prathamakāṇḍe saptamaḥ praśnaḥ 7
1 pā̱ka̱ya̱jñaṃ vā anvāhi̍tāgneḥ pa̱śava̱ upa̍ tiṣṭhanta̱ iḍā̱ khalu̱
vai pā̍kaya̱jñaḥ saiṣānta̱rā pra̍yājānūyā̱jān, yaja̍mānasya lo̱ke'va̍hitā̱
tāmā̎hri̱yamā̍ṇāma̱bhi ma̍ntrayeta̱ surū̍pavarṣavarṇa̱ ehīti̍ pa̱śavo̱ vā iḍā̍
pa̱śūne̱vopa̍ hvayate ya̱jñaṃ vai de̱vā adu̍hran, ya̱jño'su̍rāgͫ aduha̱t
te'su̍rā ya̱jñadu̍gdhā̱ḥ parā̍'bhava̱ṉ yo vai ya̱jñasya̱ doha̍ṃ vi̱dvān
2 yaja̱te'pya̱nyaṃ yaja̍mānaṃ duhe̱ sā me̍ sa̱tyā''śīra̱sya ya̱jñasya̍
bhūyā̱dityā̍hai̱ṣa vai ya̱jñasya̱ doha̱stenai̱vaina̍ṃ duhe̱ prattā̱ vai gaurdu̍he̱
pratteḍā̱ yaja̍mānāya duha e̱te vā iḍā̍yai̱ stanā̱ iḍopa̍hū̱teti̍ vā̱yurva̱thso
yarhi̱ hoteḍā̍mupa̱hvaye̍ta̱ tarhi̱ yaja̍māno̱ hotā̍ra̱mīkṣa̍māṇo vā̱yuṃ
mana̍sā dhyāyen
3 mā̱tre va̱thsamu̱pāva̍sṛjati̱ sarve̍ṇa̱ vai ya̱jñena̍ de̱vāḥ su̍va̱rgaṃ
lo̱kamā̍yan pākaya̱jñena̱ manu̍raśrāmya̱thseḍā̱ manu̍mu̱pāva̍rtata̱ tānde̍vāsu̱rā
vya̍hvayanta pra̱tīcī̎ṃ de̱vāḥ parā̍cī̱masu̍rā̱ḥ sā de̱vānu̱pāva̍rtata pa̱śavo̱
vai tadde̱vāna̍vṛṇata pa̱śavo'su̍rānajahu̱ryaṃ kā̱maye̍tāpa̱śuḥ syā̱diti̱
parā̍cī̱ṃ tasyeḍā̱mupa̍hvayetāpa̱śure̱va bha̍vati̱ yaṃ
4 kā̱maye̍ta paśu̱mānthsyā̱diti̍ pra̱tīcī̱ṃ tasyeḍā̱mupa̍hvayeta
paśu̱māne̱va bha̍vati brahmavā̱dino̍ vadanti̱ sa tvā iḍā̱mupa̍hvayeta̱
ya iḍā̍mupa̱hūyā̱tmāna̱miḍā̍yāmupa̱hvaye̱teti̱ sā na̍ḥ pri̱yā
su̱pratū̎rtirma̱ghonītyā̱heḍā̍me̱vopa̱ hūyā̱''tmāna̱miḍā̍yā̱mupa̍ hvayate̱
vya̍stamiva̱ vā e̱tadya̱jñasya̱ yadiḍā̍ sā̱mi prā̱śñanti̍
5 sā̱mi mā̎rjayanta e̱tat prati̱ vā asu̍rāṇāṃ ya̱jño vya̍cchidyata̱ brahma̍ṇā
de̱vāḥ sama̍dadhu̱ rbṛha̱spati̍stanutāmi̱maṃ na̱ ityā̍ha̱ brahma̱ vai de̱vānā̱ṃ
bṛha̱spati̱rbrahma̍ṇai̱va ya̱jñagͫ saṃda̍dhāti̱ vicchi̍nnaṃ ya̱jñagͫ
sami̱maṃ da̍dhā̱tvityā̍ha̱ saṃta̍tyai̱ viśve̍ de̱vā i̱ha mā̍dayantā̱mityā̍ha
sa̱ṃtatyai̱va ya̱jñaṃ de̱vebhyo'nu̍ diśati̱ yāṃ vai
6 ya̱jñe dakṣi̍ṇā̱ṃ dadā̍ti̱ tāma̍sya pa̱śavo'nu̱ saṃkrā̍manti̱ sa e̱ṣa
ī̍jā̱no̍'pa̱śurbhāvu̍ko̱ yaja̍mānena̱ khalu̱ vai tatkā̱rya̍mityā̍hu̱ryathā̍
deva̱trā da̱ttaṃ ku̍rvī̱tātman pa̱śūn ra̱maye̱teti̱ bradhna̱ pinva̱svetyā̍ha ya̱jño
vai bra̱dhno ya̱jñame̱va tanma̍haya̱tyatho̍ deva̱traiva da̱ttaṃ ku̍ruta ā̱tman
pa̱śūn ra̍mayate̱ dada̍to me̱ mā kṣā̱yītyā̱hākṣi̍time̱vopai̍ti kurva̱to me̱ mopa̍
dasa̱dityā̍ha bhū̱māna̍me̱vopai̍ti || vi̱dvān dhyā̍yedbhavati̱ yaṃ prā̱śñanti̱
yāṃ vai ma̱ ekā̱nnavigͫ̍śa̱tiśca̍
||1.7.1||7 sa2gͫśra̍vā ha sauvarcana̱sastumi̍ñja̱maupo̍ditimuvāca̱ yathsa̱triṇā̱g̱ͫ
hotā'bhū̱ḥ kāmiḍā̱mupā̎hvathā̱ iti̱ tāmupā̎hva̱ iti̍ hovāca̱ yā prā̱ṇena̍ de̱vān
dā̱dhāra̍ vyā̱nena̍ manu̱ṣyā̍napā̱nena̍ pi̱tṝniti̍ chi̱natti̱ sā na chi̍na̱ttī
3 iti̍ chi̱nattīti̍ hovāca̱ śarī̍ra̱ṃ vā a̍syai̱ tadupā̎hvathā̱ iti̍ hovāca̱ gaurvā
8 a̍syai̱ śarī̍ra̱ṃ gāṃ vāva tau tatparya̍vadatā̱ṃ yā ya̱jñe dī̱yate̱ sā
prā̱ṇena̍ de̱vān dā̍dhāra̱ yayā̍ manu̱ṣyā̍ jīva̍nti̱ sā vyā̱nena̍ manu̱ṣyān̍ yāṃ
pi̱tṛbhyo̱ ghnanti̱ sā'pā̱nena̍ pi̱tṝn, ya e̱vaṃ veda̍ paśu̱mān bha̍va̱tyatha̱
vai tāmupā̎hva̱ iti̍ hovāca̱ yā pra̱jāḥ pra̱bhava̍ntī̱ḥ pratyā̱bhava̱tītyanna̱ṃ
vā a̍syai̱ tadu
9 pā̎hvathā̱ iti̍ hovā̱cauṣa̍dhayo̱ vā a̍syā̱ anna̱moṣa̍dhayo̱ vai pra̱jāḥ
pra̱bhava̍ntī̱ḥ pratyā bha̍vanti̱ ya e̱vaṃ vedā̎nnā̱do bha̍va̱tyatha̱ vai tāmupā̎hva̱
iti̍ hovāca̱ yā pra̱jāḥ pa̍rā̱bhava̍ntīranugṛ̱hṇāti̱ pratyā̱bhava̍ntīrgṛ̱hṇātīti̍
prati̱ṣṭhāṃ vā a̍syai̱ tadupā̎hvathā̱ iti̍ hovāce̱yaṃ vā a̍syai prati̱ṣṭhe
10 yaṃ vai pra̱jāḥ pa̍rā̱bhava̍ntī̱ranu̍ gṛhṇāti̱ pratyā̱bhava̍ntīrgṛhṇāti̱
ya e̱vaṃ veda̱ pratye̱va ti̍ṣṭha̱tyatha̱ vai tāmupā̎hva̱ iti̍ hovāca̱ yasyai̍
ni̱krama̍ṇe ghṛ̱taṃ pra̱jāḥ sa̱ṃjīva̍ntī̱ḥ piba̱ntīti̍ chi̱natti̱ sā na chi̍na̱ttī
3 iti̱ na chi̍na̱ttīti̍ hovāca̱ pra tu ja̍naya̱tītye̱ṣa vā iḍā̱mupā̎hvathā̱
iti̍ hovāca̱ vṛṣṭi̱rvā iḍā̱ vṛṣṭyai̱ vai ni̱krama̍ṇe ghṛ̱taṃ pra̱jāḥ
sa̱ṃjīva̍ntīḥ pibanti̱ ya e̱vaṃ veda̱ praiva jā̍yate'nnā̱do bha̍vati || gaurvā a̍syai̱
tat pra̍ti̱ṣṭhā'hva̍thā̱ iti̍ vigͫśa̱tiśca̍
||1.7.2||11 pa̱rokṣa̱ṃ vā a̱nye de̱vā i̱jyante̎ pra̱tyakṣa̍ma̱nye yadyaja̍te̱ ya e̱va de̱vāḥ
pa̱rokṣa̍mi̱jyante̱ tāne̱va tadya̍jati̱ yada̍nvāhā̱rya̍mā̱hara̍tye̱te vai de̱vāḥ
pra̱tyakṣa̱ṃ yad brā̎hma̱ṇāstāne̱va tena̍ prīṇā̱tyatho̱ dakṣi̍ṇai̱vāsyai̱ṣā'tho̍
ya̱jñasyai̱va chi̱dramapi̍ dadhāti̱ yadvai ya̱jñasya̍ krū̱raṃ yadvili̍ṣṭa̱ṃ
tada̍nvāhā̱rye̍ṇā̱
12 'nvāha̍rati̱ tada̍nvāhā̱rya̍syānvāhārya̱tvaṃ de̍vadū̱tā vā e̱te yadṛ̱tvijo̱
yada̍nvāhā̱rya̍mā̱hara̍ti devadū̱tāne̱va prī̍ṇāti pra̱jāpa̍tirde̱vebhyo̍ ya̱jñān
vyādi̍śa̱t sa ri̍ricā̱no̍'manyata̱ sa e̱tama̍nvāhā̱rya̍mabha̍ktamapaśya̱t
tamā̱tmanna̍dhatta̱ sa vā e̱ṣa prā̍jāpa̱tyo yada̍nvāhā̱ṟyo̍ yasyai̱vaṃ
vi̱duṣo̎'nvāhā̱rya̍ āhri̱yate̍ sā̱kṣāde̱va pra̱jāpa̍timṛdhno̱tyapa̍rimito
ni̱rupyo'pa̍rimitaḥ pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jāpa̍te̱
13 rāptyai̍ de̱vā vai yadya̱jñe'ku̍rvata̱ tadasu̍rā akurvata̱ te de̱vā e̱taṃ
prā̍jāpa̱tyama̍nvāhā̱rya̍mapaśya̱n tama̱nvāha̍ranta̱ tato̍ de̱vā abha̍va̱n
parāsu̍rā̱ yasyai̱vaṃ vi̱duṣo̎'nvāhā̱rya̍ āhri̱yate̱ bhava̍tyā̱tmanā̱
parā̎sya̱ bhrātṛ̍vyo bhavati ya̱jñena̱ vā i̱ṣṭī pa̱kvena̍ pū̱rtī yasyai̱vaṃ
vi̱duṣo̎'nvāhā̱rya̍ āhri̱yate̱ sa tve̍veṣṭā̍pū̱rtī pra̱jāpa̍terbhā̱go̍'sī
14 tyā̍ha pra̱jāpa̍time̱va bhā̍ga̱dheye̍na̱ sama̍rdhaya̱tyūrja̍svā̱n
paya̍svā̱nityā̱horja̍me̱vāsmi̱n payo̍ dadhāti prāṇāpā̱nau me̍ pāhi samānavyā̱nau
me̍ pā̱hītyā̍hā̱''śiṣa̍me̱vaitāmā śā̱ste 'kṣi̍to̱'syakṣi̍tyai
tvā̱ mā me̎ kṣeṣṭhā a̱mutrā̱muṣmi̍3gͫ llo̱ka ityā̍ha̱ kṣīya̍te̱
vā a̱muṣmi̍3gͫllo̱ke'nna̍mi̱taḥ pra̍dāna̱gg̱ hya̍muṣmi̍3gͫllo̱ke
pra̱jā u̍pa̱jīva̍nti̱ yade̱vama̍bhi mṛ̱śatyakṣi̍time̱vaina̍dgamayati̱
nāsyā̱muṣmi̍3gͫ llo̱ke'nna̍ṃ kṣīyate || a̱nvā̱hā̱rye̍ṇa pra̱jāpa̍terasi̱
hya̍muṣmi̍3gͫllo̱ke pañca̍daśa ca
||1.7.3||15 ba̱ṟhiṣo̱'haṃ de̍vaya̱jyayā̎ pra̱jāvā̎n bhūyāsa̱mityā̍ha ba̱ṟhiṣā̱ vai
pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jā a̍sṛjata̱ tenai̱va pra̱jāḥ sṛ̍jate̱ narā̱śagͫsa̍syā̱haṃ
de̍vaya̱jyayā̍ paśu̱mān bhū̍yāsa̱mityā̍ha̱ narā̱śagͫse̍na̱ vai pra̱jāpa̍tiḥ
pa̱śūna̍sṛjata̱ tenai̱va pa̱śūnthsṛ̍jate̱'gneḥ svi̍ṣṭa̱kṛto̱'haṃ
de̍vaya̱jyayā ''yu̍ṣmān, ya̱jñena̍ prati̱ṣṭhāṃ ga̍meya̱mityā̱hā''yu̍re̱vātman
dha̍tte̱ prati̍ ya̱jñena̍ tiṣṭhati darśapūrṇamā̱sayo̱
16 rvai de̱vā ujji̍ti̱manūda̍jayan darśapūrṇamā̱sābhyā̱masu̍rā̱napā̍nu
dantā̱gnera̱hamujji̍ti̱manūjje̍ ṣa̱mityā̍ha darśapūrṇamā̱sayo̍re̱va de̱vatā̍nā̱ṃ
yaja̍māna̱ ujji̍ti̱manūjja̍yati darśapūrṇamā̱sābhyā̱ṃ bhrātṛ̍vyā̱napa̍
nudate̱ vāja̍vatībhyā̱ṃ vyū̍ha̱tyanna̱ṃ vai vājo'nna̍me̱vāva̍rundhe̱ dvābhyā̱ṃ
prati̍ṣṭhityai̱ yo vai ya̱jñasya̱ dvau dohau̍ vi̱dvān, yaja̍ta ubha̱yata̍
17 e̱va ya̱jñaṃ du̍he pu̱rastā̎cco̱pa ri̍ṣṭāccai̱ṣa vā a̱nyo ya̱jñasya̱
doha̱ iḍā̍yāma̱nyo yarhi̱ hotā̱ yaja̍mānasya̱ nāma̍ gṛhṇī̱yāt tarhi̍ brūyā̱demā
a̍gmannā̱śiṣo̱ doha̍kāmā̱ iti̱ sa2gͫstu̍tā e̱va de̱vatā̍ du̱he'tho̍ ubha̱yata̍
e̱va ya̱jñaṃ du̍he pu̱rastā̎cco̱pari̍ṣṭācca̱ rohi̍tena tvā̱'gnirde̱vatā̎ṃ
gamaya̱tvityā̍hai̱te vai de̍vā̱śvā
18 yaja̍mānaḥ prasta̱ro yade̱taiḥ pra̍sta̱raṃ pra̱hara̍ti devā̱śvaire̱va yaja̍mānagͫ
suva̱rgaṃ lo̱kaṃ ga̍mayati̱ vi te̍ muñcāmi raśa̱nā vi ra̱śmīnityā̍hai̱ṣa vā
a̱gnervi̍mo̱kastenai̱vaina̱ṃ vi mu̍ñcati̱ viṣṇo̎ḥ śa̱ṃyora̱haṃ de̍vaya̱jyayā̍
ya̱jñena̍ prati̱ṣṭhāṃ ga̍meya̱mityā̍ha ya̱jño vai viṣṇu̍rya̱jña e̱vānta̱taḥ
prati̍ tiṣṭhati̱ soma̍syā̱haṃ de̍vaya̱jyayā̍ su̱retā̱
19 reto̍ dhiṣī̱yetyā̍ha̱ somo̱ vai re̍to̱dhāstenai̱va reta̍ ā̱tman dha̍tte̱
tvaṣṭu̍ra̱haṃ de̍vaya̱jyayā̍ paśū̱nāgͫ rū̱paṃ pu̍ṣeya̱mityā̍ha̱ tvaṣṭā̱ vai
pa̍śū̱nāṃ mi̍thu̱nānāgͫ̍ rūpa̱kṛttenai̱va pa̍śū̱nāgͫ rū̱pamā̱tman dha̍tte
de̱vānā̱ṃ patnī̍ra̱gnirgṛ̱hapa̍tirya̱jñasya̍ mithu̱naṃ tayo̍ra̱haṃ de̍vaya̱jyayā̍
mithu̱nena̱ pra bhū̍yāsa̱mityā̍hai̱tasmā̱dvai mi̍thu̱nāt pra̱jāpa̍tirmithu̱nena̱
20 prājā̍yata̱ tasmā̍de̱va yaja̍māno mithu̱nena̱ pra jā̍yate ve̱do̍'si̱ vitti̍rasi
vi̱deyetyā̍ha ve̱dena̱ vai de̱vā asu̍rāṇāṃ vi̱ttaṃ vedya̍mavindanta̱ tadve̱dasya̍
veda̱tvaṃ yadya̱d bhrātṛ̍vyasyābhi̱dhyāye̱t tasya̱ nāma̍ gṛhṇīyā̱t tade̱vāsya̱
sarva̍ṃ vṛṅkte ghṛ̱tava̍ntaṃ kulā̱yinagͫ̍ rā̱yaspoṣagͫ̍ saha̱sriṇa̍ṃ
ve̱do da̍dātu vā̱jina̱mityā̍ha̱ pra sa̱hasra̍ṃ pa̱śūnā̎pno̱tyāsya̍ pra̱jāyā̎ṃ
vā̱jī jā̍yate̱ ya e̱vaṃ veda̍ || da̱ṟśa̱pū̱rṇa̱mā̱sayo̍ rubha̱yato̍ devā̱śvāḥ
su̱retā̎ḥ pra̱jāpa̍tirmithu̱nenā̎''pnotya̱ṣṭau ca̍
||1.7.4||21 dhru̱vāṃ vai ricya̍mānāṃ ya̱jño'nu̍ ricyate ya̱jñaṃ yaja̍māno̱ yaja̍mānaṃ pra̱jā
dhru̱vāmā̱pyāya̍mānāṃ ya̱jño'nvā pyā̍yate ya̱jñaṃ yaja̍māno̱ yaja̍mānaṃ pra̱jā
ā pyā̍yatāṃ dhru̱vā ghṛ̱tenetyā̍ha dhru̱vāme̱vā''pyā̍yayati̱ tāmā̱pyāya̍mānāṃ
ya̱jño'nvā pyā̍yate ya̱jñaṃ yaja̍māno̱ yaja̍mānaṃ pra̱jāḥ pra̱jāpa̍tervi̱bhānnāma̍
lo̱kastasmigg̍ stvā dadhāmi sa̱ha yaja̍māne̱netyā̍
22 hā̱yaṃ vai pra̱jāpa̍tervi̱bhānnāma̍ lo̱kastasmi̍nne̱vaina̍ṃ dadhāti
sa̱ha yaja̍mānena̱ ricya̍ta iva̱ vā e̱tadyadyaja̍te̱ yadya̍jamānabhā̱gaṃ
prā̱śñātyā̱tmāna̍me̱va prī̍ṇātye̱tāvā̱ṉ vai ya̱jño yāvān̍ yajamānabhā̱go
ya̱jño yaja̍māno̱ yadya̍jamānabhā̱gaṃ prā̱śñāti̍ ya̱jña e̱va ya̱jñaṃ
prati̍ṣṭhāpayatye̱tadvai sū̱yava̍sa̱g̱ͫ soda̍ka̱ṃ yadba̱ṟhiścā''pa̍ścai̱tad
23 yaja̍mānasyā̱''yata̍na̱ṃ yadvedi̱ryat pū̎rṇapā̱trama̍ntarve̱di ni̱naya̍ti̱
sva e̱vā''yata̍ne sū̱yava̍sa̱g̱ͫ soda̍kaṃ kurute̱ sada̍si̱ sanme̍ bhūyā̱
ityā̱hā''po̱ vai ya̱jña āpo̱'mṛta̍ṃ ya̱jñame̱vāmṛta̍mā̱tman dha̍tte̱
sarvā̍ṇi̱ vai bhū̱tāni̍ vra̱tamu̍pa̱yanta̱manūpa̍ yanti̱ prācyā̎ṃ di̱śi de̱vā
ṛ̱tvijo̍ mārjayantā̱mityā̍hai̱ṣa vai da̍rśapūrṇamā̱sayo̍ravabhṛ̱tho
24 yānye̱vaina̍ṃ bhū̱tāni̍ vra̱tamu̍pa̱yanta̍ manūpa̱yanti̱ taire̱va
sa̱hāva̍bhṛ̱thamavai̍ti̱ viṣṇu̍mukhā̱ vai de̱vāśchando̍bhiri̱mān
lo̱kāna̍napaja̱yyama̱bhya̍jaya̱ṉ yadvi̍ṣṇukra̱mān krama̍te̱ viṣṇu̍re̱va
bhū̱tvā yaja̍māna̱śchando̍bhiri̱mān lo̱kāna̍napaja̱yyama̱bhi ja̍yati̱ viṣṇo̱ḥ
kramo̎'syabhimāti̱hetyā̍ha gāya̱trī vai pṛ̍thi̱vī traiṣṭu̍bhama̱ntari̍kṣa̱ṃ
jāga̍tī̱ dyaurānu̍ṣṭubhī̱rdiśa̱ śchando̍bhire̱vemān lo̱kān, ya̍thāpū̱rvama̱bhi
ja̍yati || itye̱tada̍vabhṛ̱tho diśa̍ḥ sa̱pta ca̍
||1.7.5||25 aga̍nma̱ suva̱ḥ suva̍raga̱nmetyā̍ha suva̱rgame̱va lo̱kame̍ti
sa̱ṃdṛśa̍ste̱ mā chi̍thsi̱ yatte̱ tapa̱stasmai̍ te̱ mā vṛ̱kṣītyā̍ha
yathāya̱jure̱vaitat su̱bhūra̍si̱ śreṣṭho̍ raśmī̱nāmā̍yu̱rdhā a̱syāyu̍rme
dhe̱hītyā̍hā̱''śiṣa̍me̱vaitāmā śā̎ste̱ pra vā e̱ṣo̎'smāllo̱kāccya̍vate̱ yo
26 vi̍ṣṇukra̱mān krama̍te suva̱rgāya̱ hi lo̱kāya̍ viṣṇukra̱māḥ kra̱myante̎
brahmavā̱dino̍ vadanti̱ sa tvai vi̍ṣṇukra̱mān kra̍meta̱ ya i̱mān lo̱kān bhrātṛ̍vyasya
sa̱ṃvidya̱ puna̍ri̱maṃ lo̱kaṃ pra̍tyava̱rohe̱ditye̱ṣa vā a̱sya lo̱kasya̍
pratyavaro̱ho yadāhe̱dama̱hama̱muṃ bhrātṛ̍vyamā̱bhyo di̱gbhyo̎'syai di̱va
itī̱māne̱va lo̱kān bhrātṛ̍vyasya sa̱ṃvidya̱ puna̍ri̱maṃ lo̱kaṃ pra̱tyava̍rohati̱ saṃ
27 jyoti̍ṣā'bhūva̱mityā̍hā̱sminne̱va lo̱ke prati̍
tiṣṭhatyai̱ndrīmā̱vṛta̍ma̱nvāva̍rta̱ ityā̍hā̱sau vā ā̍di̱tya
indra̱stasyai̱vā''vṛta̱manu̍ pa̱ryāva̍rtate dakṣi̱ṇā pa̱ryāva̍rtate̱ svame̱va
vī̱rya̍manu̍ pa̱ryāva̍rtate̱ tasmā̱ddakṣi̱ṇo'rdha̍ ā̱tmano̍ vī̱ryā̍vatta̱ro'tho̍
ādi̱tyasyai̱vā''vṛta̱manu̍ pa̱ryāva̍rtate̱ sama̱haṃ pra̱jayā̱ saṃ mayā̎
pra̱jetyā̍hā̱''śiṣa̍
28 me̱vaitāmā śā̎ste̱ sami̍ddho agne me dīdihi same̱ddhā te̍ agne dīdyāsa̱mityā̍ha
yathāya̱jure̱vaitadvasu̍mān, ya̱jño vasī̍yān bhūyāsa̱mityā̍hā̱''śiṣa̍me̱vaitāmā
śā̎ste ba̱hu vai gārha̍patya̱syānte̍ mi̱śrami̍va caryata āgnipāvamā̱nībhyā̱ṃ
gārha̍patya̱mupa̍ tiṣṭhate pu̱nātye̱vāgniṃ pu̍nī̱ta ā̱tmāna̱ṃ dvābhyā̱ṃ
prati̍ṣṭhityā̱ agne̍ gṛhapata̱ ityā̍ha
29 yathāya̱jure̱vaitaccha̱tagͫ himā̱ ityā̍ha śa̱taṃ tvā̍ hema̱ntāni̍ndhiṣī̱yeti̱
vāvaitadā̍ha pu̱trasya̱ nāma̍ gṛhṇātyannā̱dame̱vaina̍ṃ karoti̱ tāmā̱śiṣa̱mā
śā̍se̱ tanta̍ve̱ jyoti̍ṣmatī̱miti̍ brūyā̱dyasya̍ pu̱ttro'jā̍ta̱ḥ syāt
te̍ja̱svye̍vāsya̍ brahmavarca̱sī pu̱ttro jā̍yate̱ tāmā̱śiṣa̱mā śā̍se̱'muṣmai̱
jyoti̍ṣmatī̱miti̍ brūyā̱dyasya̍ pu̱tro
30 jā̱taḥ syāt teja̍ e̱vāsmi̍n brahmavarca̱saṃ da̍dhāti̱ yo vai ya̱jñaṃ pra̱yujya̱
na vi̍mu̱ñcatya̍pratiṣṭhā̱no vai sa bha̍vati̱ kastvā̍ yunakti̱ sa tvā̱ vi
mu̍ñca̱tvityā̍ha pra̱jāpa̍ti̱rvai kaḥ pra̱jāpa̍tinai̱vaina̍ṃ yu̱nakti̍
pra̱jāpa̍tinā̱ vi mu̍ñcati̱ prati̍ṣṭhityā īśva̱raṃ vai vra̱tamavi̍sṛṣṭaṃ
pra̱daho'gne̎ vratapate vra̱tama̍cāriṣa̱mityā̍ha vra̱tame̱va
31 vi sṛ̍jate̱ śāntyā̱ apra̍dāhāya̱ parā̱ṉ̇ vāva ya̱jña e̍ti̱ na ni va̍rtate̱
puna̱ṟyo vai ya̱jñasya̍ punarāla̱mbhaṃ vi̱dvān, yaja̍te̱ tama̱bhi ni va̍rtate ya̱jño
ba̍bhūva̱ sa ā ba̍bhū̱vetyā̍hai̱ṣa vai ya̱jñasya̍ punarāla̱mbhastenai̱vaina̱ṃ
puna̱rāla̍bha̱te'na̍varuddhā̱ vā e̱tasya̍ vi̱rāḍya āhi̍tāgni̱ḥ sanna̍sa̱bhaḥ
pa̱śava̱ḥ khalu̱ vai brā̎hma̱ṇasya̍ sa̱bheṣṭvā prāṅu̱tkramya̍ brūyā̱dgomāgͫ̍
a̱gne'vi̍māgͫ a̱śvī ya̱jña ityava̍ sa̱bhāgͫ ru̱ndhe pra sa̱hasra̍ṃ
pa̱śūnā̎pno̱tyāsya̍ pra̱jāyā̎ṃ vā̱jī jā̍yate || yaḥ sa mā̱śiṣa̍ṃ gṛhapata̱
ityā̍hā̱muṣmai̱ jyoti̍ṣmatī̱miti̍ brūyā̱dyasya̍ pu̱tro vra̱tame̱va khalu̱ vai
catu̍rvigͫśatiśca
||1.7.6||32 deva̍ savita̱ḥ prasu̍va ya̱jñaṃ prasu̍va ya̱jñapa̍ti̱ṃ bhagā̍ya di̱vyo
ga̍ndha̱rvaḥ | ke̱ta̱pūḥ keta̍ṃ naḥ punātu vā̱caspati̱rvāca̍ma̱dya sva̍dāti naḥ ||
indra̍sya̱ vajro̍'si̱ vārtra̍ghna̱stvayā̱'yaṃ vṛ̱traṃ va̍dhyāt || vāja̍sya̱ nu
pra̍sa̱ve mā̱tara̍ṃ ma̱hīmadi̍ti̱ṃ nāma̱ vaca̍sā karāmahe | yasyā̍mi̱daṃ viśva̱ṃ
bhuva̍namāvi̱veśa̱ tasyā̎ṃ no de̱vaḥ sa̍vi̱tā dharma̍ sāviṣat || a̱psva̍
33 ntara̱mṛta̍ma̱psu bhe̍ṣa̱jama̱pāmu̱ta praśa̍sti̱ṣvaśvā̍ bhavatha
vājinaḥ || vā̱yurvā̎ tvā̱ manu̍rvā tvā gandha̱rvāḥ sa̱ptavigͫ̍śatiḥ | te agre̱
aśva̍māyuñja̱nte a̍smiñja̱vamāda̍dhuḥ || apā̎ṃ napādāśuhema̱ṉ ya ū̱rmiḥ ka̱kudmā̱n
pratū̎rtirvāja̱sāta̍ma̱stenā̱yaṃ vājagͫ̍ set || viṣṇo̱ḥ kramo̍'si̱ viṣṇo̎ḥ
krā̱ntama̍si̱ viṣṇo̱rvikrā̎ntamasya̱ṅkau nya̱ṅkāva̱bhito̱ ratha̱ṃ yau dhvā̱ntaṃ
vā̍tā̱gramanu̍ sa̱ṃcara̍ntau dū̱rehe̍tirindri̱yāvā̎n pata̱trī te no̱'gnaya̱ḥ
papra̍yaḥ pārayantu || a̱psu nya̱ṅkau pañca̍daśa ca
||1.7.7||34 de̱vasyā̱hagͫ sa̍vi̱tuḥ pra̍sa̱ve bṛha̱spati̍nā vāja̱jitā̱ vāja̍ṃ jeṣaṃ
de̱vasyā̱hagͫ sa̍vi̱tuḥ pra̍sa̱ve bṛha̱spati̍nā vāja̱jitā̱ varṣi̍ṣṭha̱ṃ
nākagͫ̍ ruheya̱mindrā̍ya̱ vāca̍ṃ vada̱tendra̱ṃ vāja̍ṃ jāpaya̱tendro̱ vāja̍majayit
| aśvā̍jani vājini̱ vāje̍ṣu vājinīva̱tyaśvā̎nthsa̱mathsu̍ vājaya || arvā̍si̱
sapti̍rasi vā̱jya̍si̱ vāji̍no̱ vāja̍ṃ dhāvata ma̱rutā̎ṃ prasa̱ve ja̍yata̱ vi
yoja̍nā mimīdhva̱madhva̍naḥ skabhnīta̱
35 kāṣṭhā̎ṃ gacchata̱ vāje̍ vāje'vata vājino no̱ dhane̍ṣu viprā amṛtā ṛtajñāḥ ||
a̱sya madhva̍ḥ pibata mā̱daya̍dhvaṃ tṛ̱ptā yā̍ta pa̱thibhi̍rdeva̱yānai̎ḥ || te no̱
arva̍nto havana̱śruto̱ hava̱ṃ viśve̍ śaṛṇvantu vā̱jina̍ḥ || mi̱tadra̍vaḥ sahasra̱sā
me̱dhasā̍tā sani̱ṣyava̍ḥ | ma̱ho ye ratnagͫ̍ sami̱dheṣu̍ jabhri̱re śaṃ no̍
bhavantu vā̱jino̱ have̍ṣu || de̱vatā̍tā mi̱tadra̍vaḥ sva̱rkāḥ | ja̱mbhaya̱nto'hi̱ṃ
vṛka̱g̱ͫ rakṣāgͫ̍si̱ sane̎mya̱smadyu̍yava̱
36 nnamī̍vāḥ || e̱ṣa sya vā̱jī kṣi̍pa̱ṇiṃ tu̍raṇyati grī̱vāyā̎ṃ ba̱ddho a̍pika̱kṣa
ā̱sani̍ | kratu̍ṃ dadhi̱krā anu̍ sa̱ṃtavī̎tvat pa̱thāmaṅkā̱g̱syanvā̱panī̍phaṇat
|| u̱ta smā̎sya̱ drava̍tasturaṇya̱taḥ pa̱rṇaṃ na veranu̍ vāti praga̱rdhina̍ḥ |
śye̱nasye̍va̱ dhraja̍to aṅka̱saṃ pari̍ dadhi̱krāvṇṇa̍ḥ sa̱horjā tari̍trataḥ || ā mā̱
vāja̍sya prasa̱vo ja̍gamyā̱dā dyāvā̍pṛthi̱vī vi̱śvaśa̍mbhū | ā mā̍ gantāṃ pi̱tarā̍
37 mā̱tarā̱ cā''mā̱ somo̍ amṛta̱tvāya̍ gamyāt || vāji̍no vājajito̱ vājagͫ̍
sari̱ṣyanto̱ vāja̍ṃ je̱ṣyanto̱ bṛha̱spate̎rbhā̱gamava̍ jighrata̱ vāji̍no
vājajito̱ vājagͫ̍ sasṛ̱vāgͫso̱ vāja̍ṃ jigi̱vāgͫso̱ bṛha̱spate̎rbhā̱ge ni
mṛ̍ḍhvami̱yaṃ va̱ḥ sā sa̱tyā sa̱ṃdhā'bhū̱dyāmindre̍ṇa sa̱madha̍dhva̱majī̍jipata
vanaspataya̱ indra̱ṃ vāja̱ṃ vimu̍cyadhvam || ska̱bhnī̱ta̱ yu̱ya̱va̱npi̱tarā̱
dvica̍tvārigͫśacca
||1.7.8||38 kṣa̱trasyolba̍masi kṣa̱trasya̱ yoni̍rasi̱ jāya̱ ehi̱ suvo̱ rohā̍va̱ rohā̍va̱
hi suva̍ra̱haṃ nā̍vu̱bhayo̱ḥ suvo̍ rokṣyāmi̱ vāja̍śca prasa̱vaścā̍pi̱jaśca̱
kratu̍śca̱ suva̍śca mū̱rdhā ca̱ vyaśñi̍yaścā''ntyāya̱naścāntya̍śca
bhauva̱naśca̱ bhuva̍na̱ścādhi̍patiśca | āyu̍rya̱jñena̍ kalpatāṃ prā̱ṇo
ya̱jñena̍ kalpatāmapā̱no
39 ya̱jñena̍ kalpatāṃ vyā̱no ya̱jñena̍ kalpatā̱ṃ cakṣu̍rya̱jñena̍ kalpatā̱g̱
śrotra̍ṃ ya̱jñena̍ kalpatā̱ṃ mano̍ ya̱jñena̍ kalpatā̱ṃ vāgya̱jñena̍ kalpatāmā̱tmā
ya̱jñena̍ kalpatāṃ ya̱jño ya̱jñena̍ kalpatā̱g̱ͫ suva̍rde̱vāgͫ a̍ganmā̱mṛtā̍
abhūma pra̱jāpa̍teḥ pra̱jā a̍bhūma̱ sama̱haṃ pra̱jayā̱ saṃ mayā̎ pra̱jā sama̱hagͫ
rā̱yaspoṣe̍ṇa̱ saṃ mayā̍ rā̱yaspoṣo'nnā̍ya tvā̱'nnādyā̍ya tvā̱ vājā̍ya tvā
vājaji̱tyāyai̎ tvā̱'mṛta̍masi̱ puṣṭi̍rasi pra̱jana̍namasi || a̱pā̱no vājā̍ya̱
nava̍ ca
||1.7.9||40 vāja̍sye̱maṃ pra̍sa̱vaḥ su̍ṣuve̱ agre̱ soma̱g̱ͫ rājā̍na̱moṣa̍dhīṣva̱psu
| tā a̱smabhya̱ṃ madhu̍matīrbhavantu va̱yagͫ rā̱ṣṭre jā̎griyāma pu̱rohi̍tāḥ ||
vāja̍sye̱daṃ pra̍sa̱va ā ba̍bhūve̱mā ca̱ viśvā̱ bhuva̍nāni sa̱rvata̍ḥ | sa
vi̱rāja̱ṃ parye̍ti prajā̱nan pra̱jāṃ puṣṭi̍ṃ va̱rdhaya̍māno a̱sme || vāja̍sye̱māṃ
pra̍sa̱vaḥ śi̍śriye̱ diva̍mi̱mā ca̱ viśvā̱ bhuva̍nāni sa̱mrāṭ | adi̍thsantaṃ
dāpayatu prajā̱nan ra̱yiṃ
41 ca̍ na̱ḥ sarva̍vīrā̱ṃ ni ya̍cchatu || agne̱ acchā̍ vade̱ha na̱ḥ prati̍
naḥ su̱manā̍ bhava | pra ṇo̍ yaccha bhuvaspate dhana̱dā a̍si na̱stvam || pra ṇo̍
yacchatvarya̱mā pra bhaga̱ḥ pra bṛha̱spati̍ḥ | pra de̱vāḥ prota sū̱nṛtā̱ pra
vāgde̱vī da̍dātu naḥ || a̱rya̱maṇa̱ṃ bṛha̱spati̱mindra̱ṃ dānā̍ya codaya | vāca̱ṃ
viṣṇu̱g̱ͫ sara̍svatīgͫ savi̱tāra̍ṃ
42 ca vā̱jina̎m || soma̱g̱ͫ rājā̍na̱ṃ varu̍ṇama̱gnima̱nvāra̍bhāmahe | ā̱di̱tyān,
viṣṇu̱g̱ͫ sūrya̍ṃ bra̱hmāṇa̍ṃ ca̱ bṛha̱spati̎m || de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ
pra̍sa̱ve̎'śvino̎rbā̱hubhyā̎ṃ pū̱ṣṇo hastā̎bhyā̱g̱ͫ sara̍svatyai vā̱co
ya̱nturya̱ntreṇā̱gnestvā̱ sāmrā̎jyenā̱bhiṣi̍ñcā̱mīndra̍sya̱ bṛha̱spate̎stvā̱
sāmrā̎jyenā̱bhiṣi̍ñcāmi || ra̱yigͫ sa̍vi̱tāra̱g̱ͫ ṣaṭtrigͫ̍śacca
||1.7.10||43 a̱gnirekā̎kṣareṇa̱ vāca̱muda̍jayada̱śvinau̱ dvya̍kṣareṇa prāṇāpā̱nāvuda̍jayatā̱ṃ
viṣṇu̱strya̍kṣareṇa̱ trīn lo̱kānuda̍jaya̱t soma̱ścatu̍rakṣareṇa̱
catu̍ṣpadaḥ pa̱śūnuda̍jayat pū̱ṣā pañcā̎kṣareṇa pa̱ṅktimuda̍jayaddhā̱tā
ṣaḍa̍kṣareṇa̱ ṣaḍṛ̱tūnuda̍jayanma̱ruta̍ḥ sa̱ptākṣa̍reṇa sa̱ptapa̍dā̱g̱ͫ
śakva̍rī̱muda̍jaya̱n bṛha̱spati̍ra̱ṣṭākṣa̍reṇa gāya̱trīmuda̍jayanmi̱tro
navā̎kṣareṇa tri̱vṛta̱gg̱ stoma̱muda̍jaya̱d
44 varu̍ṇo̱ daśā̎kṣareṇa vi̱rāja̱muda̍jaya̱dindra̱
ekā̍daśākṣareṇa tri̱ṣṭubha̱muda̍jaya̱dviśve̍ de̱vā dvāda̍śākṣareṇa̱
jaga̍tī̱muda̍jaya̱nvasa̍va̱strayo̍daśākṣareṇa trayoda̱śagg stoma̱muda̍jayan
ru̱drāścatu̍rdaśākṣareṇa caturda̱śagg stoma̱muda̍jayannādi̱tyāḥ pañca̍daśākṣareṇa
pañcada̱śagg stoma̱muda̍jaya̱nnadi̍ti̱ṣṣoḍa̍śākṣareṇa ṣoḍa̱śagg
stoma̱muda̍jayat pra̱jāpa̍tiḥ sa̱ptada̍śākṣareṇa saptada̱śagg stoma̱muda̍jayat ||
tri̱vṛta̱gg̱ stoma̱muda̍jaya̱t ṣaṭca̍tvārigͫśacca
||1.7.11||45 u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'si nṛ̱ṣada̍ṃ tvā dru̱ṣada̍ṃ bhuvana̱sada̱mindrā̍ya̱
juṣṭa̍ṃ gṛhṇāmye̱ṣa te̱ yoni̱rindrā̍ya tvopayā̱magṛ̍hīto'syapsu̱ṣada̍ṃ tvā
ghṛta̱sada̍ṃ vyoma̱sada̱mindrā̍ya̱ juṣṭa̍ṃ gṛhṇāmye̱ṣa te̱ yoni̱rindrā̍ya
tvopayā̱magṛ̍hīto'si pṛthivi̱ṣada̍ṃ tvā'ntarikṣa̱sada̍ṃ nāka̱sada̱mindrā̍ya̱
juṣṭa̍ṃ gṛhṇāmye̱ṣa te̱ yoni̱rindrā̍ya tvā || ye grahā̎ḥ pañcaja̱nīnā̱ yeṣā̎ṃ
ti̱sraḥ pa̍rama̱jāḥ | daivya̱ḥ kośa̱ḥ
46 samu̍bjitaḥ | teṣā̱ṃ viśi̍priyāṇā̱miṣa̱mūrja̱g̱ͫ sama̍grabhīme̱ṣa te̱
yoni̱rindrā̍ya tvā || a̱pāgͫ rasa̱mudva̍yasa̱g̱ͫ sūrya̍raśmigͫ sa̱mābhṛ̍tam
| a̱pāgͫ rasa̍sya̱ yo rasa̱staṃ vo̍ gṛhṇāmyutta̱mame̱ṣa te̱ yoni̱rindrā̍ya
tvā || a̱yā vi̱ṣṭhā ja̱naya̱n karva̍rāṇi̱ sa hi ghṛṇi̍ru̱rurvarā̍ya gā̱tuḥ |
sa pratyudai̎ddha̱ruṇo̱ madhvo̱ agra̱gg̱ svāyā̱ṃ yatta̱nuvā̎ṃ ta̱nūmaira̍yata |
u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'si pra̱jāpa̍taye tvā̱ juṣṭa̍ṃ gṛhṇāmye̱ṣa te̱ yoni̍ḥ
pra̱jāpa̍taye tvā || kośa̍sta̱nuvā̱ṃ trayo̍daśa ca
||1.7.12||47 anvaha̱ māsā̱ anvidvanā̱nyanvoṣa̍dhī̱ranu̱ parva̍tāsaḥ | anvindra̱g̱ͫ roda̍sī
vāvaśā̱ne anvāpo̍ ajihata̱ jāya̍mānam || anu̍ te dāyi ma̱ha i̍ndri̱yāya̍ sa̱trā te̱
viśva̱manu̍ vṛtra̱hatye̎ | anu̍ kṣa̱tramanu̱ saho̍ yaja̱trendra̍ de̱vebhi̱ranu̍
te nṛ̱ṣahye̎ || i̱ndrā̱ṇīmā̱su nāri̍ṣu su̱patnī̍ma̱hama̍śravam | na hya̍syā
apa̱raṃ ca̱na ja̱rasā̱
48 mara̍te̱ pati̍ḥ || nāhami̍ndrāṇi rāraṇa̱ sakhyu̍rvṛ̱ṣāka̍per ṛ̱te |
yasye̱damapyagͫ̍ ha̱viḥ pri̱yaṃ de̱veṣu̱ gaccha̍ti || yo jā̱ta e̱va pra̍tha̱mo
mana̍svān de̱vo de̱vān kratu̍nā pa̱ryabhū̍ṣat | yasya̱ śuṣmā̱droda̍sī̱ abhya̍setāṃ
nṛ̱mṇasya̍ ma̱hnā sa ja̍nāsa̱ indra̍ḥ || ā te̍ ma̱ha i̍ndro̱tyu̍gra̱ sama̍nyavo̱
yat sa̱mara̍nta̱ senā̎ḥ | patā̍ti di̱dyunnarya̍sya bāhu̱vormā te̱
49 mano̍ viṣva̱driya̱gvicā̍rīt || mā no̍ mardhī̱rā bha̍rā da̱ddhi tanna̱ḥ pra
dā̱śuṣe̱ dāta̍ve̱ bhūri̱ yat te̎ | navye̍ de̱ṣṇe śa̱ste a̱smin ta̍ u̱kthe pra
bra̍vāma va̱yami̍ndra stu̱vanta̍ḥ || ā tū bha̍ra̱ māki̍re̱tat pari̍ṣṭhādvi̱dmā
hi tvā̱ vasu̍pati̱ṃ vasū̍nām | indra̱ yat te̱ māhi̍na̱ṃ datra̱mastya̱smabhya̱ṃ
taddha̍ryaśva̱
50 pra ya̍ndhi || pra̱dā̱tāragͫ̍ havāmaha̱ indra̱mā ha̱viṣā̍ va̱yam | u̱bhā
hi hastā̱ vasu̍nā pṛ̱ṇasvā''pra ya̍ccha̱ dakṣi̍ṇā̱dota sa̱vyāt || pra̱dā̱tā
va̱jrī vṛ̍ṣa̱bhastu̍rā̱ṣāṭchu̱ṣmī rājā̍ vṛtra̱hā so̍ma̱pāvā̎ | a̱smin,
ya̱jñe ba̱rhiṣyā ni̱ṣadyāthā̍ bhava̱ yaja̍mānāya̱ śaṃ yoḥ || indra̍ḥ su̱trāmā̱
svavā̱g̱ͫ avo̍bhiḥ sumṛḍī̱ko bha̍vatu vi̱śvave̍dāḥ | bādha̍tā̱ṃ dveṣo̱
abha̍yaṃ kṛṇotu su̱vīrya̍sya̱
51 pata̍yaḥ syāma || tasya̍ va̱yagͫ su̍ma̱tau ya̱jñiya̱syāpi̍ bha̱dre sau̍mana̱se
syā̍ma | sa su̱trāmā̱ svavā̱g̱ͫ indro̍ a̱sme ā̱rācci̱ddveṣa̍ḥ sanu̱taryu̍yotu
|| re̱vatī̎rnaḥ sadha̱māda̱ indre̍ santu tu̱vivā̍jāḥ | kṣu̱manto̱ yābhi̱rmade̍ma ||
proṣva̍smai purora̱thamindrā̍ya śū̱ṣama̍rcata | a̱bhīke̍ cidu loka̱kṛt sa̱ṅge
sa̱mathsu̍ vṛtra̱hā | a̱smāka̍ṃ bodhi codi̱tā nabha̍ntāmanya̱keṣā̎m | jyā̱kā
adhi̱ dhanva̍su || ja̱rasā̱ mā te̍ haryaśva su̱vīrya̱syādhyeka̍ṃ ca
||1.7.13||