śuṣka̎m || ū̱rdhvo bha̍va̱ prati̍
vi̱dhyādhya̱smadā̱viṣkṛ̍ṇuṣva̱ daivyā̎nyagne | ava̍ sthi̱rā ta̍nuhi yātu̱jūnā̎ṃ
jā̱mimajā̍mi̱ṃ pra mṛ̍ṇīhi̱ śatrūn̍ || sa te̍
30 jānāti suma̱tiṃ ya̍viṣṭha̱ ya īva̍te̱ brahma̍ṇe gā̱tumaira̍t | viśvā̎nyasmai
su̱dinā̍ni rā̱yo dyu̱mnānya̱ṟyo viduro̍ a̱bhi dyau̎t || seda̍gne astu su̱bhaga̍ḥ
su̱dānu̱ryastvā̱ nitye̍na ha̱viṣā̱ ya u̱kthaiḥ | piprī̍ṣati̱ sva āyu̍ṣi duro̱ṇe
viśveda̍smai su̱dinā̱ sā'sa̍di̱ṣṭiḥ || arcā̍mi te suma̱tiṃ ghoṣya̱rvākhsaṃ te̍
vā̱vātā̍ jaratāmi̱
31 yaṅgīḥ | svaśvā̎stvā su̱rathā̍ marjayemā̱sme kṣa̱trāṇi̍ dhāraye̱ranu̱ dyūn ||
i̱ha tvā̱ bhūryā ca̍re̱dupa̱ tmandoṣā̍vastardīdi̱vāgͫsa̱manu̱ dyūn | kīḍa̍ntastvā
su̱mana̍saḥ sapemā̱bhi dyu̱mnā ta̍sthi̱vāgͫso̱ janā̍nām || yastvā̱ svaśva̍ḥ
suhira̱ṇyo a̍gna upa̱yāti̱ vasu̍matā̱ rathe̍na | tasya̍ trā̱tā bha̍vasi̱ tasya̱
sakhā̱ yasta̍ āti̱thyamā̍nu̱ṣagjujo̍ṣat || ma̱ho ru̍jāmi
32 ba̱ndhutā̱ vaco̍bhi̱stanmā̍ pi̱turgota̍mā̱danvi̍yāya || tvaṃ no̍ a̱sya
vaca̍saścikiddhi̱ hota̍ryaviṣṭha sukrato̱ damū̍nāḥ || asva̍pnajasta̱raṇa̍yaḥ
su̱śevā̱ ata̍ndrāso'vṛ̱kā aśra̍miṣṭhāḥ | te pā̱yava̍ḥ sa̱dhriya̍ñco
ni̱ṣadyā'gne̱ tava̍ naḥ pāntvamūra || ye pā̱yavo̍ māmate̱yaṃ te̍ agne̱ paśya̍nto
a̱ndhaṃ du̍ri̱tādara̍kṣan | ra̱rakṣa̱ tānthsu̱kṛto̍ vi̱śvave̍dā̱ diphsa̍nta̱
idri̱pavo̱ nā ha̍
33 debhuḥ || tvayā̍ va̱yagͫ sa̍dha̱nya̍stvotā̱stava̱ praṇī̎tyaśyāma̱ vājān̍
| u̱bhā śagͫsā̍ sūdaya satyatāte'nuṣṭhu̱yā kṛ̍ṇuhyahrayāṇa || a̱yā te̍ agne
sa̱midhā̍ vidhema̱ prati̱ stomagͫ̍ śa̱syamā̍naṃ gṛbhāya | dahā̱śaso̍ ra̱kṣasa̍ḥ
pā̱hya̍smāndru̱ho ni̱do mi̍tramaho ava̱dyāt || ra̱kṣo̱haṇa̍ṃ vā̱jina̱mā''ji̍gharmi
mi̱traṃ prathi̍ṣṭha̱mupa̍ yāmi̱ śarma̍ | śiśā̍no a̱gniḥ kratu̍bhi̱ḥ sami̍ddha̱ḥ
sa no̱ divā̱
34 sa ri̱ṣaḥ pā̍tu̱ nakta̎m || vi jyoti̍ṣā bṛha̱tā bhā̎tya̱gnirā̱virviśvā̍ni
kṛṇute mahi̱tvā | prāde̍vīrmā̱yāḥ sa̍hate du̱revā̱ḥ śiśī̍te̱ śaṛṅge̱
rakṣa̍se vi̱nikṣe̎ || u̱ta svā̱nāso̍ di̱viṣa̍ntva̱gnesti̱gmāyu̍dhā̱ rakṣa̍se̱
hanta̱vā u̍ | made̍ cidasya̱ praru̍janti̱ bhāmā̱ na va̍rante pari̱bādho̱ ade̍vīḥ
|| a̱ghaśagͫ̍sa̱ḥ sa te̍ jaratāgͫ rujāmi ha̱ divaika̍catvārigͫ śacca
||1.2.14||prathamakāṇḍe tṛtīyaḥ praśnaḥ 3
1 de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱ve̎'śvino̎rbā̱hubhyā̎ṃ pū̱ṣṇo
hastā̎bhyā̱māda̱de'bhri̍rasi̱ nāri̍rasi̱ pari̍likhita̱g̱ͫ rakṣa̱ḥ
pari̍likhitā̱ arā̍taya i̱dama̱hagͫ rakṣa̍so grī̱vā api̍ kṛntāmi̱ yo̎'smān
dveṣṭi̱ yaṃ ca̍ va̱yaṃ dvi̱ṣma i̱dama̍sya grī̱vā api̍ kṛntāmi di̱ve
tvā̱'ntari̍kṣāya tvā pṛthi̱vyai tvā̱ śundha̍tāṃ lo̱kaḥ pi̍tṛ̱ṣada̍no̱
yavo̍'si ya̱vayā̱smaddveṣo̍
2 ya̱vayārā̍tīḥ pitṛ̱ṇāgͫ sada̍nama̱syuddivagg̍ stabhā̱nā'ntari̍kṣaṃ pṛṇa
pṛthi̱vīṃ dṛgͫ̍ha dyutā̱nastvā̍ māru̱to mi̍notu mi̱trāvaru̍ṇayordhru̱veṇa̱
dharma̍ṇā brahma̱vani̍ṃ tvā kṣatra̱vanigͫ̍ suprajā̱vanigͫ̍ rāyaspoṣa̱vani̱ṃ
paryū̍hāmi̱ brahma̍ dṛgͫha kṣa̱traṃ dṛgͫ̍ha pra̱jāṃ dṛgͫ̍ha
rā̱yaspoṣa̍ṃ dṛgͫha ghṛ̱tena̍ dyāvāpṛthivī̱ ā pṛ̍ṇethā̱mindra̍sya̱
sado̍'si viśvaja̱nasya̍ chā̱yā pari̍ tvā girvaṇo̱ gira̍ i̱mā bha̍vantu
vi̱śvato̍ vṛ̱ddhāyu̱manu̱ vṛddha̍yo̱ juṣṭā̍ bhavantu̱ juṣṭa̍ya̱ indra̍sya̱
syūra̱sīndra̍sya dhru̱vama̍syai̱ndrama̱sīndrā̍ya tvā || dveṣa̍ i̱mā a̱ṣṭāda̍śa
ca
||1.3.1||3 ra̱kṣo̱haṇo̍ valaga̱hano̍ vaiṣṇa̱vānkha̍nāmī̱dama̱haṃ taṃ va̍la̱gamudva̍pāmi̱
yaṃ na̍ḥ samā̱no yamasa̍māno nica̱khāne̱dame̍na̱madha̍raṃ karomi̱ yo na̍ḥ samā̱no
yo'sa̍māno'rātī̱yati̍ gāya̱treṇa̱ chanda̱sā'va̍bāḍho vala̱gaḥ kimatra̍ bha̱draṃ
tannau̍ sa̱ha vi̱rāḍa̍si sapatna̱hā sa̱mrāḍa̍si bhrātṛvya̱hā sva̱rāḍa̍syabhimāti̱hā
vi̍śvā̱rāḍa̍si̱ viśvā̍sāṃ nā̱ṣṭrāṇāgͫ̍ ha̱ntā
4 ra̍kṣo̱haṇo̍ valaga̱hana̱ḥ prokṣā̍mi vaiṣṇa̱vān ra̍kṣo̱haṇo̍ valaga̱hano'va̍
nayāmi vaiṣṇa̱vān, yavo̍'si ya̱vayā̱smaddveṣo̍ ya̱vayārā̍tī rakṣo̱haṇo̍
valaga̱hano'va̍ stṛṇāmi vaiṣṇa̱vān ra̍kṣo̱haṇo̍ valaga̱hano̱'bhi ju̍homi
vaiṣṇa̱vān ra̍kṣo̱haṇau̍ valaga̱hanā̱vupa̍ dadhāmi vaiṣṇa̱vī ra̍kṣo̱haṇau̍
valaga̱hanau̱ paryū̍hāmi vaiṣṇa̱vī ra̍kṣo̱haṇau̍ valaga̱hanau̱ pari̍ stṛṇāmi
vaiṣṇa̱vī ra̍kṣo̱haṇau̍ valaga̱hanau̍ vaiṣṇa̱vī bṛ̱hanna̍si bṛ̱hadgrā̍vā
bṛha̱tīmindrā̍ya̱ vāca̍ṃ vada || ha̱ntendrā̍ya̱ dve ca̍
||1.3.2||5 vi̱bhūra̍si pra̱vāha̍ṇo̱ vahni̍rasi havya̱vāha̍naḥ śvā̱tro̍'si̱
prace̍tāstu̱tho̍'si vi̱śvave̍dā u̱śiga̍si ka̱viraṅghā̍rirasi̱
bambhā̍rirava̱syura̍si̱ duva̍svāñchu̱ndhyūra̍si mārjā̱līya̍ḥ sa̱mrāḍa̍si
kṛ̱śānu̍ḥ pari̱ṣadyo̍'si̱ pava̍mānaḥ pra̱takvā̍'si̱ nabha̍svā̱nasa̍ṃmṛṣṭo'si
havya̱sūda̍ ṛ̱tadhā̍mā'si̱ suva̍rjyoti̱rbrahma̍jyotirasi̱
suva̍rdhāmā̱'jo̎'syeka̍pā̱dahi̍rasi bu̱dhniyo̱ raudre̱ṇānī̍kena pā̱hi mā̎'gne
pipṛ̱hi mā̱ mā mā̍ higͫsīḥ || anī̍kenā̱ṣṭau ca̍
||1.3.3||6 tvagͫ so̍ma tanū̱kṛdbhyo̱ dveṣo̎bhyo̱'nyakṛ̍tebhya u̱ru ya̱ntāsi̱
varū̍tha̱gg̱ svāhā̍ juṣā̱ṇo a̱pturājya̍sya vetu̱ svāhā̱'yaṃ no̍ a̱gnirvari̍vaḥ
kṛṇotva̱yaṃ mṛdha̍ḥ pu̱ra e̍tu prabhi̱ndann | a̱yagͫ śatrū̎ñjayatu̱
jarhṛ̍ṣāṇo̱'yaṃ vāja̍ṃ jayatu̱ vāja̍sātau || u̱ru vi̍ṣṇo̱ vi kra̍masvo̱ru
kṣayā̍ya naḥ kṛdhi | ghṛ̱taṃ ghṛ̍tayone piba̱ prapra̍ ya̱jñapa̍tiṃ tira ||
somo̍ jigāti gātu̱vid
7 de̱vānā̍meti niṣkṛ̱tamṛ̱tasya̱ yoni̍mā̱sada̱madi̍tyā̱ḥ sado̱'syadi̍tyā̱ḥ
sada̱ ā sī̍dai̱ṣa vo̍ deva savita̱ḥ soma̱stagͫ ra̍kṣadhva̱ṃ mā vo̍ dabhade̱tat
tvagͫ so̍ma de̱vo de̱vānupā̍gā i̱dama̱haṃ ma̍nu̱ṣyo̍ manu̱ṣyā̎nthsa̱ha
pra̱jayā̍ sa̱ha rā̱yaspoṣe̍ṇa̱ namo̍ de̱vebhya̍ḥ sva̱dhā pi̱tṛbhya̍ i̱dama̱haṃ
nirvaru̍ṇasya̱ pāśā̱t suva̍ra̱bhi
8 vi khye̍ṣaṃ vaiśvāna̱raṃ jyoti̱ragne̎ vratapate̱ tvaṃ vra̱tānā̎ṃ vra̱tapa̍tirasi̱
yā mama̍ ta̱nūstvayyabhū̍di̱yagͫ sā mayi̱ yā tava̍ ta̱nūrmayyabhū̍de̱ṣā sā tvayi̍
yathāya̱thaṃ nau̎ vratapate vra̱tino̎rvra̱tāni̍ || gā̱tu̱vida̱bhyeka̍trigͫśacca
||1.3.4||9 atya̱nyānagā̱ṃ nānyānupā̍gāma̱rvāktvā̱ parai̍ravidaṃ pa̱ro'va̍rai̱staṃ tvā̍
juṣe vaiṣṇa̱vaṃ de̍vaya̱jyāyai̍ de̱vastvā̍ savi̱tā madhvā̍'na̱ktvoṣa̍dhe̱
trāya̍svaina̱gg̱ svadhi̍te̱ mainagͫ̍ higͫsī̱rdiva̱magre̍ṇa̱ mā
le̍khīra̱ntari̍kṣa̱ṃ madhye̍na̱ mā higͫ̍sīḥ pṛthi̱vyā saṃ bha̍va̱ vana̍spate
śa̱tava̍lśo̱ vi ro̍ha sa̱hasra̍valśā̱ vi va̱yagͫ ru̍hema̱ yaṃ tvā̱'yagg
svadhi̍ti̱steti̍jānaḥ praṇi̱nāya̍ maha̱te saubha̍gā̱yā'cchi̍nno̱ rāya̍ḥ su̱vīra̍ḥ
|| yaṃ daśa̍ ca
||1.3.5||10 pṛ̱thi̱vyai tvā̱'ntari̍kṣāya tvā di̱ve tvā̱ śundha̍tāṃ lo̱kaḥ
pi̍tṛ̱ṣada̍no̱ yavo̍'si ya̱vayā̱smad dveṣo̍ ya̱vayārā̍tīḥ pitṛ̱ṇāgͫ
sada̍namasi svāve̱śo̎'syagre̱gā ne̍tṛ̱ṇāṃ vana̱spati̱radhi̍ tvā sthāsyati̱ tasya̍
vittādde̱vastvā̍ savi̱tā madhvā̍'naktu supippa̱lābhya̱stvauṣa̍dhībhya̱ uddivagg̍
stabhā̱nāntari̍kṣaṃ pṛṇa pṛthi̱vīmupa̍reṇa dṛgͫha̱ te te̱ dhāmā̎nyuśmasī
11 ga̱madhye̱ gāvo̱ yatra̱ bhūri̍śaṛṅgā a̱yāsa̍ḥ | atrāha̱ tadu̍rugā̱yasya̱
viṣṇo̎ḥ para̱maṃ pa̱damava̍ bhāti̱ bhūre̎ḥ || viṣṇo̱ḥ karmā̍ṇi paśyata̱ yato̎
vra̱tāni̍ paspa̱śe | indra̍sya̱ yujya̱ḥ sakhā̎ || tadviṣṇo̎ḥ para̱maṃ pa̱dagͫ
sadā̍ paśyanti sū̱raya̍ḥ | di̱vīva̱ cakṣu̱rāta̍tam || bra̱hma̱vani̍ṃ tvā
kṣattra̱vanigͫ̍ suprajā̱vanigͫ̍ rāyaspoṣa̱vani̱ṃ paryū̍hāmi̱ brahma̍
dṛgͫha kṣa̱ttraṃ dṛgͫ̍ha pra̱jāṃ dṛgͫ̍ha rā̱yaspoṣa̍ṃ dṛgͫha
pari̱vīra̍si̱ pari̍ tvā̱ daivī̱rviśo̎ vyayantā̱ṃ parī̱magͫ rā̱yaspoṣo̱
yaja̍mānaṃ manu̱ṣyā̍ a̱ntari̍kṣasya tvā̱ sānā̱vava̍ gūhāmi || u̱śma̱sī̱
poṣa̱mekā̱nnavigͫ̍śa̱tiśca̍
||1.3.6||12 i̱ṣe tvo̍pa̱vīra̱syupo̍ de̱vāndaivī̱rviśa̱ḥ prāgu̱rvahnī̍ru̱śijo̱ bṛha̍spate
dhā̱rayā̱ vasū̍ni ha̱vyā te̎ svadantā̱ṃ deva̍ tvaṣṭa̱rvasu̍ raṇva̱ reva̍tī̱
rama̍dhvama̱gnerja̱nitra̍masi̱ vṛṣa̍ṇau stha u̱rvaśya̍syā̱yura̍si purū̱ravā̍
ghṛ̱tenā̱kte vṛṣa̍ṇaṃ dadhāthāṃ gāya̱traṃ chando'nu̱ pra jā̍yasva̱ traiṣṭu̍bha̱ṃ
jāga̍ta̱ṃ chando'nu̱ prajā̍yasva̱ bhava̍taṃ
13 na̱ḥ sama̍nasau̱ samo̍kasāvare̱pasau̎ | mā ya̱jñagͫ higͫ̍siṣṭa̱ṃ mā
ya̱jñapa̍tiṃ jātavedasau śi̱vau bha̍vatama̱dya na̍ḥ || a̱gnāva̱gniśca̍rati̱
pravi̍ṣṭa̱ ṛṣī̍ṇāṃ pu̱ttro a̍dhirā̱ja e̱ṣaḥ | svā̱hā̱kṛtya̱ brahma̍ṇā te
juhomi̱ mā de̱vānā̎ṃ mithu̱yāka̍rbhāga̱dheya̎m || bhava̍ta̱meka̍trigͫśacca
||1.3.7||14 ā da̍da ṛ̱tasya̍ tvā devahavi̱ḥ pāśe̱nā''ra̍bhe̱ dharṣā̱
mānu̍ṣāna̱dbhyastvauṣa̍dhībhya̱ḥ prokṣā̎mya̱pāṃ pe̱rura̍si svā̱ttaṃ ci̱t
sade̍vagͫ ha̱vyamāpo̍ devī̱ḥ svada̍taina̱g̱ͫ saṃ te̎ prā̱ṇo vā̱yunā̍
gacchatā̱g̱ͫ saṃ yaja̍trai̱raṅgā̍ni̱ saṃ ya̱jñapa̍tirā̱śiṣā̍ ghṛ̱tenā̱ktau
pa̱śuṃ trā̍yethā̱g̱ͫ reva̍tīrya̱jñapa̍tiṃ priya̱dhā'' vi̍śa̱toro̍ antarikṣa
sa̱jūrde̱vena̱
15 vāte̍nā̱'sya ha̱viṣa̱stmanā̍ yaja̱ sama̍sya ta̱nuvā̍ bhava̱ varṣī̍yo̱
varṣī̍yasi ya̱jñe ya̱jñapa̍tiṃ dhāḥ pṛthi̱vyāḥ sa̱mpṛca̍ḥ pāhi̱
nama̍sta ātānā'na̱rvā prehi̍ ghṛ̱tasya̍ ku̱lyāmanu̍ sa̱ha pra̱jayā̍ sa̱ha
rā̱yaspoṣe̱ṇā''po̍ devīḥ śuddhāyuvaḥ śu̱ddhā yū̱yaṃ de̱vāgͫ ū̎ḍḍhvagͫ śu̱ddhā
va̱yaṃ pari̍viṣṭāḥ parive̱ṣṭāro̍ vo bhūyāsma || de̱vena̱ catu̍ścatvārigͫśacca
||1.3.8||16 vākta̱ ā pyā̍yatāṃ prā̱ṇasta̱ ā pyā̍yatā̱ṃ cakṣu̍sta̱ ā pyāyatā̱g̱ śrotra̍ṃ
ta̱ ā pyā̍yatā̱ṃ yā te̎ prā̱ṇāñchugja̱gāma̱ yā cakṣu̱ryā śrotra̱ṃ yat te̎
krū̱raṃ yadāsthi̍ta̱ṃ tat ta̱ ā pyā̍yatā̱ṃ tat ta̍ e̱tena̍ śundhatā̱ṃ nābhi̍sta̱
ā pyā̍yatāṃ pā̱yusta̱ ā pyā̍yatāgͫ śu̱ddhāśca̱ritrā̱ḥ śama̱dbhyaḥ
17 śamoṣa̍dhībhya̱ḥ śaṃ pṛ̍thi̱vyai śamaho̎bhyā̱moṣa̍dhe̱ trāya̍svaina̱gg̱
svadhi̍te̱ mainagͫ̍ higͫsī̱ rakṣa̍sāṃ bhā̱go̍'sī̱dama̱hagͫ rakṣo̍'dha̱maṃ
tamo̍ nayāmi̱ yo̎'smān dveṣṭi̱ yaṃ ca̍ va̱yaṃ dvi̱ṣma i̱dame̍namadha̱maṃ tamo̍
nayāmī̱ṣe tvā̍ ghṛ̱tena̍ dyāvāpṛthivī̱ prorṇvā̍thā̱macchi̍nno̱ rāya̍ḥ su̱vīra̍
u̱rva̍ntari̍kṣa̱manvi̍hi̱ vāyo̱ vīhi̍ sto̱kānā̱g̱ svāho̱rdhvana̍bhasaṃ māru̱taṃ
ga̍cchatam || a̱dbhyo vīhi̱ pañca̍ ca
||1.3.9||18 saṃ te̱ mana̍sā̱ mana̱ḥ saṃ prā̱ṇena̍ prā̱ṇo juṣṭa̍ṃ de̱vebhyo̍ ha̱vyaṃ
ghṛ̱tava̱t svāhai̱ndraḥ prā̱ṇo aṅge̍aṅge̱ ni de̎dhyadai̱ndro̍'pā̱no aṅge̍aṅge̱
vi bo̍bhuva̱ddeva̍ tvaṣṭa̱rbhūri̍ te̱ sagͫsa̍metu̱ viṣu̍rūpā̱ yat sala̍kṣmāṇo̱
bhava̍tha deva̱trā yanta̱mava̍se̱ sakhā̱yo'nu̍ tvā mā̱tā pi̱taro̍ madantu̱
śrīra̍sya̱gnistvā̎ śrīṇā̱tvāpa̱ḥ sama̍riṇa̱nvāta̍sya
19 tvā̱ dhrajyai̍ pū̱ṣṇo ra2gͫhyā̍ a̱pāmoṣa̍dhīnā̱g̱ͫ rohi̍ṣyai ghṛ̱taṃ
ghṛ̍tapāvānaḥ pibata̱ vasā̎ṃ vasāpāvānaḥ pibatā̱ntari̍kṣasya ha̱vira̍si̱ svāhā̎
tvā̱'ntari̍kṣāya̱ diśa̍ḥ pra̱diśa̍ ā̱diśo̍ vi̱diśa̍ u̱ddiśa̱ḥ svāhā̍
di̱gbhyo namo̍ di̱gbhyaḥ || vāta̍syā̱ṣṭāvigͫ̍śatiśca
||1.3.10||20 sa̱mu̱draṃ ga̍ccha̱ svāhā̱'ntari̍kṣaṃ gaccha̱ svāhā̍ de̱vagͫ sa̍vi̱tāra̍ṃ
gaccha̱ svāhā̍'horā̱tre ga̍ccha̱ svāhā̍ mi̱trāvaru̍ṇau gaccha̱ svāhā̱
soma̍ṃ gaccha̱ svāhā̍ ya̱jñaṃ ga̍ccha̱ svāhā̱ chandāgͫ̍si gaccha̱ svāhā̱
dyāvā̍pṛthi̱vī ga̍ccha̱ svāhā̱ nabho̍ di̱vyaṃ ga̍ccha̱ svāhā̱'gniṃ vai̎śvāna̱raṃ
ga̍ccha̱ svāhā̱'dbhyastvauṣa̍dhībhyo̱ mano̍ me̱ hārdi̍ yaccha ta̱nūṃ tvaca̍ṃ
pu̱ttraṃ naptā̍ramaśīya̱ śuga̍si̱ tama̱bhi śo̍ca̱ yo̎'smān dveṣṭi̱ yaṃ ca̍
va̱yaṃ dvi̱ṣmo dhāmno̍dhāmno rājanni̱to va̍ruṇa no muñca̱ yadāpo̱ aghni̍yā̱
varu̱ṇeti̱ śapā̍mahe̱ tato̍ varuṇa no muñca || a̱si̱ ṣaḍvigͫ̍śatiśca
||1.3.11||21 ha̱viṣma̍tīri̱mā āpo̍ ha̱viṣmā̎n de̱vo a̍dhva̱ro ha̱viṣmā̱g̱ͫ ā
vi̍vāsati ha̱viṣmāgͫ̍ astu̱ sūrya̍ḥ || a̱gnervo'pa̍nnagṛhasya̱ sada̍si
sādayāmi su̱mnāya̍ sumninīḥ su̱mne mā̍ dhattendrāgni̱yorbhā̍ga̱dheyī̎ḥ stha
mi̱trāvaru̍ṇayorbhāga̱dheyī̎ḥ stha̱ viśve̍ṣāṃ de̱vānā̎ṃ bhāga̱dheyī̎ḥ stha ya̱jñe
jā̍gṛta || ha̱viṣma̍tī̱ścatu̍strigͫśat
||1.3.12||22 hṛ̱de tvā̱ mana̍se tvā di̱ve tvā̱ sūryā̍ya tvo̱rdhvami̱mama̍dhva̱raṃ kṛ̍dhi
di̱vi de̱veṣu̱ hotrā̍ yaccha̱ soma̍ rāja̱nnehyava̍ roha̱ mā bhermā saṃ vi̍kthā̱ mā
tvā̍ higͫsiṣaṃ pra̱jāstvamu̱pāva̍roha pra̱jāstvāmu̱pāva̍rohantu śaṛ̱ṇotva̱gniḥ
sa̱midhā̱ hava̍ṃ me śaṛ̱ṇvantvāpo̍ dhi̱ṣaṇā̎śca de̱vīḥ | śaṛ̱ṇota̍ grāvāṇo
vi̱duṣo̱ nu
23 ya̱jñagͫ śaṛ̱ṇotu̍ de̱vaḥ sa̍vi̱tā hava̍ṃ me | devī̍rāpo apāṃ napā̱dya
ū̱rmirha̍vi̱ṣya̍ indri̱yāvā̎nma̱dinta̍ma̱staṃ de̱vebhyo̍ deva̱trā dha̍tta
śu̱kragͫ śu̍kra̱pebhyo̱ yeṣā̎ṃ bhā̱gaḥ stha svāhā̱ kārṣi̍ra̱syapā̱pāṃ
mṛ̱dhragͫ sa̍mu̱drasya̱ vokṣi̍tyā̱ unna̍ye | yama̍gne pṛ̱thsu martya̱māvo̱
vāje̍ṣu̱ yaṃ ju̱nāḥ | sa yantā̱ śaśva̍tī̱riṣa̍ḥ || nu sa̱ptaca̍tvārigͫśacca
||1.3.13||24 tvama̍gne ru̱dro asu̍ro ma̱ho di̱vastvagͫ śardho̱ māru̍taṃ pṛ̱kṣa ī̍śiṣe
| tvaṃ vātai̍raru̱ṇairyā̍si śaṅga̱yastvaṃ pū̱ṣā vi̍dha̱taḥ pā̍si̱ nu tmanā̎ ||
ā vo̱ rājā̍namadhva̱rasya̍ ru̱dragͫ hotā̍ragͫ satya̱yaja̱g̱ͫ roda̍syoḥ |
a̱gniṃ pu̱rā ta̍nayi̱tnora̱cittā̱ddhira̍ṇyarūpa̱mava̍se kṛṇudhvam || a̱gnirhotā̱
niṣa̍sādā̱ yajī̍yānu̱pasthe̍ mā̱tussu̍ra̱bhāvu̍ lo̱ke | yuvā̍ ka̱viḥ pu̍runi̱ṣṭha
25 ṛ̱tāvā̍ dha̱rtā kṛ̍ṣṭī̱nāmu̱ta madhya̍ i̱ddhaḥ || sā̱dhvīma̍karde̱vavī̍tiṃ
no a̱dya ya̱jñasya̍ ji̱hvāma̍vidāma̱ guhyā̎m | sa āyu̱rāgā̎thsura̱bhirvasā̍no
bha̱drāma̍karde̱vahū̍tiṃ no a̱dya || akra̍ndada̱gniḥ sta̱naya̍nniva̱ dyauḥ, kṣāmā̱
reri̍hadvī̱rudha̍ḥ sama̱ñjann | sa̱dyo ja̍jñā̱no vihīmi̱ddho akhya̱dā roda̍sī
bhā̱nunā̍ bhātya̱ntaḥ || tve vasū̍ni purvaṇīka
26 hotardo̱ṣā vasto̱reri̍re ya̱jñiyā̍saḥ | kṣāme̍va̱ viśvā̱ bhuva̍nāni̱
yasmi̱nthsagͫ saubha̍gāni dadhi̱re pā̍va̱ke || tubhya̱ṃ tā a̍ṅgirastama̱
viśvā̎ḥ sukṣi̱taya̱ḥ pṛtha̍k | agne̱ kāmā̍ya yemire || a̱śyāma̱ taṃ
kāma̍magne̱ tavo̱tya̍śyāma̍ ra̱yigͫ ra̍yivaḥ su̱vīra̎m | a̱śyāma̱ vāja̍ma̱bhi
vā̱jaya̍nto̱'śyāma̍ dyu̱mnama̍jarā̱jara̍ṃ te || śreṣṭha̍ṃ yaviṣṭha bhāra̱tāgne̎
dyu̱manta̱mābha̍ra |
27 vaso̍ puru̱spṛhagͫ̍ ra̱yim || sa śvi̍tā̱nasta̍nya̱tū ro̍cana̱sthā
a̱jare̍bhi̱rnāna̍dadbhi̱ryavi̍ṣṭhaḥ | yaḥ pā̍va̱kaḥ pu̍ru̱tama̍ḥ pu̱rūṇi̍
pṛ̱thūnya̱gnira̍nu̱yāti̱ bharvann̍ || āyu̍ṣṭe vi̱śvato̍ dadhada̱yama̱gnirvare̎ṇyaḥ
| puna̍ste prā̱ṇa āya̍ti̱ parā̱ yakṣmagͫ̍ suvāmi te || ā̱yu̱rdā a̍gne ha̱viṣo̍
juṣā̱ṇo ghṛ̱tapra̍tīko ghṛ̱tayo̍niredhi | ghṛ̱taṃ pī̱tvā madhu̱ cāru̱ gavya̍ṃ
pi̱teva̍ pu̱trama̱bhi
28 rakṣatādi̱mam || tasmai̍ te prati̱harya̍te̱ jāta̍vedo̱ vica̍rṣaṇe | agne̱
janā̍mi suṣṭu̱tim || di̱vaspari̍ pratha̱maṃ ja̍jñe a̱gnira̱smad dvi̱tīya̱ṃ pari̍
jā̱tave̍dāḥ | tṛ̱tīya̍ma̱phsu nṛ̱maṇā̱ aja̍sra̱ mindhā̍na enaṃ jarate svā̱dhīḥ
|| śuci̍ḥ pāvaka̱ vandyo'gne̍ bṛ̱hadvi ro̍case | tvaṃ ghṛ̱tebhi̱rāhu̍taḥ
|| dṛ̱śā̱no ru̱kma u̱rvyā vya̍dyauddu̱rmarṣa̱māyu̍ḥ śri̱ye ru̍cā̱naḥ |
a̱gnira̱mṛto̍ abhava̱dvayo̍bhi̱
29 ryade̍na̱ṃ dyauraja̍nayathsu̱retā̎ḥ || ā yadi̱ṣe nṛ̱pati̱ṃ teja̱ āna̱ṭchuci̱
reto̱ niṣi̍kta̱ṃ dyaura̱bhīke̎ | a̱gniḥ śardha̍manava̱dyaṃ yuvā̍nagg svā̱dhiya̍ṃ
janayathsū̱daya̍cca || sa tejī̍yasā̱ mana̍sā̱ tvota̍ u̱ta śi̍kṣa svapa̱tyasya̍
śi̱kṣoḥ | agne̍ rā̱yo nṛta̍masya̱ prabhū̍tau bhū̱yāma̍ te suṣṭu̱taya̍śca̱
vasva̍ḥ || agne̱ saha̍nta̱mā bha̍ra dyu̱mnasya̍ prā̱sahā̍ ra̱yim | viśvā̱ ya
30 śca̍rṣa̱ṇīra̱bhyā̍sā vāje̍ṣu sā̱saha̍t || tama̍gne pṛtanā̱sahagͫ̍
ra̱yigͫ sa̍hasva̱ ā bha̍ra | tvagͫ hi sa̱tyo adbhu̍to dā̱tā vāja̍sya̱ goma̍taḥ
|| u̱kṣānnā̍ya va̱śānnā̍ya̱ soma̍pṛṣṭhāya ve̱dhase̎ | stomai̎rvidhemā̱gnaye̎
|| va̱dmā hi sū̍no̱ asya̍dma̱sadvā̍ ca̱kre a̱gnirja̱nuṣājmānna̎m | sa tvaṃ na̍
ūrjasana̱ ūrja̍ṃ dhā̱ rāje̍va jeravṛ̱ke kṣe̎ṣya̱ntaḥ || agna̱ āyūgͫ̍ṣi
31 pavasa̱ ā su̱vorja̱miṣa̍ṃ ca naḥ | ā̱re bā̍dhasva du̱cchunā̎m || agne̱ pava̍sva̱
svapā̍ a̱sme varca̍ḥ su̱vīrya̎m | dadha̱tpoṣagͫ̍ ra̱yiṃ mayi̍ || agne̍ pāvaka
ro̱ciṣā̍ ma̱ndrayā̍ deva ji̱hvayā̎ | ā de̱vān, va̍kṣi̱ yakṣi̍ ca || sa na̍ḥ
pāvaka dīdi̱vo'gne̍ de̱vāgͫ i̱hā va̍ha | upa̍ ya̱jñagͫ ha̱viśca̍ naḥ ||
a̱gniḥ śuci̍vratatama̱ḥ śuci̱rvipra̱ḥ śuci̍ḥ ka̱viḥ | śucī̍ rocata̱ āhu̍taḥ
|| uda̍gne̱ śuca̍ya̱stava̍ śu̱krā bhrāja̍nta īrate | tava̱ jyotīg̍ṣya̱rcaya̍ḥ
|| pu̱ru̱ni̱ṣṭhaḥ pu̍rvaṇīka bharā̱'bhi vayo̍bhi̱rya āyūgͫ̍ṣi̱ vipra̱ḥ
śuci̱ścatu̍rdaśa ca
||1.3.14||prathamakāṇḍe caturthaḥ praśnaḥ 4
1 ā da̍de̱ grāvā̎syadhvara̱kṛdde̱vebhyo̍ gambhī̱rami̱mama̍dhva̱raṃ
kṛ̍dhyutta̱mena̍ pa̱vinendrā̍ya̱ soma̱g̱ͫ suṣu̍ta̱ṃ madhu̍manta̱ṃ
paya̍svantaṃ vṛṣṭi̱vani̱mindrā̍ya tvā vṛtra̱ghna indrā̍ya tvā vṛtra̱tura̱
indrā̍ya tvā'bhimāti̱ghna indrā̍ya tvā''di̱tyava̍ta̱ indrā̍ya tvā vi̱śvade̎vyāvate
śvā̱trāḥ stha̍ vṛtra̱turo̱ rādho̍gūrtā a̱mṛta̍sya̱ patnī̱stā de̍vīrdeva̱tremaṃ
ya̱jñaṃ dha̱ttopa̍hūtā̱ḥ soma̍sya piba̱topa̍hūto yu̱ṣmāka̱g̱ͫ
2 soma̍ḥ pibatu̱ yatte̍ soma di̱vi jyoti̱ryat pṛ̍thi̱vyāṃ yadu̱rāva̱ntari̍kṣe̱
tenā̱smai yaja̍mānāyo̱ru rā̱yā kṛ̱dhyadhi̍ dā̱tre vo̍co̱ dhiṣa̍ṇe vī̱ḍū sa̱tī
vī̍ḍayethā̱mūrja̍ṃ dadhāthā̱mūrja̍ṃ me dhatta̱ṃ mā vāgͫ̍ higͫsiṣa̱ṃ mā mā̍
higͫsiṣṭa̱ṃ prāgapā̱guda̍gadha̱rāktāstvā̱ diśa̱ ā dhā̍va̱ntvamba̱ ni ṣva̍ra
| yatte̍ so̱mādā̎bhya̱ṃ nāma̱ jāgṛ̍vi̱ tasmai̍ te soma̱ somā̍ya̱ svāhā̎ ||
yu̱ṣmākagg̍ svara̱ yatte̱ nava̍ ca
||1.4.1||3 vā̱caspata̍ye pavasva vāji̱n vṛṣā̱ vṛṣṇo̍ a̱g̱ͫśubhyā̱ṃ gabha̍stipūto
de̱vo de̱vānā̎ṃ pa̱vitra̍masi̱ yeṣā̎ṃ bhā̱go'si̱ tebhya̍stvā̱ svāṃkṛ̍to'si̱
madhu̍matīrna̱ iṣa̍skṛdhi̱ viśve̎bhyastvendri̱yebhyo̍ di̱vyebhya̱ḥ pārthi̍vebhyo̱
mana̍stvāṣṭū̱rva̍ntari̍kṣa̱manvi̍hi̱ svāhā̎ tvā subhava̱ḥ sūryā̍ya de̱vebhya̍stvā
marīci̱pebhya̍ e̱ṣa te̱ yoni̍ḥ prā̱ṇāya̍ tvā || vā̱caḥ sa̱ptaca̍tvārigͫśat
||1.4.2||4 u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'sya̱ntarya̍ccha maghavan pā̱hi soma̍muru̱ṣya rāya̱ḥ
samiṣo̍ yajasvā̱ntaste̍ dadhāmi̱ dyāvā̍pṛthi̱vī a̱ntaru̱rva̍ntari̍kṣagͫ
sa̱joṣā̍ de̱vairava̍rai̱ḥ parai̎ścāntaryā̱me ma̍ghavan mādayasva̱ svāṃkṛ̍to'si̱
madhu̍matīrna̱ iṣa̍skṛdhi̱ viśve̎bhyastvendri̱yebhyo̍ di̱vyebhya̱ḥ pārthi̍vebhyo̱
mana̍stvāṣṭū̱rva̍ntari̍kṣa̱manvi̍hi̱ svāhā̎ tvā subhava̱ḥ sūryā̍ya de̱vebhya̍stvā
marīci̱pebhya̍ e̱ṣa te̱ yoni̍rapā̱nāya̍ tvā || de̱vebhya̍ḥ sa̱pta ca̍
||1.4.3||5 ā vā̍yo bhūṣa śucipā̱ upa̍ naḥ sa̱hasra̍ṃ te ni̱yuto̍ viśvavāra | upo̍ te̱
andho̱ madya̍mayāmi̱ yasya̍ deva dadhi̱ṣe pū̎rva̱peya̎m || u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'si
vā̱yave̱ tvendra̍vāyū i̱me su̱tāḥ | upa̱ prayo̍bhi̱rā ga̍ta̱minda̍vo vāmu̱śanti̱
hi || u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'sīndravā̱yubhyā̎ṃ tvai̱ṣa te̱ yoni̍ḥ sa̱joṣā̎bhyāṃ
tvā || ā vā̍yo̱ trica̍tvārigͫśat
||1.4.4||6 a̱yaṃ vā̎ṃ mitrāvaruṇā su̱taḥ soma̍ ṛtāvṛdhā | mamedi̱ha śru̍ta̱g̱ͫ hava̎m |
u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'si mi̱trāvaru̍ṇābhyāṃ tvai̱ṣa te̱ yoni̍r ṛtā̱yubhyā̎ṃ tvā ||
a̱yaṃ vā̎ṃ vigͫśa̱tiḥ
||1.4.5||7 yā vā̱ṃ kaśā̱ madhu̍ma̱tyaśvi̍nā sū̱nṛtā̍vatī | tayā̍ ya̱jñaṃ mi̍mikṣatam
| u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'sya̱śvibhyā̎ṃ tvai̱ṣa te̱ yoni̱rmādhvī̎bhyāṃ tvā || yā
vā̍ma̱ṣṭāda̍śa
||1.4.6||8 prā̱ta̱ryujau̱ vi mu̍cyethā̱maśvi̍nā̱veha ga̍cchatam | a̱sya soma̍sya pī̱taye̎
|| u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'sya̱śvibhyā̎ṃ tvai̱ṣa te̱ yoni̍ra̱śvibhyā̎ṃ tvā ||
prā̱ta̱ryujā̱vekā̱nnavigͫ̍śatiḥ
||1.4.7||9 a̱yaṃ ve̱naśco̍daya̱t pṛśni̍garbhā̱ jyoti̍rjarāyū̱ raja̍so vi̱māne̎ |
i̱mama̱pāgͫ sa̍ṅga̱me sūrya̍sya̱ śiśu̱ṃ na viprā̍ ma̱tibhī̍ rihanti ||
u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'si̱ śaṇḍā̍ya tvai̱ṣa te̱ yoni̍rvī̱ratā̎ṃ pāhi || a̱yaṃ
ve̱naḥ pañca̍vigͫśatiḥ
||1.4.8||10 taṃ pra̱tnathā̍ pū̱rvathā̍ vi̱śvathe̱mathā̎ jye̱ṣṭhatā̍tiṃ barhi̱ṣadagͫ̍
suva̱rvida̍ṃ pratīcī̱naṃ vṛ̱jana̍ṃ dohase gi̱rā''śuṃ jaya̍nta̱manu̱ yāsu̱
vardha̍se | u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'si̱ markā̍ya tvai̱ṣa te̱ yoni̍ḥ pra̱jāḥ pā̍hi ||
tagͫ ṣaḍvigͫ̍śatiḥ
||1.4.9||11 ye de̍vā di̱vyekā̍daśa̱ stha pṛ̍thi̱vyāmadhyekā̍daśa̱
sthā'psu̱ṣado̍ mahi̱naikā̍daśa̱ stha te de̍vā ya̱jñami̱maṃ
ju̍ṣadhvamupayā̱magṛ̍hīto'syāgraya̱ṇo̍'si̱ svā̎grayaṇo̱ jinva̍ ya̱jñaṃ jinva̍
ya̱jñapa̍tima̱bhi sava̍nā pāhi̱ viṣṇu̱stvāṃ pā̍tu̱ viśa̱ṃ tvaṃ pā̍hīndri̱yeṇai̱ṣa
te̱ yoni̱rviśve̎bhyastvā de̱vebhya̍ḥ || ye de̍vā̱strica̍tvārigͫśat
||1.4.10||12 tri̱g̱ͫśattraya̍śca ga̱ṇino̍ ru̱janto̱ divagͫ̍ ru̱drāḥ pṛ̍thi̱vīṃ
ca̍ sacante | e̱kā̱da̱śāso̍ apsu̱ṣada̍ḥ su̱tagͫ soma̍ṃ juṣantā̱g̱ͫ
sava̍nāya̱ viśve̎ || u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'syāgraya̱ṇo̍'si̱ svā̎grayaṇo̱ jinva̍
ya̱jñaṃ jinva̍ ya̱jñapa̍tima̱bhi sava̍nā pāhi̱ viṣṇu̱stvāṃ pā̍tu̱ viśa̱ṃ
tvaṃ pā̍hīndri̱yeṇai̱ṣa te̱ yoni̱rviśve̎bhyastvā de̱vebhya̍ḥ || tri̱g̱ͫśad
dvica̍tvārigͫśat
||1.4.11||13 u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto̱'sīndrā̍ya tvā bṛ̱hadva̍te̱ vaya̍svata ukthā̱yuve̱ yat ta̍
indra bṛ̱hadvaya̱stasmai̎ tvā̱ viṣṇa̍ve tvai̱ṣa te̱ yoni̱rindrā̍ya tvokthā̱yuve̎
|| u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto̱ dvāvigͫ̍śatiḥ
||1.4.12||14 mū̱rdhāna̍ṃ di̱vo a̍ra̱tiṃ pṛ̍thi̱vyā vai̎śvāna̱ramṛ̱tāya̍
jā̱tama̱gnim | ka̱vigͫ sa̱mrāja̱mati̍thi̱ṃ janā̍nāmā̱sannā pātra̍ṃ janayanta
de̱vāḥ || u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'sya̱gnaye̎ tvā vaiśvāna̱rāya̍ dhru̱vo̍'si
dhru̱vakṣi̍tirdhru̱vāṇā̎ṃ dhru̱vata̱mo 'cyu̍tānāmacyuta̱ kṣitta̍ma e̱ṣa te̱
yoni̍ra̱gnaye̎ tvā vaiśvāna̱rāya̍ || mū̱rdhāna̱ṃ pañca̍trigͫśat
||1.4.13||15 madhu̍śca̱ mādha̍vaśca śu̱kraśca̱ śuci̍śca̱ nabha̍śca
nabha̱sya̍śce̱ṣaśco̱rjaśca̱ saha̍śca saha̱sya̍śca̱ tapa̍śca
tapa̱sya̍ścopayā̱magṛ̍hīto'si sa̱g̱ͫsarpo̎'syagͫhaspa̱tyāya̍ tvā ||
madhu̍stri̱g̱ͫśat
||1.4.14||16 indrā̎gnī̱ ā ga̍tagͫ su̱taṃ gī̱rbhirnabho̱ vare̎ṇyam | a̱sya pā̍taṃ dhi̱yeṣi̱tā
|| u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'sīndrā̱gnibhyā̎ṃ tvai̱ṣa te̱ yoni̍rindrā̱gnibhyā̎ṃ tvā ||
indrā̎gnī vigͫśa̱tiḥ
||1.4.15||17 omā̍saścarṣaṇīdhṛto̱ viśve̍ devāsa̱ ā ga̍ta | dā̱śvāgͫso̍ dā̱śuṣa̍ḥ
su̱tam || u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'si̱ viśve̎bhyastvā de̱vebhya̍ e̱ṣa te̱
yoni̱rviśve̎bhyastvā de̱vebhya̍ḥ || omā̍so vigͫśa̱tiḥ
||1.4.16||18 ma̱rutva̍ntaṃ vṛṣa̱bhaṃ vā̍vṛdhā̱namaka̍vāriṃ di̱vyagͫ śā̱samindra̎m
| vi̱śvā̱sāha̱mava̍se̱ nūta̍nāyo̱gragͫ sa̍ho̱dāmi̱ha tagͫ hu̍vema ||
u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto̱'sīndrā̍ya tvā ma̱rutva̍ta e̱ṣa te̱ yoni̱rindrā̍ya tvā
ma̱rutva̍te || ma̱rutva̍nta̱g̱ͫ ṣaḍvigͫ̍śatiḥ
||1.4.17||19 indra̍ marutva i̱ha pā̍hi̱ soma̱ṃ yathā̍ śāryā̱te api̍baḥ su̱tasya̍ |
tava̱ praṇī̍tī̱ tava̍ śūra̱ śarma̱nnā vi̍vāsanti ka̱vaya̍ḥ suya̱jñāḥ ||
u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto̱'sīndrā̍ya tvā ma̱rutva̍ta e̱ṣa te̱ yoni̱rindrā̍ya tvā
ma̱rutva̍te || indraikā̱nnatri̱g̱ͫśat
||1.4.18||20 ma̱rutvāgͫ̍ indra vṛṣa̱bho raṇā̍ya̱ pibā̱ soma̍manuṣva̱dhaṃ madā̍ya |
ā si̍ñcasva ja̱ṭhare̱ madhva̍ ū̱rmiṃ tvagͫ rājā̍si pra̱diva̍ḥ su̱tānā̎m ||
u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto̱'sīndrā̍ya tvā ma̱rutva̍ta e̱ṣa te̱ yoni̱rindrā̍ya tvā
ma̱rutva̍te || ma̱rutvā̱nekā̱nna tri̱g̱ͫśat
||1.4.19||21 ma̱hāgͫ indro̱ ya oja̍sā pa̱rjanyo̍ vṛṣṭi̱māgͫ i̍va | stomai̎rva̱thsasya̍
vāvṛdhe || u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'si mahe̱ndrāya̍ tvai̱ṣa te̱ yoni̍rmahe̱ndrāya̍
tvā || ma̱hānekā̱nna vigͫ̍śatiḥ
||1.4.20||22 ma̱hāgͫ indro̍ nṛ̱vadā ca̍rṣaṇi̱prā u̱ta dvi̱barhā̍ ami̱naḥ saho̍bhiḥ |
a̱sma̱driya̍gvāvṛdhe vī̱ryā̍yo̱ruḥ pṛ̱thuḥ sukṛ̍taḥ ka̱rtṛbhi̍rbhūt ||
u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'si mahe̱ndrāya̍ tvai̱ṣa te̱ yoni̍rmahe̱ndrāya̍ tvā ||
ma̱hānnṛ̱vatṣaḍvigͫ̍śatiḥ
||1.4.21||23 ka̱dā ca̱na sta̱rīra̍si̱ nendra̍ saścasi dā̱śuṣe̎ | upo̱pennu ma̍ghava̱n
bhūya̱ innu te̱ dāna̍ṃ de̱vasya̍ pṛcyate || u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'syādi̱tyebhya̍stvā
|| ka̱dā ca̱na pra yu̍cchasyu̱bhe ni pā̍si̱ janma̍nī | turī̍yāditya̱ sava̍naṃ ta
indri̱yamā ta̍sthāva̱mṛta̍ṃ di̱vi || ya̱jño de̱vānā̱ṃ pratye̍ti su̱mnamādi̍tyāso̱
bhava̍tā mṛḍa̱yanta̍ḥ | ā vo̱ rvācī̍ suma̱tirva̍vṛtyāda̱g̱ͫhości̱dyā
va̍rivo̱vitta̱rāsa̍t || viva̍sva ādityai̱ṣa te̍ somapī̱thastena̍ mandasva̱ tena̍
tṛpya tṛ̱pyāsma̍ te va̱yaṃ ta̍rpayi̱tāro̱ yā di̱vyā vṛṣṭi̱stayā̎ tvā śrīṇāmi ||
va̱ḥ sa̱ptavigͫ̍śatiśca
||1.4.22||24 vā̱mama̱dya sa̍vitarvā̱mamu̱ śvo di̱vedi̍ve vā̱mama̱smabhyagͫ̍ sāvīḥ
| vā̱masya̱ hi kṣaya̍sya deva̱ bhūre̍ra̱yā dhi̱yā vā̍ma̱bhāja̍ḥ syāma ||
u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'si de̱vāya̍ tvā savi̱tre || vā̱maṃ catu̍rvigͫśatiḥ
||1.4.23||25 ada̍bdhebhiḥ savitaḥ pā̱yubhi̱ṣṭvagͫ śi̱vebhi̍ra̱dya pari̍ pāhi no̱ gaya̎m
| hira̍ṇyajihvaḥ suvi̱tāya̱ navya̍se̱ rakṣā̱ māki̍rno a̱ghaśagͫ̍sa īśata ||
u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'si de̱vāya̍ tvā savi̱tre || ada̍bdhebhi̱strayo̍vigͫśatiḥ
||1.4.24||26 hira̍ṇyapāṇimū̱taye̍ savi̱tāra̱mupa̍ hvaye | sa cettā̍ de̱vatā̍ pa̱dam ||
u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'si de̱vāya̍ tvā savi̱tre || hira̍ṇyapāṇi̱ṃ catu̍rdaśa
||1.4.25||27 su̱śarmā̍'si supratiṣṭhā̱no bṛ̱hadu̱kṣe nama̍ e̱ṣa te̱ yoni̱rviśve̎bhyastvā
de̱vebhya̍ḥ || su̱śarmā̱ dvāda̍śa
||1.4.26||28 bṛha̱spati̍sutasya ta indo indri̱yāva̍ta̱ḥ patnī̍vanta̱ṃ graha̍ṃ gṛhṇā̱myagnā 3
i patnī̱vā 3 ssa̱jūrde̱vena̱ tvaṣṭrā̱ soma̍ṃ piba̱ svāhā̎ || bṛha̱spati̍sutasya̱
pañca̍daśa
||1.4.27||29 hari̍rasi hāriyoja̱no haṟyo̎ḥ sthā̱tā vajra̍sya bha̱rtā pṛśñe̎ḥ pre̱tā tasya̍
te deva some̱ṣṭaya̍juṣaḥ stu̱tasto̍masya śa̱stoktha̍sya̱ hari̍vanta̱ṃ graha̍ṃ
gṛhṇāmi ha̱rīḥ stha̱ haṟyo̎rdhā̱nāḥ sa̱ha so̍mā̱ indrā̍ya̱ svāhā̎ || hari̱ḥ
ṣaḍvigͫ̍śatiḥ
||1.4.28||30 agna̱ āyūgͫ̍ṣi pavasa̱ ā su̱vorja̱miṣa̍ṃ ca naḥ | ā̱re bā̍dhasva du̱cchunā̎m
|| u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'sya̱gnaye̎ tvā̱ teja̍svata e̱ṣa te̱ yoni̍ra̱gnaye̎ tvā̱
teja̍svate || agna̱ āyūgͫ̍ṣi̱ trayo̍vigͫśatiḥ
||1.4.29||31 u̱ttiṣṭha̱nnoja̍sā sa̱ha pī̱tvā śipre̍ avepayaḥ | soma̍mindra ca̱mū su̱tam
|| u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto̱'sīndrā̍ya̱ tvauja̍svata e̱ṣa te̱ yoni̱rindrā̍ya̱
tvauja̍svate || u̱ttiṣṭha̱nneka̍vigͫśatiḥ
||1.4.30||32 ta̱raṇi̍rvi̱śvada̍rśato jyoti̱ṣkṛda̍si sūrya | viśva̱mā bhā̍si roca̱nam ||
u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'si̱ sūryā̍ya tvā̱ bhrāja̍svata e̱ṣa te̱ yoni̱ḥ sūryā̍ya tvā̱
bhrāja̍svate || ta̱raṇi̍rvigͫśa̱tiḥ
||1.4.31||33 ā pyā̍yasva madintama̱ soma̱ viśvā̍bhirū̱tibhi̍ḥ | bhavā̍ naḥ sa̱pratha̍stamaḥ ||
ā pyā̍yasva̱ nava̍
||1.4.32||34 ī̱yuṣṭe ye pūrva̍tarā̱mapa̍śyan vyu̱cchantī̍mu̱ṣasa̱ṃ martyā̍saḥ |
a̱smābhi̍rū̱ nu pra̍ti̱cakṣyā̍'bhū̱do te ya̍nti̱ ye a̍pa̱rīṣu̱ paśyān̍ ||
ī̱yurekā̱nnavigͫ̍śatiḥ
||1.4.33||35 jyoti̍ṣmatīṃ tvā sādayāmi jyoti̱ṣkṛta̍ṃ tvā sādayāmi jyoti̱rvida̍ṃ tvā sādayāmi̱
bhāsva̍tīṃ tvā sādayāmi̱ jvala̍ntīṃ tvā sādayāmi malmalā̱bhava̍ntīṃ tvā sādayāmi̱
dīpya̍mānāṃ tvā sādayāmi̱ roca̍mānāṃ tvā sādayā̱myaja̍srāṃ tvā sādayāmi bṛ̱hajjyo̍tiṣaṃ
tvā sādayāmi bo̱dhaya̍ntīṃ tvā sādayāmi̱ jāgra̍tīṃ tvā sādayāmi || jyoti̍ṣmatī̱g̱ͫ
ṣaṭtrigͫ̍śat
||1.4.34||36 pra̱yā̱sāya̱ svāhā̍''yā̱sāya̱ svāhā̍ viyā̱sāya̱ svāhā̍ saṃyā̱sāya̱
svāho̎dyā̱sāya̱ svāhā̍'vayā̱sāya̱ svāhā̍ śu̱ce svāhā̱ śokā̍ya̱ svāhā̍ tapya̱tvai
svāhā̱ tapa̍te̱ svāhā̎ brahmaha̱tyāyai̱ svāhā̱ sarva̍smai̱ svāhā̎ || pra̱yā̱sāya̱
catu̍rvigͫśatiḥ
||1.4.35||37 ci̱ttagͫ sa̍ntā̱nena̍ bha̱vaṃ ya̱knā ru̱draṃ tani̍mnā paśu̱patigg̍
sthūlahṛda̱yenā̱gnigͫ hṛda̍yena ru̱draṃ lohi̍tena śa̱rvaṃ mata̍snābhyāṃ
mahāde̱vama̱ntaḥpā̎rśvenauṣiṣṭha̱hanagͫ̍ śiṅgīniko̱śyā̎bhyām ||
ci̱ttama̱ṣṭāda̍śa
||1.4.36||38 ā ti̍ṣṭha vṛtraha̱n ratha̍ṃ yu̱ktā te̱ brahma̍ṇā̱ harī̎ | a̱rvā̱cīna̱g̱ͫ
su te̱ mano̱ grāvā̍ kṛṇotu va̱gnunā̎ || u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto̱'sīndrā̍ya
tvā ṣoḍa̱śina̍ e̱ṣa te̱ yoni̱rindrā̍ya tvā ṣoḍa̱śine̎ || ā ti̍ṣṭha̱
ṣaḍvigͫ̍śatiḥ
||1.4.37||39 indra̱middharī̍ vaha̱to'pra̍tidhṛṣṭaśavasa̱mṛṣī̍ṇāṃ ca stu̱tīrupa̍
ya̱jñaṃ ca̱ mānu̍ṣāṇām || u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto̱'sīndrā̍ya tvā ṣoḍa̱śina̍
e̱ṣa te̱ yoni̱rindrā̍ya tvā ṣoḍa̱śine̎ || indra̱mittrayo̍vigͫśatiḥ
||1.4.38||40 asā̍vi̱ soma̍ indra te̱ śavi̍ṣṭha dhṛṣṇa̱vā ga̍hi | ā tvā̍ pṛṇaktvindri̱yagͫ
raja̱ḥ sūrya̱ṃ na ra̱śmibhi̍ḥ || u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto̱'sīndrā̍ya tvā ṣoḍa̱śina̍
e̱ṣa te̱ yoni̱rindrā̍ya tvā ṣoḍa̱śine̎ || asā̍vi sa̱ptavigͫ̍śatiḥ
||1.4.39||41 sarva̍sya prati̱śīva̍rī̱ bhūmi̍stvo̱pastha̱ ā'dhi̍ta | syo̱nāsmai̍ su̱ṣadā̍
bhava̱ yacchā̎smai̱ śarma̍ sa̱prathā̎ḥ || u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto̱'sīndrā̍ya tvā
ṣoḍa̱śina̍ e̱ṣa te̱ yoni̱rindrā̍ya tvā ṣoḍa̱śine̎ || sarva̍sya̱ ṣaḍvigͫ̍śatiḥ
||1.4.40||42 ma̱hāgͫ indro̱ vajra̍bāhuḥ ṣoḍa̱śī śarma̍ yacchatu | sva̱sti no̍ ma̱ghavā̍
karotu̱ hantu̍ pā̱pmāna̱ṃ yo̎'smān dveṣṭi̍ || u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto̱'sīndrā̍ya
tvā ṣoḍa̱śina̍ e̱ṣa te̱ yoni̱rindrā̍ya tvā ṣoḍa̱śine̎ || sarva̍sya
ma̱hānthṣaḍvigͫ̍śati̱ṣṣaḍvigͫ̍śatiḥ
||1.4.41||43 sa̱joṣā̍ indra̱ saga̍ṇo ma̱rudbhi̱ḥ soma̍ṃ piba vṛtrahañchūra vi̱dvān |
ja̱hi śatrū̱g̱ͫ rapa̱ mṛdho̍ nuda̱svā'thābha̍yaṃ kṛṇuhi vi̱śvato̍ naḥ ||
u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto̱'sīndrā̍ya tvā ṣoḍa̱śina̍ e̱ṣa te̱ yoni̱rindrā̍ya tvā
ṣoḍa̱śine̎ || sa̱joṣā̎stri̱g̱ͫśat
||1.4.42||44 udu̱ tyaṃ jā̱tave̍dasaṃ de̱vaṃ va̍hanti ke̱tava̍ḥ | dṛ̱śe viśvā̍ya̱ sūrya̎m ||
ci̱traṃ de̱vānā̱muda̍gā̱danī̍ka̱ṃ cakṣu̍rmi̱trasya̱ varu̍ṇasyā̱gneḥ | ā'prā̱
dyāvā̍pṛthi̱vī a̱ntari̍kṣa̱g̱ͫ sūrya̍ ā̱tmā jaga̍tasta̱sthuṣa̍śca
|| agne̱ naya̍ su̱pathā̍ rā̱ye a̱smān, viśvā̍ni deva va̱yunā̍ni vi̱dvān
| yu̱yo̱dhya̍smajju̍hurā̱ṇameno̱ bhūyi̍ṣṭhāṃ te̱ nama̍uktiṃ vidhema || diva̍ṃ
gaccha̱ suva̍ḥ pata rū̱peṇa̍
45 vo rū̱pama̱bhyaimi̱ vaya̍sā̱ vaya̍ḥ | tu̱tho vo̍ vi̱śvave̍dā̱ vi bha̍jatu̱
varṣi̍ṣṭhe̱ adhi̱ nāke̎ || e̱tat te̍ agne̱ rādha̱ aiti̱ soma̍cyuta̱ṃ
tanmi̱trasya̍ pa̱thā na̍ya̱rtasya̍ pa̱thā preta̍ ca̱ndrada̍kṣiṇā ya̱jñasya̍ pa̱thā
su̍vi̱tā naya̍ntīrbrāhma̱ṇama̱dya rā̎dhyāsa̱mṛṣi̍mārṣe̱yaṃ pi̍tṛ̱manta̍ṃ
paitṛma̱tyagͫ su̱dhātu̍dakṣiṇa̱ṃ vi suva̱ḥ paśya̱ vya̍ntari̍kṣa̱ṃ
yata̍sva sada̱syai̍ ra̱smaddā̎trā deva̱trā ga̍cchata̱ madhu̍matīḥ pradā̱tāra̱mā
viśa̱tāna̍vahāyā̱smān de̍va̱yāne̍na pa̱theta̍ su̱kṛtā̎ṃ lo̱ke sī̍data̱ tanna̍ḥ
sa2gͫskṛ̱tam || rū̱peṇa̍ sada̱syai̍ra̱ṣṭāda̍śa ca
||1.4.43||46 dhā̱tā rā̱tiḥ sa̍vi̱tedaṃ ju̍ṣantāṃ pra̱jāpa̍tirnidhi̱pati̍rno a̱gniḥ | tvaṣṭā̱
viṣṇu̍ḥ pra̱jayā̍ sagͫrarā̱ṇo yaja̍mānāya̱ dravi̍ṇaṃ dadhātu || sami̍ndra ṇo̱
mana̍sā neṣi̱ gobhi̱ḥ sagͫ sū̱ribhi̍rmaghava̱nthsa2gͫ sva̱styā | saṃ brahma̍ṇā
de̱vakṛ̍ta̱ṃ yadasti̱ saṃ de̱vānāgͫ̍ suma̱tyā ya̱jñiyā̍nām || saṃ varca̍sā̱
paya̍sā̱ saṃ ta̱nūbhi̱raga̍nmahi̱ mana̍sā̱ sagͫ śi̱vena̍ | tvaṣṭā̍ no̱ atra̱
vari̍vaḥ kṛṇo̱tva
47 nu̍ mārṣṭu ta̱nuvo̱ yadvili̍ṣṭam || yada̱dya tvā̎ praya̱ti ya̱jñe a̱sminnagne̱
hotā̍ra̱mavṛ̍ṇīmahī̱ha | ṛdha̍gayā̱ḍṛdha̍gu̱tāśa̍miṣṭhāḥ prajā̱nan,
ya̱jñamupa̍yāhi vi̱dvān || sva̱gā vo̍ devā̱ḥ sada̍namakarma̱ ya ā̍ja̱gma sava̍ne̱daṃ
ju̍ṣā̱ṇāḥ | ja̱kṣi̱vāgͫsa̍ḥ papi̱vāgͫsa̍śca̱ viśve̱'sme dha̍tta vasavo̱
vasū̍ni || yānā'va̍ha uśa̱to de̍va de̱vān tān
48 prera̍ya̱ sve a̍gne sa̱dhasthe̎ | vaha̍mānā̱ bhara̍māṇā ha̱vīgͫṣi̱ vasu̍ṃ
gha̱rmaṃ diva̱mā ti̍ṣṭha̱tānu̍ || yajña̍ ya̱jñaṃ ga̍ccha ya̱jñapa̍tiṃ
gaccha̱ svāṃ yoni̍ṃ gaccha̱ svāhai̱ṣa te̍ ya̱jño ya̍jñapate sa̱hasū̎ktavākaḥ
su̱vīra̱ḥ svāhā̱ devā̍ gātuvido gā̱tuṃ vi̱tvā gā̱tumi̍ta̱ mana̍saspata i̱maṃ
no̍ deva de̱veṣu̍ ya̱jña2gͫ svāhā̍ vā̱ci svāhā̱ vāte̍ dhāḥ || kṛ̱ṇo̱tu̱
tāna̱ṣṭāca̍tvārigͫśacca
||1.4.44||49 u̱rugͫ hi rājā̱ varu̍ṇaśca̱kāra̱ sūryā̍ya̱ panthā̱manve̍ta̱vā u̍ | a̱pade̱
pādā̱ prati̍dhātave'karu̱tāpa̍va̱ktā hṛ̍dayā̱vidha̍ścit || śa̱taṃ te̍ rājan
bhi̱ṣaja̍ḥ sa̱hasra̍mu̱rvī ga̍mbhī̱rā su̍ma̱tiṣṭe̍ astu | bādha̍sva̱ dveṣo̱
nirṛ̍tiṃ parā̱caiḥ kṛ̱taṃ ci̱dena̱ḥ pra mu̍mugdhya̱smat || a̱bhiṣṭhi̍to̱
varu̍ṇasya̱ pāśo̱'gneranī̍kama̱pa ā vi̍veśa | apā̎ṃ napāt prati̱rakṣa̍nnasu̱rya̍ṃ
dame̍dame
50 sa̱midha̍ṃ yakṣyagne || prati̍ te ji̱hvā ghṛ̱tamucca̍raṇyet samu̱dre te̱
hṛda̍yama̱psva̍ntaḥ | saṃ tvā̍ viśa̱ntvoṣa̍dhīru̱tā''po̍ ya̱jñasya̍
tvā yajñapate ha̱virbhi̍ḥ || sū̱kta̱vā̱ke na̍movā̱ke vi̍dhe̱māva̍bhṛtha
nicaṅkuṇa nice̱rura̍si nicaṅku̱ṇāva̍ de̱vairde̱vakṛ̍ta̱meno̍'yā̱ḍava̱
martyai̱rmartya̍kṛtamu̱rorā no̍ deva ri̱ṣaspā̍hi sumi̱trā na̱ āpa̱ oṣa̍dhayaḥ
51 santu durmi̱trāstasmai̍ bhūyāsu̱ṟyo̎'smān dveṣṭi̱ yaṃ ca̍ va̱yaṃ dvi̱ṣmo
devī̍rāpa e̱ṣa vo̱ garbha̱staṃ va̱ḥ suprī̍ta̱g̱ͫ subhṛ̍tamakarma de̱veṣu̍
naḥ su̱kṛto̎ brūtā̱t prati̍yuto̱ varu̍ṇasya̱ pāśa̱ḥ pratya̍sto̱ varu̍ṇasya̱
pāśa̱ edho̎'syedhiṣī̱mahi̍ sa̱mida̍si̱ tejo̍'si̱ tejo̱ mayi̍ dhehya̱po
anva̍cāriṣa̱g̱ͫ rase̍na̱ sama̍sṛkṣmahi | paya̍svāgͫ agna̱ ā'ga̍ma̱ṃ
taṃ mā̱ sagͫ sṛ̍ja̱ varca̍sā || dame̍dama̱ oṣa̍dhaya̱ ā ṣaṭ ca̍
||1.4.45||52 yastvā̍ hṛ̱dā kī̱riṇā̱ manya̍mā̱no'ma̍rtya̱ṃ martyo̱ joha̍vīmi | jāta̍vedo̱
yaśo̍ a̱smāsu̍ dhehi pra̱jābhi̍ragne amṛta̱tvama̍śyām || yasmai̱ tvagͫ
su̱kṛte̍ jātaveda̱ u lo̱kama̍gne kṛ̱ṇava̍ḥ syo̱nam | a̱śvina̱g̱ͫ sa
pu̱triṇa̍ṃ vī̱rava̍nta̱ṃ goma̍ntagͫ ra̱yiṃ na̍śate sva̱sti || tve su pu̍ttra
śava̱so'vṛ̍tra̱n kāma̍kātayaḥ | na tvāmi̱ndrāti̍ ricyate || u̱kthau̍kthe̱ soma̱
indra̍ṃ mamāda nī̱thenī̍the ma̱ghavā̍nagͫ
53 su̱tāsa̍ḥ | yadīgͫ̍ sa̱bādha̍ḥ pi̱tara̱ṃ na pu̱trāḥ sa̍mā̱nada̍kṣā̱
ava̍se̱ hava̍nte || agne̱ rase̍na̱ teja̍sā̱ jāta̍vedo̱ vi ro̍case
| ra̱kṣo̱hā'mī̍va̱cāta̍naḥ || a̱po anva̍cāriṣa̱g̱ͫ rase̍na̱
sama̍sṛkṣmahi | paya̍svāgͫ agna̱ ā'ga̍ma̱ṃ taṃ mā̱ sagͫ sṛ̍ja̱ varca̍sā ||
vasu̱rvasu̍pati̱rhika̱masya̍gne vi̱bhāva̍suḥ | syāma̍ te suma̱tāvapi̍ || tvāma̍gne̱
vasu̍pati̱ṃ vasū̍nāma̱bhi pra ma̍nde
54 adhva̱reṣu̍ rājan | tvayā̱ vāja̍ṃ vāja̱yanto̍ jayemā̱bhi ṣyā̍ma
pṛthsu̱tīrmartyā̍nām | tvāma̍gne vāja̱sāta̍ma̱ṃ viprā̍ vardhanti̱ suṣṭu̍tam |
sa no̍ rāsva su̱vīrya̎m || a̱yaṃ no̍ a̱gnirvari̍vaḥ kṛṇotva̱yaṃ mṛdha̍ḥ pu̱ra
e̍tu prabhi̱ndann | a̱yagͫ śatrū̎ñjayatu̱ jarhṛ̍ṣāṇo̱'yaṃ vāja̍ṃ jayatu̱
vāja̍sātau || a̱gninā̱gniḥ sami̍dhyate ka̱virgṛ̱hapa̍ti̱ryuvā̎ | ha̱vya̱vāḍ
ju̱hvā̎syaḥ || tva2gͫ hya̍gne a̱gninā̱ vipro̱ vipre̍ṇa̱ santhsa̱tā | sakhā̱
sakhyā̍ sami̱dhyase̎ || uda̍gne̱ śuca̍ya̱stava̱ vi jyoti̍ṣā || ma̱ghavā̍naṃ
mande̱ hya̍gne̱ catu̍rdaśa ca
||1.4.46||prathamakāṇḍe pañcamaḥ praśnaḥ 5
1 de̱vā̱su̱rāḥ saṃya̍ttā āsa̱n te de̱vā vi̍ja̱yamu̍pa̱yanto̱'gnau vā̱maṃ vasu̱ saṃ
nya̍dadhate̱damu̍ no bhaviṣyati̱ yadi̍ no je̱ṣyantīti̱ tada̱gnirnya̍kāmayata̱
tenāpā̎krāma̱t tadde̱vā vi̱jityā̍va̱ruru̍thsamānā̱ anvā̍ya̱n tada̍sya̱
saha̱sā'di̍thsanta̱ so̍'rodī̱dyadaro̍dī̱t tadru̱drasya̍ rudra̱tvaṃ
yadaśrvaśī̍yata̱ tad
2 ra̍ja̱tagͫ hira̍ṇyamabhava̱t tasmā̎draja̱tagͫ
hira̍ṇyamadakṣi̱ṇyama̍śru̱jagͫ hi yo ba̱ṟhiṣi̱ dadā̍ti pu̱rā'sya̍
saṃvathsa̱rādgṛ̱he ru̍danti̱ tasmā̎dba̱ṟhiṣi̱ na deya̱g̱ͫ
so̎'gnira̍bravīdbhā̱gya̍sā̱nyatha̍ va i̱damiti̍ punarā̱dheya̍ṃ
te̱ keva̍la̱mitya̍bruvannṛ̱dhnava̱t khalu̱ sa itya̍bravī̱dyo
ma̍ddeva̱tya̍ma̱gnimā̱dadhā̍tā̱ iti̱ taṃ pū̱ṣā''dha̍tta̱ tena̍
3 pū̱ṣā''rdhno̱t tasmā̎t pau̱ṣṇāḥ pa̱śava̍ ucyante̱ taṃ tvaṣṭā''dha̍tta̱ tena̱
tvaṣṭā̎''rdhno̱t tasmā̎t tvā̱ṣṭrāḥ pa̱śava̍ ucyante̱ taṃ manu̱rā'dha̍tta̱
tena̱ manu̍rārdhno̱t tasmā̎nmāna̱vya̍ḥ pra̱jā u̍cyante̱ taṃ dhā̱tā ''dha̍tta̱
tena̍ dhā̱tā''rdhno̎t saṃvathsa̱ro vai dhā̱tā tasmā̎t saṃvathsa̱raṃ pra̱jāḥ
pa̱śavo'nu̱ pra jā̍yante̱ ya e̱vaṃ pu̍narā̱dheya̱syarddhi̱ṃ veda̱
4 rdhnotye̱va yo̎'syai̱vaṃ ba̱ndhutā̱ṃ veda̱ bandhu̍mān bhavati bhāga̱dheya̱ṃ vā
a̱gnirāhi̍ta i̱cchamā̍naḥ pra̱jāṃ pa̱śūn, yaja̍māna̱syopa̍ dodrāvo̱dvāsya̱
puna̱rā da̍dhīta bhāga̱dheye̍nai̱vaina̱g̱ͫ sama̍rdhaya̱tyatho̱
śānti̍re̱vāsyai̱ṣā puna̍rvasvo̱rā da̍dhītai̱tadvai pu̍narā̱dheya̍sya̱
nakṣa̍tra̱ṃ yatpuna̍rvasū̱ svāyā̍me̱vaina̍ṃ de̱vatā̍yāmā̱dhāya̍ brahmavarca̱sī
bha̍vati da̱rbhairā da̍dhā̱tyayā̍tayāmatvāya da̱rbhairā da̍dhātya̱dbhya
e̱vaina̱moṣa̍dhībhyo'va̱rudhyā''dha̍tte̱ pañca̍kapālaḥ puro̱ḍāśo̍ bhavati̱
pañca̱ vā ṛ̱tava̍ ṛ̱tubhya̍ e̱vaina̍mava̱rudhyā''dha̍tte || aśī̍yata̱
tat tena̱ veda̍ da̱rbhaiḥ pañca̍vigͫśatiśca
||1.5.1||5 parā̱ vā e̱ṣa ya̱jñaṃ pa̱śūn, va̍pati̱ yo̎'gnimu̍dvā̱saya̍te̱ pañca̍kapālaḥ
puro̱ḍāśo̍ bhavati̱ pāṅkto̍ ya̱jñaḥ pāṅktā̎ḥ pa̱śavo̍ ya̱jñame̱va pa̱śūnava̍
rundhe vīra̱hā vā e̱ṣa de̱vānā̱ṃ yo̎'gnimu̍dvā̱saya̍te̱ na vā e̱tasya̍ brāhma̱ṇā
ṛ̍tā̱yava̍ḥ pu̱rā'nna̍makṣan pa̱ṅktyo̍ yājyānuvā̱kyā̍ bhavanti̱ pāṅkto̍
ya̱jñaḥ pāṅkta̱ḥ puru̍ṣo de̱vāne̱va vī̱raṃ ni̍rava̱dāyā̱gniṃ puna̱rā
6 dha̍tte śa̱tākṣa̍rā bhavanti śa̱tāyu̱ḥ puru̍ṣaḥ śa̱tendri̍ya̱
āyu̍ṣye̱vendri̱ye prati̍ tiṣṭhati̱ yadvā a̱gnirāhi̍to̱ nardhyate̱ jyāyo̍
bhāga̱dheya̍ṃ nikā̱maya̍māno̱ yadā̎gne̱yagͫ sarva̱ṃ bhava̍ti̱ saivāsyardhi̱ḥ
saṃ vā e̱tasya̍ gṛ̱he vāk sṛ̍jyate̱ yo̎'gnimu̍dvā̱saya̍te̱ sa vāca̱g̱ͫ
sagͫsṛ̍ṣṭā̱ṃ yaja̍māna īśva̱ro'nu̱ parā̍bhavito̱rvibha̍ktayo bhavanti vā̱co
vidhṛ̍tyai̱ yaja̍māna̱syāpa̍rābhāvāya̱
7 vibha̍ktiṃ karoti̱ brahmai̱va tada̍karupā̱g̱ͫśu ya̍jati̱ yathā̍ vā̱maṃ vasu̍
vividā̱no gūha̍ti tā̱dṛge̱va tada̱gniṃ prati̍ sviṣṭa̱kṛta̱ṃ nirā̍ha̱ yathā̍
vā̱maṃ vasu̍ vividā̱naḥ pra̍kā̱śaṃ jiga̍miṣati tā̱dṛge̱va tadvibha̍kti mu̱ktvā
pra̍yā̱jena̱ vaṣa̍ṭkarotyā̱yata̍nāde̱va naiti̱ yaja̍māno̱ vai pu̍ro̱ḍāśa̍ḥ
pa̱śava̍ e̱te āhu̍tī̱ yada̱bhita̍ḥ puro̱ḍāśa̍me̱te āhu̍tī
8 ju̱hoti̱ yaja̍māname̱vobha̱yata̍ḥ pa̱śubhi̱ḥ pari̍ gṛhṇāti kṛ̱taya̍ju̱ḥ
sambhṛ̍tasambhāra̱ ityā̍hu̱rna sa̱mbhṛtyā̎ḥ sambhā̱rā na yaju̍ḥ karta̱vya̍mityatho̱
khalu̍ sa̱mbhṛtyā̍ e̱va sa̍mbhā̱rāḥ ka̍rta̱vya̍ṃ yaju̍rya̱jñasya̱ samṛ̍ddhyai
punarniṣkṛ̱to ratho̱ dakṣi̍ṇā punaruthsyū̱taṃ vāsa̍ḥ punaruthsṛ̱ṣṭo̍'na̱ḍvān
pu̍narā̱dheya̍sya̱ samṛddhyai sa̱pta te̍ agne sa̱midha̍ḥ sa̱pta ji̱hvā
itya̍gniho̱traṃ ju̍hoti̱ yatra̍yatrai̱vāsya̱ nya̍kta̱ṃ tata̍
9 e̱vaina̱mava̍ rundhe vīra̱hā vā e̱ṣa de̱vānā̱ṃ yo̎'gnimu̍dvā̱saya̍te̱ tasya̱
varu̍ṇa e̱varṇa̱yādā̎gnivāru̱ṇamekā̍daśakapāla̱manu̱ nirva̍pe̱dyaṃ cai̱va hanti̱
yaścā̎syarṇa̱yāttau bhā̍ga̱dheye̍na prīṇāti̱ nā''rti̱mārcha̍ti̱ yaja̍mānaḥ ||
ā'pa̍rābhāvāya puro̱ḍāśa̍me̱te āhu̍tī̱ tata̱ṣṣaṭtrigͫ̍śacca
||1.5.2||10 bhūmi̍rbhū̱mnā dyaurva̍ri̱ṇā'ntari̍kṣaṃ mahi̱tvā | u̱pasthe̍
te devyadite̱'gnima̍nnā̱dama̱nnādyā̱yā''da̍dhe || ā'yaṃ gauḥ
pṛśni̍rakramī̱dasa̍nanmā̱tara̱ṃ puna̍ḥ | pi̱tara̍ṃ ca pra̱yanthsuva̍ḥ ||
tri̱g̱ͫśaddhāma̱ vi rā̍jati̱ vākpa̍ta̱ṅgāya̍ śiśriye | pratya̍sya vaha̱
dyubhi̍ḥ || a̱sya prā̱ṇāda̍pāna̱tya̍ntaśca̍rati roca̱nā | vya̍khyanmahi̱ṣaḥ
suva̍ḥ || yat tvā̎
11 kru̱ddhaḥ pa̍ro̱vapa̍ ma̱nyunā̱ yadava̍rtyā | su̱kalpa̍magne̱ tat tava̱
puna̱stvoddī̍payāmasi || yat te̍ ma̱nyupa̍roptasya pṛthi̱vīmanu̍ dadhva̱se |
ā̱di̱tyā viśve̱ tadde̱vā vasa̍vaśca sa̱mābha̍ran || mano̱ jyoti̍rjuṣatā̱mājya̱ṃ
vicchi̍nnaṃ ya̱jñagͫ sami̱maṃ da̍dhātu | bṛha̱spati̍stanutāmi̱maṃ no̱ viśve̍
de̱vā i̱ha mā̍dayantām || sa̱pta te̍ agne sa̱midha̍ḥ sa̱pta ji̱hvāḥ sa̱pta
12 ṛṣa̍yaḥ sa̱pta dhāma̍ pri̱yāṇi̍ | sa̱pta hotrā̎ḥ sapta̱dhā tvā̍ yajanti sa̱pta
yonī̱rā pṛ̍ṇasvā ghṛ̱tena̍ || puna̍rū̱rjā ni va̍rtasva̱ puna̍ragna i̱ṣā''yu̍ṣā
| puna̍rnaḥ pāhi vi̱śvata̍ḥ || sa̱ha ra̱yyā ni va̍rta̱svāgne̱ pinva̍sva̱ dhāra̍yā |
vi̱śvapsni̍yā vi̱śvata̱spari̍ || leka̱ḥ sale̍kaḥ su̱leka̱ste na̍ ādi̱tyā ājya̍ṃ
juṣā̱ṇā vi̍yantu̱ keta̱ḥ sake̍taḥ su̱keta̱ste na̍ ādi̱tyā ājya̍ṃ juṣā̱ṇā vi̍yantu̱
viva̍svā̱g̱ͫ adi̍ti̱rdeva̍jūti̱ste na̍ ādi̱tyā ājya̍ṃ juṣā̱ṇā vi̍yantu ||
tvā̱ ji̱hvāḥ sa̱pta su̱keta̱ste na̱strayo̍daśa ca
||1.5.3||13 bhūmi̍rbhū̱mnā dyaurva̍ri̱ṇetyā̍hā̱''śiṣai̱vaina̱mā dha̍tte sa̱rpā
vai jīrya̍nto'manyanta̱ sa e̱taṃ ka̍sa̱rṇīra̍ḥ kādrave̱yo mantra̍mapaśya̱t
tato̱ vai te jī̱rṇāsta̱nūrapā̎ghnata sarparā̱jñiyā̍ ṛ̱gbhirgārha̍patya̱mā
da̍dhāti punarna̱vame̱vaina̍ma̱jara̍ṃ kṛ̱tvā''dha̱tte'tho̍ pū̱tame̱va
pṛ̍thi̱vīma̱nnādya̱ṃ nopā̍nama̱thsaitaṃ
14 mantra̍mapaśya̱t tato̱ vai tāma̱nnādya̱mupā̍nama̱dyathsa̍rparā̱jñiyā̍
ṛ̱gbhirgārha̍patyamā̱dadhā̎tya̱nnādya̱syāva̍ruddhyā̱ atho̍ a̱syāme̱vaina̱ṃ
prati̍ṣṭhita̱mā dha̍tte̱ yattvā̎ kru̱ddhaḥ pa̍ro̱vapetyā̱hāpa̍hnuta e̱vāsmai̱ tat
puna̱stvoddī̍payāma̱sītyā̍ha̱ sami̍ndha e̱vaina̱ṃ yatte̍ ma̱nyupa̍ropta̱syetyā̍ha
de̱vatā̍bhire̱vai
15 na̱g̱ͫ saṃ bha̍rati̱ vi vā e̱tasya̍ ya̱jñaśchi̍dyate̱
yo̎'gnimu̍dvā̱saya̍te̱ bṛha̱spati̍vatya̱rcopa̍ tiṣṭhate̱ brahma̱ vai de̱vānā̱ṃ
bṛha̱spati̱rbrahma̍ṇai̱va ya̱jñagͫ saṃ da̍dhāti̱ vicchi̍nnaṃ ya̱jñagͫ
sami̱maṃ da̍dhā̱tvityā̍ha̱ saṃta̍tyai̱ viśve̍ de̱vā i̱ha mā̍dayantā̱mityā̍ha
sa̱ṃtatyai̱va ya̱jñaṃ de̱vebhyo'nu̍ diśati sa̱pta te̍ agne sa̱midha̍ḥ sa̱pta ji̱hvā
16 ityā̍ha sa̱ptasa̍pta̱ vai sa̍pta̱dhā'gneḥ pri̱yāsta̱nuva̱stā e̱vāva̍
rundhe̱ puna̍rū̱rjā sa̱ha ra̱yyetya̱bhita̍ḥ puro̱ḍāśa̱māhu̍tī juhoti̱
yaja̍māname̱vorjā ca̍ ra̱yyā co̍bha̱yata̱ḥ pari̍ gṛhṇātyādi̱tyā vā
a̱smāllo̱kāda̱muṃ lo̱kamā̍ya̱nte̍'muṣmi̍3gͫllo̱ke vya̍tṛṣya̱nta i̱maṃ
lo̱kaṃ puna̍rabhya̱vetyā̱gnimā̱dhāyai̱tān homā̍najuhavu̱sta ā̎rdhnuva̱n te
su̍va̱rga3gͫllo̱kamā̍ya̱ṉ yaḥ pa̍rā̱cīna̍ṃ punarā̱dheyā̍da̱gnimā̱dadhī̍ta̱
sa e̱tān homā̎njuhu yā̱dyāme̱vā''di̱tyā ṛddhi̱mārdhnu̍va̱n tāme̱vardhno̍ti ||
saitaṃ de̱vatā̍bhire̱va ji̱hvā e̱tān pañca̍vigͫśatiśca
||1.5.4||17 u̱pa̱pra̱yanto̍ adhva̱raṃ mantra̍ṃ vocemā̱gnaye̎ | ā̱re a̱sme ca̍ śaṛṇva̱te ||
a̱sya pra̱tnāmanu̱ dyutagͫ̍ śu̱kraṃ du̍duhre̱ ahra̍yaḥ | paya̍ḥ sahasra̱sāmṛṣi̎m
|| a̱gnirmū̱rdhā di̱vaḥ ka̱kut pati̍ḥ pṛthi̱vyā a̱yam | a̱pāgͫ retāgͫ̍si jinvati
|| a̱yami̱ha pra̍tha̱mo dhā̍yi dhā̱tṛbhi̱rhotā̱ yaji̍ṣṭho adhva̱reṣvīḍya̍ḥ |
yamapna̍vāno̱ bhṛga̍vo viruru̱curvane̍ṣu ci̱traṃ vi̱bhuva̍ṃ vi̱śevi̍śe ||
u̱bhā vā̍mindrāgnī āhu̱vadhyā̍
18 u̱bhā rādha̍saḥ sa̱ha mā̍da̱yadhyai̎ | u̱bhā dā̱tārā̍vi̱ṣāgͫ ra̍yī̱ṇāmu̱bhā
vāja̍sya sā̱taye̍ huve vām || a̱yaṃ te̱ yoni̍rṛ̱tviyo̱ yato̍ jā̱to aro̍cathāḥ
| taṃ jā̱nanna̍gna̱ ā ro̱hāthā̍ no vardhayā ra̱yim || agna̱ āyūgͫ̍ṣi pavasa̱
ā su̱vorja̱miṣa̍ṃ ca naḥ | ā̱re bā̍dhasva du̱cchunā̎m || agne̱ pava̍sva̱ svapā̍
a̱sme varca̍ḥ su̱vīrya̎m | dadha̱tpoṣagͫ̍ ra̱yiṃ
19 mayi̍ || agne̍ pāvaka ro̱ciṣā̍ ma̱ndrayā̍ deva ji̱hvayā̎ | ā de̱vān, va̍kṣi̱
yakṣi̍ ca || sa na̍ḥ pāvaka dīdi̱vo'gne̍ de̱vāgͫ i̱hā''va̍ha | upa̍ ya̱jñagͫ
ha̱viśca̍ naḥ || a̱gniḥ śuci̍vratatama̱ḥ śuci̱rvipra̱ḥ śuci̍ḥ ka̱viḥ |
śucī̍ rocata̱ āhu̍taḥ || uda̍gne̱ śuca̍ya̱stava̍ śu̱krā bhrāja̍nta īrate |
tava̱ jyotīg̍ṣya̱rcaya̍ḥ || ā̱yu̱rdā a̍gne̱'syāyu̍rme
20 dehi varco̱dā a̍gne'si̱ varco̍ me dehi tanū̱pā a̍gne'si ta̱nuva̍ṃ me
pā̱hyagne̱ yanme̍ ta̱nuvā̍ ū̱naṃ tanma̱ ā pṛ̍ṇa̱ citrā̍vaso sva̱sti te̍
pā̱rama̍śī̱yendhā̍nāstvā śa̱tagͫ himā̎ dyu̱manta̱ḥ sami̍dhīmahi̱ vaya̍svanto
vaya̱skṛta̱ṃ yaśa̍svanto yaśa̱skṛtagͫ̍ su̱vīrā̍so̱ adā̎bhyam | agne̍
sapatna̱dambha̍na̱ṃ varṣi̍ṣṭhe̱ adhi̱ nāke̎ || saṃ tvama̍gne̱ sūrya̍sya̱
varca̍sā'gathā̱ḥ samṛṣī̍ṇāg stu̱tena̱ saṃ pri̱yeṇa̱ dhāmnā̎ | tvama̍gne̱
sūrya̍varcā asi̱ saṃ māmāyu̍ṣā̱ varca̍sā pra̱jayā̍ sṛja || ā̱hu̱vadhyai̱
poṣagͫ̍ ra̱yiṃ me̱ varca̍sā sa̱ptada̍śa ca
||1.5.5||21 saṃ pa̍śyāmi pra̱jā a̱hamiḍa̍prajaso māna̱vīḥ | sarvā̍ bhavantu no gṛ̱he ||
ambha̱ḥ sthāmbho̍ vo bhakṣīya̱ maha̍ḥ stha̱ maho̍ vo bhakṣīya̱ saha̍ḥ stha̱ saho̍
vo bhakṣī̱yorja̱ḥ sthorja̍ṃ vo bhakṣīya̱ reva̍tī̱ rama̍dhvama̱smi3gͫllo̱ke̎'smin
go̱ṣṭhe̎'smin kṣaye̱'smin, yonā̍vi̱haiva ste̱to mā'pa̍ gāta ba̱hvīrme̍ bhūyāsta
22 sagͫhi̱tāsi̍ viśvarū̱pīrā mo̱rjā vi̱śā''gau̍pa̱tyenā'' rā̱yaspoṣe̍ṇa
sahasrapo̱ṣaṃ va̍ḥ puṣyāsa̱ṃ mayi̍ vo̱ rāya̍ḥ śrayantām || upa̍ tvā'gne di̱vedi̍ve̱
doṣā̍vastardhi̱yā va̱yam | namo̱ bhara̍nta̱ ema̍si | rāja̍ntamadhva̱rāṇā̎ṃ
go̱pāmṛ̱tasya̱ dīdi̍vim | vardha̍māna̱gg̱ sve dame̎ || sa na̍ḥ pi̱teva̍
sū̱nave'gne̍ sūpāya̱no bha̍va | saca̍svā naḥ sva̱staye̎ || agne̱
23 tvaṃ no̱ anta̍maḥ | u̱ta trā̱tā śi̱vo bha̍va varū̱thya̍ḥ || taṃ tvā̍ śociṣṭha
dīdivaḥ | su̱mnāya̍ nū̱namī̍mahe̱ sakhi̍bhyaḥ || vasu̍ra̱gnirvasu̍śravāḥ |
acchā̍ nakṣi dyu̱matta̍mo ra̱yiṃ dā̎ḥ || ū̱rjā va̍ḥ paśyāmyū̱rjā mā̍ paśyata
rā̱yaspoṣe̍ṇa vaḥ paśyāmi rā̱yaspoṣe̍ṇa mā paśya̱teḍā̎ḥ stha madhu̱kṛta̍ḥ
syo̱nā mā''vi̍śa̱terā̱ mada̍ḥ | sa̱ha̱sra̱po̱ṣaṃ va̍ḥ puṣyāsa̱ṃ
24 mayi̍ vo̱ rāya̍ḥ śrayantām || tat sa̍vi̱turvare̎ṇya̱ṃ bhargo̍ de̱vasya̍ dhīmahi
| dhiyo̱ yo na̍ḥ praco̱dayā̎t || so̱māna̱gg̱ svara̍ṇaṃ kṛṇu̱hi bra̍hmaṇaspate
| ka̱kṣīva̍nta̱ṃ ya au̍śi̱jam || ka̱dā ca̱na sta̱rīra̍si̱ nendra̍ saścasi
dā̱śuṣe̎ | upo̱pennu ma̍ghava̱n bhūya̱ innu te̱ dāna̍ṃ de̱vasya̍ pṛcyate
|| pari̍ tvāgne̱ pura̍ṃ va̱yaṃ vipragͫ̍ sahasya dhīmahi | dhṛ̱ṣadva̍rṇaṃ
di̱vedi̍ve bhe̱ttāra̍ṃ bhaṅgu̱rāva̍taḥ || agne̍ gṛhapate sugṛhapa̱tira̱haṃ
tvayā̍ gṛ̱hapa̍tinā bhūyāsagͫ sugṛhapa̱tirmayā̱ tvaṃ gṛ̱hapa̍tinā bhūyāḥ
śa̱tagͫ himā̱stāmā̱śiṣa̱mā śā̍se̱ tanta̍ve̱ jyoti̍ṣmatī̱ṃ tāmā̱śiṣa̱mā
śā̍se̱'muṣmai̱ jyoti̍ṣmatīm || bhū̱yā̱sta̱ sva̱staye'gne̍ puṣyāsaṃ
dhṛ̱ṣadva̍rṇa̱mekā̱nnatri̱g̱ͫśacca̍
||1.5.6||25 aya̍jño̱ vā e̱ṣa yo̍'sā̱mopa̍pra̱yanto̍ adhva̱ramityā̍ha̱ stoma̍me̱vāsmai̍
yuna̱ktyupetyā̍ha pra̱jā vai pa̱śava̱ upe̱maṃ lo̱kaṃ pra̱jāme̱va pa̱śūni̱maṃ
lo̱kamupai̎tya̱sya pra̱tnāmanu̱dyuta̱mityā̍ha suva̱rgo vai lo̱kaḥ pra̱tnaḥ
su̍va̱rgame̱va lo̱kagͫ sa̱māro̍hatya̱gnirmū̱rdhā di̱vaḥ ka̱kudityā̍ha mū̱rdhāna̍
26 me̱vainagͫ̍ samā̱nānā̎ṃ karo̱tyatho̍ devalo̱kāde̱va ma̍nuṣyalo̱ke
prati̍tiṣṭhatya̱yami̱ha pra̍tha̱mo dhā̍yi dhā̱tṛbhi̱rityā̍ha̱ mukhya̍me̱vaina̍ṃ
karotyu̱bhā vā̍mindrāgnī āhu̱vadhyā̱ ityā̱haujo̱ bala̍me̱vāva̍ rundhe̱'yaṃ te̱
yoni̍rṛ̱tviya̱ ityā̍ha pa̱śavo̱ vai ra̱yiḥ pa̱śūne̱vāva̍ rundhe ṣa̱ḍbhirupa̍
tiṣṭhate̱ ṣaḍvā
27 ṛ̱tava̍ ṛ̱tuṣve̱va prati̍ tiṣṭhati ṣa̱ḍbhirutta̍rābhi̱rupa̍ tiṣṭhate̱
dvāda̍śa̱ saṃ pa̍dyante̱ dvāda̍śa̱ māsā̎ḥ saṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱ra e̱va
prati̍ tiṣṭhati̱ yathā̱ vai puru̱ṣo'śvo̱ gaurjīrya̍tye̱vama̱gnirāhi̍to
jīryati saṃvathsa̱rasya̍ pa̱rastā̍dāgnipāvamā̱nībhi̱rupa̍ tiṣṭhate
punarna̱vame̱vaina̍ma̱jara̍ṃ karo̱tyatho̍ pu̱nātye̱vopa̍ tiṣṭhate̱ yoga̍
e̱vāsyai̱ṣa upa̍ tiṣṭhate̱
28 dama̍ e̱vāsyai̱ṣa upa̍ tiṣṭhate yā̱cñaivāsyai̱ṣopa̍ tiṣṭhate̱
yathā̱ pāpī̍yā̱ñchreya̍sa ā̱hṛtya̍ nama̱syati̍ tā̱dṛge̱va tadā̍yu̱rdā
a̍gne̱'syāyu̍rme de̱hītyā̍hā''yu̱rdā hye̍ṣa va̍rco̱dā a̍gne'si̱ varco̍
me de̱hītyā̍ha varco̱dā hye̍ṣa ta̍nū̱pā a̍gne'si ta̱nuva̍ṃ me pā̱hītyā̍ha
29 tanū̱pā hye̍ṣo'gne̱ yanme̍ ta̱nuvā̍ ū̱naṃ tanma̱ ā pṛ̱ṇetyā̍ha̱ yanme̎
pra̱jāyai̍ paśū̱nāmū̱naṃ tanma̱ ā pū̍ra̱yeti̱ vāvaitadā̍ha̱ citrā̍vaso sva̱sti
te̍ pā̱rama̍śī̱yetyā̍ha̱ rātri̱rvai ci̱trāva̍su̱ravyu̍ṣṭyai̱ vā e̱tasyai̍
pu̱rā brā̎hma̱ṇā a̍bhaiṣu̱rvyu̍ṣṭime̱vāva̍ rundha̱ indhā̍nāstvā śa̱tagͫ
30 himā̱ ityā̍ha śa̱tāyu̱ḥ puru̍ṣaḥ śa̱tendri̍ya̱ āyu̍ṣye̱vendri̱ye prati̍
tiṣṭhatye̱ṣā vai sū̱rmī karṇa̍kāvatye̱tayā̍ ha sma̱ vai de̱vā asu̍rāṇāgͫ
śatata̱ṟhāg stṛgͫ̍hanti̱ yade̱tayā̍ sa̱midha̍mā̱dadhā̍ti̱
vajra̍me̱vaitaccha̍ta̱ghnīṃ yaja̍māno̱ bhrātṛ̍vyāya̱ praha̍rati̱
stṛtyā̱ acha̍mbaṭkāra̱g̱ͫ saṃ tvama̍gne̱ sūrya̍sya̱ varca̍sā gathā̱
ityā̍hai̱tattvamasī̱dama̱haṃ bhū̍yāsa̱miti̱ vāvaitadā̍ha̱ tvama̍gne̱ sūrya̍varcā
a̱sītyā̍hā̱''śiṣa̍me̱vaitāmā śā̎ste || mū̱rdhāna̱g̱ͫ ṣaḍvā e̱ṣa upa̍
tiṣṭhate pā̱hītyā̍ha śa̱tama̱hagͫ ṣoḍa̍śa ca
||1.5.7||31 saṃ pa̍śyāmi pra̱jā a̱hamityā̍ha̱ yāva̍nta e̱va grā̱myāḥ pa̱śava̱stāne̱vāva̍
ru̱ndhe'mbha̱ḥ sthāmbho̍ vo bhakṣī̱yetyā̱hāmbho̱ hye̍tā maha̍ḥ stha̱ maho̍ vo
bhakṣī̱yetyā̍ha̱ maho̱ hye̍tāḥ saha̍ḥ stha̱ saho̍ vo bhakṣī̱yetyā̍ha̱ saho̱
hye̍tā ūrja̱sthorja̍ṃ vo bhakṣī̱yetyā̱
32 horjo̱ hye̍tā reva̍tī̱ rama̍dhva̱mityā̍ha pa̱śavo̱ vai re̱vatī̎ḥ pa̱śūne̱vātman
ra̍mayata i̱haiva ste̱to mā'pa̍ gā̱tetyā̍ha dhru̱vā e̱vainā ana̍pagāḥ kuruta
iṣṭaka̱cidvā a̱nyo̎'gniḥ pa̍śu̱cida̱nyaḥ sagͫ̍hi̱tāsi̍ viśvarū̱pīriti̍
va̱thsama̱bhi mṛ̍śa̱tyupai̱vaina̍ṃ dhatte paśu̱cita̍menaṃ kurute̱ pra
33 vā e̱ṣo̎'smāllo̱kāccya̍vate̱ ya ā̍hava̱nīya̍mupa̱ tiṣṭha̍te̱
gārha̍patya̱mupa̍ tiṣṭhate̱'sminne̱va lo̱ke prati̍ tiṣṭha̱tyatho̱ gārha̍patyāyai̱va
ni hnu̍te gāya̱trībhi̱rupa̍ tiṣṭhate̱ tejo̱ vai gā̍ya̱trī teja̍ e̱vātman
dha̱tte'tho̱ yade̱taṃ tṛ̱cama̱nvāha̱ santa̍tyai̱ gārha̍patya̱ṃ vā anu̍ dvi̱pādo̍
vī̱rāḥ prajā̍yante̱ ya e̱vaṃ vi̱dvān dvi̱padā̍bhi̱rgārha̍patyamupa̱ tiṣṭha̍ta̱
34 ā'sya̍ vī̱ro jā̍yata ū̱rjā va̍ḥ paśyāmyū̱rjā mā̍
paśya̱tetyā̍hā̱''śiṣa̍me̱vaitāmā śā̎ste̱ tathsa̍vi̱turvare̎ṇya̱mityā̍ha̱
prasū̎tyai so̱māna̱gg̱ svara̍ṇa̱mityā̍ha somapī̱thame̱vāva̍ rundhe kṛṇu̱hi
bra̍hmaṇaspata̱ ityā̍ha brahmavarca̱same̱vāva̍ rundhe ka̱dā ca̱na sta̱rīra̱sītyā̍ha̱
na sta̱rīgͫ rātri̍ṃ vasati̱
35 ya e̱vaṃ vi̱dvāna̱gnimu̍pa̱ tiṣṭha̍te̱ pari̍ tvāgne̱ pura̍ṃ va̱yamityā̍ha
pari̱dhime̱vaitaṃ pari̍ dadhā̱tyaska̍ndā̱yāgne̍ gṛhapata̱ ityā̍ha
yathāya̱jure̱vaitaccha̱tagͫ himā̱ ityā̍ha śa̱taṃ tvā̍ hema̱ntāni̍ndhiṣī̱yeti̱
vāvaitadā̍ha pu̱trasya̱ nāma̍ gṛhṇātyannā̱dame̱vaina̍ṃ karoti̱ tāmā̱śiṣa̱mā
śā̍se̱ tanta̍ve̱ jyoti̍ṣmatī̱miti̍ brūyā̱dyasya̍ pu̱ttro'jā̍ta̱ḥ
syātte̍ja̱svye̍vāsya̍ brahmavarca̱sī pu̱ttro jā̍yate̱ tāmā̱śiṣa̱mā
śā̍se̱'muṣmai̱ jyoti̍ṣmatī̱miti̍ brūyā̱dyasya̍ pu̱ttro jā̱taḥ syāt
teja̍ e̱vāsmi̍n brahmavarca̱saṃ da̍dhāti || ūrja̍ṃ vo bhakṣī̱yeti̱ pra
gārha̍patyamupa̱tiṣṭha̍te vasati̱ jyoti̍ṣmatī̱mekā̱nnatri̱g̱ͫśacca̍
||1.5.8||36 a̱gni̱ho̱traṃ ju̍hoti̱ yade̱va kiñca̱ yaja̍mānasya̱ svaṃ tasyai̱va tadreta̍ḥ
siñcati pra̱jana̍ne pra̱jana̍na̱g̱ͫ hi vā a̱gnirathauṣa̍dhī̱ranta̍gatā dahati̱
tāstato̱ bhūya̍sī̱ḥ prajā̍yante̱ yathsā̱yaṃ ju̱hoti̱ reta̍ e̱va tathsi̍ñcati̱
praiva prā̍ta̱stane̍na janayati̱ tadreta̍ḥ si̱ktaṃ na tvaṣṭrā'vi̍kṛta̱ṃ prajā̍yate
yāva̱ccho vai reta̍saḥ si̱ktasya̱
37 tvaṣṭā̍ rū̱pāṇi̍ vika̱roti̍ tāva̱ccho vai tatprajā̍yata e̱ṣa vai daivya̱stvaṣṭā̱
yo yaja̍te ba̱hvībhi̱rupa̍ tiṣṭhate̱ reta̍sa e̱va si̱ktasya̍ bahu̱śo rū̱pāṇi̱ vi
ka̍roti̱ sa praiva jā̍yate̱ śvaḥśvo̱ bhūyā̎n bhavati̱ ya e̱vaṃ vi̱dvāna̱gnimu̍pa̱
tiṣṭha̱te'ha̍rde̱vānā̱māsī̱drātri̱rasu̍rāṇā̱ṃ te'su̍rā̱ yadde̱vānā̎ṃ vi̱ttaṃ
vedya̱māsī̱ttena̍ sa̱ha
38 rātri̱ṃ prāvi̍śa̱n te de̱vā hī̱nā a̍manyanta̱ te̍'paśyannāgne̱yī rātri̍rāgne̱yāḥ
pa̱śava̍ i̱mame̱vāgni2gͫ sta̍vāma̱ sa na̍ḥ stu̱taḥ pa̱śūn puna̍rdāsya̱tīti̱
te̎'gnima̍stuva̱nthsa e̎bhyaḥ stu̱to rātri̍yā̱ adhyaha̍ra̱bhi pa̱śūnnirā̎rja̱t
te de̱vāḥ pa̱śūn, vi̱tvā kāmāgͫ̍ akurvata̱ ya e̱vaṃ vi̱dvāna̱gnimu̍pa̱tiṣṭha̍te
paśu̱mān bha̍vatyā
39 di̱tyo vā a̱smāllo̱kāda̱muṃ lo̱kamai̱t so̍'muṃ lo̱kaṃ ga̱tvā puna̍ri̱maṃ
lo̱kama̱bhya̍dhyāya̱t sa i̱maṃ lo̱kamā̱gatya̍ mṛ̱tyora̍bibhenmṛ̱tyusa̍ṃyuta
iva̱ hya̍yaṃ lo̱kaḥ so̍'manyate̱mame̱vāgni2gͫ sta̍vāni̱ sa mā̎ stu̱taḥ
su̍va̱rgaṃ lo̱kaṃ ga̍mayiṣya̱tīti̱ so̎'gnima̍stau̱t sa e̍nagg stu̱taḥ su̍va̱rgaṃ
lo̱kama̍gamaya̱dya
40 e̱vaṃ vi̱dvāna̱gnimu̍pa̱tiṣṭha̍te suva̱rgame̱va lo̱kame̍ti̱ sarva̱māyu̍retya̱bhi
vā e̱ṣo̎'gnī ā ro̍hati̱ ya e̍nāvupa̱tiṣṭha̍te̱ yathā̱ khalu̱ vai
śreyā̍na̱bhyārū̍ḍhaḥ kā̱maya̍te̱ tathā̍ karoti̱ nakta̱mupa̍ tiṣṭhate̱ na prā̱taḥ
sagͫ hi nakta̍ṃ vra̱tāni̍ sṛ̱jyante̍ sa̱ha śreyāg̍śca̱ pāpī̍yāgścāsāte̱
jyoti̱rvā a̱gnistamo̱ rātri̱rya
41 nnakta̍mupa̱tiṣṭha̍te̱ jyoti̍ṣai̱va tama̍staratyupa̱stheyo̱'gnī 3 r nopa̱stheyā
3 ityā̍hurmanu̱ṣyā̍yennvai yo'ha̍raharā̱hṛtyāthai̍na̱ṃ yāca̍ti̱ sa innvai
tamupā̎rcha̱tyatha̱ ko de̱vānaha̍raharyāciṣya̱tīti̱ tasmā̱nnopa̱stheyo'tho̱
khalvā̍hurā̱śiṣe̱ vai kaṃ yaja̍māno yajata̱ itye̱ṣā khalu̱ vā
42 āhi̍tāgnerā̱śīryada̱gnimu̍pa̱ tiṣṭha̍te̱ tasmā̍dupa̱stheya̍ḥ
pra̱jāpa̍tiḥ pa̱śūna̍sṛjata̱ te sṛ̱ṣṭā a̍horā̱tre prāvi̍śa̱n
tāñchando̍bhi̱ranva̍vinda̱dyacchando̍bhirupa̱tiṣṭha̍te̱ svame̱va tadanvi̍cchati̱
na tatra̍ jā̱mya̍stītyā̍hu̱ṟyo'ha̍raharupa̱tiṣṭha̍ta̱ iti̱ yo vā a̱gniṃ
pra̱tyaṅṅu̍pa̱tiṣṭha̍te̱ pratye̍namoṣati̱ yaḥ parā̱ṉ̇ viṣva̍ṅ pra̱jayā̍
pa̱śubhi̍reti̱ kavā̍tiryaṅṅi̱vopa̍ tiṣṭheta̱ naina̍ṃ pra̱tyoṣa̍ti̱ na
viṣva̍ṅ pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍reti || si̱ktasya̍ sa̱ha bha̍vati̱ yo yatkhalu̱
vai pa̱śubhi̱strayo̍daśa ca
||1.5.9||43 mama̱ nāma̍ pratha̱maṃ jā̍tavedaḥ pi̱tā mā̱tā ca̍ dadhatu̱ryadagre̎ | tattvaṃ
bi̍bhṛhi̱ puna̱rā madaito̱stavā̱haṃ nāma̍ bibharāṇyagne || mama̱ nāma̱ tava̍
ca jātavedo̱ vāsa̍sī iva vi̱vasā̍nau̱ ye carā̍vaḥ | āyu̍ṣe̱ tvaṃ jī̱vase̍
va̱yaṃ ya̍thāya̱thaṃ vi pari̍ dadhāvahai̱ puna̱ste || namo̱'gnaye'pra̍tividdhāya̱
namo'nā̍dhṛṣṭāya̱ nama̍ḥ sa̱mrāje̎ | aṣā̍ḍho
44 a̱gnirbṛ̱hadva̍yā viśva̱jithsaha̍ntya̱ḥ śreṣṭho̍ gandha̱rvaḥ || tvatpi̍tāro
agne de̱vāstvāmā̍hutaya̱stvadvi̍vācanāḥ | saṃ māmāyu̍ṣā̱ saṃ gau̍pa̱tyena̱ suhi̍te
mā dhāḥ || a̱yama̱gniḥ śreṣṭha̍tamo̱'yaṃ bhaga̍vattamo̱'yagͫ sa̍hasra̱sāta̍maḥ
| a̱smā a̍stu su̱vīrya̎m || mano̱ jyoti̍rjuṣatā̱mājya̱ṃ vicchi̍nnaṃ ya̱jñagͫ
sami̱maṃ da̍dhātu | yā i̱ṣṭā u̱ṣaso̍ ni̱mruca̍śca̱ tāḥ saṃ da̍dhāmi ha̱viṣā̍
ghṛ̱tena̍ || paya̍svatī̱roṣa̍dhaya̱ḥ
45 paya̍svadvī̱rudhā̱ṃ paya̍ḥ | a̱pāṃ paya̍so̱ yatpaya̱stena̱ māmi̍ndra̱ sagͫ
sṛ̍ja || agne̎ vratapate vra̱taṃ ca̍riṣyāmi̱ taccha̍keya̱ṃ tanme̍ rādhyatām
|| a̱gnigͫ hotā̍rami̱ha tagͫ hu̍ve de̱vān, ya̱jñiyā̍ni̱ha yān havā̍mahe ||
ā ya̍ntu de̱vāḥ su̍mana̱syamā̍nā vi̱yantu̍ de̱vā ha̱viṣo̍ me a̱sya || kastvā̍
yunakti̱ sa tvā̍ yunaktu̱ yāni̍ gha̱rme ka̱pālā̎nyupaci̱nvanti̍
46 ve̱dhasa̍ḥ | pū̱ṣṇastānyapi̍ vra̱ta i̍ndravā̱yū vimu̍ñcatām || abhi̍nno gha̱rmo
jī̱radā̍nu̱ryata̱ ātta̱stada̍ga̱n puna̍ḥ | i̱dhmo vedi̍ḥ pari̱dhaya̍śca̱
sarve̍ ya̱jñasyā''yu̱ranu̱ saṃ ca̍ranti || traya̍strigͫśa̱ttanta̍vo̱
ye vi̍tatni̱re ya i̱maṃ ya̱jña2gͫ sva̱dhayā̱ dada̍nte̱ teṣā̎ṃ chi̱nnaṃ
pratye̱tadda̍dhāmi̱ svāhā̍ gha̱rmo de̱vāgͫ apye̍tu || aṣā̍ḍha̱ oṣa̍dhaya
upaci̱nvanti̱ pañca̍catvārigͫśacca
||1.5.10||47 vai̱śvā̱na̱ro na̍ ū̱tyā''pra yā̍tu parā̱vata̍ḥ | a̱gniru̱kthena̱ vāha̍sā ||
ṛ̱tāvā̍naṃ vaiśvāna̱ramṛ̱tasya̱ jyoti̍ṣa̱spati̎m | aja̍sraṃ gha̱rmamī̍mahe ||
vai̱śvā̱na̱rasya̍ da̱g̱ͫsanā̎bhyo bṛ̱hadari̍ṇā̱deka̍ḥ svapa̱sya̍yā ka̱viḥ
| u̱bhā pi̱tarā̍ ma̱haya̍nnajāyatā̱gnirdyāvā̍pṛthi̱vī bhūri̍retasā || pṛ̱ṣṭo
di̱vi pṛ̱ṣṭo a̱gniḥ pṛ̍thi̱vyāṃ pṛ̱ṣṭo viśvā̱ oṣa̍dhī̱rā vi̍veśa |
vai̱śvā̱na̱raḥ saha̍sā pṛ̱ṣṭo a̱gniḥ sa no̱ divā̱ sa
48 ri̱ṣaḥ pā̍tu̱ nakta̎m || jā̱to yada̍gne̱ bhuva̍nā̱ vyakhya̍ḥ pa̱śuṃ na go̱pā
irya̱ḥ pari̍jmā | vaiśvā̍nara̱ brahma̍ṇe vinda gā̱tuṃ yū̱yaṃ pā̍ta sva̱stibhi̱ḥ
sadā̍ naḥ || tvama̍gne śo̱ciṣā̱ śośu̍cāna̱ ā roda̍sī apṛṇā̱ jāya̍mānaḥ |
tvaṃ de̱vāgͫ a̱bhiśa̍steramuñco̱ vaiśvā̍nara jātavedo mahi̱tvā || a̱smāka̍magne
ma̱ghava̍thsu dhāra̱yānā̍mi kṣa̱ttrama̱jaragͫ̍ su̱vīrya̎m | va̱yaṃ ja̍yema
śa̱tinagͫ̍ saha̱sriṇa̱ṃ vaiśvā̍nara̱
49 vāja̍magne̱ tavo̱tibhi̍ḥ || vai̱śvā̱na̱rasya̍ suma̱tau syā̍ma̱ rājā̱ hi ka̱ṃ
bhuva̍nānāmabhi̱śrīḥ | i̱to jā̱to viśva̍mi̱daṃ vi ca̍ṣṭe vaiśvāna̱ro ya̍tate̱
sūrye̍ṇa || ava̍ te̱ heḍo̍ varuṇa̱ namo̍bhi̱rava̍ ya̱jñebhi̍rīmahe ha̱virbhi̍ḥ
| kṣaya̍nna̱smabhya̍masura praceto̱ rāja̱nnenāgͫ̍si śiśrathaḥ kṛ̱tāni̍ ||
udu̍tta̱maṃ va̍ruṇa̱ pāśa̍ma̱smadavā̍dha̱maṃ vi ma̍dhya̱ma2gͫ śra̍thāya |
athā̍ va̱yamā̍ditya
50 vra̱te tavānā̍gaso̱ adi̍taye syāma || da̱dhi̱krāvṇṇo̍ akāriṣaṃ ji̱ṣṇoraśva̍sya
vā̱jina̍ḥ || su̱ra̱bhi no̱ mukhā̍ kara̱t pra ṇa̱ āyūgͫ̍ṣi tāriṣat || ā
da̍dhi̱krāḥ śava̍sā̱ pañca̍ kṛ̱ṣṭīḥ sūrya̍ iva̱ jyoti̍ṣā̱'pasta̍tāna |
sa̱ha̱sra̱sāḥ śa̍ta̱sā vā̱jyarvā̍ pṛ̱ṇaktu̱ madhvā̱ sami̱mā vacāgͫ̍si ||
a̱gnirmū̱rdhā bhuva̍ḥ | maru̍to̱ yaddha̍ vo di̱vaḥ su̍mnā̱yanto̱ havā̍mahe | ā tū na̱
51 upa̍ gantana || yā va̱ḥ śarma̍ śaśamā̱nāya̱ santi̍ tri̱dhātū̍ni dā̱śuṣe̍
yaccha̱tādhi̍ | a̱smabhya̱ṃ tāni̍ maruto̱ vi ya̍nta ra̱yiṃ no̍ dhatta vṛṣaṇaḥ
su̱vīra̎m || adi̍tirna uruṣya̱tvadi̍ti̱ḥ śarma̍ yacchatu | adi̍tiḥ pā̱tvagͫha̍saḥ
|| ma̱hīmū̱ṣu mā̱taragͫ̍ suvra̱tānā̍mṛ̱tasya̱ patnī̱mava̍se huvema |
tu̱vi̱kṣa̱ttrāma̱jara̍ntīmurū̱cīgͫ su̱śarmā̍ṇa̱madi̍tigͫ su̱praṇī̍tim
|| su̱trāmā̍ṇaṃ pṛthi̱vīṃ dyāma̍ne̱hasagͫ̍ su̱śarmā̍ṇa̱madi̍tigͫ
su̱praṇī̍tim | daivī̱ṃ nāvagg̍ svari̱trāmanā̍gasa̱masra̍vantī̱mā ru̍hemā sva̱staye̎
|| i̱māgͫ su nāva̱mā'ru̍hagͫ śa̱tāri̍trāgͫ śa̱tasphyā̎m | acchi̍drāṃ
pārayi̱ṣṇum || divā̱ sa sa̍ha̱sriṇa̱ṃ vaiśvā̍narā''ditya̱ tū no̍'ne̱hasagͫ̍
su̱śarmā̍ṇa̱mekā̱nnavigͫ̍śa̱tiśca̍
||1.5.11||prathamakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ 6
1 saṃ tvā̍ siñcāmi̱ yaju̍ṣā pra̱jāmāyu̱rdhana̍ṃ ca | bṛha̱spati̍prasūto̱
yaja̍māna i̱ha mā ri̍ṣat || ājya̍masi sa̱tyama̍si sa̱tyasyādhya̍kṣamasi ha̱vira̍si
vaiśvāna̱raṃ vai̎śvade̱vamutpū̍taśuṣmagͫ sa̱tyaujā̱ḥ saho̍'si̱ saha̍mānamasi̱
saha̱svārā̍tī̱ḥ saha̍svārātīya̱taḥ saha̍sva̱ pṛta̍nā̱ḥ saha̍sva pṛtanya̱taḥ |
sa̱hasra̍vīryamasi̱ tanmā̍ ji̱nvā''jya̱syā''jya̍masi sa̱tyasya̍ sa̱tyama̍si
sa̱tyāyu̍
2 rasi sa̱tyaśu̍ṣmamasi sa̱tyena̍ tvā̱'bhi ghā̍rayāmi̱ tasya̍ te bhakṣīya pañcā̱nāṃ
tvā̱ vātā̍nāṃ ya̱ntrāya̍ dha̱rtrāya̍ gṛhṇāmi pañcā̱nāṃ tva̍rtū̱nāṃ ya̱ntrāya̍
dha̱rtrāya̍ gṛhṇāmi pañcā̱nāṃ tvā̍ di̱śāṃ ya̱ntrāya̍ dha̱rtrāya̍ gṛhṇāmi
pañcā̱nāṃ tvā̍ pañcaja̱nānā̎ṃ ya̱ntrāya̍ dha̱rtrāya̍ gṛhṇāmi ca̱rostvā̱
pañca̍bilasya ya̱ntrāya̍ dha̱rtrāya̍ gṛhṇāmi̱ brahma̍ṇastvā̱ teja̍se ya̱ntrāya̍
dha̱rtrāya̍ gṛhṇāmi kṣa̱trasya̱ tvauja̍se ya̱ntrāya̍
3 dha̱rtrāya̍ gṛhṇāmi vi̱śe tvā̍ ya̱ntrāya̍ dha̱rtrāya̍ gṛhṇāmi su̱vīryā̍ya tvā
gṛhṇāmi suprajā̱stvāya̍ tvā gṛhṇāmi rā̱yaspoṣā̍ya tvā gṛhṇāmi brahmavarca̱sāya̍
tvā gṛhṇāmi̱ bhūra̱smākagͫ̍ ha̱virde̱vānā̍mā̱śiṣo̱ yaja̍mānasya de̱vānā̎ṃ
tvā de̱vatā̎bhyo gṛhṇāmi̱ kāmā̍ya tvā gṛhṇāmi || sa̱tyāyu̱roja̍se ya̱ntrāya̱
traya̍strigͫśacca
||1.6.1||4 dhru̱vo̍'si dhru̱vo̍'hagͫ sa̍jā̱teṣu̍ bhūyāsa̱ṃ dhīra̱ścettā̍
vasu̱vidu̱gro̎'syu̱gro̍'hagͫ sa̍jā̱teṣu̍ bhūyāsamu̱graścettā̍
vasu̱vida̍bhi̱bhūra̍syabhi̱bhūra̱hagͫ sa̍jā̱teṣu̍ bhūyāsamabhi̱bhūścettā̍
vasu̱vidyu̱najmi̍ tvā̱ brahma̍ṇā̱ daivye̍na ha̱vyāyā̱smai voḍha̱ve jā̍tavedaḥ |
indhā̍nāstvā supra̱jasa̍ḥ su̱vīrā̱ jyogjī̍vema bali̱hṛto̍ va̱yaṃ te̎ || yanme̍
agne a̱sya ya̱jñasya̱ riṣyā̱
5 dyadvā̱ skandā̱dājya̍syo̱ta vi̍ṣṇo | tena̍ hanmi sa̱patna̍ṃ durmarā̱yumaina̍ṃ
dadhāmi̱ nirṛ̍tyā u̱pasthe̎ | bhūrbhuva̱ḥ suva̱rucchu̍ṣmo agne̱ yaja̍mānāyaidhi̱
niśu̍ṣmo abhi̱dāsa̍te | agne̱ deve̎ddha̱ manvi̍ddha̱ mandra̍ji̱hvāma̍rtyasya
te hotarmū̱rdhannā ji̍gharmi rā̱yaspoṣā̍ya suprajā̱stvāya̍ su̱vīryā̍ya̱ mano̍'si
prājāpa̱tyaṃ mana̍sā mā bhū̱tenā''vi̍śa̱ vāga̍syai̱ndrī sa̍patna̱kṣaya̍ṇī
6 vā̱cā me̎ndri̱yeṇā''vi̍śa vasa̱ntamṛ̍tū̱nāṃ prī̍ṇāmi̱ sa mā̎ prī̱taḥ prī̍ṇātu
grī̱ṣmamṛ̍tū̱nāṃ prī̍ṇāmi̱ sa mā̎ prī̱taḥ prī̍ṇātu va̱ṟṣā ṛ̍tū̱nāṃ prī̍ṇāmi̱
tā mā̎ prī̱tāḥ prī̍ṇantu śa̱rada̍mṛtū̱nāṃ prī̍ṇāmi̱ sā mā̎ prī̱tā prī̍ṇātu
hemantaśiśi̱rāvṛ̍tū̱nāṃ prī̍ṇāmi̱ tau mā̎ prī̱tau prī̍ṇītāma̱gnīṣoma̍yora̱haṃ
de̍vaya̱jyayā̱ cakṣu̍ṣmān bhūyāsama̱gnera̱haṃ de̍vaya̱jyayā̎nnā̱do bhū̍yāsa̱ṃ
7 dabdhi̍ra̱syada̍bdho bhūyāsama̱muṃ da̍bheyama̱gnīṣoma̍yora̱haṃ de̍vaya̱jyayā̍
vṛtra̱hā bhū̍yāsamindrāgni̱yora̱haṃ de̍vaya̱jyaye̎ndriyā̱vya̍nnā̱do
bhū̍yāsa̱mindra̍syā̱haṃ de̍vaya̱jyaye̎ndriyā̱vī bhū̍yāsaṃ mahe̱ndrasyā̱haṃ
de̍vaya̱jyayā̍ je̱māna̍ṃ mahi̱māna̍ṃ gameyama̱gneḥ svi̍ṣṭa̱kṛto̱'haṃ
de̍vaya̱jyayā''yu̍ṣmān, ya̱jñena̍ prati̱ṣṭhāṃ ga̍meyam || riṣyā̎t
sapatna̱kṣaya̍ṇyannā̱do bhū̍yāsa̱g̱ͫ ṣaṭtrigͫ̍śacca
||1.6.2||8 a̱gnirmā̱ duri̍ṣṭāt pātu savi̱tā'ghaśagͫ̍sā̱dyo me'nti̍ dū̱re̍'rātī̱yati̱
tame̱tena̍ jeṣa̱g̱ͫ surū̍pavarṣavarṇa̱ ehī̱mān bha̱drān duryāgͫ̍ a̱bhyehi̱
māmanu̍vratā̱ nyu̍ śī̱rṣāṇi̍ mṛḍhva̱miḍa̱ ehyadi̍ta̱ ehi̱ sara̍sva̱tyehi̱
ranti̍rasi̱ rama̍tirasi sū̱narya̍si̱ juṣṭe̱ juṣṭi̍ṃ te'śī̱yopa̍hūta upaha̱vaṃ
9 te̍'śīya̱ sā me̍ sa̱tyāśīra̱sya ya̱jñasya̍ bhūyā̱dare̍ḍatā̱
mana̍sā̱ taccha̍keyaṃ ya̱jño divagͫ̍ rohatu ya̱jño diva̍ṃ gacchatu̱ yo
de̍va̱yāna̱ḥ panthā̱stena̍ ya̱jño de̱vāgͫ apye̎tva̱smāsvindra̍ indri̱yaṃ
da̍dhātva̱smānrāya̍ u̱ta ya̱jñāḥ sa̍cantāma̱smāsu̍ santvā̱śiṣa̱ḥ sā na̍ḥ
pri̱yā su̱pratū̎rtirma̱ghonī̱ juṣṭi̍rasi ju̱ṣasva̍ no̱ juṣṭā̍ no
10 'si̱ juṣṭi̍ṃ te gameya̱ṃ mano̱ jyoti̍rjuṣatā̱mājya̱ṃ vicchi̍nnaṃ
ya̱jñagͫ sami̱maṃ da̍dhātu | bṛha̱spati̍stanutāmi̱maṃ no̱ viśve̍ de̱vā i̱ha
mā̍dayantām || bradhna̱ pinva̍sva̱ dada̍to me̱ mā kṣā̍yi kurva̱to me̱ mopa̍dasat
pra̱jāpa̍terbhā̱go̎'syūrja̍svā̱n paya̍svān prāṇāpā̱nau me̍ pāhi samānavyā̱nau
me̍ pāhyudānavyā̱nau me̍ pā̱hyakṣi̍to̱'syakṣi̍tyai tvā̱ mā me̎ kṣeṣṭhā
a̱mutrā̱muṣmi̍n lo̱ke || u̱pa̱ha̱vaṃ juṣṭā̍ nastvā̱ ṣaṭ ca̍
||1.6.3||11 ba̱ṟhiṣo̱'haṃ de̍vaya̱jyayā̎ pra̱jāvā̎n bhūyāsa̱ṃ
narā̱śagͫsa̍syā̱haṃ de̍vaya̱jyayā̍ paśu̱mān bhū̍yāsama̱gneḥ
svi̍ṣṭa̱kṛto̱'haṃ de̍vaya̱jyayā''yu̍ṣmān, ya̱jñena̍
prati̱ṣṭhāṃ ga̍meyama̱gnera̱hamujji̍ti̱manūjje̍ṣa̱g̱ͫ
soma̍syā̱hamujji̍ti̱manūjje̍ṣama̱gnera̱hamujji̍ti̱manūjje̍ṣama̱gnīṣoma̍yora̱hamujji̍ti̱manūjje̍ṣamindrāgni̱yora̱hamujji̍ti̱manūjje̍ṣa̱mindra̍syā̱ha
12 mujji̍ti̱manūjje̍ṣaṃ mahe̱ndrasyā̱hamujji̍ti̱manūjje̍ṣama̱gneḥ
svi̍ṣṭa̱kṛto̱'hamujji̍ti̱manūjje̍ṣa̱ṃ vāja̍sya mā prasa̱veno̎dgrā̱bheṇoda̍grabhīt
| athā̍ sa̱patnā̱g̱ͫ indro̍ me nigrā̱bheṇādha̍rāgͫ akaḥ || u̱dgrā̱bhaṃ
ca̍ nigrā̱bhaṃ ca̱ brahma̍ de̱vā a̍vīvṛdhan | athā̍ sa̱patnā̍nindrā̱gnī me̍
viṣū̱cīnā̱nvya̍syatām || emā a̍gmannā̱śiṣo̱ doha̍kāmā̱ indra̍vanto
13 vanāmahe dhukṣī̱mahi̍ pra̱jāmiṣa̎m || rohi̍tena tvā̱'gnirde̱vatā̎ṃ gamayatu̱
hari̍bhyā̱ṃ tvendro̍ de̱vatā̎ṃ gamaya̱tveta̍śena tvā̱ sūṟyo̍ de̱vatā̎ṃ
gamayatu̱ vi te̍ muñcāmi raśa̱nā vi ra̱śmīn, vi yoktrā̱ yāni̍ pari̱carta̍nāni
dha̱ttāda̱smāsu̱ dravi̍ṇa̱ṃ yacca̍ bha̱draṃ pra ṇo̎ brūtādbhāga̱dhān de̱vatā̍su
|| viṣṇo̎ḥ śa̱ṃyora̱haṃ de̍vaya̱jyayā̍ ya̱jñena̍ prati̱ṣṭhāṃ ga̍meya̱g̱ͫ
soma̍syā̱haṃ de̍vaya̱jyayā̍
14 su̱retā̱ reto̍ dhiṣīya̱ tvaṣṭu̍ra̱haṃ de̍vaya̱jyayā̍ paśū̱nāgͫ rū̱paṃ
pu̍ṣeyaṃ de̱vānā̱ṃ patnī̍ra̱gnirgṛ̱hapa̍tirya̱jñasya̍ mithu̱naṃ tayo̍ra̱haṃ
de̍vaya̱jyayā̍ mithu̱nena̱ prabhū̍yāsaṃ ve̱do̍'si̱ vitti̍rasi vi̱deya̱ karmā̍si
ka̱ruṇa̍masi kri̱yāsagͫ̍ sa̱nira̍si sani̱tāsi̍ sa̱neya̍ṃ ghṛ̱tava̍ntaṃ
kulā̱yinagͫ̍ rā̱yaspoṣagͫ̍ saha̱sriṇa̍ṃ ve̱do da̍dātu vā̱jina̎m ||
indra̍syā̱hamindra̍vanta̱ḥ soma̍syā̱haṃ de̍vaya̱jyayā̱ catu̍ścatvārigͫśacca
||1.6.4||15 ā pyā̍yatāṃ dhru̱vā ghṛ̱tena̍ ya̱jñaṃ ya̍jña̱ṃ prati̍ deva̱yadbhya̍ḥ
| sū̱ryāyā̱ ūdho'di̍tyā u̱pastha̍ u̱rudhā̍rā pṛthi̱vī ya̱jñe a̱smin ||
pra̱jāpa̍tervi̱bhānnāma̍ lo̱kastasmigg̍stvā dadhāmi sa̱ha yaja̍mānena̱ sada̍si̱ sanme̍
bhūyā̱ḥ sarva̍masi̱ sarva̍ṃ me bhūyāḥ pū̱rṇama̍si pū̱rṇaṃ me̍ bhūyā̱ akṣi̍tamasi̱
mā me̎ kṣeṣṭhā̱ḥ prācyā̎ṃ di̱śi de̱vā ṛ̱tvijo̍ mārjayantā̱ṃ dakṣi̍ṇāyāṃ
16 di̱śi māsā̎ḥ pi̱taro̍ mārjayantāṃ pra̱tīcyā̎ṃ di̱śi gṛ̱hāḥ pa̱śavo̍
mārjayantā̱mudī̎cyāṃ di̱śyāpa̱ oṣa̍dhayo̱ vana̱spata̍yo mārjayantāmū̱rdhvāyā̎ṃ
di̱śi ya̱jñaḥ sa̍ṃvathsa̱ro ya̱jñapa̍tirmārjayantā̱ṃ viṣṇo̱ḥ kramo̎'syabhimāti̱hā
gā̍ya̱treṇa̱ chanda̍sā pṛthi̱vīmanu̱ vi kra̍me̱ nirbha̍kta̱ḥ sa yaṃ dvi̱ṣmo
viṣṇo̱ḥ kramo̎'syabhiśasti̱hā traiṣṭu̍bhena̱ chanda̍sā̱'ntari̍kṣa̱manu̱ vi
kra̍me̱ nirbha̍kta̱ḥ sa yaṃ dvi̱ṣmo viṣṇo̱ḥ kramo̎'syarātīya̱to ha̱ntā jāga̍tena̱
chanda̍sā̱ diva̱manu̱ vi kra̍me̱ nirbha̍kta̱ḥ sa yaṃ dvi̱ṣmo viṣṇo̱ḥ kramo̍'si
śatrūya̱to ha̱ntā''nu̍ṣṭubhena̱ chanda̍sā̱ diśo'nu̱ vi kra̍me̱ nirbha̍kta̱ḥ
sa yaṃ dvi̱ṣmaḥ || dakṣi̍ṇāyāma̱ntari̍kṣa̱manu̱ vi kra̍me̱ nirbha̍kta̱ḥ sa yaṃ
dvi̱ṣmo viṣṇo̱rekā̱nna tri̱g̱ͫśacca̍
||1.6.5||17 aga̍nma̱ suva̱ḥ suva̍raganma sa̱ṃdṛśa̍ste̱ mā chi̍thsi̱ yatte̱ tapa̱stasmai̍
te̱ mā''vṛ̍kṣi su̱bhūra̍si̱ śreṣṭho̍ raśmī̱nāmā̍yu̱rdhā a̱syāyu̍rme dhehi
varco̱dhā a̍si̱ varco̱ mayi̍ dhehī̱dama̱hama̱muṃ bhrātṛ̍vyamā̱bhyo di̱gbhyo̎'syai
di̱vo̎'smāda̱ntari̍kṣāda̱syai pṛ̍thi̱vyā a̱smāda̱nnādyā̱nnirbha̍jāmi̱
nirbha̍kta̱ḥ sa yaṃ dvi̱ṣmaḥ |
18 saṃ jyoti̍ṣā'bhūvamai̱ndrīmā̱vṛta̍ma̱nvāva̍rte̱ sama̱haṃ pra̱jayā̱ saṃ mayā̎
pra̱jā sama̱hagͫ rā̱yaspoṣe̍ṇa̱ saṃ mayā̍ rā̱yaspoṣa̱ḥ sami̍ddho agne me dīdihi
same̱ddhā te̍ agne dīdyāsa̱ṃ vasu̍mān, ya̱jño vasī̍yān bhūyāsa̱magna̱ āyūgͫ̍ṣi
pavasa̱ ā su̱vorja̱miṣa̍ṃ canaḥ | ā̱re bā̍dhasva du̱cchunā̎m || agne̱ pava̍sva̱
svapā̍ a̱sme varca̍ḥ su̱vīrya̎m |
19 dadha̱t poṣagͫ̍ ra̱yiṃ mayi̍ | agne̍ gṛhapate sugṛhapa̱tira̱haṃ
tvayā̍ gṛ̱hapa̍tinā bhūyāsagͫ sugṛhapa̱tirmayā̱ tvaṃ gṛ̱hapa̍tinā
bhūyāḥ śa̱tagͫ himā̱stāmā̱śiṣa̱mā śā̍se̱ tanta̍ve̱ jyoti̍ṣmatī̱ṃ
tāmā̱śiṣa̱māśā̍se̱'muṣmai̱ jyoti̍ṣmatī̱ṃ kastvā̍ yunakti̱ sa tvā̱
vimu̍ñca̱tvagne̎ vratapate vra̱tama̍cāriṣa̱ṃ tada̍śaka̱ṃ tanme̍'rādhi ya̱jño
ba̍bhūva̱ sa ā
20 ba̍bhūva̱ sa pra ja̍jñe̱ sa vā̍vṛdhe | sa de̱vānā̱madhi̍patirbabhūva̱
so a̱smāgͫ adhi̍patīn karotu va̱yagg syā̍ma̱ pata̍yo rayī̱ṇām || gomāgͫ̍
a̱gne'vi̍māgͫ a̱śvī ya̱jño nṛ̱vathsa̍khā̱ sada̱mida̍pramṛ̱ṣyaḥ | iḍā̍vāgͫ
e̱ṣo a̍sura pra̱jāvā̎n dī̱rgho ra̱yiḥ pṛ̍thu bu̱dhnaḥ sa̱bhāvān̍ || dvi̱ṣmaḥ
su̱vīrya̱g̱ͫ sa ā pañca̍trigͫśacca
||1.6.6||21 yathā̱ vai sa̍mṛtaso̱mā e̱vaṃ vā e̱te sa̍mṛtaya̱jñā yadda̍rśapūrṇamā̱sau
kasya̱ vāha̍ de̱vā ya̱jñamā̱ gaccha̍nti̱ kasya̍ vā̱ na ba̍hū̱nāṃ yaja̍mānānā̱ṃ
yo vai de̱vatā̱ḥ pūrva̍ḥ parigṛ̱hṇāti̱ sa e̍nā̱ḥ śvo bhū̱te ya̍jata e̱tadvai
de̱vānā̍mā̱yata̍na̱ṃ yadā̍hava̱nīyo̎'nta̱rāgnī pa̍śū̱nāṃ gārha̍patyo
manu̱ṣyā̍ṇāmanvāhārya̱paca̍naḥ pitṛ̱ṇāma̱gniṃ gṛ̍hṇāti̱ sva e̱vāyata̍ne
de̱vatā̱ḥ pari̍
22 gṛhṇāti̱ tāḥ śvo bhū̱te ya̍jate vra̱tena̱ vai medhyo̱'gnirvra̱tapa̍tirbrāhma̱ṇo
vra̍ta̱bhṛd vra̱tamu̍pai̱ṣyan brū̍yā̱dagne̎ vratapate vra̱taṃ
ca̍riṣyā̱mītya̱gnirvai de̱vānā̎ṃ vra̱tapa̍ti̱stasmā̍ e̱va
pra̍ti̱procya̍ vra̱tamāla̍bhate ba̱ṟhiṣā̍ pū̱rṇamā̍se vra̱tamupai̍ti
va̱thsaira̍māvā̱syā̍yāme̱taddhye̍tayo̍rā̱yata̍namupa̱stīrya̱ḥ
pūrva̍ścā̱gnirapa̍ra̱ścetyā̍hurmanu̱ṣyā̍
23 innvā upa̍stīrṇami̱cchanti̱ kimu̍ de̱vā yeṣā̱ṃ navā̍vasāna̱mupā̎smi̱ñchvo
ya̱kṣyamā̍ṇe de̱vatā̍ vasanti̱ ya e̱vaṃ vi̱dvāna̱gnimu̍pastṛ̱ṇāti̱ yaja̍mānena
grā̱myāśca̍ pa̱śavo̍'va̱rudhyā̍ āra̱ṇyāścetyā̍hu̱ryadgrā̱myānu̍pa̱vasa̍ti̱
tena̍ grā̱myānava̍ rundhe̱ yadā̍ra̱ṇyasyā̱śñāti̱ tenā̍ra̱ṇyān,
yadanā̎śvānupa̱vase̎t pitṛdeva̱tya̍ḥ syādāra̱ṇyasyā̎śñātīndri̱yaṃ
24 vā ā̍ra̱ṇyami̍ndri̱yame̱vā''tman dha̍tte̱ yadanā̎śvānupa̱vase̱t kṣodhu̍kaḥ
syā̱dyada̍śñī̱yādru̱dro̎'sya pa̱śūna̱bhima̍nyetā̱po̎'śñāti̱ tannevā̍śi̱taṃ
nevāna̍śita̱ṃ na kṣodhu̍ko̱ bhava̍ti̱ nāsya̍ ru̱draḥ pa̱śūna̱bhi ma̍nyate̱ vajro̱
vai ya̱jñaḥ, kṣutkhalu̱ vai ma̍nu̱ṣya̍sya̱ bhrātṛ̍vyo̱ yadanā̎śvānupa̱vasa̍ti̱
vajre̍ṇai̱va sā̱kṣātkṣudha̱ṃ bhrātṛ̍vyagͫ hanti || pari̍ manu̱ṣyā̍ indri̱yagͫ
sā̱kṣāt trīṇi̍ ca
||1.6.7||25 yo vai śra̱ddhāmanā̍rabhya ya̱jñena̱ yaja̍te̱ nāsye̱ṣṭāya̱ śradda̍dhate̱'paḥ pra
ṇa̍yati śra̱ddhā vā āpa̍ḥ śra̱ddhāme̱vā''rabhya̍ ya̱jñena̍ yajata u̱bhaye̎'sya
devamanu̱ṣyā i̱ṣṭāya̱ śradda̍dhate̱ tadā̍hu̱rati̱ vā e̱tā vartra̍nneda̱ntyati̱
vāca̱ṃ mano̱ vāvaitā nāti̍ neda̱ntīti̱ mana̍sā̱ pra ṇa̍yatī̱yaṃ vai mano̱
26 'nayai̱vainā̱ḥ pra ṇa̍ya̱tyaska̍nnahavirbhavati̱ ya e̱vaṃ veda̍ yajñāyu̱dhāni̱
saṃbha̍rati ya̱jño vai ya̍jñāyu̱dhāni̍ ya̱jñame̱va tathsaṃbha̍rati̱ yadeka̍mekagͫ
sa̱ṃbhare̎t pitṛdeva̱tyā̍ni syu̱ryat sa̱ha sarvā̍ṇi mānu̱ṣāṇi̱ dve dve̱ saṃbha̍rati
yājyānuvā̱kya̍yore̱va rū̱paṃ ka̍ro̱tyatho̍ mithu̱name̱va yo vai daśa̍ yajñāyu̱dhāni̱
veda̍ mukha̱to̎'sya ya̱jñaḥ ka̍lpate̱ sphya
27 śca̍ ka̱pālā̍ni cāgnihotra̱hava̍ṇī ca̱ śūrpa̍ṃ ca kṛṣṇāji̱naṃ ca̱
śamyā̍ co̱lūkha̍laṃ ca̱ musa̍laṃ ca dṛ̱ṣaccopa̍lā cai̱tāni̱ vai
daśa̍ yajñāyu̱dhāni̱ ya e̱vaṃ veda̍ mukha̱to̎'sya ya̱jñaḥ ka̍lpate̱ yo vai
de̱vebhya̍ḥ prati̱procya̍ ya̱jñena̍ yajate ju̱ṣante̎'sya de̱vā ha̱vyagͫ
ha̱virni̍ru̱pyamā̍ṇama̱bhi ma̍ntrayetā̱gnigͫ hotā̍rami̱ha tagͫ hu̍va̱ iti̍
28 de̱vebhya̍ e̱va pra̍ti̱procya̍ ya̱jñena̍ yajate ju̱ṣante̎'sya de̱vā
ha̱vyame̱ṣa vai ya̱jñasya̱ graho̍ gṛhī̱tvaiva ya̱jñena̍ yajate̱
tadu̍di̱tvā vāca̍ṃ yacchati ya̱jñasya̱ dhṛtyā̱ atho̱ mana̍sā̱
vai pra̱jāpa̍tirya̱jñama̍tanuta̱ mana̍sai̱va tadya̱jñaṃ ta̍nute̱
rakṣa̍sā̱mana̍nvavacārāya̱ yo vai ya̱jñaṃ yoga̱ āga̍te yu̱nakti̍ yu̱ṅkte
yu̍ñjā̱neṣu̱ kastvā̍ yunakti̱ sa tvā̍ yuna̱ktvityā̍ha pra̱jāpa̍ti̱rvai kaḥ
pra̱jāpa̍tinai̱vaina̍ṃ yunakti yu̱ṅkte yu̍ñjā̱neṣu̍ || vai mana̱ḥ sphya iti̍
yuna̱ktvekā̍daśa ca
||1.6.8||29 pra̱jāpa̍tirya̱jñāna̍sṛjatāgniho̱traṃ cā̎gniṣṭo̱maṃ ca̍
paurṇamā̱sīṃ co̱kthya̍ṃ cāmāvā̱syā̎ṃ cātirā̱traṃ ca̱ tānuda̍mimīta̱
yāva̍dagniho̱tramāsī̱t tāvā̍nagniṣṭo̱mo yāva̍tī paurṇamā̱sī tāvā̍nu̱kthyo̍
yāva̍tyamāvā̱syā̍ tāvā̍natirā̱tro ya e̱vaṃ vi̱dvāna̍gniho̱traṃ ju̱hoti̱
yāva̍dagniṣṭo̱meno̍pā̱pnoti̱ tāva̱dupā̎''pnoti̱ ya e̱vaṃ vi̱dvān pau̎rṇamā̱sīṃ
yaja̍te̱ yāva̍du̱kthye̍nopā̱pnoti̱
30 tāva̱dupā̎''pnoti̱ ya e̱vaṃ vi̱dvāna̍māvā̱syā̎ṃ yaja̍te̱
yāva̍datirā̱treṇo̍pā̱pnoti̱ tāva̱dupā̎''pnoti parame̱ṣṭhino̱ vā e̱ṣa ya̱jño'gra̍
āsī̱t tena̱ sa pa̍ra̱māṃ kāṣṭhā̍magaccha̱t tena̍ pra̱jāpa̍tiṃ ni̱ravā̍sāyaya̱t
tena̍ pra̱jāpa̍tiḥ para̱māṃ kāṣṭhā̍magaccha̱t tenendra̍ṃ ni̱ravā̍sāyaya̱t tenendra̍ḥ
para̱māṃ kāṣṭhā̍magaccha̱t tenā̱gnīṣomau̍ ni̱ravā̍sāyaya̱t tenā̱gnīṣomau̍
para̱māṃ kāṣṭhā̍magacchatā̱ṃ ya
31 e̱vaṃ vi̱dvān da̍rśapūrṇamā̱sau yaja̍te para̱māme̱va kāṣṭhā̎ṃ gacchati̱ yo
vai prajā̍tena ya̱jñena̱ yaja̍te̱ pra pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍rmithu̱nairjā̍yate̱
dvāda̍śa̱ māsā̎ḥ saṃvathsa̱ro dvāda̍śa dva̱ndvāni̍ darśapūrṇamā̱sayo̱stāni̍
sa̱ṃpādyā̱nītyā̍hurva̱thsaṃ co̍pāvasṛ̱jatyu̱khāṃ cādhi̍ śraya̱tyava̍ ca̱
hanti̍ dṛ̱ṣadau̍ ca sa̱māha̱ntyadhi̍ ca̱ vapa̍te ka̱pālā̍ni̱ copa̍ dadhāti
puro̱ḍāśa̍ṃ cā
32 'dhi̱śraya̱tyājya̍ṃ ca stambaya̱juśca̱ hara̍tya̱bhi ca̍ gṛhṇāti̱ vedi̍ṃ
ca parigṛ̱hṇāti̱ patnī̎ṃ ca̱ saṃ na̍hyati̱ prokṣa̍ṇīścā''sā̱daya̱tyājya̍ṃ
cai̱tāni̱ vai dvāda̍śa dva̱ndvāni̍ darśapūrṇamā̱sayo̱stāni̱ ya e̱vagͫ sa̱ṃpādya̱
yaja̍te̱ prajā̍tenai̱va ya̱jñena̍ yajate̱ pra pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍rmithu̱nairjā̍yate
|| u̱kthye̍nopā̱pnotya̍gacchatā̱ṃ yaḥ pu̍ro̱ḍāśa̍ṃ ca catvāri̱g̱ͫśacca̍
||1.6.9||33 dhru̱vo̍'si dhru̱vo̍'hagͫ sa̍jā̱teṣu̍ bhūyāsa̱mityā̍ha dhru̱vāne̱vainā̎n
kuruta u̱gro̎'syu̱gro̍'hagͫ sa̍jā̱teṣu̍ bhūyāsa̱mityā̱hāpra̍tivādina
e̱vainā̎nkurute'bhi̱bhūra̍syabhi̱bhūra̱hagͫ sa̍jā̱teṣu̍ bhūyāsa̱mityā̍ha̱
ya e̱vaina̍ṃ pratyu̱tpipī̍te̱ tamupā̎syate yu̱najmi̍ tvā̱ brahma̍ṇā̱
daivye̱netyā̍hai̱ṣa vā a̱gneṟyoga̱stenai̱
34 vaina̍ṃ yunakti ya̱jñasya̱ vai samṛ̍ddhena de̱vāḥ su̍va̱rgaṃ lo̱kamā̍yan,
ya̱jñasya̱ vyṛ̍ddhe̱nāsu̍rā̱n parā̍bhāvaya̱ṉ, yanme̍ agne a̱sya
ya̱jñasya̱ riṣyā̱dityā̍ha ya̱jñasyai̱va tathsamṛ̍ddhena̱ yaja̍mānaḥ
suva̱rgaṃ lo̱kame̍ti ya̱jñasya̱ vyṛ̍ddhena̱ bhrātṛ̍vyā̱n parā̍ bhāvayatyagni
ho̱trame̱tābhi̱rvyāhṛ̍tībhi̱rupa̍ sādayedyajñamu̱khaṃ vā a̍gniho̱traṃ brahmai̱tā
vyāhṛ̍tayo yajñamu̱kha e̱va brahma̍
35 kurute saṃvathsa̱re pa̱ryāga̍ta e̱tābhi̍re̱vopa̍sādaye̱d brahma̍ṇai̱vobha̱yata̍ḥ
saṃvathsa̱raṃ pari̍gṛhṇāti darśapūrṇamā̱sau cā̍turmā̱syānyā̱labha̍māna
e̱tābhi̱rvyāhṛ̍tībhir ha̱vīgṣyāsā̍dayedyajñamu̱khaṃ vai da̍rśapūrṇamā̱sau
cā̍turmā̱syāni̱ brahmai̱tā vyāhṛ̍tayo yajñamu̱kha e̱va brahma̍ kurute saṃvathsa̱re
pa̱ryāga̍ta e̱tābhi̍re̱vāsā̍daye̱d brahma̍ṇai̱vobha̱yata̍ḥ saṃvathsa̱raṃ
pari̍gṛhṇāti̱ yadvai ya̱jñasya̱ sāmnā̎ kri̱yate̍ rā̱ṣṭraṃ
36 ya̱jñasyā̱''śīrga̍cchati̱ yadṛ̱cā viśa̍ṃ
ya̱jñasyā̱''śīrga̍ccha̱tyatha̍ brāhma̱ṇo̍'nā̱śīrke̍ṇa ya̱jñena̍
yajate sāmidhe̱nīra̍nuva̱kṣyanne̱tā vyāhṛ̍tīḥ pu̱rastā̎ddadhyā̱d brahmai̱va
pra̍ti̱pada̍ṃ kurute̱ tathā̎ brāhma̱ṇaḥ sāśī̎rkeṇa ya̱jñena̍ yajate̱ yaṃ
kā̱maye̍ta̱ yaja̍māna̱ṃ bhrātṛ̍vyamasya ya̱jñasyā̱''śīrga̍cche̱diti̱ tasyai̱tā
vyāhṛ̍tīḥ puro'nuvā̱kyā̍yāṃ dadhyād bhrātṛvyadeva̱tyā̍ vai pu̍ro'nuvā̱kyā̎
bhrātṛ̍vyame̱vāsya̍ ya̱jñasyā̱
37 'śīrga̍cchati̱ yān kā̱maye̍ta̱ yaja̍mānānthsa̱māva̍tyenān,
ya̱jñasyā̱''śīrga̍cche̱diti̱ teṣā̍me̱tā vyāhṛ̍tīḥ puro'nuvā̱kyā̍yā
ardha̱rca ekā̎ṃ dadhyādyā̱jyā̍yai pu̱rastā̱dekā̎ṃ yā̱jyā̍yā ardha̱rca ekā̱ṃ
tathai̍nānthsa̱māva̍tī ya̱jñasyā̱''śīrga̍cchati̱ yathā̱ vai pa̱rjanya̱ḥ
suvṛ̍ṣṭa̱ṃ varṣa̍tye̱vaṃ ya̱jño yaja̍mānāya varṣati̱ sthala̍yoda̱kaṃ
pa̍rigṛ̱hṇantyā̱śiṣā̍ ya̱jñaṃ yaja̍māna̱ḥ pari̍gṛhṇāti̱ mano̍'si prājāpa̱tyaṃ
38 mana̍sā mā bhū̱tenā''vi̱śetyā̍ha̱ mano̱ vai prā̍jāpa̱tyaṃ prā̍jāpa̱tyo
ya̱jño mana̍ e̱va ya̱jñamā̱tman dha̍tte̱ vāga̍syai̱ndrī sa̍patna̱kṣaya̍ṇī vā̱cā
me̎ndri̱yeṇā'' vi̱śetyā̍hai̱ndrī vai vāgvāca̍me̱vaindrīmā̱tman dha̍tte || tenai̱va
brahma̍ rā̱ṣṭrame̱vāsya̍ ya̱jñasya̍ prājāpa̱tyagͫ ṣaṭtrigͫ̍śacca
||1.6.10||39 yo vai sa̍ptada̱śaṃ pra̱jāpa̍tiṃ ya̱jñama̱nvāya̍tta̱ṃ veda̱
prati̍ ya̱jñena̍ tiṣṭhati̱ na ya̱jñād bhragͫ̍śata̱ ā śrā̍va̱yeti̱
catu̍rakṣara̱mastu̱ śrauṣa̱ḍiti̱ catu̍rakṣara̱ṃ yajeti̱ dvya̍kṣara̱ṃ ye
yajā̍maha̱ iti̱ pañcā̎kṣaraṃ dvyakṣa̱ro va̍ṣaṭkā̱ra e̱ṣa vai sa̍ptada̱śaḥ
pra̱jāpa̍tirya̱jñama̱nvāya̍tto̱ ya e̱vaṃ veda̱ prati̍ ya̱jñena̍ tiṣṭhati̱
na ya̱jñād bhragͫ̍śate̱ yo vai ya̱jñasya̱ prāya̍ṇaṃ prati̱ṣṭhā
40 mu̱daya̍na̱ṃ veda̱ prati̍ṣṭhite̱nāri̍ṣṭena ya̱jñena̍ sa̱gg̱sthāṃ ga̍ccha̱tyā
śrā̍va̱yāstu̱ śrauṣa̱ḍyaja̱ ye yajā̍mahe vaṣaṭkā̱ra e̱tadvai ya̱jñasya̱
prāya̍ṇame̱ṣā pra̍ti̱ṣṭhaitadu̱daya̍na̱ṃ ya e̱vaṃ veda̱ prati̍ṣṭhite̱nāri̍ṣṭena
ya̱jñena̍ sa̱gg̱sthāṃ ga̍cchati̱ yo vai sū̱nṛtā̍yai̱ doha̱ṃ veda̍ du̱ha
e̱vainā̎ṃ ya̱jño vai sū̱nṛtā''śrā̍va̱yetyaivainā̍mahva̱dastu̱
41 śrauṣa̱ḍityu̱pāvā̎srā̱gyajetyuda̍naiṣī̱dye yajā̍maha̱ ityupā̍sadadvaṣaṭkā̱reṇa̍
dogdhye̱ṣa vai sū̱nṛtā̍yai̱ doho̱ ya e̱vaṃ veda̍ du̱ha e̱vainā̎ṃ de̱vā vai
sa̱tramā̍sata̱ teṣā̱ṃ diśo̍'dasya̱nta e̱tāmā̱rdrāṃ pa̱ṅktima̍paśya̱nnā
śrā̍va̱yeti̍ purovā̱tama̍janaya̱nnastu̱ śrauṣa̱ḍitya̱bbhragͫ sama̍plāvaya̱ṉ
yajeti̍ vi̱dyuta̍
42 majanaya̱ṉ, ye yajā̍maha̱ iti̱ prāva̍rṣayanna̱bhya̍stanayan vaṣaṭkā̱reṇa̱
tato̱ vai tebhyo̱ diśa̱ḥ prāpyā̍yanta̱ ya e̱vaṃ veda̱ prāsmai̱ diśa̍ḥ pyāyante
pra̱jāpa̍tiṃ tvo̱ veda̍ pra̱jāpa̍tistvaṃ veda̱ yaṃ pra̱jāpa̍ti̱rveda̱ sa puṇyo̍
bhavatye̱ṣa vai cha̍nda̱sya̍ḥ pra̱jāpa̍ti̱rā śrā̍va̱yāstu̱ śrauṣa̱ḍyaja̱
ye yajā̍mahe vaṣaṭkā̱ro ya e̱vaṃ veda̱ puṇyo̍ bhavati vasa̱nta
43 mṛ̍tū̱nāṃ prī̍ṇā̱mītyā̍ha̱rtavo̱ vai pra̍yā̱jā ṛ̱tūne̱va prī̍ṇāti̱
te̎'smai prī̱tā ya̍thāpū̱rvaṃ ka̍lpante̱ kalpa̍nte'smā ṛ̱tavo̱ ya e̱vaṃ
vedā̱gnīṣoma̍yora̱haṃ de̍vaya̱jyayā̱ cakṣu̍ṣmān bhūyāsa̱mityā̍hā̱gnīṣomā̎bhyā̱ṃ
vai ya̱jñaścakṣu̍ṣmā̱n tābhyā̍me̱va cakṣu̍rā̱tman dha̍tte̱'gnera̱haṃ
de̍vaya̱jyayā̎nnā̱do bhū̍yāsa̱mityā̍hā̱gnirvai de̱vānā̍mannā̱dastenai̱vā
44 nnādya̍mā̱tman dha̍tte̱ dabdhi̍ra̱syada̍bdho bhūyāsama̱muṃ
da̍bheya̱mityā̍hai̱tayā̱ vai dabdhyā̍ de̱vā asu̍rānadabhnuva̱n tayai̱va
bhrātṛ̍vyaṃ dabhnotya̱gnīṣoma̍yora̱haṃ de̍vaya̱jyayā̍ vṛtra̱hā
bhū̍yāsa̱mityā̍hā̱gnīṣomā̎bhyā̱ṃ vā indro̍ vṛ̱trama̍ha̱n tābhyā̍me̱va
bhrātṛ̍vyagg stṛṇuta indrāgni̱yora̱haṃ de̍vaya̱jyaye̎ndriyā̱vya̍nnā̱do
bhū̍yāsa̱mityā̍hendriyā̱vye̍vānnā̱do bha̍va̱tīndra̍syā̱
45 haṃ de̍vaya̱jyaye̎ndriyā̱vī bhū̍yāsa̱mityā̍hendriyā̱vye̍va bha̍vati
mahe̱ndrasyā̱haṃ de̍vaya̱jyayā̍ je̱māna̍ṃ mahi̱māna̍ṃ gameya̱mityā̍ha
je̱māna̍me̱va ma̍hi̱māna̍ṃ gacchatya̱gneḥ svi̍ṣṭa̱kṛto̱'haṃ
de̍vaya̱jyayā''yu̍ṣmān, ya̱jñena̍ prati̱ṣṭhāṃ ga̍meya̱mityā̱hāyu̍re̱vātman
dha̍tte̱ prati̍ ya̱jñena̍ tiṣṭhati || pra̱ti̱ṣṭhāma̍hva̱dastu̍ vi̱dyuta̍ṃ
vasa̱ntame̱vendra̍syā̱'ṣṭātrigͫ̍śacca
||1.6.11||46 indra̍ṃ vo vi̱śvata̱spari̱ havā̍mahe̱ jane̎bhyaḥ | a̱smāka̍mastu̱ keva̍laḥ
|| indra̱ṃ naro̍ ne̱madhi̍tā havante̱ yatpāryā̍ yu̱naja̍te̱ dhiya̱stāḥ | śūro̱
nṛṣā̍tā̱ śava̍saścakā̱na ā goma̍ti vra̱je bha̍jā̱ tvaṃ na̍ḥ || i̱ndri̱yāṇi̍
śatakrato̱ yā te̱ jane̍ṣu pa̱ñcasu̍ | indra̱ tāni̍ ta̱ ā vṛ̍ṇe || anu̍ te dāyi
ma̱ha i̍ndri̱yāya̍ sa̱trā te̱ viśva̱manu̍ vṛtra̱hatye̎ | anu̍
47 kṣa̱ttramanu̱ saho̍ yaja̱trendra̍ de̱vebhi̱ranu̍ te nṛ̱ṣahye̎ || ā
yasmi̎nthsa̱pta vā̍sa̱vāstiṣṭha̍nti svā̱ruho̍ yathā | ṛṣi̍rha dīrgha̱śrutta̍ma̱
indra̍sya gha̱rmo ati̍thiḥ || ā̱māsu̍ pa̱kvamaira̍ya̱ ā sūryagͫ̍ rohayo
di̱vi | gha̱rmaṃ na sāma̍ntapatā suvṛ̱ktibhi̱rjuṣṭa̱ṃ girva̍ṇase̱ gira̍ḥ ||
indra̱midgā̱thino̍ bṛ̱hadindra̍ma̱rkebhi̍ra̱rkiṇa̍ḥ | indra̱ṃ vāṇī̍ranūṣata ||
gāya̍nti tvā gāya̱triṇo
48 'rca̍ntya̱rkama̱rkiṇa̍ḥ | bra̱hmāṇa̍stvā śatakrata̱vudva̱g̱ͫśami̍va yemire
|| a̱g̱ͫho̱muce̱ pra bha̍remā manī̱ṣāmo̍ṣiṣṭha̱dāvnne̍ suma̱tiṃ gṛ̍ṇā̱nāḥ
| i̱dami̍ndra̱ prati̍ ha̱vyaṃ gṛ̍bhāya sa̱tyāḥ sa̍ntu̱ yaja̍mānasya̱ kāmā̎ḥ
|| vi̱veṣa̱ yanmā̍ dhi̱ṣaṇā̍ ja̱jāna̱ stavai̍ pu̱rā pāryā̱dindra̱mahna̍ḥ |
agͫha̍so̱ yatra̍ pī̱para̱dyathā̍ no nā̱veva̱ yānta̍mu̱bhaye̍ havante || pra
sa̱mrāja̍ṃ pratha̱mama̍dhva̱rāṇā̍
49 magͫho̱muca̍ṃ vṛṣa̱bhaṃ ya̱jñiyā̍nām | a̱pāṃ napā̍tamaśvinā̱
haya̍ntama̱sminna̍ra indri̱yaṃ dha̍tta̱moja̍ḥ || vi na̍ indra̱ mṛdho̍ jahi nī̱cā
ya̍ccha pṛtanya̱taḥ | a̱dha̱spa̱daṃ tamī̎ṃ kṛdhi̱ yo a̱smāgͫ a̍bhi̱dāsa̍ti
|| indra̍ kṣa̱ttrama̱bhi vā̱mamojo'jā̍yathā vṛṣabha carṣaṇī̱nām | apā̍nudo̱
jana̍mamitra̱yanta̍mu̱ruṃ de̱vebhyo̍ akṛṇoru lo̱kam || mṛ̱go na bhī̱maḥ ku̍ca̱ro
gi̍ri̱ṣṭhāḥ pa̍rā̱vata̱
50 ā ja̍gāmā̱ para̍syāḥ | sṛ̱kagͫ sa̱g̱ͫśāya̍ pa̱vimi̍ndra ti̱gmaṃ
vi śatrū̎n tāḍhi̱ vi mṛdho̍ nudasva || vi śatrū̱ṉ vi mṛdho̍ nuda̱ vi
vṛ̱trasya̱ hanū̍ ruja | vi ma̱nyumi̍ndra bhāmi̱to̍'mitra̍syābhi̱dāsa̍taḥ ||
trā̱tāra̱mindra̍mavi̱tāra̱mindra̱g̱ͫ have̍have su̱hava̱g̱ͫ śūra̱ mindra̎m
| hu̱ve nu śa̱kraṃ pu̍ruhū̱tamindragg̍ sva̱sti no̍ ma̱ghavā̍ dhā̱tvindra̍ḥ ||
mā te̍ a̱syāgͫ
51 sa̍hasāva̱n pari̍ṣṭāva̱ghāya̍ bhūma harivaḥ parā̱dai | trāya̍sva
no'vṛ̱kebhi̱rvarū̍thai̱stava̍ pri̱yāsa̍ḥ sū̱riṣu̍ syāma || ana̍vaste̱
ratha̱maśvā̍ya takṣa̱n tvaṣṭā̱ vajra̍ṃ puruhūta dyu̱manta̎m | bra̱hmāṇa̱ indra̍ṃ
ma̱haya̍nto a̱rkairava̍rdhaya̱nnaha̍ye̱ hanta̱vā u̍ || vṛṣṇe̱ yat te̱ vṛṣa̍ṇo
a̱rkamarcā̱nindra̱ grāvā̍ṇo̱ adi̍tiḥ sa̱joṣā̎ḥ | a̱na̱śvāso̱ ye pa̱vayo̍'ra̱thā
indre̍ṣitā a̱bhyava̍rtanta̱ dasyūn̍ || vṛ̱tra̱hatye'nu̍ gāya̱triṇo̎'dhva̱rāṇā̎ṃ
parā̱vato̱'syāma̱ṣṭāca̍tvārigͫśacca
||1.6.12||prathamakāṇḍe saptamaḥ praśnaḥ 7
1 pā̱ka̱ya̱jñaṃ vā anvāhi̍tāgneḥ pa̱śava̱ upa̍ tiṣṭhanta̱ iḍā̱ khalu̱
vai pā̍kaya̱jñaḥ saiṣānta̱rā pra̍yājānūyā̱jān, yaja̍mānasya lo̱ke'va̍hitā̱
tāmā̎hri̱yamā̍ṇāma̱bhi ma̍ntrayeta̱ surū̍pavarṣavarṇa̱ ehīti̍ pa̱śavo̱ vā iḍā̍
pa̱śūne̱vopa̍ hvayate ya̱jñaṃ vai de̱vā adu̍hran, ya̱jño'su̍rāgͫ aduha̱t
te'su̍rā ya̱jñadu̍gdhā̱ḥ parā̍'bhava̱ṉ yo vai ya̱jñasya̱ doha̍ṃ vi̱dvān
2 yaja̱te'pya̱nyaṃ yaja̍mānaṃ duhe̱ sā me̍ sa̱tyā''śīra̱sya ya̱jñasya̍
bhūyā̱dityā̍hai̱ṣa vai ya̱jñasya̱ doha̱stenai̱vaina̍ṃ duhe̱ prattā̱ vai gaurdu̍he̱
pratteḍā̱ yaja̍mānāya duha e̱te vā iḍā̍yai̱ stanā̱ iḍopa̍hū̱teti̍ vā̱yurva̱thso
yarhi̱ hoteḍā̍mupa̱hvaye̍ta̱ tarhi̱ yaja̍māno̱ hotā̍ra̱mīkṣa̍māṇo vā̱yuṃ
mana̍sā dhyāyen
3 mā̱tre va̱thsamu̱pāva̍sṛjati̱ sarve̍ṇa̱ vai ya̱jñena̍ de̱vāḥ su̍va̱rgaṃ
lo̱kamā̍yan pākaya̱jñena̱ manu̍raśrāmya̱thseḍā̱ manu̍mu̱pāva̍rtata̱ tānde̍vāsu̱rā
vya̍hvayanta pra̱tīcī̎ṃ de̱vāḥ parā̍cī̱masu̍rā̱ḥ sā de̱vānu̱pāva̍rtata pa̱śavo̱
vai tadde̱vāna̍vṛṇata pa̱śavo'su̍rānajahu̱ryaṃ kā̱maye̍tāpa̱śuḥ syā̱diti̱
parā̍cī̱ṃ tasyeḍā̱mupa̍hvayetāpa̱śure̱va bha̍vati̱ yaṃ
4 kā̱maye̍ta paśu̱mānthsyā̱diti̍ pra̱tīcī̱ṃ tasyeḍā̱mupa̍hvayeta
paśu̱māne̱va bha̍vati brahmavā̱dino̍ vadanti̱ sa tvā iḍā̱mupa̍hvayeta̱
ya iḍā̍mupa̱hūyā̱tmāna̱miḍā̍yāmupa̱hvaye̱teti̱ sā na̍ḥ pri̱yā
su̱pratū̎rtirma̱ghonītyā̱heḍā̍me̱vopa̱ hūyā̱''tmāna̱miḍā̍yā̱mupa̍ hvayate̱
vya̍stamiva̱ vā e̱tadya̱jñasya̱ yadiḍā̍ sā̱mi prā̱śñanti̍
5 sā̱mi mā̎rjayanta e̱tat prati̱ vā asu̍rāṇāṃ ya̱jño vya̍cchidyata̱ brahma̍ṇā
de̱vāḥ sama̍dadhu̱ rbṛha̱spati̍stanutāmi̱maṃ na̱ ityā̍ha̱ brahma̱ vai de̱vānā̱ṃ
bṛha̱spati̱rbrahma̍ṇai̱va ya̱jñagͫ saṃda̍dhāti̱ vicchi̍nnaṃ ya̱jñagͫ
sami̱maṃ da̍dhā̱tvityā̍ha̱ saṃta̍tyai̱ viśve̍ de̱vā i̱ha mā̍dayantā̱mityā̍ha
sa̱ṃtatyai̱va ya̱jñaṃ de̱vebhyo'nu̍ diśati̱ yāṃ vai
6 ya̱jñe dakṣi̍ṇā̱ṃ dadā̍ti̱ tāma̍sya pa̱śavo'nu̱ saṃkrā̍manti̱ sa e̱ṣa
ī̍jā̱no̍'pa̱śurbhāvu̍ko̱ yaja̍mānena̱ khalu̱ vai tatkā̱rya̍mityā̍hu̱ryathā̍
deva̱trā da̱ttaṃ ku̍rvī̱tātman pa̱śūn ra̱maye̱teti̱ bradhna̱ pinva̱svetyā̍ha ya̱jño
vai bra̱dhno ya̱jñame̱va tanma̍haya̱tyatho̍ deva̱traiva da̱ttaṃ ku̍ruta ā̱tman
pa̱śūn ra̍mayate̱ dada̍to me̱ mā kṣā̱yītyā̱hākṣi̍time̱vopai̍ti kurva̱to me̱ mopa̍
dasa̱dityā̍ha bhū̱māna̍me̱vopai̍ti || vi̱dvān dhyā̍yedbhavati̱ yaṃ prā̱śñanti̱
yāṃ vai ma̱ ekā̱nnavigͫ̍śa̱tiśca̍
||1.7.1||7 sa2gͫśra̍vā ha sauvarcana̱sastumi̍ñja̱maupo̍ditimuvāca̱ yathsa̱triṇā̱g̱ͫ
hotā'bhū̱ḥ kāmiḍā̱mupā̎hvathā̱ iti̱ tāmupā̎hva̱ iti̍ hovāca̱ yā prā̱ṇena̍ de̱vān
dā̱dhāra̍ vyā̱nena̍ manu̱ṣyā̍napā̱nena̍ pi̱tṝniti̍ chi̱natti̱ sā na chi̍na̱ttī
3 iti̍ chi̱nattīti̍ hovāca̱ śarī̍ra̱ṃ vā a̍syai̱ tadupā̎hvathā̱ iti̍ hovāca̱ gaurvā
8 a̍syai̱ śarī̍ra̱ṃ gāṃ vāva tau tatparya̍vadatā̱ṃ yā ya̱jñe dī̱yate̱ sā
prā̱ṇena̍ de̱vān dā̍dhāra̱ yayā̍ manu̱ṣyā̍ jīva̍nti̱ sā vyā̱nena̍ manu̱ṣyān̍ yāṃ
pi̱tṛbhyo̱ ghnanti̱ sā'pā̱nena̍ pi̱tṝn, ya e̱vaṃ veda̍ paśu̱mān bha̍va̱tyatha̱
vai tāmupā̎hva̱ iti̍ hovāca̱ yā pra̱jāḥ pra̱bhava̍ntī̱ḥ pratyā̱bhava̱tītyanna̱ṃ
vā a̍syai̱ tadu
9 pā̎hvathā̱ iti̍ hovā̱cauṣa̍dhayo̱ vā a̍syā̱ anna̱moṣa̍dhayo̱ vai pra̱jāḥ
pra̱bhava̍ntī̱ḥ pratyā bha̍vanti̱ ya e̱vaṃ vedā̎nnā̱do bha̍va̱tyatha̱ vai tāmupā̎hva̱
iti̍ hovāca̱ yā pra̱jāḥ pa̍rā̱bhava̍ntīranugṛ̱hṇāti̱ pratyā̱bhava̍ntīrgṛ̱hṇātīti̍
prati̱ṣṭhāṃ vā a̍syai̱ tadupā̎hvathā̱ iti̍ hovāce̱yaṃ vā a̍syai prati̱ṣṭhe
10 yaṃ vai pra̱jāḥ pa̍rā̱bhava̍ntī̱ranu̍ gṛhṇāti̱ pratyā̱bhava̍ntīrgṛhṇāti̱
ya e̱vaṃ veda̱ pratye̱va ti̍ṣṭha̱tyatha̱ vai tāmupā̎hva̱ iti̍ hovāca̱ yasyai̍
ni̱krama̍ṇe ghṛ̱taṃ pra̱jāḥ sa̱ṃjīva̍ntī̱ḥ piba̱ntīti̍ chi̱natti̱ sā na chi̍na̱ttī
3 iti̱ na chi̍na̱ttīti̍ hovāca̱ pra tu ja̍naya̱tītye̱ṣa vā iḍā̱mupā̎hvathā̱
iti̍ hovāca̱ vṛṣṭi̱rvā iḍā̱ vṛṣṭyai̱ vai ni̱krama̍ṇe ghṛ̱taṃ pra̱jāḥ
sa̱ṃjīva̍ntīḥ pibanti̱ ya e̱vaṃ veda̱ praiva jā̍yate'nnā̱do bha̍vati || gaurvā a̍syai̱
tat pra̍ti̱ṣṭhā'hva̍thā̱ iti̍ vigͫśa̱tiśca̍
||1.7.2||11 pa̱rokṣa̱ṃ vā a̱nye de̱vā i̱jyante̎ pra̱tyakṣa̍ma̱nye yadyaja̍te̱ ya e̱va de̱vāḥ
pa̱rokṣa̍mi̱jyante̱ tāne̱va tadya̍jati̱ yada̍nvāhā̱rya̍mā̱hara̍tye̱te vai de̱vāḥ
pra̱tyakṣa̱ṃ yad brā̎hma̱ṇāstāne̱va tena̍ prīṇā̱tyatho̱ dakṣi̍ṇai̱vāsyai̱ṣā'tho̍
ya̱jñasyai̱va chi̱dramapi̍ dadhāti̱ yadvai ya̱jñasya̍ krū̱raṃ yadvili̍ṣṭa̱ṃ
tada̍nvāhā̱rye̍ṇā̱
12 'nvāha̍rati̱ tada̍nvāhā̱rya̍syānvāhārya̱tvaṃ de̍vadū̱tā vā e̱te yadṛ̱tvijo̱
yada̍nvāhā̱rya̍mā̱hara̍ti devadū̱tāne̱va prī̍ṇāti pra̱jāpa̍tirde̱vebhyo̍ ya̱jñān
vyādi̍śa̱t sa ri̍ricā̱no̍'manyata̱ sa e̱tama̍nvāhā̱rya̍mabha̍ktamapaśya̱t
tamā̱tmanna̍dhatta̱ sa vā e̱ṣa prā̍jāpa̱tyo yada̍nvāhā̱ṟyo̍ yasyai̱vaṃ
vi̱duṣo̎'nvāhā̱rya̍ āhri̱yate̍ sā̱kṣāde̱va pra̱jāpa̍timṛdhno̱tyapa̍rimito
ni̱rupyo'pa̍rimitaḥ pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jāpa̍te̱
13 rāptyai̍ de̱vā vai yadya̱jñe'ku̍rvata̱ tadasu̍rā akurvata̱ te de̱vā e̱taṃ
prā̍jāpa̱tyama̍nvāhā̱rya̍mapaśya̱n tama̱nvāha̍ranta̱ tato̍ de̱vā abha̍va̱n
parāsu̍rā̱ yasyai̱vaṃ vi̱duṣo̎'nvāhā̱rya̍ āhri̱yate̱ bhava̍tyā̱tmanā̱
parā̎sya̱ bhrātṛ̍vyo bhavati ya̱jñena̱ vā i̱ṣṭī pa̱kvena̍ pū̱rtī yasyai̱vaṃ
vi̱duṣo̎'nvāhā̱rya̍ āhri̱yate̱ sa tve̍veṣṭā̍pū̱rtī pra̱jāpa̍terbhā̱go̍'sī
14 tyā̍ha pra̱jāpa̍time̱va bhā̍ga̱dheye̍na̱ sama̍rdhaya̱tyūrja̍svā̱n
paya̍svā̱nityā̱horja̍me̱vāsmi̱n payo̍ dadhāti prāṇāpā̱nau me̍ pāhi samānavyā̱nau
me̍ pā̱hītyā̍hā̱''śiṣa̍me̱vaitāmā śā̱ste 'kṣi̍to̱'syakṣi̍tyai
tvā̱ mā me̎ kṣeṣṭhā a̱mutrā̱muṣmi̍3gͫ llo̱ka ityā̍ha̱ kṣīya̍te̱
vā a̱muṣmi̍3gͫllo̱ke'nna̍mi̱taḥ pra̍dāna̱gg̱ hya̍muṣmi̍3gͫllo̱ke
pra̱jā u̍pa̱jīva̍nti̱ yade̱vama̍bhi mṛ̱śatyakṣi̍time̱vaina̍dgamayati̱
nāsyā̱muṣmi̍3gͫ llo̱ke'nna̍ṃ kṣīyate || a̱nvā̱hā̱rye̍ṇa pra̱jāpa̍terasi̱
hya̍muṣmi̍3gͫllo̱ke pañca̍daśa ca
||1.7.3||15 ba̱ṟhiṣo̱'haṃ de̍vaya̱jyayā̎ pra̱jāvā̎n bhūyāsa̱mityā̍ha ba̱ṟhiṣā̱ vai
pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jā a̍sṛjata̱ tenai̱va pra̱jāḥ sṛ̍jate̱ narā̱śagͫsa̍syā̱haṃ
de̍vaya̱jyayā̍ paśu̱mān bhū̍yāsa̱mityā̍ha̱ narā̱śagͫse̍na̱ vai pra̱jāpa̍tiḥ
pa̱śūna̍sṛjata̱ tenai̱va pa̱śūnthsṛ̍jate̱'gneḥ svi̍ṣṭa̱kṛto̱'haṃ
de̍vaya̱jyayā ''yu̍ṣmān, ya̱jñena̍ prati̱ṣṭhāṃ ga̍meya̱mityā̱hā''yu̍re̱vātman
dha̍tte̱ prati̍ ya̱jñena̍ tiṣṭhati darśapūrṇamā̱sayo̱
16 rvai de̱vā ujji̍ti̱manūda̍jayan darśapūrṇamā̱sābhyā̱masu̍rā̱napā̍nu
dantā̱gnera̱hamujji̍ti̱manūjje̍ ṣa̱mityā̍ha darśapūrṇamā̱sayo̍re̱va de̱vatā̍nā̱ṃ
yaja̍māna̱ ujji̍ti̱manūjja̍yati darśapūrṇamā̱sābhyā̱ṃ bhrātṛ̍vyā̱napa̍
nudate̱ vāja̍vatībhyā̱ṃ vyū̍ha̱tyanna̱ṃ vai vājo'nna̍me̱vāva̍rundhe̱ dvābhyā̱ṃ
prati̍ṣṭhityai̱ yo vai ya̱jñasya̱ dvau dohau̍ vi̱dvān, yaja̍ta ubha̱yata̍
17 e̱va ya̱jñaṃ du̍he pu̱rastā̎cco̱pa ri̍ṣṭāccai̱ṣa vā a̱nyo ya̱jñasya̱
doha̱ iḍā̍yāma̱nyo yarhi̱ hotā̱ yaja̍mānasya̱ nāma̍ gṛhṇī̱yāt tarhi̍ brūyā̱demā
a̍gmannā̱śiṣo̱ doha̍kāmā̱ iti̱ sa2gͫstu̍tā e̱va de̱vatā̍ du̱he'tho̍ ubha̱yata̍
e̱va ya̱jñaṃ du̍he pu̱rastā̎cco̱pari̍ṣṭācca̱ rohi̍tena tvā̱'gnirde̱vatā̎ṃ
gamaya̱tvityā̍hai̱te vai de̍vā̱śvā
18 yaja̍mānaḥ prasta̱ro yade̱taiḥ pra̍sta̱raṃ pra̱hara̍ti devā̱śvaire̱va yaja̍mānagͫ
suva̱rgaṃ lo̱kaṃ ga̍mayati̱ vi te̍ muñcāmi raśa̱nā vi ra̱śmīnityā̍hai̱ṣa vā
a̱gnervi̍mo̱kastenai̱vaina̱ṃ vi mu̍ñcati̱ viṣṇo̎ḥ śa̱ṃyora̱haṃ de̍vaya̱jyayā̍
ya̱jñena̍ prati̱ṣṭhāṃ ga̍meya̱mityā̍ha ya̱jño vai viṣṇu̍rya̱jña e̱vānta̱taḥ
prati̍ tiṣṭhati̱ soma̍syā̱haṃ de̍vaya̱jyayā̍ su̱retā̱
19 reto̍ dhiṣī̱yetyā̍ha̱ somo̱ vai re̍to̱dhāstenai̱va reta̍ ā̱tman dha̍tte̱
tvaṣṭu̍ra̱haṃ de̍vaya̱jyayā̍ paśū̱nāgͫ rū̱paṃ pu̍ṣeya̱mityā̍ha̱ tvaṣṭā̱ vai
pa̍śū̱nāṃ mi̍thu̱nānāgͫ̍ rūpa̱kṛttenai̱va pa̍śū̱nāgͫ rū̱pamā̱tman dha̍tte
de̱vānā̱ṃ patnī̍ra̱gnirgṛ̱hapa̍tirya̱jñasya̍ mithu̱naṃ tayo̍ra̱haṃ de̍vaya̱jyayā̍
mithu̱nena̱ pra bhū̍yāsa̱mityā̍hai̱tasmā̱dvai mi̍thu̱nāt pra̱jāpa̍tirmithu̱nena̱
20 prājā̍yata̱ tasmā̍de̱va yaja̍māno mithu̱nena̱ pra jā̍yate ve̱do̍'si̱ vitti̍rasi
vi̱deyetyā̍ha ve̱dena̱ vai de̱vā asu̍rāṇāṃ vi̱ttaṃ vedya̍mavindanta̱ tadve̱dasya̍
veda̱tvaṃ yadya̱d bhrātṛ̍vyasyābhi̱dhyāye̱t tasya̱ nāma̍ gṛhṇīyā̱t tade̱vāsya̱
sarva̍ṃ vṛṅkte ghṛ̱tava̍ntaṃ kulā̱yinagͫ̍ rā̱yaspoṣagͫ̍ saha̱sriṇa̍ṃ
ve̱do da̍dātu vā̱jina̱mityā̍ha̱ pra sa̱hasra̍ṃ pa̱śūnā̎pno̱tyāsya̍ pra̱jāyā̎ṃ
vā̱jī jā̍yate̱ ya e̱vaṃ veda̍ || da̱ṟśa̱pū̱rṇa̱mā̱sayo̍ rubha̱yato̍ devā̱śvāḥ
su̱retā̎ḥ pra̱jāpa̍tirmithu̱nenā̎''pnotya̱ṣṭau ca̍
||1.7.4||21 dhru̱vāṃ vai ricya̍mānāṃ ya̱jño'nu̍ ricyate ya̱jñaṃ yaja̍māno̱ yaja̍mānaṃ pra̱jā
dhru̱vāmā̱pyāya̍mānāṃ ya̱jño'nvā pyā̍yate ya̱jñaṃ yaja̍māno̱ yaja̍mānaṃ pra̱jā
ā pyā̍yatāṃ dhru̱vā ghṛ̱tenetyā̍ha dhru̱vāme̱vā''pyā̍yayati̱ tāmā̱pyāya̍mānāṃ
ya̱jño'nvā pyā̍yate ya̱jñaṃ yaja̍māno̱ yaja̍mānaṃ pra̱jāḥ pra̱jāpa̍tervi̱bhānnāma̍
lo̱kastasmigg̍ stvā dadhāmi sa̱ha yaja̍māne̱netyā̍
22 hā̱yaṃ vai pra̱jāpa̍tervi̱bhānnāma̍ lo̱kastasmi̍nne̱vaina̍ṃ dadhāti
sa̱ha yaja̍mānena̱ ricya̍ta iva̱ vā e̱tadyadyaja̍te̱ yadya̍jamānabhā̱gaṃ
prā̱śñātyā̱tmāna̍me̱va prī̍ṇātye̱tāvā̱ṉ vai ya̱jño yāvān̍ yajamānabhā̱go
ya̱jño yaja̍māno̱ yadya̍jamānabhā̱gaṃ prā̱śñāti̍ ya̱jña e̱va ya̱jñaṃ
prati̍ṣṭhāpayatye̱tadvai sū̱yava̍sa̱g̱ͫ soda̍ka̱ṃ yadba̱ṟhiścā''pa̍ścai̱tad
23 yaja̍mānasyā̱''yata̍na̱ṃ yadvedi̱ryat pū̎rṇapā̱trama̍ntarve̱di ni̱naya̍ti̱
sva e̱vā''yata̍ne sū̱yava̍sa̱g̱ͫ soda̍kaṃ kurute̱ sada̍si̱ sanme̍ bhūyā̱
ityā̱hā''po̱ vai ya̱jña āpo̱'mṛta̍ṃ ya̱jñame̱vāmṛta̍mā̱tman dha̍tte̱
sarvā̍ṇi̱ vai bhū̱tāni̍ vra̱tamu̍pa̱yanta̱manūpa̍ yanti̱ prācyā̎ṃ di̱śi de̱vā
ṛ̱tvijo̍ mārjayantā̱mityā̍hai̱ṣa vai da̍rśapūrṇamā̱sayo̍ravabhṛ̱tho
24 yānye̱vaina̍ṃ bhū̱tāni̍ vra̱tamu̍pa̱yanta̍ manūpa̱yanti̱ taire̱va
sa̱hāva̍bhṛ̱thamavai̍ti̱ viṣṇu̍mukhā̱ vai de̱vāśchando̍bhiri̱mān
lo̱kāna̍napaja̱yyama̱bhya̍jaya̱ṉ yadvi̍ṣṇukra̱mān krama̍te̱ viṣṇu̍re̱va
bhū̱tvā yaja̍māna̱śchando̍bhiri̱mān lo̱kāna̍napaja̱yyama̱bhi ja̍yati̱ viṣṇo̱ḥ
kramo̎'syabhimāti̱hetyā̍ha gāya̱trī vai pṛ̍thi̱vī traiṣṭu̍bhama̱ntari̍kṣa̱ṃ
jāga̍tī̱ dyaurānu̍ṣṭubhī̱rdiśa̱ śchando̍bhire̱vemān lo̱kān, ya̍thāpū̱rvama̱bhi
ja̍yati || itye̱tada̍vabhṛ̱tho diśa̍ḥ sa̱pta ca̍
||1.7.5||25 aga̍nma̱ suva̱ḥ suva̍raga̱nmetyā̍ha suva̱rgame̱va lo̱kame̍ti
sa̱ṃdṛśa̍ste̱ mā chi̍thsi̱ yatte̱ tapa̱stasmai̍ te̱ mā vṛ̱kṣītyā̍ha
yathāya̱jure̱vaitat su̱bhūra̍si̱ śreṣṭho̍ raśmī̱nāmā̍yu̱rdhā a̱syāyu̍rme
dhe̱hītyā̍hā̱''śiṣa̍me̱vaitāmā śā̎ste̱ pra vā e̱ṣo̎'smāllo̱kāccya̍vate̱ yo
26 vi̍ṣṇukra̱mān krama̍te suva̱rgāya̱ hi lo̱kāya̍ viṣṇukra̱māḥ kra̱myante̎
brahmavā̱dino̍ vadanti̱ sa tvai vi̍ṣṇukra̱mān kra̍meta̱ ya i̱mān lo̱kān bhrātṛ̍vyasya
sa̱ṃvidya̱ puna̍ri̱maṃ lo̱kaṃ pra̍tyava̱rohe̱ditye̱ṣa vā a̱sya lo̱kasya̍
pratyavaro̱ho yadāhe̱dama̱hama̱muṃ bhrātṛ̍vyamā̱bhyo di̱gbhyo̎'syai di̱va
itī̱māne̱va lo̱kān bhrātṛ̍vyasya sa̱ṃvidya̱ puna̍ri̱maṃ lo̱kaṃ pra̱tyava̍rohati̱ saṃ
27 jyoti̍ṣā'bhūva̱mityā̍hā̱sminne̱va lo̱ke prati̍
tiṣṭhatyai̱ndrīmā̱vṛta̍ma̱nvāva̍rta̱ ityā̍hā̱sau vā ā̍di̱tya
indra̱stasyai̱vā''vṛta̱manu̍ pa̱ryāva̍rtate dakṣi̱ṇā pa̱ryāva̍rtate̱ svame̱va
vī̱rya̍manu̍ pa̱ryāva̍rtate̱ tasmā̱ddakṣi̱ṇo'rdha̍ ā̱tmano̍ vī̱ryā̍vatta̱ro'tho̍
ādi̱tyasyai̱vā''vṛta̱manu̍ pa̱ryāva̍rtate̱ sama̱haṃ pra̱jayā̱ saṃ mayā̎
pra̱jetyā̍hā̱''śiṣa̍
28 me̱vaitāmā śā̎ste̱ sami̍ddho agne me dīdihi same̱ddhā te̍ agne dīdyāsa̱mityā̍ha
yathāya̱jure̱vaitadvasu̍mān, ya̱jño vasī̍yān bhūyāsa̱mityā̍hā̱''śiṣa̍me̱vaitāmā
śā̎ste ba̱hu vai gārha̍patya̱syānte̍ mi̱śrami̍va caryata āgnipāvamā̱nībhyā̱ṃ
gārha̍patya̱mupa̍ tiṣṭhate pu̱nātye̱vāgniṃ pu̍nī̱ta ā̱tmāna̱ṃ dvābhyā̱ṃ
prati̍ṣṭhityā̱ agne̍ gṛhapata̱ ityā̍ha
29 yathāya̱jure̱vaitaccha̱tagͫ himā̱ ityā̍ha śa̱taṃ tvā̍ hema̱ntāni̍ndhiṣī̱yeti̱
vāvaitadā̍ha pu̱trasya̱ nāma̍ gṛhṇātyannā̱dame̱vaina̍ṃ karoti̱ tāmā̱śiṣa̱mā
śā̍se̱ tanta̍ve̱ jyoti̍ṣmatī̱miti̍ brūyā̱dyasya̍ pu̱ttro'jā̍ta̱ḥ syāt
te̍ja̱svye̍vāsya̍ brahmavarca̱sī pu̱ttro jā̍yate̱ tāmā̱śiṣa̱mā śā̍se̱'muṣmai̱
jyoti̍ṣmatī̱miti̍ brūyā̱dyasya̍ pu̱tro
30 jā̱taḥ syāt teja̍ e̱vāsmi̍n brahmavarca̱saṃ da̍dhāti̱ yo vai ya̱jñaṃ pra̱yujya̱
na vi̍mu̱ñcatya̍pratiṣṭhā̱no vai sa bha̍vati̱ kastvā̍ yunakti̱ sa tvā̱ vi
mu̍ñca̱tvityā̍ha pra̱jāpa̍ti̱rvai kaḥ pra̱jāpa̍tinai̱vaina̍ṃ yu̱nakti̍
pra̱jāpa̍tinā̱ vi mu̍ñcati̱ prati̍ṣṭhityā īśva̱raṃ vai vra̱tamavi̍sṛṣṭaṃ
pra̱daho'gne̎ vratapate vra̱tama̍cāriṣa̱mityā̍ha vra̱tame̱va
31 vi sṛ̍jate̱ śāntyā̱ apra̍dāhāya̱ parā̱ṉ̇ vāva ya̱jña e̍ti̱ na ni va̍rtate̱
puna̱ṟyo vai ya̱jñasya̍ punarāla̱mbhaṃ vi̱dvān, yaja̍te̱ tama̱bhi ni va̍rtate ya̱jño
ba̍bhūva̱ sa ā ba̍bhū̱vetyā̍hai̱ṣa vai ya̱jñasya̍ punarāla̱mbhastenai̱vaina̱ṃ
puna̱rāla̍bha̱te'na̍varuddhā̱ vā e̱tasya̍ vi̱rāḍya āhi̍tāgni̱ḥ sanna̍sa̱bhaḥ
pa̱śava̱ḥ khalu̱ vai brā̎hma̱ṇasya̍ sa̱bheṣṭvā prāṅu̱tkramya̍ brūyā̱dgomāgͫ̍
a̱gne'vi̍māgͫ a̱śvī ya̱jña ityava̍ sa̱bhāgͫ ru̱ndhe pra sa̱hasra̍ṃ
pa̱śūnā̎pno̱tyāsya̍ pra̱jāyā̎ṃ vā̱jī jā̍yate || yaḥ sa mā̱śiṣa̍ṃ gṛhapata̱
ityā̍hā̱muṣmai̱ jyoti̍ṣmatī̱miti̍ brūyā̱dyasya̍ pu̱tro vra̱tame̱va khalu̱ vai
catu̍rvigͫśatiśca
||1.7.6||32 deva̍ savita̱ḥ prasu̍va ya̱jñaṃ prasu̍va ya̱jñapa̍ti̱ṃ bhagā̍ya di̱vyo
ga̍ndha̱rvaḥ | ke̱ta̱pūḥ keta̍ṃ naḥ punātu vā̱caspati̱rvāca̍ma̱dya sva̍dāti naḥ ||
indra̍sya̱ vajro̍'si̱ vārtra̍ghna̱stvayā̱'yaṃ vṛ̱traṃ va̍dhyāt || vāja̍sya̱ nu
pra̍sa̱ve mā̱tara̍ṃ ma̱hīmadi̍ti̱ṃ nāma̱ vaca̍sā karāmahe | yasyā̍mi̱daṃ viśva̱ṃ
bhuva̍namāvi̱veśa̱ tasyā̎ṃ no de̱vaḥ sa̍vi̱tā dharma̍ sāviṣat || a̱psva̍
33 ntara̱mṛta̍ma̱psu bhe̍ṣa̱jama̱pāmu̱ta praśa̍sti̱ṣvaśvā̍ bhavatha
vājinaḥ || vā̱yurvā̎ tvā̱ manu̍rvā tvā gandha̱rvāḥ sa̱ptavigͫ̍śatiḥ | te agre̱
aśva̍māyuñja̱nte a̍smiñja̱vamāda̍dhuḥ || apā̎ṃ napādāśuhema̱ṉ ya ū̱rmiḥ ka̱kudmā̱n
pratū̎rtirvāja̱sāta̍ma̱stenā̱yaṃ vājagͫ̍ set || viṣṇo̱ḥ kramo̍'si̱ viṣṇo̎ḥ
krā̱ntama̍si̱ viṣṇo̱rvikrā̎ntamasya̱ṅkau nya̱ṅkāva̱bhito̱ ratha̱ṃ yau dhvā̱ntaṃ
vā̍tā̱gramanu̍ sa̱ṃcara̍ntau dū̱rehe̍tirindri̱yāvā̎n pata̱trī te no̱'gnaya̱ḥ
papra̍yaḥ pārayantu || a̱psu nya̱ṅkau pañca̍daśa ca
||1.7.7||34 de̱vasyā̱hagͫ sa̍vi̱tuḥ pra̍sa̱ve bṛha̱spati̍nā vāja̱jitā̱ vāja̍ṃ jeṣaṃ
de̱vasyā̱hagͫ sa̍vi̱tuḥ pra̍sa̱ve bṛha̱spati̍nā vāja̱jitā̱ varṣi̍ṣṭha̱ṃ
nākagͫ̍ ruheya̱mindrā̍ya̱ vāca̍ṃ vada̱tendra̱ṃ vāja̍ṃ jāpaya̱tendro̱ vāja̍majayit
| aśvā̍jani vājini̱ vāje̍ṣu vājinīva̱tyaśvā̎nthsa̱mathsu̍ vājaya || arvā̍si̱
sapti̍rasi vā̱jya̍si̱ vāji̍no̱ vāja̍ṃ dhāvata ma̱rutā̎ṃ prasa̱ve ja̍yata̱ vi
yoja̍nā mimīdhva̱madhva̍naḥ skabhnīta̱
35 kāṣṭhā̎ṃ gacchata̱ vāje̍ vāje'vata vājino no̱ dhane̍ṣu viprā amṛtā ṛtajñāḥ ||
a̱sya madhva̍ḥ pibata mā̱daya̍dhvaṃ tṛ̱ptā yā̍ta pa̱thibhi̍rdeva̱yānai̎ḥ || te no̱
arva̍nto havana̱śruto̱ hava̱ṃ viśve̍ śaṛṇvantu vā̱jina̍ḥ || mi̱tadra̍vaḥ sahasra̱sā
me̱dhasā̍tā sani̱ṣyava̍ḥ | ma̱ho ye ratnagͫ̍ sami̱dheṣu̍ jabhri̱re śaṃ no̍
bhavantu vā̱jino̱ have̍ṣu || de̱vatā̍tā mi̱tadra̍vaḥ sva̱rkāḥ | ja̱mbhaya̱nto'hi̱ṃ
vṛka̱g̱ͫ rakṣāgͫ̍si̱ sane̎mya̱smadyu̍yava̱
36 nnamī̍vāḥ || e̱ṣa sya vā̱jī kṣi̍pa̱ṇiṃ tu̍raṇyati grī̱vāyā̎ṃ ba̱ddho a̍pika̱kṣa
ā̱sani̍ | kratu̍ṃ dadhi̱krā anu̍ sa̱ṃtavī̎tvat pa̱thāmaṅkā̱g̱syanvā̱panī̍phaṇat
|| u̱ta smā̎sya̱ drava̍tasturaṇya̱taḥ pa̱rṇaṃ na veranu̍ vāti praga̱rdhina̍ḥ |
śye̱nasye̍va̱ dhraja̍to aṅka̱saṃ pari̍ dadhi̱krāvṇṇa̍ḥ sa̱horjā tari̍trataḥ || ā mā̱
vāja̍sya prasa̱vo ja̍gamyā̱dā dyāvā̍pṛthi̱vī vi̱śvaśa̍mbhū | ā mā̍ gantāṃ pi̱tarā̍
37 mā̱tarā̱ cā''mā̱ somo̍ amṛta̱tvāya̍ gamyāt || vāji̍no vājajito̱ vājagͫ̍
sari̱ṣyanto̱ vāja̍ṃ je̱ṣyanto̱ bṛha̱spate̎rbhā̱gamava̍ jighrata̱ vāji̍no
vājajito̱ vājagͫ̍ sasṛ̱vāgͫso̱ vāja̍ṃ jigi̱vāgͫso̱ bṛha̱spate̎rbhā̱ge ni
mṛ̍ḍhvami̱yaṃ va̱ḥ sā sa̱tyā sa̱ṃdhā'bhū̱dyāmindre̍ṇa sa̱madha̍dhva̱majī̍jipata
vanaspataya̱ indra̱ṃ vāja̱ṃ vimu̍cyadhvam || ska̱bhnī̱ta̱ yu̱ya̱va̱npi̱tarā̱
dvica̍tvārigͫśacca
||1.7.8||38 kṣa̱trasyolba̍masi kṣa̱trasya̱ yoni̍rasi̱ jāya̱ ehi̱ suvo̱ rohā̍va̱ rohā̍va̱
hi suva̍ra̱haṃ nā̍vu̱bhayo̱ḥ suvo̍ rokṣyāmi̱ vāja̍śca prasa̱vaścā̍pi̱jaśca̱
kratu̍śca̱ suva̍śca mū̱rdhā ca̱ vyaśñi̍yaścā''ntyāya̱naścāntya̍śca
bhauva̱naśca̱ bhuva̍na̱ścādhi̍patiśca | āyu̍rya̱jñena̍ kalpatāṃ prā̱ṇo
ya̱jñena̍ kalpatāmapā̱no
39 ya̱jñena̍ kalpatāṃ vyā̱no ya̱jñena̍ kalpatā̱ṃ cakṣu̍rya̱jñena̍ kalpatā̱g̱
śrotra̍ṃ ya̱jñena̍ kalpatā̱ṃ mano̍ ya̱jñena̍ kalpatā̱ṃ vāgya̱jñena̍ kalpatāmā̱tmā
ya̱jñena̍ kalpatāṃ ya̱jño ya̱jñena̍ kalpatā̱g̱ͫ suva̍rde̱vāgͫ a̍ganmā̱mṛtā̍
abhūma pra̱jāpa̍teḥ pra̱jā a̍bhūma̱ sama̱haṃ pra̱jayā̱ saṃ mayā̎ pra̱jā sama̱hagͫ
rā̱yaspoṣe̍ṇa̱ saṃ mayā̍ rā̱yaspoṣo'nnā̍ya tvā̱'nnādyā̍ya tvā̱ vājā̍ya tvā
vājaji̱tyāyai̎ tvā̱'mṛta̍masi̱ puṣṭi̍rasi pra̱jana̍namasi || a̱pā̱no vājā̍ya̱
nava̍ ca
||1.7.9||40 vāja̍sye̱maṃ pra̍sa̱vaḥ su̍ṣuve̱ agre̱ soma̱g̱ͫ rājā̍na̱moṣa̍dhīṣva̱psu
| tā a̱smabhya̱ṃ madhu̍matīrbhavantu va̱yagͫ rā̱ṣṭre jā̎griyāma pu̱rohi̍tāḥ ||
vāja̍sye̱daṃ pra̍sa̱va ā ba̍bhūve̱mā ca̱ viśvā̱ bhuva̍nāni sa̱rvata̍ḥ | sa
vi̱rāja̱ṃ parye̍ti prajā̱nan pra̱jāṃ puṣṭi̍ṃ va̱rdhaya̍māno a̱sme || vāja̍sye̱māṃ
pra̍sa̱vaḥ śi̍śriye̱ diva̍mi̱mā ca̱ viśvā̱ bhuva̍nāni sa̱mrāṭ | adi̍thsantaṃ
dāpayatu prajā̱nan ra̱yiṃ
41 ca̍ na̱ḥ sarva̍vīrā̱ṃ ni ya̍cchatu || agne̱ acchā̍ vade̱ha na̱ḥ prati̍
naḥ su̱manā̍ bhava | pra ṇo̍ yaccha bhuvaspate dhana̱dā a̍si na̱stvam || pra ṇo̍
yacchatvarya̱mā pra bhaga̱ḥ pra bṛha̱spati̍ḥ | pra de̱vāḥ prota sū̱nṛtā̱ pra
vāgde̱vī da̍dātu naḥ || a̱rya̱maṇa̱ṃ bṛha̱spati̱mindra̱ṃ dānā̍ya codaya | vāca̱ṃ
viṣṇu̱g̱ͫ sara̍svatīgͫ savi̱tāra̍ṃ
42 ca vā̱jina̎m || soma̱g̱ͫ rājā̍na̱ṃ varu̍ṇama̱gnima̱nvāra̍bhāmahe | ā̱di̱tyān,
viṣṇu̱g̱ͫ sūrya̍ṃ bra̱hmāṇa̍ṃ ca̱ bṛha̱spati̎m || de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ
pra̍sa̱ve̎'śvino̎rbā̱hubhyā̎ṃ pū̱ṣṇo hastā̎bhyā̱g̱ͫ sara̍svatyai vā̱co
ya̱nturya̱ntreṇā̱gnestvā̱ sāmrā̎jyenā̱bhiṣi̍ñcā̱mīndra̍sya̱ bṛha̱spate̎stvā̱
sāmrā̎jyenā̱bhiṣi̍ñcāmi || ra̱yigͫ sa̍vi̱tāra̱g̱ͫ ṣaṭtrigͫ̍śacca
||1.7.10||43 a̱gnirekā̎kṣareṇa̱ vāca̱muda̍jayada̱śvinau̱ dvya̍kṣareṇa prāṇāpā̱nāvuda̍jayatā̱ṃ
viṣṇu̱strya̍kṣareṇa̱ trīn lo̱kānuda̍jaya̱t soma̱ścatu̍rakṣareṇa̱
catu̍ṣpadaḥ pa̱śūnuda̍jayat pū̱ṣā pañcā̎kṣareṇa pa̱ṅktimuda̍jayaddhā̱tā
ṣaḍa̍kṣareṇa̱ ṣaḍṛ̱tūnuda̍jayanma̱ruta̍ḥ sa̱ptākṣa̍reṇa sa̱ptapa̍dā̱g̱ͫ
śakva̍rī̱muda̍jaya̱n bṛha̱spati̍ra̱ṣṭākṣa̍reṇa gāya̱trīmuda̍jayanmi̱tro
navā̎kṣareṇa tri̱vṛta̱gg̱ stoma̱muda̍jaya̱d
44 varu̍ṇo̱ daśā̎kṣareṇa vi̱rāja̱muda̍jaya̱dindra̱
ekā̍daśākṣareṇa tri̱ṣṭubha̱muda̍jaya̱dviśve̍ de̱vā dvāda̍śākṣareṇa̱
jaga̍tī̱muda̍jaya̱nvasa̍va̱strayo̍daśākṣareṇa trayoda̱śagg stoma̱muda̍jayan
ru̱drāścatu̍rdaśākṣareṇa caturda̱śagg stoma̱muda̍jayannādi̱tyāḥ pañca̍daśākṣareṇa
pañcada̱śagg stoma̱muda̍jaya̱nnadi̍ti̱ṣṣoḍa̍śākṣareṇa ṣoḍa̱śagg
stoma̱muda̍jayat pra̱jāpa̍tiḥ sa̱ptada̍śākṣareṇa saptada̱śagg stoma̱muda̍jayat ||
tri̱vṛta̱gg̱ stoma̱muda̍jaya̱t ṣaṭca̍tvārigͫśacca
||1.7.11||45 u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'si nṛ̱ṣada̍ṃ tvā dru̱ṣada̍ṃ bhuvana̱sada̱mindrā̍ya̱
juṣṭa̍ṃ gṛhṇāmye̱ṣa te̱ yoni̱rindrā̍ya tvopayā̱magṛ̍hīto'syapsu̱ṣada̍ṃ tvā
ghṛta̱sada̍ṃ vyoma̱sada̱mindrā̍ya̱ juṣṭa̍ṃ gṛhṇāmye̱ṣa te̱ yoni̱rindrā̍ya
tvopayā̱magṛ̍hīto'si pṛthivi̱ṣada̍ṃ tvā'ntarikṣa̱sada̍ṃ nāka̱sada̱mindrā̍ya̱
juṣṭa̍ṃ gṛhṇāmye̱ṣa te̱ yoni̱rindrā̍ya tvā || ye grahā̎ḥ pañcaja̱nīnā̱ yeṣā̎ṃ
ti̱sraḥ pa̍rama̱jāḥ | daivya̱ḥ kośa̱ḥ
46 samu̍bjitaḥ | teṣā̱ṃ viśi̍priyāṇā̱miṣa̱mūrja̱g̱ͫ sama̍grabhīme̱ṣa te̱
yoni̱rindrā̍ya tvā || a̱pāgͫ rasa̱mudva̍yasa̱g̱ͫ sūrya̍raśmigͫ sa̱mābhṛ̍tam
| a̱pāgͫ rasa̍sya̱ yo rasa̱staṃ vo̍ gṛhṇāmyutta̱mame̱ṣa te̱ yoni̱rindrā̍ya
tvā || a̱yā vi̱ṣṭhā ja̱naya̱n karva̍rāṇi̱ sa hi ghṛṇi̍ru̱rurvarā̍ya gā̱tuḥ |
sa pratyudai̎ddha̱ruṇo̱ madhvo̱ agra̱gg̱ svāyā̱ṃ yatta̱nuvā̎ṃ ta̱nūmaira̍yata |
u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'si pra̱jāpa̍taye tvā̱ juṣṭa̍ṃ gṛhṇāmye̱ṣa te̱ yoni̍ḥ
pra̱jāpa̍taye tvā || kośa̍sta̱nuvā̱ṃ trayo̍daśa ca
||1.7.12||47 anvaha̱ māsā̱ anvidvanā̱nyanvoṣa̍dhī̱ranu̱ parva̍tāsaḥ | anvindra̱g̱ͫ roda̍sī
vāvaśā̱ne anvāpo̍ ajihata̱ jāya̍mānam || anu̍ te dāyi ma̱ha i̍ndri̱yāya̍ sa̱trā te̱
viśva̱manu̍ vṛtra̱hatye̎ | anu̍ kṣa̱tramanu̱ saho̍ yaja̱trendra̍ de̱vebhi̱ranu̍
te nṛ̱ṣahye̎ || i̱ndrā̱ṇīmā̱su nāri̍ṣu su̱patnī̍ma̱hama̍śravam | na hya̍syā
apa̱raṃ ca̱na ja̱rasā̱
48 mara̍te̱ pati̍ḥ || nāhami̍ndrāṇi rāraṇa̱ sakhyu̍rvṛ̱ṣāka̍per ṛ̱te |
yasye̱damapyagͫ̍ ha̱viḥ pri̱yaṃ de̱veṣu̱ gaccha̍ti || yo jā̱ta e̱va pra̍tha̱mo
mana̍svān de̱vo de̱vān kratu̍nā pa̱ryabhū̍ṣat | yasya̱ śuṣmā̱droda̍sī̱ abhya̍setāṃ
nṛ̱mṇasya̍ ma̱hnā sa ja̍nāsa̱ indra̍ḥ || ā te̍ ma̱ha i̍ndro̱tyu̍gra̱ sama̍nyavo̱
yat sa̱mara̍nta̱ senā̎ḥ | patā̍ti di̱dyunnarya̍sya bāhu̱vormā te̱
49 mano̍ viṣva̱driya̱gvicā̍rīt || mā no̍ mardhī̱rā bha̍rā da̱ddhi tanna̱ḥ pra
dā̱śuṣe̱ dāta̍ve̱ bhūri̱ yat te̎ | navye̍ de̱ṣṇe śa̱ste a̱smin ta̍ u̱kthe pra
bra̍vāma va̱yami̍ndra stu̱vanta̍ḥ || ā tū bha̍ra̱ māki̍re̱tat pari̍ṣṭhādvi̱dmā
hi tvā̱ vasu̍pati̱ṃ vasū̍nām | indra̱ yat te̱ māhi̍na̱ṃ datra̱mastya̱smabhya̱ṃ
taddha̍ryaśva̱
50 pra ya̍ndhi || pra̱dā̱tāragͫ̍ havāmaha̱ indra̱mā ha̱viṣā̍ va̱yam | u̱bhā
hi hastā̱ vasu̍nā pṛ̱ṇasvā''pra ya̍ccha̱ dakṣi̍ṇā̱dota sa̱vyāt || pra̱dā̱tā
va̱jrī vṛ̍ṣa̱bhastu̍rā̱ṣāṭchu̱ṣmī rājā̍ vṛtra̱hā so̍ma̱pāvā̎ | a̱smin,
ya̱jñe ba̱rhiṣyā ni̱ṣadyāthā̍ bhava̱ yaja̍mānāya̱ śaṃ yoḥ || indra̍ḥ su̱trāmā̱
svavā̱g̱ͫ avo̍bhiḥ sumṛḍī̱ko bha̍vatu vi̱śvave̍dāḥ | bādha̍tā̱ṃ dveṣo̱
abha̍yaṃ kṛṇotu su̱vīrya̍sya̱
51 pata̍yaḥ syāma || tasya̍ va̱yagͫ su̍ma̱tau ya̱jñiya̱syāpi̍ bha̱dre sau̍mana̱se
syā̍ma | sa su̱trāmā̱ svavā̱g̱ͫ indro̍ a̱sme ā̱rācci̱ddveṣa̍ḥ sanu̱taryu̍yotu
|| re̱vatī̎rnaḥ sadha̱māda̱ indre̍ santu tu̱vivā̍jāḥ | kṣu̱manto̱ yābhi̱rmade̍ma ||
proṣva̍smai purora̱thamindrā̍ya śū̱ṣama̍rcata | a̱bhīke̍ cidu loka̱kṛt sa̱ṅge
sa̱mathsu̍ vṛtra̱hā | a̱smāka̍ṃ bodhi codi̱tā nabha̍ntāmanya̱keṣā̎m | jyā̱kā
adhi̱ dhanva̍su || ja̱rasā̱ mā te̍ haryaśva su̱vīrya̱syādhyeka̍ṃ ca
||1.7.13||prathamakāṇḍe aṣṭamaḥ praśnaḥ 8
1 anu̍matyai puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pati dhe̱nurdakṣi̍ṇā̱ ye
pra̱tyañca̱ḥ śamyā̍yā ava̱śīya̍nte̱ tannair̍ṛ̱tameka̍kapālaṃ kṛ̱ṣṇaṃ
vāsa̍ḥ kṛ̱ṣṇatū̍ṣa̱ṃ dakṣi̍ṇā̱ vīhi̱ svāhā''hu̍tiṃ juṣā̱ṇa e̱ṣa
te̍ nirṛte bhā̱go bhūte̍ ha̱viṣma̍tyasi mu̱ñcemamagͫha̍sa̱ḥ svāhā̱
namo̱ ya i̱daṃ ca̱kārā̍''di̱tyaṃ ca̱ruṃ nirva̍pati̱ varo̱ dakṣi̍ṇā
''gnāvaiṣṇa̱vamekā̍daśakapālaṃ vāma̱no va̱hī dakṣi̍ṇā'gnīṣo̱mīya̱me
2 kā̍daśakapāla̱g̱ͫ hira̍ṇya̱ṃ dakṣi̍ṇai̱ndramekā̍daśakapālamṛṣa̱bho va̱hī
dakṣi̍ṇā''gne̱yama̱ṣṭāka̍pālamai̱ndraṃ dadhyṛ̍ṣa̱bho va̱hī dakṣi̍ṇaindrā̱gnaṃ
dvāda̍śakapālaṃ vaiśvade̱vaṃ ca̱ruṃ pra̍thama̱jo va̱thso dakṣi̍ṇā sau̱myagg
śyā̍mā̱kaṃ ca̱ruṃ vāso̱ dakṣi̍ṇā̱ sara̍svatyai ca̱rugͫ sara̍svate ca̱ruṃ
mi̍thu̱nau gāvau̱ dakṣi̍ṇā || a̱gnī̱ṣo̱mīya̱ṃ catu̍strigͫśacca
||1.8.1||3 ā̱gne̱yama̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pati sau̱myaṃ ca̱rugͫ sā̍vi̱traṃ
dvāda̍śakapālagͫ sārasva̱taṃ ca̱ruṃ pau̱ṣṇaṃ ca̱ruṃ mā̍ru̱tagͫ sa̱ptaka̍pālaṃ
vaiśvade̱vīmā̱mikṣā̎ṃ dyāvāpṛthi̱vya̍meka̍kapālam || ā̱gne̱yagͫ sau̱myaṃ
mā̍ru̱tama̱ṣṭāda̍śa
||1.8.2||4 ai̱ndrā̱gnamekā̍daśakapālaṃ māru̱tīmā̱mikṣā̎ṃ vāru̱ṇīmā̱mikṣā̎ṃ kā̱yameka̍kapālaṃ
praghā̱syān̍ havāmahe ma̱ruto̍ ya̱jñavā̍hasaḥ kara̱mbheṇa̍ sa̱joṣa̍saḥ || mo ṣū ṇa̍
indra pṛ̱thsu de̱vāstu̍ sma te śuṣminnava̱yā | ma̱hī hya̍sya mī̱ḍhuṣo̍ ya̱vyā
| ha̱viṣma̍to ma̱ruto̱ vanda̍te̱ gīḥ || yad grāme̱ yadara̍ṇye̱ yat sa̱bhāyā̱ṃ
yadi̍ndri̱ye | yacchū̱dre yada̱rya̍ ena̍ścakṛ̱mā va̱yam | yadeka̱syādhi̱
dharma̍ṇi̱ tasyā̍va̱yaja̍namasi̱ svāhā̎ || akra̱n karma̍ karma̱kṛta̍ḥ sa̱ha
vā̱cā ma̍yo bhu̱vā | de̱vebhya̱ḥ karma̍ kṛ̱tvā'sta̱ṃ preta̍ sudānavaḥ || va̱yaṃ
yadvigͫ̍śa̱tiśca̍
||1.8.3||5 a̱gnaye'nī̍kavate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pati sā̱kagͫ sūrye̍ṇodya̱tā
ma̱rudbhya̍ḥ sāntapa̱nebhyo̍ ma̱dhyaṃdi̍ne ca̱ruṃ ma̱rudbhyo̍ gṛhame̱dhibhya̱ḥ
sarvā̍sāṃ du̱gdhe sā̱yaṃ ca̱rum pū̱rṇā da̍rvi̱ parā̍ pata̱ supū̎rṇā̱ puna̱rāpa̍ta |
va̱sneva̱ vi krī̍ṇāvahā̱ iṣa̱mūrjagͫ̍ śatakrato || de̱hi me̱ dadā̍mi te̱ ni me̍
dhehi̱ ni te̍ dadhe | ni̱hāra̱minni me̍ harā ni̱hāra̱ṃ
6 ni ha̍rāmi te || ma̱rudbhya̍ḥ krī̱ḍibhya̍ḥ puro̱ḍāśagͫ̍ sa̱ptaka̍pāla̱ṃ
nirva̍pati sā̱kagͫ sūrye̍ṇodya̱tāgne̱yama̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pati sau̱myaṃ
ca̱rugͫ sā̍vi̱traṃ dvāda̍śakapālagͫ sārasva̱taṃ ca̱ruṃ pau̱ṣṇaṃ
ca̱rumai̎ndrā̱gnamekā̍daśakapālamai̱ndraṃ ca̱ruṃ vai̎śvakarma̱ṇameka̍kapālam ||
ha̱rā̱ ni̱hāra̍ṃ tri̱g̱ͫśacca̍
||1.8.4||7 somā̍ya pitṛ̱mate̍ puro̱ḍāśa̱g̱ͫ ṣaṭka̍pāla̱ṃ nirva̍pati pi̱tṛbhyo̍
barhi̱ṣadbhyo̍ dhā̱nāḥ pi̱tṛbhyo̎'gniṣvā̱ttebhyo̍'bhivā̱nyā̍yai du̱gdhe ma̱ntha
me̱tat te̍ tata̱ ye ca̱ tvāmanve̱tat te̍ pitāmaha prapitāmaha̱ ye ca̱ tvāmanvatra̍
pitaro yathābhā̱gaṃ ma̍ndadhvagͫ susa̱ṃdṛśa̍ṃ tvā va̱yaṃ magha̍van mandiṣī̱mahi̍
| pra nū̱naṃ pū̱rṇava̍ndhuraḥ stu̱to yā̍si̱ vaśā̱g̱ͫ anu̍ | yojā̱ nvi̍ndra te̱
harī̎ ||
8 akṣa̱nnamī̍madanta̱ hyava̍ pri̱yā a̍dhūṣata | asto̍ṣata̱ svabhā̍navo̱ viprā̱
navi̍ṣṭhayā ma̱tī | yojā̱ nvi̍ndra te̱ harī̎ || akṣa̍n pi̱taro'mī̍madanta
pi̱taro'tī̍tṛpanta pi̱taro'mī̍mṛjanta pi̱tara̍ḥ || pare̍ta pitaraḥ somyā
gambhī̱raiḥ pa̱thibhi̍ḥ pū̱rvyaiḥ | athā̍ pi̱tṝnthsu̍vi̱datrā̱g̱ͫ apī̍ta
ya̱mena̱ ye sa̍dha̱māda̱ṃ mada̍nti || mano̱ nvā hu̍vāmahe nārāśa̱g̱ͫsena̱
stome̍na pitṛ̱ṇāṃ ca̱ manma̍bhiḥ || ā
9 na̍ etu̱ mana̱ḥ puna̱ḥ kratve̱ dakṣā̍ya jī̱vase̎ | jyok ca̱ sūrya̍ṃ dṛ̱śe ||
puna̍rnaḥ pi̱taro̱ mano̱ dadā̍tu̱ daivyo̱ jana̍ḥ | jī̱vaṃ vrātagͫ̍ sacemahi ||
yada̱ntari̍kṣaṃ pṛthi̱vīmu̱ta dyāṃ yanmā̱tara̍ṃ pi̱tara̍ṃ vā jihigͫsi̱ma |
a̱gnirmā̱ tasmā̱dena̍so̱ gārha̍patya̱ḥ pra mu̍ñcatu duri̱tā yāni̍ cakṛ̱ma
ka̱rotu̱ māma̍ne̱nasa̎m || harī̱ manma̍bhi̱rā catu̍ścatvārigͫśacca
||1.8.5||10 pra̱ti̱pū̱ru̱ṣameka̍kapālā̱nnirva̍pa̱tyeka̱mati̍rikta̱ṃ yāva̍nto gṛ̱hyā̎ḥ
smastebhya̱ḥ kama̍karaṃ paśū̱nāgͫ śarmā̍si̱ śarma̱ yaja̍mānasya̱ śarma̍
me ya̱cchaika̍ e̱va ru̱dro na dvi̱tīyā̍ya tastha ā̱khuste̍ rudra pa̱śustaṃ
ju̍ṣasvai̱ṣa te̍ rudra bhā̱gaḥ sa̱ha svasrā'mbi̍kayā̱ taṃ ju̍ṣasva bheṣa̱jaṃ
gave'śvā̍ya̱ puru̍ṣāya bheṣa̱jamatho̍ a̱smabhya̍ṃ bheṣa̱jagͫ subhe̍ṣaja̱ṃ
11 yathā'sa̍ti | su̱gaṃ me̱ṣāya̍ me̱ṣyā̍ avā̎mba ru̱drama̍dima̱hyava̍ de̱vaṃ
trya̍mbakam | yathā̍ na̱ḥ śreya̍sa̱ḥ kara̱dyathā̍ no̱ vasya̍sa̱ḥ kara̱dyathā̍
naḥ paśu̱mata̱ḥ kara̱dyathā̍ no vyavasā̱yayā̎t || trya̍mbakaṃ yajāmahe suga̱ndhiṃ
pu̍ṣṭi̱vardha̍nam | u̱rvā̱ru̱kami̍va̱ bandha̍nānmṛ̱tyormu̍kṣīya̱
mā'mṛtā̎t || e̱ṣa te̍ rudra bhā̱gastaṃ ju̍ṣasva̱ tenā̍va̱sena̍ pa̱ro
mūja̍va̱to'tī̱hyava̍tatadhanvā̱ pinā̍kahasta̱ḥ kṛtti̍vāsāḥ || subhe̍ṣajamihi̱
trīṇi̍ ca
||1.8.6||12 ai̱ndrā̱gnaṃ dvāda̍śakapālaṃ vaiśvade̱vaṃ ca̱rumindrā̍ya̱ śunā̱sīrā̍ya
puro̱ḍāśa̱ṃ dvāda̍śakapālaṃ vāya̱vya̍ṃ paya̍ḥ sau̱ryameka̍kapālaṃ dvādaśaga̱vagͫ
sīra̱ṃ dakṣi̍ṇā ''gne̱yama̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pati rau̱draṃ gā̍vīdhu̱kaṃ
ca̱rumai̱ndraṃ dadhi̍ vāru̱ṇaṃ ya̍va̱maya̍ṃ ca̱ruṃ va̱hinī̍ dhe̱nurdakṣi̍ṇā̱
ye de̱vāḥ pu̍ra̱ḥsado̱'gnine̎trā dakṣiṇa̱sado̍ ya̱mane̎trāḥ paścā̱thsada̍ḥ
savi̱tṛne̎trā uttara̱sado̱ varu̍ṇanetrā upari̱ṣado̱ bṛha̱spati̍netrā
rakṣo̱haṇa̱ste na̍ḥ pāntu̱ te no̍'vantu̱ tebhyo̱
13 nama̱stebhya̱ḥ svāhā̱ samū̍ḍha̱g̱ͫ rakṣa̱ḥ saṃda̍gdha̱g̱ͫ rakṣa̍
i̱dama̱hagͫ rakṣo̱'bhi saṃ da̍hāmya̱gnaye̍ rakṣo̱ghne svāhā̍ ya̱māya̍
savi̱tre varu̍ṇāya̱ bṛha̱spata̍ye̱ duva̍svate rakṣo̱ghne svāhā̎ praṣṭivā̱hī
ratho̱ dakṣi̍ṇā de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱ve̎'śvino̎rbā̱hubhyā̎ṃ pū̱ṣṇo
hastā̎bhyā̱g̱ͫ rakṣa̍so va̱dhaṃ ju̍homi ha̱tagͫ rakṣo'va̍dhiṣma̱ rakṣo̱
yadvaste̱ taddakṣi̍ṇā || tebhya̱ḥ pañca̍catvārigͫśacca
||1.8.7||14 dhā̱tre pu̍ro̱ḍāśa̱ṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ nirva̍pa̱tyanu̍matyai ca̱rugͫ
rā̱kāyai̍ ca̱rugͫ si̍nīvā̱lyai ca̱ruṃ ku̱hvai̍ ca̱ruṃ mi̍thu̱nau gāvau̱
dakṣi̍ṇā''gnāvaiṣṇa̱vamekā̍daśa kapāla̱ṃ nirva̍patyaindrāvaiṣṇa̱vamekā̍daśa kapālaṃ
vaiṣṇa̱vaṃ tri̍kapā̱laṃ vā̍ma̱no va̱hī dakṣi̍ṇā'gnīṣo̱mīya̱mekā̍daśakapāla̱ṃ
nirva̍patīndrāso̱mīya̱mekā̍daśakapālagͫ sau̱myaṃ ca̱ruṃ ba̱bhrurdakṣi̍ṇā
somāpau̱ṣṇaṃ ca̱ruṃ nirva̍patyaindrāpau̱ṣṇaṃ ca̱ruṃ pau̱ṣṇaṃ ca̱rugg śyā̱mo
dakṣi̍ṇā vaiśvāna̱raṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ nirva̍pati̱ hira̍ṇya̱ṃ dakṣi̍ṇā vāru̱ṇaṃ
ya̍va̱maya̍ṃ ca̱rumaśvo̱ dakṣi̍ṇā || vai̱śvā̱na̱raṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ nira̱ṣṭau
ca̍
||1.8.8||15 bā̱ṟha̱spa̱tyaṃ ca̱ruṃ nirva̍pati bra̱hmaṇo̍ gṛ̱he śi̍tipṛ̱ṣṭho
dakṣi̍ṇai̱ndramekā̍daśakapālagͫ rāja̱nya̍sya gṛ̱ha ṛ̍ṣa̱bho
dakṣi̍ṇā''di̱tyaṃ ca̱ruṃ mahi̍ṣyai gṛ̱he dhe̱nurdakṣi̍ṇā nairṛ̱taṃ ca̱ruṃ
pa̍rivṛ̱ktyai̍ gṛ̱he kṛ̱ṣṇānā̎ṃ vrīhī̱ṇāṃ na̱khani̍rbhinnaṃ kṛ̱ṣṇā kū̱ṭā
dakṣi̍ṇā''gne̱yama̱ṣṭāka̍pālagͫ senā̱nyo̍ gṛ̱he hira̍ṇya̱ṃ dakṣi̍ṇā
vāru̱ṇaṃ daśa̍kapālagͫ sū̱tasya̍ gṛ̱he ma̱hāni̍raṣṭo̱ dakṣi̍ṇā māru̱tagͫ
sa̱ptaka̍pālaṃ grāma̱ṇyo̍ gṛ̱he pṛśñi̱rdakṣi̍ṇā sāvi̱traṃ dvāda̍śakapālaṃ
16 kṣa̱tturgṛ̱ha u̍padhva̱sto dakṣi̍ṇā''śvi̱naṃ dvi̍kapā̱lagͫ
sa̍ṃgrahī̱turgṛ̱he sa̍vā̱tyau̍ dakṣi̍ṇā pau̱ṣṇaṃ ca̱ruṃ bhā̍gadu̱ghasya̍
gṛ̱he śyā̱mo dakṣi̍ṇā rau̱draṃ gā̍vīdhu̱kaṃ ca̱ruma̍kṣāvā̱pasya̍ gṛ̱he
śa̱bala̱ udvā̍ro̱ dakṣi̱ṇendrā̍ya su̱trāmṇe̍ puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ
prati̱ nirva̍pa̱tīndrā̍yāgͫho̱muce̱'yaṃ no̱ rājā̍ vṛtra̱hā rājā̍ bhū̱tvā
vṛ̱traṃ va̍dhyānmaitrābārhaspa̱tyaṃ bha̍vati śve̱tāyai̎ śve̱tava̍thsāyai du̱gdhe
sva̍yaṃmū̱rte sva̍yaṃmathi̱ta ājya̱ āśva̍tthe̱
17 pātre̱ catu̍ḥsraktau svayamavapa̱nnāyai̱ śākhā̍yai ka̱rṇāgścā'ka̍rṇāgśca
taṇḍu̱lān, vi ci̍nuyā̱dye ka̱rṇāḥ sa paya̍si bārhaspa̱tyo ye'ka̍rṇā̱ḥ sa ājye̍
mai̱traḥ sva̍yaṃkṛ̱tā vedi̍rbhavati svayaṃdi̱naṃ ba̱rhiḥ sva̍yaṃkṛ̱ta i̱dhmaḥ
saiva śve̱tā śve̱tava̍thsā̱ dakṣi̍ṇā || sā̱vi̱traṃ dvāda̍śakapāla̱māśva̍tthe̱
traya̍strigͫśacca
||1.8.9||18 a̱gnaye̍ gṛ̱hapa̍taye puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pati
kṛ̱ṣṇānā̎ṃ vrīhī̱ṇāgͫ somā̍ya̱ vana̱spata̍ye śyāmā̱kaṃ ca̱rugͫ
sa̍vi̱tre sa̱tyapra̍savāya puro̱ḍāśa̱ṃ dvāda̍śakapālamāśū̱nāṃ vrī̍hī̱ṇāgͫ
ru̱drāya̍ paśu̱pata̍ye gāvīdhu̱kaṃ ca̱ruṃ bṛha̱spata̍ye vā̱caspata̍ye naivā̱raṃ
ca̱rumindrā̍ya jye̱ṣṭhāya̍ puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapālaṃ ma̱hāvrī̍hīṇāṃ mi̱trāya̍
sa̱tyāyā̱''mbānā̎ṃ ca̱ruṃ varu̍ṇāya̱ dharma̍pataye yava̱maya̍ṃ ca̱rugͫ sa̍vi̱tā
tvā̎ prasa̱vānāgͫ̍ suvatāma̱gnirgṛ̱hapa̍tīnā̱g̱ͫ somo̱ vana̱spatī̍nāgͫ
ru̱draḥ pa̍śū̱nāṃ
19 bṛha̱spati̍rvā̱cāmindro̎ jye̱ṣṭhānā̎ṃ mi̱traḥ sa̱tyānā̱ṃ varu̍ṇo̱
dharma̍patīnā̱ṃ ye de̍vā deva̱suva̱ḥ stha ta i̱mamā̍muṣyāya̱ṇama̍nami̱trāya̍
suvadhvaṃ maha̱te kṣa̱ttrāya̍ maha̱ta ādhi̍patyāya maha̱te jāna̍rājyāyai̱ṣa
vo̍ bharatā̱ rājā̱ somo̱'smāka̍ṃ brāhma̱ṇānā̱g̱ͫ rājā̱ prati̱ tyannāma̍
rā̱jyama̍dhāyi̱ svāṃ ta̱nuva̱ṃ varu̍ṇo aśiśre̱cchuce̎rmi̱trasya̱ vratyā̍
abhū̱māma̍nmahi maha̱ta ṛ̱tasya̱ nāma̱ sarve̱ vrātā̱ varu̍ṇasyābhūva̱nvi mi̱tra
evai̱rarā̍timatārī̱dasū̍ṣudanta ya̱jñiyā̍ ṛ̱tena̱ vyu̍ tri̱to ja̍ri̱māṇa̍ṃ
na āna̱ḍ viṣṇo̱ḥ kramo̍'si̱ viṣṇo̎ḥ krā̱ntama̍si̱ viṣṇo̱rvikrā̎ntamasi ||
pa̱śū̱nāṃ vrātā̱ḥ pañca̍vigͫśatiśca
||1.8.10||20 a̱rtheta̍ḥ sthā̱'pāṃ pati̍rasi̱ vṛṣā̎syū̱rmirvṛ̍ṣase̱no̍'si
vraja̱kṣita̍ḥ stha ma̱rutā̱moja̍ḥ stha̱ sūrya̍varcasaḥ stha̱ sūrya̍tvacasaḥ
stha̱ māndā̎ḥ stha̱ vāśā̎ḥ stha̱ śakva̍rīḥ stha viśva̱bhṛta̍ḥ
stha jana̱bhṛta̍ḥ sthā̱'gneste̍ja̱syā̎ḥ sthā̱'pāmoṣa̍dhīnā̱g̱ͫ
rasa̍ssthā̱'po de̱vīrmadhu̍matīragṛhṇa̱nnūrja̍svatī rāja̱sūyā̍ya̱ citā̍nāḥ |
yābhi̍rmi̱trāvaru̍ṇāva̱bhyaṣi̍ñca̱ṉ yābhi̱rindra̱mana̍ya̱nnatyarā̍tīḥ ||
rā̱ṣṭra̱dāḥ stha̍ rā̱ṣṭraṃ da̍tta̱ svāhā̍ rāṣṭra̱dāḥ stha̍ rā̱ṣṭrama̱muṣmai̍
datta || atyekā̍daśa ca
||1.8.11||21 devī̍rāpa̱ḥ saṃ madhu̍matī̱rmadhu̍matībhiḥ sṛjyadhva̱ṃ mahi̱ varca̍ḥ,
kṣa̱triyā̍ya vanvā̱nā anā̍dhṛṣṭāḥ sīda̱torja̍svatī̱rmahi̱ varca̍ḥ, kṣa̱triyā̍ya̱
dadha̍tī̱rani̍bhṛṣṭamasi vā̱co bandhu̍stapo̱jāḥ soma̍sya dā̱trama̍si śu̱krā va̍ḥ
śu̱kreṇotpu̍nāmi ca̱ndrāśca̱ndreṇā̱mṛtā̍ a̱mṛte̍na̱ svāhā̍ rāja̱sūyā̍ya̱
citā̍nāḥ || sa̱dha̱mādo̎ dyu̱mninī̱rūrja̍ e̱tā ani̍bhṛṣṭā apa̱syuvo̱ vasā̍naḥ |
pa̱styā̍su cakre̱ varu̍ṇaḥ sa̱dhastha̍ma̱pāgͫ śiśu̍
22 rmā̱tṛta̍māsva̱ntaḥ || kṣa̱ttrasyolba̍masi kṣa̱trasya̱ yoni̍ra̱syāvi̍nno
a̱gnirgṛ̱hapa̍ti̱rāvi̍nna̱ indro̍ vṛ̱ddhaśra̍vā̱ āvi̍nnaḥ pū̱ṣā vi̱śvave̍dā̱
āvi̍nnau mi̱trāvaru̍ṇāvṛtā̱vṛdhā̱vāvi̍nne̱ dyāvā̍pṛthi̱vī dhṛ̱tavra̍te̱
āvi̍nnā de̱vyadi̍tirviśvarū̱pyā vi̍nno̱'yama̱sāvā̍muṣyāya̱ṇo̎'syāṃ vi̱śya̍smin
rā̱ṣṭre ma̍ha̱te kṣa̱trāya̍ maha̱ta ādhi̍patyāya maha̱te jāna̍rājyāyai̱ṣa vo̍
bharatā̱ rājā̱ somo̱'smāka̍ṃ brāhma̱ṇānā̱g̱ͫ rājendra̍sya̱
23 vajro̍'si̱ vārtra̍ghna̱stvayā̱yaṃ vṛ̱traṃ va̍dhyācchatru̱bādha̍nāḥ
stha pā̱ta mā̎ pra̱tyañca̍ṃ pā̱ta mā̍ ti̱ryañca̍ma̱nvañca̍ṃ mā pāta
di̱gbhyo mā̍ pāta̱ viśvā̎bhyo mā nā̱ṣṭrābhya̍ḥ pāta̱ hira̍ṇyavarṇāvu̱ṣasā̎ṃ
viro̱ke'ya̍ḥ sthūṇā̱vudi̍tau̱ sūrya̱syā''ro̍hataṃ varuṇa mitra̱ garta̱ṃ
tata̍ścakṣāthā̱madi̍ti̱ṃ diti̍ṃ ca || śiśu̱rindra̱syaika̍catvārigͫśacca
||1.8.12||24 sa̱midha̱mā ti̍ṣṭha gāya̱trī tvā̱ chanda̍sāmavatu tri̱vṛth stomo̍ rathanta̱ragͫ
sāmā̱gnirde̱vatā̱ brahma̱ dravi̍ṇa mu̱grāmā ti̍ṣṭha tri̱ṣṭup tvā̱ chanda̍sāmavatu
pañcada̱śaḥ stomo̍ bṛ̱hathsāmendro̍ de̱vatā̎ kṣa̱ttraṃ dravi̍ṇaṃ vi̱rāja̱mā
ti̍ṣṭha̱ jaga̍tī tvā̱ chanda̍sāmavatu saptada̱śaḥ stomo̍ vairū̱pagͫ sāma̍
ma̱ruto̍ de̱vatā̱ viḍdravi̍ṇa̱mudī̍cī̱mā ti̍ṣṭhānu̱ṣṭup tvā̱
25 chanda̍sāmavatvekavi̱g̱ͫśaḥ stomo̍ vairā̱jagͫ sāma̍ mi̱trāvaru̍ṇau
de̱vatā̱ bala̱ṃ dravi̍ṇamū̱rdhvāmā ti̍ṣṭha pa̱ṅktistvā̱ chanda̍sāmavatu
triṇavatrayastri̱g̱ͫśau stomau̍ śākvararaiva̱te sāma̍nī̱ bṛha̱spati̍rde̱vatā̱
varco̱ dravi̍ṇamī̱dṛṅ cā̎nyā̱dṛṅ cai̍tā̱dṛṅ ca̍ prati̱dṛṅ ca̍
mi̱taśca̱ saṃmi̍taśca̱ sabha̍rāḥ | śu̱krajyo̍tiśca ci̱trajyo̍tiśca
sa̱tyajyo̍tiśca̱ jyoti̍ṣmāgśca sa̱tyaśca̍rta̱pāścā
26 'tyagͫ̍hāḥ | a̱gnaye̱ svāhā̱ somā̍ya̱ svāhā̍ savi̱tre svāhā̱ sara̍svatyai̱
svāhā̍ pū̱ṣṇe svāhā̱ bṛha̱spata̍ye̱ svāhendrā̍ya̱ svāhā̱ ghoṣā̍ya̱
svāhā̱ ślokā̍ya̱ svāhā'gͫśā̍ya̱ svāhā̱ bhagā̍ya̱ svāhā̱ kṣetra̍sya̱
pata̍ye̱ svāhā̍ pṛthi̱vyai svāhā̱'ntari̍kṣāya̱ svāhā̍ di̱ve svāhā̱ sūryā̍ya̱
svāhā̍ ca̱ndrama̍se̱ svāhā̱ nakṣa̍trebhya̱ḥ svāhā̱'dbhyaḥ svāhauṣa̍dhībhya̱ḥ
svāhā̱ vana̱spati̍bhya̱ḥ svāhā̍ carāca̱rebhya̱ḥ svāhā̍ paripla̱vebhya̱ḥ svāhā̍
sarīsṛ̱pebhya̱ḥ svāhā̎ || a̱nu̱ṣṭuptva̍rta̱pāśca̍ sarīsṛ̱pebhya̱ḥ svāhā̎
||1.8.13||27 soma̍sya̱ tviṣi̍rasi̱ tave̍va me̱ tviṣi̍rbhūyāda̱mṛta̍masi mṛ̱tyormā̍
pāhi di̱dyonmā̍ pā̱hyave̎ṣṭā danda̱śūkā̱ nira̍sta̱ṃ namu̍ce̱ḥ śira̍ḥ || somo̱
rājā̱ varu̍ṇo de̱vā dha̍rma̱suva̍śca̱ ye | te te̱ vācagͫ̍ suvantā̱ṃ te te̎
prā̱ṇagͫ su̍vantā̱ṃ te te̱ cakṣu̍ḥ suvantā̱ṃ te te̱ śrotragͫ̍ suvantā̱g̱ͫ
soma̍sya tvā dyu̱mnenā̱bhiṣi̍ñcāmya̱gne
28 steja̍sā̱ sūrya̍sya̱ varca̱sendra̍syendri̱yeṇa̍ mi̱trāvaru̍ṇayorvī̱rye̍ṇa
ma̱rutā̱moja̍sā kṣa̱ttrāṇā̎ṃ kṣa̱ttrapa̍tira̱syati̍ di̱vaspā̍hi
sa̱māva̍vṛtrannadha̱rāgudī̍cī̱rahi̍ṃ bu̱dhniya̱manu̍ sa̱ṃcara̍ntī̱stāḥ
parva̍tasya vṛṣa̱bhasya̍ pṛ̱ṣṭhe nāva̍ścaranti sva̱sica̍ iyā̱nāḥ || rudra̱
yatte̱ krayī̱ para̱ṃ nāma̱ tasmai̍ hu̱tama̍si ya̱meṣṭa̍masi | prajā̍pate̱ na
tvade̱tānya̱nyo viśvā̍ jā̱tāni̱ pari̱ tā ba̍bhūva | yatkā̍māste juhu̱mastanno̍
astu va̱yagg syā̍ma̱ pata̍yo rayī̱ṇām || a̱gne staikā̍daśa ca
||1.8.14||29 indra̍sya̱ vajro̍'si̱ vārtra̍ghna̱stvayā̱'yaṃ vṛ̱traṃ
va̍dhyānmi̱trāvaru̍ṇayostvā praśā̱stroḥ pra̱śiṣā̍ yunajmi ya̱jñasya̱ yoge̍na̱
viṣṇo̱ḥ kramo̍'si̱ viṣṇo̎ḥ krā̱ntama̍si̱ viṣṇo̱rvikrā̎ntamasi ma̱rutā̎ṃ prasa̱ve
je̍ṣamā̱ptaṃ mana̱ḥ sama̱hami̍ndri̱yeṇa̍ vī̱rye̍ṇa paśū̱nāṃ ma̱nyura̍si̱ tave̍va
me ma̱nyurbhū̍yā̱nnamo̍ mā̱tre pṛ̍thi̱vyai mā'haṃ mā̱tara̍ṃ pṛthi̱vīgͫ
higͫ̍siṣa̱ṃ mā
30 māṃ mā̱tā pṛ̍thi̱vī higͫ̍sī̱diya̍da̱syāyu̍ra̱syāyu̍rme dhe̱hyūrga̱syūrja̍ṃ
me dhehi̱ yuṅṅa̍si̱ varco̍'si̱ varco̱ mayi̍ dhehya̱gnaye̍ gṛ̱hapa̍taye̱ svāhā̱
somā̍ya̱ vana̱spata̍ye̱ svāhendra̍sya̱ balā̍ya̱ svāhā̍ ma̱rutā̱moja̍se̱ svāhā̍
ha̱g̱ͫsaḥ śu̍ci̱ṣadvasu̍rantarikṣa̱saddhotā̍ vedi̱ṣadati̍thirduroṇa̱sat |
nṛ̱ṣadva̍ra̱sadṛ̍ta̱sadvyo̍ma̱sada̱bjā go̱jā ṛ̍ta̱jā a̍dri̱jā ṛ̱taṃ
bṛ̱hat || hi̱g̱ͫsi̱ṣa̱ṃ marta̱jāstrīṇi̍ ca
||1.8.15||31 mi̱tro̍'si̱ varu̍ṇo'si̱ sama̱haṃ viśvai̎rde̱vaiḥ, kṣa̱ttrasya̱ nābhi̍rasi
kṣa̱ttrasya̱ yoni̍rasi syo̱nāmā sī̍da su̱ṣadā̱mā sī̍da̱ mā tvā̍ higͫsī̱nmā mā̍
higͫsī̱nniṣa̍sāda dhṛ̱tavra̍to̱ varu̍ṇaḥ pa̱styā̎svā sāmrā̎jyāya su̱kratu̱rbrahmā
3 n tvagͫ rā̍jan bra̱hmā'si̍ savi̱tā'si̍ sa̱tyasa̍vo̱ brahmā 3 n tvagͫ rā̍jan
bra̱hmā'sīndro̍'si sa̱tyaujā̱
32 brahmā 3 n tvagͫ rā̍jan bra̱hmā'si̍ mi̱tro̍'si su̱śevo̱ brahmā 3 n tvagͫ
rā̍jan bra̱hmā'si̱ varu̍ṇo'si sa̱tyadha̱rmendra̍sya̱ vajro̍'si̱ vārtra̍ghna̱stena̍
me radhya̱ diśo̱'bhya̍yagͫ rājā̍'bhū̱t suślo̱kā 4 ṃ suma̍ṅga̱lā 4 ṃ satya̍rā̱jā
3 n | a̱pāṃ naptre̱ svāho̱rjo naptre̱ svāhā̱'gnaye̍ gṛ̱hapa̍taye̱ svāhā̎ ||
sa̱tyaujā̎ścatvāri̱g̱ͫśacca̍
||1.8.16||33 ā̱gne̱yama̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pati̱ hira̍ṇya̱ṃ dakṣi̍ṇā sārasva̱taṃ
ca̱ruṃ va̍thsata̱rī dakṣi̍ṇā sāvi̱traṃ dvāda̍śakapālamupadhva̱sto
dakṣi̍ṇā pau̱ṣṇaṃ ca̱rugg śyā̱mo dakṣi̍ṇā bārhaspa̱tyaṃ ca̱rugͫ
śi̍tipṛ̱ṣṭho dakṣi̍ṇai̱ndramekā̍daśakapālamṛṣa̱bho dakṣi̍ṇā vāru̱ṇaṃ
daśa̍kapālaṃ ma̱hāni̍raṣṭo̱ dakṣi̍ṇā sau̱myaṃ ca̱ruṃ ba̱bhrurdakṣi̍ṇā
tvā̱ṣṭrama̱ṣṭāka̍pālagͫ śu̱ṇṭho dakṣi̍ṇā vaiṣṇa̱vaṃ tri̍kapā̱laṃ vā̍ma̱no
dakṣi̍ṇā || ā̱gne̱yagͫ hira̍ṇyagͫ sārasva̱taṃ dvica̍tvārigͫśat
||1.8.17||34 sa̱dyo dī̎kṣayanti sa̱dyaḥ soma̍ṃ krīṇanti puṇḍarisra̱jāṃ pra ya̍cchati
da̱śabhi̍rvathsata̱raiḥ soma̍ṃ krīṇāti daśa̱peyo̍ bhavati śa̱taṃ brā̎hma̱ṇāḥ pi̍banti
saptada̱śagg sto̱traṃ bha̍vati prākā̱śāva̍dhva̱ryave̍ dadāti̱ sraja̍mudgā̱tre
ru̱kmagͫ hotre'śva̍ṃ prastotṛpratiha̱rtṛbhyā̱ṃ dvāda̍śa paṣṭhau̱hīrbra̱hmaṇe̍
va̱śāṃ mai̎trāvaru̱ṇāya̍ ṛṣa̱bhaṃ brā̎hmaṇāccha̱g̱ͫsine̱ vāsa̍sī
neṣṭāpo̱tṛbhyā̱g̱ sthūri̍ yavāci̱tama̍cchāvā̱kāyā̍na̱ḍvāha̍ma̱gnīdhe̍ bhārga̱vo
hotā̍ bhavati śrāya̱ntīya̍ṃ brahmasā̱maṃ bha̍vati vārava̱ntīya̍ magniṣṭomasā̱magͫ
sā̍rasva̱tīra̱po gṛ̍hṇāti || vā̱ra̱va̱ntīya̍ṃ ca̱tvāri̍ ca
||1.8.18||35 ā̱gne̱yama̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pati̱ hira̍ṇya̱ṃ
dakṣi̍ṇai̱ndramekā̍daśakapālamṛṣa̱bho dakṣi̍ṇā vaiśvade̱vaṃ ca̱ruṃ pi̱śaṅgī̍
paṣṭhau̱hī dakṣi̍ṇā maitrāvaru̱ṇīmā̱mikṣā̎ṃ va̱śā dakṣi̍ṇā bārhaspa̱tyaṃ ca̱rugͫ
śi̍tipṛ̱ṣṭho dakṣi̍ṇā ''di̱tyāṃ ma̱ḻhāṃ ga̱rbhiṇī̱mā la̍bhate māru̱tīṃ
pṛśni̍ṃ paṣṭhau̱hīma̱śvibhyā̎ṃ pū̱ṣṇe pu̍ro̱ḍāśa̱ṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ
nirva̍pati̱ sara̍svate satya̱vāce̍ ca̱rugͫ sa̍vi̱tre sa̱tyapra̍savāya
puro̱ḍāśa̱ṃ dvāda̍śakapālaṃ tisṛdha̱nvagͫ śu̍ṣkadṛ̱tirdakṣi̍ṇā || ā̱gne̱yaṃ
bārhaspa̱tyagͫ sa̱ptaca̍tvārigͫśat
||1.8.19||36 ā̱gne̱yama̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pati sau̱myaṃ ca̱rugͫ sā̍vi̱traṃ dvāda̍śakapālaṃ
bārhaspa̱tyaṃ ca̱ruṃ tvā̱ṣṭrama̱ṣṭāka̍pālaṃ vaiśvāna̱raṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ
dakṣi̍ṇo rathavāhanavā̱ho dakṣi̍ṇā sārasva̱taṃ ca̱ruṃ nirva̍pati pau̱ṣṇaṃ ca̱ruṃ
mai̱traṃ ca̱ruṃ vā̍ru̱ṇaṃ ca̱ruṃ kṣai̎trapa̱tyaṃ ca̱rumā̍di̱tyaṃ ca̱rumutta̍ro
rathavāhanavā̱ho dakṣi̍ṇā || ā̱gne̱yagͫ sau̱myaṃ bā̍rhaspa̱tyaṃ catu̍strigͫśat
||1.8.20||37 svā̱dvīṃ tvā̎ svā̱dunā̍ tī̱vrāṃ tī̱vreṇā̱mṛtā̍ma̱mṛte̍na sṛ̱jāmi̱
sagͫsome̍na̱ somo̎'sya̱śvibhyā̎ṃ pacyasva̱ sara̍svatyai pacya̱svendrā̍ya
su̱trāmṇe̍ pacyasva pu̱nātu̍ te pari̱sruta̱g̱ͫ soma̱g̱ͫ sūrya̍sya duhi̱tā
| vāre̍ṇa̱ śaśva̍tā̱ tanā̎ || vā̱yuḥ pū̱taḥ pa̱vitre̍ṇa pra̱tyaṅkhsomo̱
ati̍drutaḥ | indra̍sya̱ yujya̱ḥ sakhā̎ || ku̱vida̱ṅga yava̍manto̱ yava̍ṃ
ci̱dyathā̱ dāntya̍nupū̱rvaṃ vi̱yūya̍ | i̱hehai̍ṣāṃ kṛṇuta̱ bhoja̍nāni̱
ye ba̱ṟhiṣo̱ namo̍vṛkti̱ṃ na ja̱gmuḥ || ā̱śvi̱naṃ dhū̱mramā la̍bhate
sārasva̱taṃ me̱ṣamai̱ndramṛ̍ṣa̱bha mai̱ndramekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pati sāvi̱traṃ
dvāda̍śakapālaṃ vāru̱ṇaṃ daśa̍kapāla̱g̱ͫ soma̍pratīkāḥ pitarastṛpṇuta̱ vaḍa̍bā̱
dakṣi̍ṇā || bhoja̍nāni̱ ṣaḍvigͫ̍śatiśca
||1.8.21||38 agnā̍viṣṇū̱ mahi̱ tadvā̎ṃ mahi̱tvaṃ vī̱taṃ ghṛ̱tasya̱ guhyā̍ni̱ nāma̍
| dame̍dame sa̱pta ratnā̱ dadhā̍nā̱ prati̍ vāṃ ji̱hvā ghṛ̱tamā ca̍raṇyet
|| agnā̍viṣṇū̱ mahi̱ dhāma̍ pri̱yaṃ vā̎ṃ vī̱tho ghṛ̱tasya̱ guhyā̍ juṣā̱ṇā |
dame̍dame suṣṭu̱tīrvā̍vṛdhā̱nā prati̍ vāṃ ji̱hvā ghṛ̱tamucca̍raṇyet || pra
ṇo̍ de̱vī sara̍svatī̱ vāje̍bhirvā̱jinī̍vatī | dhī̱nāma̍vi̱trya̍vatu | ā no̍
di̱vo bṛ̍ha̱taḥ
39 parva̍tā̱dā sara̍svatī yaja̱tā ga̍ntu ya̱jñam | hava̍ṃ de̱vī ju̍juṣā̱ṇā
ghṛ̱tācī̍ śa̱gmāṃ no̱ vāca̍muśa̱tī śaṛ̍ṇotu || bṛha̍spate ju̱ṣasva̍ no
ha̱vyāni̍ viśvadevya | rāsva̱ ratnā̍ni dā̱śuṣe̎ || e̱vā pi̱tre vi̱śvade̍vāya̱
vṛṣṇe̍ ya̱jñairvi̍dhema̱ nama̍sā ha̱virbhi̍ḥ | bṛha̍spate supra̱jā
vī̱rava̍nto va̱yagg syā̍ma̱ pata̍yo rayī̱ṇām || bṛha̍spate̱ ati̱ yada̱ṟyo
arhā̎ddyu̱madvi̱bhāti̱ kratu̍ma̱jjane̍ṣu | yaddī̱daya̱cchava̍sa
40 rtaprajāta̱ tada̱smāsu̱ dravi̍ṇaṃ dhehi ci̱tram || ā no̍ mitrāvaruṇā
ghṛ̱tairgavyū̍timukṣatam | madhvā̱ rajāgͫ̍si sukratū || pra bā̱havā̍ sisṛtaṃ
jī̱vase̍ na̱ ā no̱ gavyū̍timukṣataṃ ghṛ̱tena̍ | ā no̱ jane̎ śravayataṃ yuvānā
śru̱taṃ me̍ mitrāvaruṇā̱ have̱mā || a̱gniṃ va̍ḥ pū̱rvyaṃ gi̱rā de̱vamī̍ḍe̱ vasū̍nām
| sa̱pa̱ryanta̍ḥ purupri̱yaṃ mi̱traṃ na kṣe̎tra̱sādha̍sam || ma̱kṣū de̱vava̍to̱
ratha̱ḥ
41 śūro̍ vā pṛ̱thsu kāsu̍ cit | de̱vānā̱ṃ ya inmano̱ yaja̍māna̱
iya̍kṣatya̱bhīdaya̍jvano bhuvat || na ya̍jamāna riṣyasi̱ na su̍nvāna̱ na de̍vayo
|| asa̱datra̍ su̱vīrya̍mu̱ta tyadā̱śvaśvi̍yam || naki̱ṣṭaṃ karma̍ṇā naśa̱nna
pra yo̍ṣa̱nna yo̍ṣati || upa̍ kṣaranti̱ sindha̍vo mayo̱bhuva̍ ījā̱naṃ ca̍
ya̱kṣyamā̍ṇaṃ ca dhe̱nava̍ḥ | pṛ̱ṇanta̍ṃ ca̱ papu̍riṃ ca
42 śrava̱syavo̍ ghṛ̱tasya̱ dhārā̱ upa̍ yanti vi̱śvata̍ḥ || somā̍rudrā̱ vi
vṛ̍hata̱ṃ viṣū̍cī̱mamī̍vā̱ yā no̱ gaya̍māvi̱veśa̍ | ā̱re bā̍dhethā̱ṃ
nirṛ̍tiṃ parā̱caiḥ kṛ̱taṃ ci̱dena̱ḥ pramu̍muktama̱smat || somā̍rudrā
yu̱vame̱tānya̱sme viśvā̍ ta̱nūṣu̍ bheṣa̱jāni̍ dhattam | ava̍ syataṃ mu̱ñcata̱ṃ
yanno̱ asti̍ ta̱nūṣu̍ ba̱ddhaṃ kṛ̱tameno̍ a̱smat || somā̍pūṣaṇā̱ jana̍nā
rayī̱ṇāṃ jana̍nā di̱vo jana̍nā pṛthi̱vyāḥ | jā̱tau viśva̍sya̱ bhuva̍nasya go̱pau
de̱vā a̍kṛṇvanna̱mṛta̍sya̱ nābhi̎m || i̱mau de̱vau jāya̍mānau juṣante̱mau
tamāgͫ̍si gūhatā̱maju̍ṣṭā | ā̱bhyāmindra̍ḥ pa̱kvamā̱māsva̱ntaḥ so̍māpū̱ṣabhyā̎ṃ
janadu̱sriyā̍su || bṛ̱ha̱taḥ śava̍sā̱ ratha̱ḥ papu̍riṃ ca di̱vo jana̍nā̱
pañca̍vigͫśatiśca
||1.8.22||