caturthakāṇḍe prathamaḥ praśnaḥ 1
1 yu̱ñjā̱naḥ pra̍tha̱maṃ mana̍sta̱tvāya̍ savi̱tā dhiya̍ḥ | a̱gniṃ jyoti̍rni̱cāyya̍
pṛthi̱vyā adhyābha̍rat || yu̱ktvāya̱ mana̍sā de̱vānthsuva̍rya̱to dhi̱yā diva̎m |
bṛ̱hajjyoti̍ḥ kariṣya̱taḥ sa̍vi̱tā pra su̍vāti̱ tān || yu̱ktena̱ mana̍sā va̱yaṃ
de̱vasya̍ savi̱tuḥ sa̱ve | su̱va̱rgeyā̍ya̱ śaktyai̎ || yu̱ñjate̱ mana̍ u̱ta
yu̍ñjate̱ dhiyo̱ viprā̱ vipra̍sya bṛha̱to vi̍pa̱ścita̍ḥ | vi hotrā̍ dadhe
vayunā̱videka̱ in
2 ma̱hī de̱vasya̍ savi̱tuḥ pari̍ṣṭutiḥ || yu̱je vā̱ṃ brahma̍ pū̱rvyaṃ namo̍bhi̱rvi
ślokā̍ yanti pa̱thye̍va̱ sūrā̎ḥ | śaṛ̱ṇvanti̱ viśve̍ a̱mṛta̍sya pu̱trā ā ye
dhāmā̍ni di̱vyāni̍ ta̱sthuḥ || yasya̍ pra̱yāṇa̱manva̱nya idya̱yurde̱vā de̱vasya̍
mahi̱māna̱marca̍taḥ | yaḥ pārthi̍vāni vima̱me sa eta̍śo̱ rajāgͫ̍si de̱vaḥ
sa̍vi̱tā ma̍hitva̱nā || deva̍ savita̱ḥ pra su̍va ya̱jñaṃ pra su̍va
3 ya̱jñapa̍ti̱ṃ bhagā̍ya di̱vyo ga̍ndha̱rvaḥ | ke̱ta̱pūḥ keta̍ṃ naḥ punātu
vā̱caspati̱rvāca̍ma̱dya sva̍dāti naḥ || i̱maṃ no̍ deva savitarya̱jñaṃ pra su̍va
devā̱yuvagͫ̍ sakhi̱vidagͫ̍ satrā̱jita̍ṃ dhana̱jitagͫ̍ suva̱rjita̎m ||
ṛ̱cā stoma̱g̱ͫ sama̍rdhaya gāya̱treṇa̍ rathaṃta̱ram | bṛ̱hadgā̍ya̱trava̍rtani
|| de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱ve̎'śvino̎rbā̱hubhyā̎ṃ pū̱ṣṇo hastā̎bhyāṃ
gāya̱treṇa̱ chaṃda̱sā'da̍de'ṅgira̱svadabhri̍rasi̱ nāri̍
4 rasi pṛthi̱vyāḥ sa̱dhasthā̍da̱gniṃ pu̍rī̱ṣya̍maṅgira̱svadā bha̍ra̱
traiṣṭu̍bhena tvā̱ chaṃda̱sā'da̍de'ṅgira̱svadbabhri̍rasi̱ nāri̍rasi̱ tvayā̍
va̱yagͫ sa̱dhastha̱ āgnigͫ śa̍kema̱ khani̍tuṃ purī̱ṣya̍ṃ jāga̍tena
tvā̱ chaṃda̱sā'da̍de'ṅgira̱svaddhasta̍ ā̱dhāya̍ savi̱tā bibhra̱dabhrigͫ̍
hira̱ṇyayī̎m | tayā̱ jyoti̱raja̍sra̱mida̱gniṃ khā̱tvīna̱ ā bha̱rānu̍ṣṭubhena tvā̱
chaṃda̱sā da̍de'ṅgira̱svat
||4.1.1||idya̱jñaṃ pra su̍va̱ nāri̱rānu̍ṣṭubhena
tvā̱ chaṃda̍sā̱ trīṇi̍ ca
||4.1.1||5 i̱māma̍gṛbhṇanraśa̱nāmṛ̱tasya̱ pūrva̱ āyu̍ṣi vi̱dathe̍ṣu ka̱vyā | tayā̍
de̱vāḥ su̱tamā ba̍bhūvurṛ̱tasya̱ sāma̎nthsa̱ramā̱rapa̍ntī || pratū̎rtaṃ vāji̱nnā
dra̍va̱ vari̍ṣṭhā̱manu̍ sa̱ṃvata̎m | di̱vi te̱ janma̍ para̱mama̱ntari̍kṣe̱
nābhi̍ḥ pṛthi̱vyāmadhi̱ yoni̍ḥ || yu̱ñjāthā̱g̱ͫ rāsa̍bhaṃ yu̱vama̱smin yāme̍
vṛṣaṇvasū | a̱gniṃ bhara̍ntamasma̱yum || yoge̍yoge ta̱vasta̍ra̱ṃ vāje̍vāje havāmahe |
sakhā̍ya̱ indra̍mū̱taye̎ || pra̱tūrva̱
6 nne hya̍va̱krāma̱nnaśa̍stī ru̱drasya̱ gāṇa̍patyānmayo̱bhūrehi̍ |
u̱rva̍ntari̍kṣa̱manvi̍hi sva̱stiga̍vyūti̱rabha̍yāni kṛ̱ṇvan || pū̱ṣṇā sa̱yujā̍
sa̱ha | pṛ̱thi̱vyāḥ sa̱dhasthā̍da̱gniṃ pu̍rī̱ṣya̍maṅgira̱svadacche̎hya̱gniṃ
pu̍rī̱ṣya̍maṅgira̱svadacche̍mo̱'gniṃ pu̍rī̱ṣya̍maṅgira̱svadbha̍riṣyāmo̱'gniṃ
pu̍rī̱ṣya̍maṅgira̱svadbha̍rāmaḥ || anva̱gniru̱ṣasā̱magra̍makhya̱danvahā̍ni
pratha̱mo jā̱tave̍dāḥ | anu̱ sūrya̍sya
7 puru̱trā ca̍ ra̱śmīnanu̱ dyāvā̍pṛthi̱vī ā ta̍tāna || ā̱gatya̍ vā̱jyadhva̍na̱ḥ
sarvā̱ mṛdho̱ vi dhū̍nu te | a̱gnigͫ sa̱dhasthe̍ maha̱ti cakṣu̍ṣā̱
ni ci̍kīṣate || ā̱kramya̍ vājinpṛthi̱vīma̱gnimi̍ccha ru̱cā tvam | bhūmyā̍
vṛ̱tvāya̍ no brūhi̱ yata̱ḥ khanā̍ma̱ taṃ va̱yam || dyauste̍ pṛ̱ṣṭhaṃ pṛ̍thi̱vī
sa̱dhastha̍mā̱tmāntari̍kṣagͫ samu̱draste̱ yoni̍ḥ | vi̱khyāya̱ cakṣu̍ṣā̱
tvama̱bhi ti̍ṣṭha
8 pṛtanya̱taḥ || utkrā̍ma maha̱te saubha̍gāyā̱smādā̱sthānā̎d draviṇo̱dā vā̍jin |
va̱ya2gͫ syā̍ma suma̱tau pṛ̍thi̱vyā a̱gniṃ kha̍ni̱ṣyanta̍ u̱pasthe̍ asyāḥ
|| uda̍kramīddraviṇo̱dā vā̱jyarvāka̱ḥ sa lo̱kagͫ sukṛ̍taṃ pṛthi̱vyāḥ | tata̍ḥ
khanema su̱pratī̍kama̱gnigͫ suvo̱ ruhā̍ṇā̱ adhi̱ nāka̍ utta̱me || a̱po de̱vīrupa̍
sṛja̱ madhu̍matīraya̱kṣmāya̍ pra̱jābhya̍ḥ | tāsā̱g̱ sthānā̱dujji̍hatā̱moṣa̍dhayaḥ
supippa̱lāḥ || jigha̍rmya̱
9 gniṃ mana̍sā ghṛ̱tena̍ prati̱kṣyanta̱ṃ bhuva̍nāni̱ viśvā̎ |
pṛ̱thuṃ ti̍ra̱ścā vaya̍sā bṛ̱hanta̱ṃ vyaci̍ṣṭha̱mannagͫ̍
rabha̱saṃ vidā̍nam || ā tvā̍ jigharmi̱ vaca̍sā ghṛ̱tenā̍ra̱kṣasā̱
mana̍sā̱ tajju̍ṣasva | marya̍śrīḥ spṛha̱yadva̍rṇo a̱gnirnābhi̱mṛśe̍
ta̱nuvā̱ jarhṛ̍ṣāṇaḥ || pari̱ vāja̍patiḥ ka̱vira̱gnirha̱vyānya̍kramīt
| dadha̱dratnā̍ni dā̱śuṣe̎ || pari̍ tvāgne̱ pura̍ṃ va̱yaṃ vipragͫ̍
sahasya dhīmahi | dhṛ̱ṣadva̍rṇaṃ di̱vedi̍ve bhe̱ttāra̍ṃ bhaṅgu̱rāva̍taḥ ||
tvama̍gne̱ dyubhi̱stvamā̍śuśu̱kṣaṇi̱stvama̱dbhyastvamaśma̍na̱spari̍ | tvaṃ
vane̎bhya̱stvamoṣa̍dhībhya̱stvaṃ nṛ̱ṇāṃ nṛ̍pate jāyase̱ śuci̍ḥ
||4.1.2||pra̱tūrva̱nthsūrya̍sya tiṣṭha̱ jigha̍rmi bhe̱ttāra̍ṃ vigͫśa̱tiśca̍
||4.1.2||10 de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱ve̎'śvino̎rbā̱hubhyā̎ṃ pū̱ṣṇo hastā̎bhyāṃ
pṛthi̱vyāḥ sa̱dhasthe̱'gniṃ pu̍rī̱ṣya̍maṅgira̱svatkha̍nāmi || jyoti̍ṣmantaṃ tvāgne
su̱pratī̍ka̱maja̍sreṇa bhā̱nunā̱ dīdyā̍nam | śi̱vaṃ pra̱jābhyo'higͫ̍santaṃ
pṛthi̱vyāḥ sa̱dhasthe̱'gniṃ pu̍rī̱ṣya̍maṅgira̱svatkha̍nāmi || a̱pāṃ
pṛ̱ṣṭhama̍si sa̱prathā̍ u̱rva̍gniṃ bha̍ri̱ṣyadapa̍rāvapiṣṭham | vardha̍mānaṃ
ma̱ha ā ca̱ puṣka̍raṃ di̱vo mātra̍yā vari̱ṇā pra̍thasva || śarma̍ ca stho̱
11 varma̍ ca stho̱ acchi̍dre bahu̱le u̱bhe | vyaca̍svatī̱ saṃ va̍sāthāṃ
bha̱rtama̱gniṃ pu̍rī̱ṣya̎m || saṃ va̍sāthāgͫ suva̱rvidā̍ sa̱mīcī̱
ura̍sā̱ tmanā̎ | a̱gnima̱ntarbha̍ri̱ṣyantī̱ jyoti̍ṣmanta̱maja̍sra̱mit ||
pu̱rī̱ṣyo̍'si vi̱śvabha̍rāḥ | atha̍rvā tvā pratha̱mo nira̍manthadagne || tvāma̍gne̱
puṣka̍rā̱dadhyatha̍rvā̱ nira̍manthata | mū̱rdhno viśva̍sya vā̱ghata̍ḥ || tamu̍
tvā da̱dhyaṅṅṛṣi̍ḥ pu̱tra ī̍dhe̱
12 atha̍rvaṇaḥ | vṛ̱tra̱haṇa̍ṃ puraṃda̱ram || tamu̍ tvā pā̱thyo vṛṣā̱ samī̍
dhe dasyu̱hanta̍mam | dha̱na̱ṃja̱yagͫ raṇe̍raṇe || sīda̍ hota̱ḥ sva u̍ lo̱ke
ci̍ki̱tvānthsā̱dayā̍ ya̱jñagͫ su̍kṛ̱tasya̱ yonau̎ | de̱vā̱vīrde̱vān
ha̱viṣā̍ yajā̱syagne̍ bṛ̱hadyaja̍māne̱ vayo̍ dhāḥ || ni hotā̍ hotṛ̱ṣada̍ne̱
vidā̍nastve̱ṣo dī̍di̱vāgͫ a̍sadathsu̱dakṣa̍ḥ | ada̍bdhavratapramati̱rvasi̍ṣṭhaḥ
sahasraṃ bha̱raḥ śuci̍jihvo a̱gniḥ || sagͫ sī̍dasva ma̱hāgͫ a̍si̱ śoca̍sva
13 deva̱vīta̍maḥ | vi dhū̱mama̍gne aru̱ṣaṃ mi̍yedhya sṛ̱ja pra̍śasta darśa̱tam ||
jani̍ṣvā̱ hi jenyo̱ agre̱ ahnāgͫ̍ hi̱to hi̱teṣva̍ru̱ṣo vane̍ṣu | dame̍dame
sa̱pta ratnā̱ dadhā̍no̱'gnirhotā̱ niṣa̍sādā̱ yajī̍yān
||4.1.3||stha̱ ī̱dhe̱
śoca̍sva sa̱ptavigͫ̍śatiśca
||4.1.3||14 saṃ te̍ vā̱yurmā̍ta̱riśvā̍ dadhātūttā̱nāyai̱ hṛda̍ya̱ṃ yadvili̍ṣṭam | de̱vānā̱ṃ
yaścara̍ti prā̱ṇathe̍na̱ tasmai̍ ca devi̱ vaṣa̍ḍastu̱ tubhya̎m || sujā̍to̱
jyoti̍ṣā sa̱ha śarma̱ varū̍tha̱māsa̍da̱ḥ suva̍ḥ | vāso̍ agne vi̱śvarū̍pa̱g̱ͫ
saṃ vya̍yasva vibhāvaso || udu̍ tiṣṭha svadhva̱rāvā̍ no de̱vyā kṛ̱pā | dṛ̱śe ca̍
bhā̱sā bṛ̍ha̱tā su̍śu̱kvani̱rāgne̍ yāhi suśa̱stibhi̍ḥ ||
15 ū̱rdhva ū̱ ṣuṇa̍ ū̱taye̱ tiṣṭhā̍ de̱vo na sa̍vi̱tā | ū̱rdhvo vāja̍sya̱ sani̍tā̱
yada̱ñjibhi̍rvā̱ghadbhi̍rvi̱hvayā̍mahe || sa jā̱to garbho̍ asi̱ roda̍syo̱ragne̱
cāru̱rvibhṛ̍ta̱ oṣa̍dhīṣu | ci̱traḥ śiśu̱ḥ pari̱ tamāg̍sya̱ktaḥ pra
mā̱tṛbhyo̱ adhi̱ kani̍kradadgāḥ || sthi̱ro bha̍va vī̱ḍva̍ṅga ā̱śurbha̍va
vā̱jya̍rvan | pṛ̱thurbha̍va su̱ṣada̱stvama̱gneḥ pu̍rīṣa̱vāha̍naḥ || śi̱vo bha̍va
16 pra̱jābhyo̱ mānu̍ṣībhya̱stvama̍ṅgiraḥ | mā dyāvā̍pṛthi̱vī a̱bhi śū̍śuco̱
māntari̍kṣa̱ṃ mā vana̱spatīn̍ || praitu̍ vā̱jī kani̍krada̱nnāna̍da̱drāsa̍bha̱ḥ
patvā̎ | bhara̍nna̱gniṃ pu̍rī̱ṣya̍ṃ mā pā̱dyāyu̍ṣaḥ pu̱rā || rāsa̍bho vā̱ṃ
kani̍krada̱thsuyu̍kto vṛṣaṇā̱ rathe̎ | sa vā̍ma̱gniṃ purī̱ṣya̍mā̱śurdū̱to
va̍hādi̱taḥ || vṛṣā̱gniṃ vṛṣa̍ṇa̱ṃ bhara̍nna̱pāṃ garbhagͫ̍ samu̱driya̎m |
agna̱ ā yā̍hi
17 vī̱taya̍ ṛ̱tagͫ sa̱tyam || oṣa̍dhaya̱ḥ prati̍ gṛhṇītā̱gnime̱tagͫ
śi̱vamā̱yanta̍ma̱bhyatra̍ yu̱ṣmān | vyasya̱nviśvā̱ ama̍tī̱rarā̍tīrni̱ṣīda̍nno̱
apa̍ durma̱tigͫ ha̍nat || oṣa̍dhaya̱ḥ prati̍ modadhvamena̱ṃ puṣpā̍vatīḥ
supippa̱lāḥ | a̱yaṃ vo̱ garbha̍ ṛ̱tviya̍ḥ pra̱tnagͫ sa̱dhastha̱māsa̍dat
||4.1.4||su̱śa̱stibhi̍ḥ śi̱vo bha̍va yāhi̱ ṣaṭtrigͫ̍śacca
||4.1.4||18 vi pāja̍sā pṛ̱thunā̱ śośu̍cāno̱ bādha̍sva dvi̱ṣo ra̱kṣaso̱ amī̍vāḥ |
su̱śarma̍ṇo bṛha̱taḥ śarma̍ṇi syāma̱gnera̱hagͫ su̱hava̍sya̱ praṇī̍tau || āpo̱
hi ṣṭhā ma̍yo̱bhuva̱stā na̍ ū̱rje da̍dhātana | ma̱he raṇā̍ya̱ cakṣa̍se || yo va̍ḥ
śi̱vata̍mo̱ rasa̱stasya̍ bhājayate̱'ha na̍ḥ | u̱śa̱tīri̍va mā̱tara̍ḥ || tasmā̱
ara̍ṃ gamāma vo̱ yasya̱ kṣayā̍ya̱ jinva̍tha | āpo̍ ja̱naya̍thā ca naḥ || mi̱traḥ
19 sa̱g̱ͫsṛjya̍ pṛthi̱vīṃ bhūmi̍ṃ ca̱ jyoti̍ṣā sa̱ha | sujā̍taṃ
jā̱tave̍dasama̱gniṃ vai̎śvāna̱raṃ vi̱bhum || a̱ya̱kṣmāya̍ tvā̱ sagͫ sṛ̍jāmi
pra̱jābhya̍ḥ | viśve̎ tvā de̱vā vai̎śvāna̱rāḥ sagͫ sṛ̍ja̱ntvānu̍ṣṭubhena̱
chaṃda̍sāṅgira̱svat || ru̱drāḥ sa̱ṃbhṛtya̍ pṛthi̱vīṃ bṛ̱hajjyoti̱ḥ samī̍dhire |
teṣā̎ṃ bhā̱nuraja̍sra̱ icchu̱kro de̱veṣu̍ rocate || sagͫsṛ̍ṣṭā̱ṃ vasu̍bhī
ru̱drairdhīrai̎ḥ karma̱ṇyā̎ṃ mṛda̎m | hastā̎bhyāṃ mṛ̱dvīṃ kṛ̱tvā si̍nīvā̱lī
ka̍rotu̱
20 tām || si̱nī̱vā̱lī su̍kapa̱rdā su̍kurī̱rā svau̍pa̱śā | sā tubhya̍madite maha̱
okhāṃ da̍dhātu̱ hasta̍yoḥ || u̱khāṃ ka̍rotu̱ śaktyā̍ bā̱hubhyā̱madi̍tirdhi̱yā | mā̱tā
pu̱traṃ yatho̱pasthe̱ sāgniṃ bi̍bhartu̱ garbha̱ ā || ma̱khasya̱ śiro̍'si ya̱jñasya̍
pa̱de stha̍ḥ | vasa̍vastvā kṛṇvantu gāya̱treṇa̱ chaṃda̍sāṅgira̱svat pṛ̍thi̱vya̍si
ru̱drāstvā̍ kṛṇvantu̱ traiṣṭu̍bhena̱ chaṃda̍sāṅgira̱svada̱ntari̍kṣamasyā
21 'di̱tyāstvā̍ kṛṇvantu̱ jāga̍tena̱ chaṃda̍sāṅgira̱svaddyaura̍si̱ viśve̎
tvā de̱vā vai̎śvāna̱rāḥ kṛ̍ṇva̱ntvānu̍ṣṭubhena̱ chaṃda̍sāṅgira̱svaddiśo̍'si
dhru̱vāsi̍ dhā̱rayā̱ mayi̍ pra̱jāgͫ rā̱yaspoṣa̍ṃ gaupa̱tyagͫ su̱vīryagͫ̍
sajā̱tān yaja̍mānā̱yādi̍tyai̱ rāsnā̱syadi̍tiste̱ bila̍ṃ gṛhṇātu̱ pāṅkte̍na̱
chaṃda̍sāṅgira̱svat | kṛ̱tvāya̱ sā ma̱hīmu̱khāṃ mṛ̱nmayī̱ṃ yoni̍ma̱gnaye̎
| tāṃ pu̱trebhya̱ḥ saṃprāya̍ccha̱dadi̍tiḥ śra̱payā̱niti̍
||4.1.5||mi̱traḥ
ka̍rotva̱ntari̍kṣamasi̱ pra ca̱tvāri̍ ca
||4.1.5||22 vasa̍vastvā dhūpayantu gāya̱treṇa̱ chaṃda̍sāṅgira̱svadru̱drāstvā̍ dhūpayantu̱
traiṣṭu̍bhena̱ chaṃda̍sāṅgira̱svadā̍di̱tyāstvā̍ dhūpayantu̱ jāga̍tena̱
chaṃda̍sāṅgira̱svadviśve̎ tvā de̱vā vai̎śvāna̱rā dhū̍paya̱ntvānu̍ṣṭubhena̱
chaṃda̍sāṅgira̱svadindra̍stvā dhūpayatvaṅgira̱svadviṣṇu̍stvā
dhūpayatvaṅgira̱svadvaru̍ṇastvā dhūpayatvaṅgira̱svadadi̍tistvā de̱vī vi̱śvade̎vyāvatī
pṛthi̱vyāḥ sa̱dhasthe̎'ṅgira̱svatkha̍natvavaṭa de̱vānā̎ṃ tvā̱ patnī̎
23 rde̱vīrvi̱śvade̎vyāvatīḥ pṛthi̱vyāḥ sa̱dhasthe̎'ṅgira̱svadda̍dhatūkhe
dhi̱ṣaṇā̎stvā de̱vīrvi̱śvade̎vyāvatīḥ pṛthi̱vyāḥ
sa̱dhasthe̎'ṅgira̱svada̱bhīndha̍tāmukhe̱ gnāstvā̍ de̱vīrvi̱śvade̎vyāvatīḥ
pṛthi̱vyāḥ sa̱dhasthe̎'ṅgira̱svacchra̍payantūkhe̱ varū̎trayo̱ jana̍yastvā
de̱vīrvi̱śvade̎vyāvatīḥ pṛthi̱vyāḥ sa̱dhasthe̎'ṅgira̱svatpa̍cantūkhe |
mitrai̱tāmu̱khāṃ pa̍cai̱ṣā mā bhe̍di | e̱tāṃ te̱ pari̍ dadā̱myabhi̍ttyai | a̱bhīmāṃ
24 ma̍hi̱nā diva̍ṃ mi̱tro ba̍bhūva sa̱prathā̎ḥ | u̱ta śrava̍sā pṛthi̱vīm
|| mi̱trasya̍ carṣaṇī̱dhṛta̱ḥ śravo̍ de̱vasya̍ sāna̱sim | dyu̱mnaṃ
ci̱traśra̍vastamam || de̱vastvā̍ savi̱todva̍patu supā̱ṇiḥ sva̍ṅgu̱riḥ |
su̱bā̱huru̱ta śaktyā̎ || apa̍dyamānā pṛthi̱vyāśā̱ diśa̱ ā pṛ̍ṇa | utti̍ṣṭha
bṛha̱tī bha̍vo̱rdhvā ti̍ṣṭha dhru̱vā tvam || vasa̍va̱stvācchṛ̍ndantu
gāya̱treṇa̱ chaṃda̍sāṅgira̱svadru̱drāstvācchṛ̍ndantu̱ traiṣṭu̍bhena̱
chaṃda̍sāṅgira̱svadā̍di̱tyāstvācchṛ̍ndantu̱ jāga̍tena̱ chaṃda̍sāṅgira̱svadviśve̎
tvā de̱vā vai̎śvāna̱rā ā cchṛ̍nda̱ntvānu̍ṣṭubhena̱ chaṃda̍sāṅgira̱svat
||4.1.6||patnī̍ri̱māgͫ ru̱drāstvā'cchṛ̍ndatvekā̱nna vigͫ̍śa̱tiśca̍
||4.1.6||25 samā̎stvāgna ṛ̱tavo̍ vardhayantu saṃvathsa̱rā ṛṣa̍yo̱ yāni̍ sa̱tyā |
saṃ di̱vyena̍ dīdihi roca̱nena̱ viśvā̱ ā bhā̍hi pra̱diśa̍ḥ pṛthi̱vyāḥ || saṃ
ce̱dhyasvā̎gne̱ pra ca̍ bodhayaina̱mucca̍ tiṣṭha maha̱te saubha̍gāya | mā ca̍
riṣadupasa̱ttā te̍ agne bra̱hmāṇa̍ste ya̱śasa̍ḥ santu̱ mānye || tvāma̍gne vṛṇate
brāhma̱ṇā i̱me śi̱vo a̍gne
26 sa̱ṃ vara̍ṇe bhavā naḥ | sa̱pa̱tna̱hā no̍ abhimāti̱ jicca̱ sve gaye̍
jāgṛ̱hyapra̍yucchan || i̱haivāgne̱ adhi̍ dhārayā ra̱yiṃ mā tvā̱ ni kra̍npūrva̱cito̍
nikā̱riṇa̍ḥ | kṣa̱trama̍gne su̱yama̍mastu̱ tubhya̍mupasa̱ttā va̍rdhatāṃ te̱
ani̍ṣṭṛtaḥ || kṣa̱treṇā̎gne̱ svāyu̱ḥ sagͫ ra̍bhasva mi̱treṇā̎gne mitra̱dheye̍
yatasva | sa̱jā̱tānā̎ṃ madhyama̱sthā e̍dhi̱ rājñā̍magne viha̱vyo̍ dīdihī̱ha || ati̱
27 niho̱ ati̱ sridho'tyaci̍tti̱matyarā̍timagne | viśvā̱ hya̍gne duri̱tā
saha̱svāthā̱smabhyagͫ̍ sa̱havī̍rāgͫ ra̱yiṃ dā̎ḥ || a̱nā̱dhṛ̱ṣyo
jā̱tave̍dā̱ ani̍ṣṭṛto vi̱rāḍa̍gne kṣatra̱bhṛddī̍dihī̱ha | viśvā̱ āśā̎ḥ
pramu̱ñcanmānu̍ṣīrbhi̱yaḥ śi̱vābhi̍ra̱dya pari̍ pāhi no vṛ̱dhe || bṛha̍spate
savitarbo̱dhayai̍na̱g̱ͫ sagͫśi̍taṃ cithsaṃta̱rāgͫ sagͫ śi̍śādhi |
va̱rdhayai̍naṃ maha̱te saubha̍gāya̱
28 viśva̍ ena̱manu̍ madantu de̱vāḥ || a̱mu̱tra̱bhūyā̱dadha̱ yadya̱masya̱ bṛha̍spate
a̱bhiśa̍ste̱ramu̍ñcaḥ | pratyau̍hatāma̱śvinā̍ mṛ̱tyuma̍smādde̱vānā̍magne
bhi̱ṣajā̱ śacī̍bhiḥ || udva̱yaṃ tama̍sa̱spari̱ paśya̍nto̱ jyoti̱rutta̍ram |
de̱vaṃ de̍va̱trā sūrya̱maga̍nma̱ jyoti̍rutta̱mam
||4.1.7||i̱me śi̱vo a̱gne'ti̱
saubha̍gāya̱ catu̍strigͫśacca
||4.1.7||29 ū̱rdhvā a̍sya sa̱midho̍ bhavantyū̱rdhvā śu̱krā śo̱cīgṣya̱gneḥ | dyu̱matta̍mā
su̱pratī̍kasya sū̱noḥ || tanū̱napā̱dasu̍ro vi̱śvave̍dā de̱vo de̱veṣu̍ de̱vaḥ
| pa̱tha āna̍kti̱ madhvā̍ ghṛ̱tena̍ || madhvā̍ ya̱jñaṃ na̍kṣase prīṇā̱no
narā̱śagͫso̍ agne | su̱kṛdde̱vaḥ sa̍vi̱tā vi̱śvavā̍raḥ || acchā̱yame̍ti̱
śava̍sā ghṛ̱tene̍ḍā̱no vahni̱rnama̍sā | a̱gni2gͫ sruco̍ adhva̱reṣu̍
pra̱yathsu̍ || sa ya̍kṣadasya mahi̱māna̍ma̱gneḥ sa
30 ī̍ ma̱ndrāsu̍ pra̱yasa̍ḥ | vasu̱śceti̍ṣṭho vasu̱dhāta̍maśca || dvāro̍
de̱vīranva̍sya̱ viśve̎ vra̱tā da̍dante a̱gneḥ | u̱ru̱vyaca̍so̱ dhāmnā̱ patya̍mānāḥ
|| te a̍sya̱ yoṣa̍ṇe di̱vye na yonā̍vu̱ṣāsā̱naktā̎ | i̱maṃ ya̱jñama̍vatāmadhva̱raṃ
na̍ḥ || daivyā̍ hotārāvū̱rdhvama̍dhva̱raṃ no̱'gnerji̱hvāma̱bhi gṛ̍ṇītam |
kṛ̱ṇu̱taṃ na̱ḥ svi̍ṣṭim || ti̱sro de̱vīrba̱ṟhiredagͫ sa̍da̱ntviḍā̱ sara̍svatī̱
31 bhāra̍tī | ma̱hī gṛ̍ṇā̱nā || tanna̍stu̱rīpa̱madbhu̍taṃ puru̱kṣu tvaṣṭā̍
su̱vīra̎m | rā̱yaspoṣa̱ṃ viṣya̍tu̱ nābhi̍ma̱sme || vana̍spa̱te'va̍ sṛjā̱
rarā̍ṇa̱stmanā̍ de̱veṣu̍ | a̱gnirha̱vyagͫ śa̍mi̱tā sū̍dayāti || agne̱
svāhā̍ kṛṇuhi jātaveda̱ indrā̍ya ha̱vyam | viśve̍ de̱vā ha̱viri̱daṃ ju̍ṣantām
|| hi̱ra̱ṇya̱ga̱rbhaḥ sama̍varta̱tāgre̍ bhū̱tasya̍ jā̱taḥ pati̱reka̍ āsīt | sa
dā̍dhāra pṛthi̱vīṃ dyā
32 mu̱temāṃ kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema || yaḥ prā̍ṇa̱to ni̍miṣa̱to
ma̍hi̱tvaika̱ idrājā̱ jaga̍to ba̱bhūva̍ | ya īśe̍ a̱sya dvi̱pada̱ścatu̍ṣpada̱ḥ
kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema || ya ā̎tma̱dā ba̍la̱dā yasya̱ viśva̍ u̱pāsa̍te
pra̱śiṣa̱ṃ yasya̍ de̱vāḥ | yasya̍ chā̱yāmṛta̱ṃ yasya̍ mṛ̱tyuḥ kasmai̍ de̱vāya̍
ha̱viṣā̍ vidhema || yasye̱ me hi̱mava̍nto mahi̱tvā yasya̍ samu̱dragͫ ra̱sayā̍ sa̱hā
33 'huḥ | yasye̱māḥ pra̱diśo̱ yasya̍ bā̱hū kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema ||
yaṃ kranda̍sī̱ ava̍sā tastabhā̱ne a̱bhyaikṣe̍tā̱ṃ mana̍sā̱ reja̍māne | yatrādhi̱
sūra̱ udi̍tau̱ vyeti̱ kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema || yena̱ dyauru̱grā
pṛ̍thi̱vī ca̍ dṛ̱ḍhe yena̱ suva̍ḥ stabhi̱taṃ yena̱ nāka̍ḥ | yo a̱ntari̍kṣe̱
raja̍so vi̱māna̱ḥ kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema || āpo̍ ha̱ yanma̍ha̱tīrviśva̱
34 māya̱ndakṣa̱ṃ dadhā̍nā ja̱naya̍ntīra̱gnim | tato̍ de̱vānā̱ṃ
nira̍varta̱tāsu̱reka̱ḥ kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema || yaści̱dāpo̍ mahi̱nā
pa̱ryapa̍śya̱ddakṣa̱ṃ dadhā̍nā ja̱naya̍ntīra̱gnim | yo de̱veṣvadhi̍ de̱va eka̱
āsī̱t kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema
||4.1.8||a̱gnessa sara̍svatī̱ dyāgͫ
sa̱ha viśva̱ṃ catu̍strigͫśacca
||4.1.8||ū̱rdhvā yaḥ prā̍ṇa̱to ya ā̎tma̱dā
yasye̱me yaṃ kraṃda̍sī̱ yena̱ dyaurāpo̍ ha̱ yattato̍ de̱vānā̱ṃ yaści̱dāpo̱ yo
de̱veṣu̱ nava̍ ||
35 ākū̍tima̱gniṃpra̱yuja̱gg̱ svāhā̱ mano̍ me̱dhāma̱gniṃ pra̱yuja̱gg̱ svāhā̍ ci̱ttaṃ
vijñā̍tama̱gniṃ pra̱yuja̱gg̱ svāhā̍ vā̱co vidhṛ̍tima̱gniṃ pra̱yuja̱gg̱ svāhā̎
pra̱jāpa̍taye̱ mana̍ve̱ svāhā̱gnaye̍ vaiśvāna̱rāya̱ svāhā̱ viśve̍ de̱vasya̍
ne̱turmarto̍ vṛṇīta sa̱khyaṃ viśve̍ rā̱ya i̍ṣudhyasi dyu̱mnaṃ vṛ̍ṇīta pu̱ṣyase̱
svāhā̱ māsubhi̍tthā̱ māsuri̍ṣo̱ dṛgͫha̍sva vī̱ḍaya̍sva̱ su | aṃba̍ dhṛṣṇu
vī̱raya̍svā̱
36 gniśce̱daṃ ka̍riṣyathaḥ || dṛgͫha̍sva devi pṛthivi sva̱staya̍ āsu̱rī
mā̱yā sva̱dhayā̍ kṛ̱tāsi̍ | juṣṭa̍ṃ de̱vānā̍mi̱dama̍stu ha̱vyamari̍ṣṭā̱
tvamudi̍hi ya̱jñe a̱smin || mitrai̱tāmu̱khāṃ ta̍pai̱ṣā mā bhe̍di | e̱tāṃ te̱ pari̍
dadā̱myabhi̍ttyai | drva̍nnaḥ sa̱rpirā̍sutiḥ pra̱tno hotā̱ vare̎ṇyaḥ | saha̍saspu̱tro
adbhu̍taḥ || para̍syā̱ adhi̍ sa̱ṃvato'va̍rāgͫ a̱bhyā
37 ta̍ra | yatrā̱hamasmi̱ tāgͫ a̍va || pa̱ra̱masyā̎ḥ parā̱vato̍ ro̱hida̍śva
i̱hā'ga̍hi | purī̱ṣya̍ḥ purupri̱yo'gne̱ tvaṃ ta̍rā̱ mṛdha̍ḥ || sīda̱
tvaṃ mā̱tura̱syā u̱pasthe̱ viśvā̎nyagne va̱yunā̍ni vi̱dvān | mainā̍ma̱rciṣā̱
mā tapa̍sā̱bhi śū̍śuco̱'ntara̍syāgͫ śu̱krajyo̍ti̱rvi bhā̍hi || a̱ntara̍gne
ru̱cā tvamu̱khāyai̱ sada̍ne̱ sve | tasyā̱stvagͫ hara̍sā̱ tapa̱ñjāta̍vedaḥ śi̱vo
bha̍va || śi̱vo bhū̱tvā mahya̍ma̱gne'tho̍ sīda śi̱vastvam | śi̱vāḥ kṛ̱tvā diśa̱ḥ
sarvā̱ḥ svāṃ yoni̍mi̱hāsa̍daḥ
||4.1.9||vī̱raya̱svā'tapa̍nvigͫśa̱tiśca̍
||4.1.9||38 yada̍gne̱ yāni̱ kāni̱ cā'te̱ dārū̍ṇi da̱dhmasi̍ | tada̍stu̱ tubhya̱midghṛ̱taṃ
tajju̍ṣasva yaviṣṭhya || yadattyu̍pa̱jihvi̍kā̱ yadva̱mro a̍ti̱sarpa̍ti | sarva̱ṃ
tada̍stu te ghṛ̱taṃ tajju̍ṣasva yaviṣṭhya || rātrigͫ̍ rātri̱mapra̍yāva̱ṃ
bhara̱nto'śvā̍yeva̱ tiṣṭha̍te ghā̱sama̍smai | rā̱yaspoṣe̍ṇa̱ sami̱ṣā
mada̱nto'gne̱ mā te̱ prati̍veśā riṣāma || nābhā̍
39 pṛthi̱vyāḥ sa̍midhā̱nama̱gnigͫ rā̱yaspoṣā̍ya bṛha̱te ha̍vāmahe |
i̱ra̱ṃma̱daṃ bṛ̱hadu̍ktha̱ṃ yaja̍tra̱ṃ jetā̍rama̱gniṃ pṛta̍nāsu sāsa̱him ||
yāḥ senā̍ a̱bhītva̍rīrāvyā̱dhinī̱ruga̍ṇā u̱ta | ye ste̱nā ye ca̱ taska̍rā̱stāgste̍
a̱gne'pi̍ dadhāmyā̱sye̎ || da2gͫṣṭrā̎bhyāṃ ma̱limlū̱ñjaṃbhyai̱staska̍rāgͫ
u̱ta | hanū̎bhyāg ste̱nānbha̱gava̱stāgstvaṃ khā̍da̱ sukhā̍ditān || ye jane̍ṣu
ma̱limla̍vaḥ ste̱nāsa̱staska̍rā̱ vane̎ | ye
40 kakṣe̎ṣvaghā̱yava̱stāgste̍ dadhāmi̱ jaṃbha̍yoḥ || yo a̱smabhya̍marātī̱yādyaśca̍
no̱ dveṣa̍ te̱ jana̍ḥ | nindā̱dyo a̱smāndipsā̎cca̱ sarva̱ṃ taṃ ma̍sma̱sā ku̍ru ||
sagͫśi̍taṃ me̱ brahma̱ sagͫśi̍taṃ vī̱rya̍ṃ bala̎m | sagͫśi̍taṃ kṣa̱traṃ
ji̱ṣṇu yasyā̱hamasmi̍ pu̱rohi̍taḥ || ude̍ṣāṃ bā̱hū a̍tira̱mudvarca̱ udū̱ bala̎m |
kṣi̱ṇomi̱ brahma̍ṇā̱'mitrā̱nunna̍yāmi̱
41 svāgͫ a̱ham | dṛ̱śā̱no ru̱kma u̱rvyā vya̍dyauddu̱rmarṣa̱māyu̍ḥ śri̱ye
ru̍cā̱naḥ | a̱gnira̱mṛto̍ abhava̱dvayo̍bhi̱ryade̍na̱ṃ dyauraja̍nayathsu̱retā̎ḥ ||
viśvā̍ rū̱pāṇi̱ prati̍ muñcate ka̱viḥ prāsā̍vīdbha̱draṃ dvi̱pade̱ catu̍ṣpade |
vi nāka̍makhyathsavi̱tā vare̱ṇyo'nu̍ pra̱yāṇa̍mu̱ṣaso̱ vi rā̍jati || nakto̱ṣāsā̱
sama̍nasā̱ virū̍pe dhā̱paye̍te̱ śiśu̱mekagͫ̍ samī̱cī | dyāvā̱ kṣāmā̍ ru̱kmo
42 a̱ntarvi bhā̍ti de̱vā a̱gniṃ dhā̍rayan draviṇo̱dāḥ || su̱pa̱rṇo̍'si ga̱rutmā̎n
tri̱vṛtte̱ śiro̍ gāya̱traṃ cakṣu̱ stoma̍ ā̱tmā sāma̍ te ta̱nūrvā̍made̱vyaṃ
bṛ̍hadrathanta̱re pa̱kṣau ya̍jñāya̱jñiya̱ṃ puccha̱ṃ chandā̱g̱syaṅgā̍ni̱
dhiṣṇi̍yāḥ śa̱phā yajūgͫ̍ṣi̱ nāma̍ | su̱pa̱rṇo̍'si ga̱rutmā̱n diva̍ṃ gaccha̱
suva̍ḥ pata
||4.1.10||nābhā̱ vane̱ ye na̍yāmi̱ kṣāmā̍ ru̱kmo̎ṣṭātrigͫ̍śacca
||4.1.10||43 agne̱ yaṃ ya̱jñama̍dhva̱raṃ vi̱śvata̍ḥ pari̱bhūrasi̍ | sa idde̱veṣu̍ gacchati
|| soma̱ yāste̍ mayo̱bhuva̍ ū̱taya̱ḥ santi̍ dā̱śuṣe̎ | tābhi̍rno'vi̱tā bha̍va ||
a̱gnirmū̱rdhā bhuva̍ḥ || tvaṃ na̍ḥ soma̱ yā te̱ dhāmā̍ni || tathsa̍vi̱turvare̎ṇya̱ṃ
bhargo̍ de̱vasya̍ dhīmahi | dhiyo̱ yo na̍ḥ praco̱dayā̎t || aci̍ttī̱ yacca̍kṛ̱mā
daivye̱ jane̍ dī̱nairdakṣai̱ḥ prabhū̍tī pūruṣa̱tvatā̎ |
44 de̱veṣu̍ ca savita̱rmānu̍ṣeṣu ca̱ tvaṃ no̱ atra̍ suvatā̱danā̍gasaḥ
|| co̱da̱yi̱trī sū̱nṛtā̍nā̱ṃ ceta̍ntī sumatī̱nām | ya̱jñaṃ da̍dhe̱
sara̍svatī || pāvī̍ravī ka̱nyā̍ ci̱trāyu̱ḥ sara̍svatī vī̱rapa̍tnī̱ dhiya̍ṃ dhāt |
gnābhi̱racchi̍dragͫ śara̱ṇagͫ sa̱joṣā̍ durā̱dharṣa̍ṃ gṛṇa̱te śarma̍
yagͫsat || pū̱ṣā gā anve̍tu naḥ pū̱ṣā ra̍kṣa̱tvarva̍taḥ | pū̱ṣā vājagͫ̍
sanotu naḥ || śu̱kraṃ te̍ a̱nyadya̍ja̱taṃ te̍ a̱nyad
45 viṣu̍rūpe̱ aha̍nī̱ dyauri̍vāsi | viśvā̱ hi mā̱yā ava̍si svadhāvo bha̱drā te̍
pūṣanni̱ha rā̱tira̍stu || te̍'vardhanta̱ svata̍vaso mahitva̱nā'nāka̍ṃ ta̱sthuru̱ru
ca̍krire̱ sada̍ḥ | viṣṇu̱ryaddhāva̱dvṛṣa̍ṇaṃ mada̱cyuta̱ṃ vayo̱ na sī̍da̱nnadhi̍
ba̱ṟhiṣi̍ pri̱ye | pra ci̱trama̱rkaṃ gṛ̍ṇa̱te tu̱rāya̱ māru̍tāya̱ svata̍vase
bharadhvam | ye sahāgͫ̍si̱ saha̍sā̱ saha̍nte̱
46 reja̍te agne pṛthi̱vī ma̱khebhya̍ḥ || viśve̍ de̱vā viśve̍ devāḥ || dyāvā̍
naḥ pṛthi̱vī i̱magͫ si̱dhrama̱dya di̍vi̱spṛśa̎m | ya̱jñaṃ de̱veṣu̍
yacchatām || pra pū̎rva̱je pi̱tarā̱ navya̍sībhirgī̱rbhiḥ kṛ̍ṇudhva̱g̱ͫ sada̍ne
ṛ̱tasya̍ | ā no̎ dyāvāpṛthivī̱ daivye̍na̱ jane̍na yāta̱ṃ mahi̍ vā̱ṃ varū̍tham ||
a̱gni2gͫ stome̍na bodhaya samidhā̱no ama̍rtyam | ha̱vyā de̱veṣu̍ no dadhat || sa
ha̍vya̱vāḍama̍rtya u̱śigdū̱taścano̍hitaḥ | a̱gnirdhi̱yā samṛ̍ṇvati || śaṃ no̍
bhavantu̱ vāje̍vāje
||4.1.11||pū̱ru̱ṣa̱tvatā̍ yaja̱taṃ te̍ a̱nyathsaha̍nte̱
ca no̍hito̱'ṣṭau ca̍
||4.1.11||caturthakāṇḍe dvitīyaḥ praśnaḥ 2
1 viṣṇo̱ḥ kramo̎'syabhimāti̱hā gā̍ya̱traṃ chaṃda̱ ā ro̍ha pṛthi̱vīmanu̱
vi kra̍masva̱ nirbha̍kta̱ḥ sa yaṃ dvi̱ṣmo viṣṇo̱ḥ kramo̎'syabhiśasti̱hā
traiṣṭu̍bha̱ṃ chaṃda̱ ā ro̍hā̱ntari̍kṣa̱manu̱ vi kra̍masva̱ nirbha̍kta̱ḥ
sa yaṃ dvi̱ṣmo viṣṇo̱ḥ kramo̎'syarātīya̱to ha̱ntā jāga̍ta̱ṃ chaṃda̱ ā ro̍ha̱
diva̱manu̱ vi kra̍masva̱ nirbha̍kta̱ḥ sa yaṃ dvi̱ṣmo viṣṇo̱ḥ
2 kramo̍'si śatrūya̱to ha̱ntānu̍ṣṭubha̱ṃ chaṃda̱ ā ro̍ha̱ diśo'nu̱ vi kra̍masva̱
nirbha̍kta̱ḥ sa yaṃ dvi̱ṣmaḥ | akra̍ndada̱gni sta̱naya̍nniva̱ dyauḥ, kṣāmā̱
reri̍hadvī̱rudha̍ḥ sama̱ñjan | sa̱dyo ja̍jñā̱no vi hīmi̱ddho akhya̱dā roda̍sī
bhā̱nunā̍ bhātya̱ntaḥ || agne̎'bhyāvartinna̱bhina̱ ā va̍rta̱svāyu̍ṣā̱ varca̍sā
sa̱nyā me̱dhayā̎ pra̱jayā̱ dhane̍na || agne̍
3 aṅgiraḥ śa̱taṃ te̍ santvā̱vṛta̍ḥ sa̱hasra̍ṃ ta upā̱vṛta̍ḥ | tāsā̱ṃ
poṣa̍sya̱ poṣe̍ṇa̱ puna̍rno na̱ṣṭamā kṛ̍dhi̱ puna̍rno ra̱yimā kṛ̍dhi ||
puna̍rū̱rjā niva̍rtasva̱ puna̍ragna i̱ṣāyu̍ṣā | puna̍rnaḥ pāhi vi̱śvata̍ḥ ||
sa̱ha ra̱yyāniva̍rta̱svāgne̱ pinva̍sva̱ dhāra̍yā | vi̱śvapsni̍yā vi̱śvata̱spari̍
|| udu̍tta̱maṃ va̍ruṇa̱ pāśa̍ma̱smadavā̍dha̱maṃ
4 vi ma̍dhya̱ma2gͫ śra̍thāya | athā̍ va̱yamā̍ditya vra̱te tavānā̍gaso̱ adi̍taye
syāma || ā tvā̍hārṣama̱ntara̍bhūrdhru̱vasti̱ṣṭhāvi̍cācaliḥ | viśa̍stvā̱
sarvā̍ vāñchantva̱sminrā̱ṣṭramadhi̍ śraya || agre̍ bṛ̱hannu̱ṣasā̍mū̱rdhvo
a̍sthānnirjagmi̱vāntama̍so̱ jyoti̱ṣāgā̎t | a̱gnirbhā̱nunā̱ ruśa̍tā̱ svaṅga̱
ā jā̱to viśvā̱ sadmā̎nyaprāḥ || sīda̱ tvaṃ mā̱tura̱syā
5 u̱pasthe̱ viśvā̎nyagne va̱yunā̍ni vi̱dvān | mainā̍ma̱rciṣā̱ mā tapa̍sā̱bhi
śū̍śuco̱'ntara̍syāgͫ śu̱krajyo̍ti̱rvi bhā̍hi || a̱ntara̍gne ru̱cā
tvamu̱khāyai̱ sada̍ne̱ sve | tasyā̱stvagͫ hara̍sā̱ tapa̱ñjāta̍vedaḥ śi̱vo bha̍va
|| śi̱vo bhū̱tvā mahya̍ma̱gne'tho̍ sīda śi̱vastvam | śi̱vāḥ kṛ̱tvā diśa̱ḥ
sarvā̱ḥ svāṃ yoni̍mi̱hāsa̍daḥ || ha̱g̱ͫsaḥ śu̍ci̱ṣadvasu̍rantarikṣa̱saddhotā̍
vedi̱ṣadati̍thirduroṇa̱sat | nṛ̱ṣadva̍ra̱sadṛ̍ta̱sadvyo̍ma̱sada̱bjā
go̱jā ṛ̍ta̱jā a̍dri̱jā ṛ̱taṃ bṛ̱hat
||4.2.1||diva̱manu̱ vi kra̍masva̱
nirbha̍kta̱ssa yandvi̱ṣmo viṣṇo̱rdhane̱nāgne̍'dha̱mama̱syāḥ śu̍ci̱ṣathṣoḍa̍śa
ca
||4.2.1||6 di̱vaspari̍ pratha̱maṃ ja̍jñe a̱gnira̱smaddvi̱tīya̱ṃ pari̍ jā̱tave̍dāḥ |
tṛ̱tīya̍ma̱psu nṛ̱maṇā̱ aja̍sra̱mindhā̍na enaṃ jarate svā̱dhīḥ || vi̱dmā te̍
agne tre̱dhā tra̱yāṇi̍ vi̱dmā te̱ sadma̱ vibhṛ̍taṃ puru̱trā | vi̱dmā te̱ nāma̍
para̱maṃ guhā̱ yadvi̱dmā tamuthsa̱ṃ yata̍ āja̱gantha̍ || sa̱mu̱dre tvā̍ nṛ̱maṇā̍
a̱psva̍ntarnṛ̱cakṣā̍ īdhe di̱vo a̍gna̱ ūdhan̍ | tṛ̱tīye̎ tvā̱
7 raja̍si tasthi̱vāgͫsa̍mṛ̱tasya̱ yonau̍ mahi̱ṣā a̍hinvan || akra̍ndada̱gniḥ
sta̱naya̍nniva̱ dyauḥ, kṣāmā̱ reri̍hadvī̱rudha̍ḥ sama̱ñjan | sa̱dyo ja̍jñā̱no
vi hīmi̱ddho akhya̱dā roda̍sī bhā̱nunā̍ bhātya̱ntaḥ || u̱śikpā̍va̱ko a̍ra̱tiḥ
su̍me̱dhā marte̎ṣva̱gnira̱mṛto̱ nidhā̍yi | iya̍rti dhū̱mama̍ru̱ṣaṃ
bhari̍bhra̱ducchu̱kreṇa̍ śo̱ciṣā̱ dyāmina̍kṣat || viśva̍sya ke̱turbhuva̍nasya̱
garbha̱ ā
8 roda̍sī apṛṇā̱jjāya̍mānaḥ | vī̱ḍuṃ ci̱dadri̍mabhinatparā̱yañjanā̱
yada̱gnimaya̍janta̱ pañca̍ || śrī̱ṇāmu̍dā̱ro dha̱ruṇo̍ rayī̱ṇāṃ ma̍nī̱ṣāṇā̱ṃ
prārpa̍ṇa̱ḥ soma̍gopāḥ | vaso̎ḥ sū̱nuḥ saha̍so a̱psu rājā̱ vi bhā̱tyagra̍
u̱ṣasā̍midhā̱naḥ || yaste̍ a̱dya kṛ̱ṇava̍dbhadraśoce'pū̱paṃ de̍va
ghṛ̱tava̍ntamagne | pra taṃ na̍ya prata̱rāṃ vasyo̱ acchā̱bhi dyu̱mnaṃ de̱vabha̍ktaṃ
yaviṣṭha || ā
9 taṃ bha̍ja sauśrava̱seṣva̍gna u̱ktha u̍ktha̱ ā bha̍ja śa̱syamā̍ne |
pri̱yaḥ sūrye̎ pri̱yo a̱gnā bha̍vā̱tyujjā̱tena̍ bhi̱nada̱dujjani̍tvaiḥ ||
tvāma̍gne̱ yaja̍mānā̱ anu̱ dyūn, viśvā̱ vasū̍ni dadhire̱ vāryā̍ṇi | tvayā̍
sa̱ha dravi̍ṇami̱cchamā̍nā vra̱jaṃ goma̍ntamu̱śijo̱ viva̍vruḥ || dṛ̱śā̱no
ru̱kma u̱rvyā vya̍dyauddu̱rmarṣa̱māyu̍ḥ śri̱ye ru̍cā̱naḥ | a̱gnira̱mṛto̍
abhava̱dvayo̍bhi̱ryade̍na̱ṃ dyauraja̍nayathsu̱retā̎ḥ
||4.2.2||tṛ̱tīye̎ tvā̱
garbha̱ ā ya̍vi̱ṣṭhā'yacca̱tvāri̍ ca
||4.2.2||10 anna̍pa̱te'nna̍sya no dehyanamī̱vasya̍ śu̱ṣmiṇa̍ḥ | pra pra̍dā̱tāra̍ṃ tāriṣa̱
ūrja̍ṃ no dhehi dvi̱pade̱ catu̍ṣpade || udu̍ tvā̱ viśve̍ de̱vā agne̱ bhara̍ntu̱
citti̍bhiḥ | sa no̍ bhava śi̱vata̍maḥ su̱pratī̍ko vi̱bhāva̍suḥ || preda̍gne̱
jyoti̍ṣmān, yāhi śi̱vebhi̍ra̱rcibhi̱stvam | bṛ̱hadbhi̍rbhā̱nubhi̱rbhāsa̱nmā
higͫ̍sīsta̱nuvā̎ pra̱jāḥ || sa̱midhā̱gniṃ du̍vasyata ghṛ̱tairbo̍dhaya̱tāti̍thim
| ā
11 'smi̍n ha̱vyā ju̍hotana || praprā̱yama̱gnirbha̍ra̱tasya̍ śaṛṇve̱ vi
yathsūṟyo̱ na roca̍te bṛ̱hadbhāḥ | a̱bhi yaḥ pū̱ruṃ pṛta̍nāsu ta̱sthau dī̱dāya̱
daivyo̱ ati̍thiḥ śi̱vo na̍ḥ || āpo̍ devī̱ḥ prati̍ gṛhṇīta̱ bhasmai̱tathsyo̱ne
kṛ̍ṇudhvagͫ sura̱bhāvu̍ lo̱ke | tasmai̍ namantā̱ṃ jana̍yaḥ su̱patnī̎rmā̱teva̍
pu̱traṃ bi̍bhṛ̱tā sve̍nam || a̱psva̍gne̱ sadhi̱ṣṭava̱
12 sauṣa̍dhī̱ranu̍ rudhyase | garbhe̱ sañjā̍yase̱ puna̍ḥ || garbho̍ a̱syoṣa̍dhīnā̱ṃ
garbho̱ vana̱spatī̍nām | garbho̱ viśva̍sya bhū̱tasyāgne̱ garbho̍ a̱pāma̍si ||
pra̱sadya̱ bhasma̍nā̱ yoni̍ma̱paśca̍ pṛthi̱vīma̍gne | sa̱g̱ͫsṛjya̍
mā̱tṛbhi̱stvaṃ jyoti̍ṣmā̱n puna̱rāsa̍daḥ || puna̍rā̱sadya̱ sada̍nama̱paśca̍
pṛthi̱vīma̍gne | śeṣe̍ mā̱turyatho̱pasthe̱'ntara̱syāgͫ śi̱vata̍maḥ ||
puna̍rū̱rjā
13 niva̍rtasva̱ puna̍ragna i̱ṣāyu̍ṣā | puna̍rnaḥ pāhi vi̱śvata̍ḥ || sa̱ha
ra̱yyāniva̍rta̱svāgne̱ pinva̍sva̱ dhāra̍yā | vi̱śvaphsni̍yā vi̱śvata̱spari̍ ||
puna̍stvādi̱tyā ru̱drā vasa̍va̱ḥ sami̍ndhatā̱ṃ puna̍rbra̱hmāṇo̍ vasunītha ya̱jñaiḥ |
ghṛ̱tena̱ tvaṃ ta̱nuvo̍ vardhayasva sa̱tyāḥ sa̍ntu̱ yaja̍mānasya̱ kāmā̎ḥ || bodhā̍
no a̱sya vaca̍so yaviṣṭha̱ magͫhi̍ṣṭhasya̱ prabhṛ̍tasya svadhāvaḥ | pīya̍ti
tvo̱ anu̍ tvo gṛṇāti va̱ndāru̍ste ta̱nuva̍ṃ vande agne || sa bo̍dhi sū̱rirma̱ghavā̍
vasu̱dāvā̱ vasu̍patiḥ | yu̱yo̱dhya̍smaddveṣāgͫ̍si
||4.2.3||ā tavo̱rjā'nu̱
ṣoḍa̍śa ca
||4.2.3||14 ape̍ta̱ vīta̱ vi ca̍ sarpa̱tāto̱ ye'tra̱ stha pu̍rā̱ṇā ye ca̱ nūta̍nāḥ |
adā̍di̱daṃ ya̱mo̍'va̱sāna̍ṃ pṛthi̱vyā akra̍nni̱maṃ pi̱taro̍ lo̱kama̍smai
|| a̱gnerbhasmā̎sya̱gneḥ purī̍ṣamasi sa̱ṃjñāna̍masi kāma̱dhara̍ṇa̱ṃ mayi̍ te
kāma̱dhara̍ṇaṃ bhūyāt || saṃ yā va̍ḥ pri̱yāsta̱nuva̱ḥ saṃ pri̱yā hṛda̍yāni vaḥ |
ā̱tmā vo̍ astu̱
15 saṃ pri̍ya̱ḥ saṃ pri̍yāsta̱nuvo̱ mama̍ || a̱yagͫ so a̱gniryasmi̱nthsoma̱mindra̍ḥ
su̱taṃ da̱dhe ja̱ṭhare̍ vāvaśā̱naḥ | sa̱ha̱sriya̱ṃ vāja̱matya̱ṃ na saptigͫ̍
sasa̱vānthsanthstū̍yase jātavedaḥ || agne̍ di̱vo arṇa̱macchā̍ jigā̱syacchā̍
de̱vāgͫ ū̍ciṣe̱ dhiṣṇi̍yā̱ ye | yāḥ pa̱rastā̎droca̱ne sūrya̍sya̱
yāścā̱vastā̍dupa̱tiṣṭha̍nta̱ āpa̍ḥ || agne̱ yatte̍ di̱vi varca̍ḥ pṛthi̱vyāṃ
yadoṣa̍dhīṣva̱
16 psu vā̍ yajatra | yenā̱ntari̍kṣamu̱rvā̍ta̱tantha̍ tve̱ṣaḥ sa bhā̱nura̍rṇa̱vo
nṛ̱cakṣā̎ḥ || pu̱rī̱ṣyā̍so a̱gnaya̍ḥ prāva̱ṇebhi̍ḥ sa̱joṣa̍saḥ |
ju̱ṣantāgͫ̍ ha̱vyamāhu̍tamanamī̱vā iṣo̍ ma̱hīḥ || iḍā̍magne puru̱dagͫ sagͫ̍
sa̱niṃ goḥ śa̍śvatta̱magͫ hava̍mānāya sādha | syānna̍ḥ sū̱nustana̍yo vi̱jāvāgne̱
sā te̍ suma̱tirbhū̎tva̱sme || a̱yaṃ te̱ yoni̍ṛṟtviyo̱ yato̍ jā̱to aro̍cathāḥ |
taṃ jā̱na
17 nna̍gna̱ ā ro̱hāthā̍ no vardhayā ra̱yim || cida̍si̱ tayā̍
de̱vata̍yāṅgira̱vaddhru̱vā sī̍da pari̱cida̍si̱ tayā de̱vata̍yāṅgira̱svaddhru̱vā
sī̍da lo̱kaṃ pṛ̍ṇa chi̱draṃ pṛ̱ṇātho̍ sīda śi̱vā tvam | i̱ndrā̱gnī tvā̱
bṛha̱spati̍ra̱smin, yonā̍vasīṣadan || tā a̍sya̱ sūda̍dohasa̱ḥ somagg̍ śrīṇanti̱
pṛśna̍yaḥ | janma̍nde̱vānā̱ṃ viśa̍stri̱ṣvā ro̍ca̱ne di̱vaḥ
||4.2.4||a̱stvoṣa̍dhīṣu jā̱nanna̱ṣṭā ca̍tvārigͫśacca
||4.2.4||18 sami̍ta̱g̱ͫ saṃ ka̍lpethā̱g̱ͫ saṃpri̍yau roci̱ṣṇū su̍mana̱syamā̍nau
| iṣa̱mūrja̍ma̱bhi sa̱ṃvasā̍nau̱ saṃ vā̱ṃ manāgͫ̍si̱ saṃ vra̱tā sa mu̍
ci̱ttānyāka̍ram || agne̍ purīṣyādhi̱pā bha̍vā̱ tvaṃ na̍ḥ | iṣa̱mūrja̱ṃ yaja̍mānāya
dhehi || pu̱rī̱ṣya̍stvama̍gne rayi̱mānpu̍ṣṭi̱māgͫ a̍si | śi̱vāḥ kṛ̱tvā diśa̱ḥ
sarvā̱ḥ svāṃ yoni̍mi̱hāsa̍daḥ || bhava̍taṃ na̱ḥ sama̍nasau̱ samo̍kasā
19 vare̱pasau̎ | mā ya̱jñagͫ higͫ̍siṣṭa̱ṃ mā ya̱jñapa̍tiṃ
jātavedasau śi̱vau bha̍vatama̱dya na̍ḥ || mā̱teva̍ pu̱traṃ pṛ̍thi̱vī
pu̍rī̱ṣya̍ma̱gni2gͫ sve yonā̍vabhāru̱khā | tāṃ viśvai̎rde̱vairṛ̱tubhi̍ḥ
saṃvidā̱naḥ pra̱jāpa̍tirvi̱śvaka̍rmā̱ vi mu̍ñcatu || yada̱sya pā̱re raja̍saḥ
śu̱kraṃ jyoti̱rajā̍yata | tanna̍ḥ parṣa̱dati̱ dviṣo'gne̍ vaiśvānara̱ svāhā̎ ||
nama̱ḥ su te̍ nirṛte viśvarūpe
20 'ya̱smaya̱ṃ vi cṛ̍tā ba̱ndhame̱tam | ya̱mena̱ tvaṃ ya̱myā̍
saṃvidā̱notta̱maṃ nāka̱madhi̍ rohaye̱mam || yatte̍ de̱vī nirṛ̍tirāba̱bandha̱
dāma̍ grī̱vāsva̍vica̱rtyam | i̱daṃ te̱ tadviṣyā̱myāyu̍ṣo̱ na madhyā̱dathā̍
jī̱vaḥ pi̱tuma̍ddhi̱ pramu̍ktaḥ || yasyā̎ste a̱syāḥ krū̱ra ā̱sañju̱homye̱ṣāṃ
ba̱ndhānā̍mava̱sarja̍nāya | bhūmi̱riti̍ tvā̱ janā̍ vi̱durnirṛ̍ti̱
21 riti̍ tvā̱haṃ pari̍ veda vi̱śvata̍ḥ || asu̍nvanta̱maya̍jamānamiccha ste̱nasye̱tyāṃ
taska̍ra̱syānve̍ṣi | a̱nyama̱smadi̍ccha̱ sāta̍ i̱tyā namo̍ devi nirṛte̱
tubhya̍mastu || de̱vīma̱haṃ nirṛ̍ti̱ṃ vanda̍mānaḥ pi̱teva̍ pu̱traṃ da̍saye̱
vaco̍bhiḥ | viśva̍sya̱ yā jāya̍mānasya̱ veda̱ śira̍ḥ śira̱ḥ prati̍ sū̱rī vi
ca̍ṣṭe || ni̱veśa̍naḥ sa̱ṃgama̍no̱ vasū̍nā̱ṃ viśvā̍ rū̱pābhi ca̍ṣṭe̱
22 śacī̍bhiḥ | de̱va i̍va savi̱tā sa̱tyadha̱rmendro̱ na ta̍sthau sama̱re pa̍thī̱nām
|| saṃ va̍ra̱trā da̍dhātana̱ nirā̍hā̱vān kṛ̍ṇotana | si̱ñcāma̍hā ava̱ṭamu̱driṇa̍ṃ
va̱yaṃ viśvāhāda̍sta̱makṣi̍tam || niṣkṛ̍tāhāvamava̱ṭagͫ su̍vara̱tragͫ
su̍ṣeca̱nam | u̱driṇagͫ̍ siñce̱ akṣi̍tam || sīrā̍ yuñjanti ka̱vayo̍ yu̱gā vi
ta̍nvate̱ pṛtha̍k | dhīrā̍ de̱veṣu̍ sumna̱yā | yu̱nakta̱ sīrā̱ vi yu̱gā ta̍nota
kṛ̱te yonau̍ vapate̱ha
23 bīja̎m | gi̱rā ca̍ śru̱ṣṭiḥ sabha̍rā̱ asa̍nno̱ nedī̍ya ithsṛ̱ṇyā̍
pa̱kvamāya̍t || lāṅga̍la̱ṃ pavī̍ravagͫ su̱śevagͫ̍ suma̱tithsa̍ru |
uditkṛ̍ṣati̱ gāmavi̍ṃ prapha̱rvya̍ṃ ca̱ pīva̍rīm | pra̱sthāva̍dratha̱vāha̍nam
|| śu̱naṃ na̱ḥ phālā̱ vi tu̍dantu̱ bhūmigͫ̍ śu̱naṃ kī̱nāśā̍ a̱bhi ya̍ntu
vā̱hān | śu̱naṃ pa̱rjanyo̱ madhu̍nā̱ payo̍bhi̱ḥ śunā̍sīrā śu̱nama̱smā su̍
dhattam || kāma̍ṃ kāmadughe dhukṣva mi̱trāya̱ varu̍ṇāya ca | indrā̍yā̱gnaye̍
pū̱ṣṇa oṣa̍dhībhyaḥ pra̱jābhya̍ḥ || ghṛ̱tena̱ sītā̱ madhu̍nā̱ sama̍ktā̱
viśvai̎rde̱vairanu̍matā ma̱rudbhi̍ḥ | ūrja̍svatī̱ paya̍sā̱ pinva̍mānā̱smānthsī̍te̱
paya̍sā̱'bhyāva̍vṛthsva
||4.2.5||samo̍kasau viśvarūpe vi̱durnirṛ̍tira̱bhi
ca̍ṣṭa i̱ha mi̱trāya̱ dvāvigͫ̍śatiśca
||4.2.5||24 yā jā̱tā oṣa̍dhayo de̱vebhya̍striyu̱gaṃ pu̱rā | mandā̍mi ba̱bhrūṇā̍ma̱hagͫ
śa̱taṃ dhāmā̍ni sa̱pta ca̍ || śa̱taṃ vo̍ aṃba̱ dhāmā̍ni sa̱hasra̍mu̱ta vo̱ ruha̍ḥ
| athā̍ śatakratvo yū̱yami̱maṃ me̍ aga̱daṃ kṛ̍ta || puṣpā̍vatīḥ pra̱sūva̍tīḥ
pha̱linī̍rapha̱lā u̱ta | aśvā̍ iva sa̱jitva̍rīrvī̱rudha̍ḥ pārayi̱ṣṇava̍ḥ ||
oṣa̍dhī̱riti̍ mātara̱stadvo̍ devī̱rupa̍ bruve | rapāgͫ̍si vighna̱tīri̍ta̱ rapa̍
25 ścā̱taya̍mānāḥ || a̱śva̱tthe vo̍ ni̱ṣada̍naṃ pa̱rṇe vo̍ vasa̱tiḥ kṛ̱tā |
go̱bhāja̱ itkilā̍satha̱ yathsa̱nava̍tha̱ pūru̍ṣam || yada̱haṃ vā̱jaya̍nni̱mā
oṣa̍dhī̱ṟhasta̍ āda̱dhe | ā̱tmā yakṣma̍sya naśyati pu̱rā jī̍va̱gṛbho̍
yathā || yadoṣa̍dhayaḥ sa̱ṃgaccha̍nte̱ rājā̍na̱ḥ sami̍tāviva | vipra̱ḥ sa u̍cyate
bhi̱ṣagra̍kṣo̱hāmī̍va̱cāta̍naḥ || niṣkṛ̍ti̱rnāma̍ vo mā̱tāthā̍ yū̱ya2gͫ
stha̱ saṃkṛ̍tīḥ | sa̱rāḥ pa̍ta̱triṇī̎ḥ
26 sthana̱ yadā̱maya̍ti̱ niṣkṛ̍ta || a̱nyā vo̍ a̱nyāma̍vatva̱nyānyasyā̱ upā̍vata
| tāḥ sarvā̱ oṣa̍dhayaḥ saṃvidā̱nā i̱daṃ me̱ prāva̍tā̱ vaca̍ḥ || ucchuṣmā̱
oṣa̍dhīnā̱ṃ gāvo̍ go̱ṣṭhādi̍verate | dhanagͫ̍ sani̱ṣyantī̍nāmā̱tmāna̱ṃ tava̍
pūruṣa || ati̱ viśvā̎ḥ pari̱ṣṭhā ste̱na i̍va vra̱jama̍kramuḥ | oṣa̍dhaya̱ḥ
prācu̍cyavu̱ryatkiṃ ca̍ ta̱nuvā̱g̱ͫ rapa̍ḥ || yā
27 sta̍ āta̱sthurā̱tmāna̱ṃ yā ā̍vivi̱śuḥ paru̍ḥparuḥ | tāste̱ yakṣma̱ṃ vi
bā̍dhantāmu̱gro ma̍dhyama̱śīri̍va || sā̱kaṃ ya̍kṣma̱ pra pa̍ta śye̱nena̍
kikidī̱vinā̎ | sā̱kaṃ vāta̍sya̱ dhrājyā̍ sā̱kaṃ na̍śya ni̱hāka̍yā ||
a̱śvā̱va̱tīgͫ so̍mava̱tīmū̱rjaya̍ntī̱mudo̍jasam | ā vi̍thsi̱ sarvā̱
oṣa̍dhīra̱smā a̍ri̱ṣṭatā̍taye || yāḥ pha̱linī̱ryā a̍pha̱lā a̍pu̱ṣpā yāśca̍
pu̱ṣpiṇī̎ḥ | bṛha̱spati̍ prasūtā̱stā no̍ muñca̱ntvagͫha̍saḥ || yā
28 oṣa̍dhaya̱ḥ soma̍rājñī̱ḥ pravi̍ṣṭāḥ pṛthi̱vīmanu̍ | tāsā̱ṃ tvama̍syutta̱mā
praṇo̍ jī̱vāta̍ve suva || a̱va̱pata̍ntīravadandi̱va oṣa̍dhaya̱ḥ pari̍ | yaṃ
jī̱vama̱śnavā̍mahai̱ na sa ri̍ṣyāti̱ pūru̍ṣaḥ || yāśce̱damu̍paśaṛ̱ṇvanti̱
yāśca̍ dū̱raṃ parā̍gatāḥ | i̱ha sa̱ṃgatya̱ tāḥ sarvā̍ a̱smai saṃda̍tta bheṣa̱jam ||
mā vo̍ riṣatkhani̱tā yasmai̍ cā̱'haṃ khanā̍mi vaḥ | dvi̱paccatu̍ṣpada̱smāka̱g̱ͫ
sarva̍ma̱stvanā̍turam || oṣa̍dhaya̱ḥ saṃ va̍dante̱ some̍na sa̱ha rājñā̎ | yasmai̍
ka̱roti̍ brāhma̱ṇastagͫ rā̍jan pārayāmasi
||4.2.6||rapa̍ḥ pata̱triṇī̱ryā
agͫha̍so̱ yāḥ khanā̍mi vo̱ṣṭāda̍śa ca
||4.2.6||29 mā no̍ higͫsījjani̱tā yaḥ pṛ̍thi̱vyā yo vā̱ divagͫ̍ sa̱tyadha̍rmā ja̱jāna̍
| yaścā̱paśca̱ndrā bṛ̍ha̱tīrja̱jāna̱ kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema ||
a̱bhyāva̍rtasva pṛthivi ya̱jñena̱ paya̍sā sa̱ha | va̱pāṃ te̍ a̱gniri̍ṣi̱to'va̍
sarpatu || agne̱ yatte̍ śu̱kraṃ yacca̱ndraṃ yatpū̱taṃ yadya̱jñiya̎m | tadde̱vebhyo̍
bharāmasi || iṣa̱mūrja̍ma̱hami̱ta ā
30 da̍da ṛ̱tasya̱ dhāmno̍ a̱mṛta̍sya̱ yone̎ḥ | ā no̱ goṣu̍ viśa̱tvauṣa̍dhīṣu̱
jahā̍mi se̱dimani̍rā̱mamī̍vām || agne̱ tava̱ śravo̱ vayo̱ mahi̍ bhrājantya̱rcayo̍
vibhāvaso | bṛha̍dbhāno̱ śava̍sā̱ vāja̍mu̱kthya̍ṃ dadhā̍si dā̱śuṣe̍ kave ||
i̱ra̱jyanna̍gne prathayasva ja̱ntubhi̍ra̱sme rāyo̍ amartya | sa da̍rśa̱tasya̱
vapu̍ṣo̱ vi rā̍jasi pṛ̱ṇakṣi̍ sāna̱sigͫ ra̱yim || ūrjo̍ napā̱jjāta̍vedaḥ
suśa̱stibhi̱rmanda̍sva
31 dhī̱tibhi̍rhi̱taḥ | tve iṣa̱ḥ saṃ da̍dhu̱rbhūri̍ retasaści̱trota̍yo vā̱majā̍tāḥ
|| pā̱va̱kava̍rcāḥ śu̱krava̍rcā̱ anū̍navarcā̱ udi̍yarṣi bhā̱nunā̎ | pu̱traḥ
pi̱tarā̍ vi̱cara̱nnupā̍vasyu̱bhe pṛ̍ṇakṣi̱ roda̍sī || ṛ̱tāvā̍naṃ mahi̱ṣaṃ
vi̱śvaca̍rṣaṇima̱gnigͫ su̱mnāya̍ dadhire pu̱ro janā̎ḥ | śrutka̍rṇagͫ
sa̱pratha̍stamaṃ tvā gi̱rā daivya̱ṃ mānu̍ṣā yu̱gā|| ni̱ṣka̱rtāra̍madhva̱rasya̱
prace̍tasa̱ṃ kṣaya̍nta̱g̱ͫ rādha̍se ma̱he | rā̱tiṃ bhṛgū̍ṇāmu̱śija̍ṃ
ka̱vikra̍tuṃ pṛ̱ṇakṣi̍ sāna̱sigͫ
32 ra̱yim || cita̍ḥ stha pari̱cita̍ ūrdhva̱cita̍ḥ śrayadhva̱ṃ tayā̍
de̱vata̍yāṅgira̱svaddhru̱vāḥ sī̍data || ā pyā̍yasva̱ same̍tu te vi̱śvata̍ḥ soma̱
vṛṣṇi̍yam | bhavā̱ vāja̍sya saṃga̱the || saṃ te̱ payāgͫ̍si̱ samu̍ yantu̱ vājā̱ḥ
saṃ vṛṣṇi̍yānyabhimāti̱ṣāha̍ḥ | ā̱pyāya̍māno a̱mṛtā̍ya soma di̱vi śravāg̍
syutta̱māni̍ dhiṣva
||4.2.7||ā manda̍sva sāna̱simekā̱nna ca̍tvāri̱g̱ͫśacca̍
||4.2.7||33 a̱bhya̍sthā̱dviśvā̱ḥ pṛta̍nā̱ arā̍tī̱stada̱gnirā̍ha̱ tadu̱ soma̍ āha |
bṛha̱spati̍ḥ savi̱tā tanma̍ āha pū̱ṣā mā̍dhāthsukṛ̱tasya̍ lo̱ke || yadakra̍ndaḥ
pratha̱maṃ jāya̍māna u̱dyanthsa̍mu̱drādu̱ta vā̱ purī̍ṣāt | śye̱nasya̍ pa̱kṣā
ha̍ri̱ṇasya̍ bā̱hū upa̍stuta̱ṃ jani̍ma̱ tatte̍ arvan || a̱pāṃ pṛ̱ṣṭhama̍si̱
yoni̍ra̱gneḥ sa̍mu̱drama̱bhita̱ḥ pinva̍mānam | vardha̍mānaṃ ma̱ha
34 ā ca̱ puṣka̍raṃ di̱vo mātra̍yā vari̱ṇā pra̍thasva || brahma̍ jajñā̱naṃ pra̍tha̱maṃ
pu̱rastā̱dvi sī̍ma̱taḥ su̱ruco̍ ve̱na ā̍vaḥ | sa bu̱dhniyā̍ upa̱mā a̍sya vi̱ṣṭhāḥ
sa̱taśca̱ yoni̱masa̍taśca̱ viva̍ḥ || hi̱ra̱ṇya̱ga̱rbhaḥ sama̍varta̱tāgre̍
bhū̱tasya̍ jā̱taḥ pati̱reka̍ āsīt | sa dā̍dhāra pṛthi̱vīṃ dyāmu̱temāṃ kasmai̍
de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema || dra̱psaśca̍skanda pṛthi̱vīmanu̱
35 dyāmi̱maṃ ca̱ yoni̱manu̱ yaśca̱ pūrva̍ḥ | tṛ̱tīya̱ṃ yoni̱manu̍
sa̱ṃcara̍ntaṃ dra̱psaṃ ju̍ho̱myanu̍ sa̱pta hotrā̎ḥ || namo̍ astu sa̱rpebhyo̱
ye ke ca̍ pṛthi̱vīmanu̍ | ye a̱ntari̍kṣe̱ ye di̱vi tebhya̍ḥ sa̱rpebhyo̱
nama̍ḥ || ye̍'do ro̍ca̱ne di̱vo ye vā̱ sūrya̍sya ra̱śmiṣu̍ | yeṣā̍ma̱psu
sada̍ḥ kṛ̱taṃ tebhya̍ḥ sa̱rpebhyo̱ nama̍ḥ || yā iṣa̍vo yātu̱dhānā̍nā̱ṃ ye vā̱
vana̱spatī̱g̱ͫranu̍ | ye vā̍ va̱ṭeṣu̱ śera̍te̱ tebhya̍ḥ sa̱rpebhyo̱ nama̍ḥ
||4.2.8||ma̱ho'nu̍ yātu̱dhānā̍nā̱mekā̍daśa ca
||4.2.8||36 dhru̱vāsi̍ dha̱ruṇāstṛ̍tā vi̱śvaka̍rmaṇā̱ sukṛ̍tā | mā tvā̍ samu̱dra
udva̍dhī̱nmā su̍pa̱rṇo'vya̍thamānā pṛthi̱vīṃ dṛgͫ̍ha || pra̱jāpa̍tistvā sādayatu
pṛthi̱vyāḥ pṛ̱ṣṭhe vyaca̍svatī̱ṃ pratha̍svatī̱ṃ pratho̍'si pṛthi̱vya̍si̱
bhūra̍si̱ bhūmi̍ra̱syadi̍tirasi vi̱śvadhā̍yā̱ viśva̍sya̱ bhuva̍nasya dha̱rtrī
pṛ̍thi̱vīṃ ya̍ccha pṛthi̱vīṃ dṛgͫ̍ha pṛthi̱vīṃ mā higͫ̍sī̱rviśva̍smai
prā̱ṇāyā̍pā̱nāya̍ vyā̱nāyo̍dā̱nāya̍ prati̱ṣṭhāyai̍
37 ca̱ritrā̍yā̱gnistvā̱bhi pā̍tu ma̱hyā sva̱styā cha̱rdiṣā̱ śaṃta̍mena̱ tayā̍
de̱vata̍yāṅgira̱svaddhru̱vā sī̍da || kāṇḍā̎tkāṇḍāt pra̱roha̍ntī̱ paru̍ṣaḥparuṣa̱ḥ
pari̍ | e̱vā no̍ dūrve̱ pra ta̍nu sa̱hasre̍ṇa śa̱tena̍ ca || yā śa̱tena̍
prata̱noṣi̍ sa̱hasre̍ṇa vi̱roha̍si | tasyā̎ste devīṣṭake vi̱dhema̍ ha̱viṣā̍
va̱yam || aṣā̍ḍhāsi̱ saha̍mānā̱ saha̱svārā̍tī̱ḥ saha̍svārātīya̱taḥ saha̍sva̱
pṛta̍nā̱ḥ saha̍sva pṛtanya̱taḥ | sa̱hasra̍vīryā
38 'si̱ sā mā̍ jinva || madhu̱ vātā̍ ṛtāya̱te madhu̍ kṣaranti̱ sindha̍vaḥ |
mādhvī̎rnaḥ sa̱ntvoṣa̍dhīḥ || madhu̱ nakta̍mu̱toṣasi̱ madhu̍ma̱tpārthi̍va̱g̱ͫ
raja̍ḥ | madhu̱ dyaura̍stu naḥ pi̱tā || madhu̍mānno̱ vana̱spati̱rmadhu̍māgͫ astu̱
sūrya̍ḥ | mādhvī̱rgāvo̍ bhavantu naḥ || ma̱hī dyauḥ pṛ̍thi̱vī ca̍ na i̱maṃ ya̱jñaṃ
mi̍mikṣatām | pi̱pṛ̱tāṃ no̱ bharī̍mabhiḥ || tadviṣṇo̎ḥ para̱maṃ
39 pa̱dagͫ sadā̍ paśyanti sū̱raya̍ḥ | di̱vīva̱ cakṣu̱rāta̍tam || dhru̱vāsi̍
pṛthivi̱ saha̍sva pṛtanya̱taḥ | syū̱tā de̱vebhi̍ra̱mṛte̱nāgā̎ḥ || yāste̍
agne̱ sūrye̱ ruca̍ udya̱to diva̍māta̱nvanti̍ ra̱śmibhi̍ḥ | tābhi̱ḥ sarvā̍bhī
ru̱ce janā̍ya naskṛdhi || yā vo̍ devā̱ḥ sūrye̱ ruco̱ goṣvaśve̍ṣu̱ yā ruca̍ḥ
| indrā̎gnī̱ tābhi̱ḥ sarvā̍bhī̱ ruca̍ṃ no dhatta bṛhaspate || vi̱rāḍ
40 jyoti̍radhārayat sa̱mrāḍ jyoti̍radhārayat sva̱rāḍ jyoti̍radhārayat || agne̍
yu̱kṣvā hi ye tavāśvā̍so deva sā̱dhava̍ḥ | ara̱ṃ vaha̍ntyā̱śava̍ḥ || yu̱kṣvā hi
de̍va̱hūta̍mā̱g̱ͫ aśvāgͫ̍ agne ra̱thīri̍va | ni hotā̍ pū̱rvyaḥ sa̍daḥ ||
dra̱psaśca̍skanda pṛthi̱vīmanu̱ dyāmi̱maṃ ca̱ yoni̱manu̱ yaśca̱ pūrva̍ḥ |
tṛ̱tīya̱ṃ yoni̱manu̍ sa̱ṃcara̍ntaṃ dra̱psaṃ ju̍ho̱myanu̍ sa̱pta
41 hotrā̎ḥ || abhū̍di̱daṃ viśva̍sya̱ bhuva̍nasya̱ vāji̍nama̱gnervai̎śvāna̱rasya̍
ca | a̱gnirjyoti̍ṣā̱ jyoti̍ṣmān ru̱kmo varca̍sā̱ varca̍svān || ṛ̱ce tvā̍
ru̱ce tvā̱ samithsra̍vanti sa̱rito̱ na dhenā̎ḥ | a̱ntarhṛ̱dā mana̍sā pū̱yamā̍nāḥ
|| ghṛ̱tasya̱ dhārā̍ a̱bhi cā̍kaśīmi | hi̱ra̱ṇyayo̍ veta̱so madhya̍ āsām ||
tasmi̎nthsupa̱rṇo ma̍dhu̱kṛtku̍lā̱yī bhaja̍nnāste̱ madhu̍ de̱vatā̎bhyaḥ |
tasyā̍sate̱ hara̍yaḥ sa̱pta tīre̎ sva̱dhāṃ duhā̍nā a̱mṛta̍sya̱ dhārā̎m
||4.2.9||pra̱ti̱ṣṭhāyai̍ sa̱hasra̍vīryā para̱maṃ vi̱rāṭthsa̱pta tīre̍ ca̱tvāri̍ ca
||4.2.9||42 ā̱di̱tyaṃ garbha̱ṃ paya̍sā sama̱ñjanthsa̱hasra̍sya prati̱māṃ vi̱śvarū̍pam |
pari̍ vṛṅgdhi̱ hara̍sā̱ mābhi mṛ̍kṣaḥ śa̱tāyu̍ṣaṃ kṛṇuhi cī̱yamā̍naḥ ||
i̱maṃ mā higͫ̍sīrdvi̱pāda̍ṃ paśū̱nāgͫ saha̍srākṣa̱ medha̱ ā cī̱yamā̍naḥ |
ma̱yumā̍ra̱ṇyamanu̍ te diśāmi̱ tena̍ cinvā̱nasta̱nuvo̱ ni ṣī̍da || vāta̍sya̱
dhrāji̱ṃ varu̍ṇasya̱ nābhi̱maśva̍ṃ jajñā̱nagͫ sa̍ri̱rasya̱ madhye̎ | śiśu̍ṃ
na̱dīnā̱g̱ͫ hari̱madri̍buddha̱magne̱ mā higͫ̍sīḥ
43 para̱me vyo̍man || i̱maṃ mā higͫ̍sī̱reka̍śaphaṃ paśū̱nāṃ ka̍nikra̱daṃ vā̱jina̱ṃ
vāji̍neṣu | gau̱ramā̍ra̱ṇyamanu̍ te diśāmi̱ tena̍ cinvā̱nasta̱nuvo̱ ni ṣī̍da
|| aja̍sra̱mindu̍maru̱ṣaṃ bhu̍ra̱ṇyuma̱gnimī̍ḍe pū̱rvaci̍ttau̱ namo̍bhiḥ | sa
parva̍bhirṛtu̱śaḥ kalpa̍māno̱ gāṃ mā higͫ̍sī̱radi̍tiṃ vi̱rāja̎m || i̱magͫ
sa̍mu̱dragͫ śa̱tadhā̍ra̱muthsa̍ṃ vya̱cyamā̍na̱ṃ bhuva̍nasya̱ madhye̎ |
ghṛ̱taṃ duhā̍nā̱madi̍ti̱ṃ janā̱yāgne̱ mā
44 higͫ̍sīḥ para̱me vyo̍man | ga̱va̱yamā̍ra̱ṇyamanu̍ te diśāmi̱ tena̍
cinvā̱nasta̱nuvo̱ ni ṣī̍da || varū̎tri̱ṃ tvaṣṭu̱rvaru̍ṇasya̱ nābhi̱mavi̍ṃ
jajñā̱nāgͫ raja̍sa̱ḥ para̍smāt | ma̱hīgͫ sā̍ha̱srīmasu̍rasya mā̱yāmagne̱ mā
higͫ̍sīḥ para̱me vyo̍man || i̱māmū̎rṇā̱yuṃ varu̍ṇasya mā̱yāṃ tvaca̍ṃ paśū̱nāṃ
dvi̱padā̱ṃ catu̍ṣpadām | tvaṣṭu̍ḥ pra̱jānā̎ṃ pratha̱maṃ ja̱nitra̱magne̱ mā
higͫ̍sīḥ para̱me vyo̍man | uṣṭra̍māra̱ṇyamanu̍
45 te diśāmi̱ tena̍ cinvā̱nasta̱nuvo̱ ni ṣī̍da || yo a̱gnira̱gnestapa̱so'dhi̍
jā̱taḥ śocā̎tpṛthi̱vyā u̱ta vā̍ di̱vaspari̍ | yena̍ pra̱jā vi̱śvaka̍rmā̱
vyāna̱ṭtama̍gne̱ heḍa̱ḥ pari̍ te vṛṇaktu || a̱jā hya̍gneraja̍niṣṭa̱ garbhā̱thsā
vā a̍paśyajjani̱tāra̱magre̎ | tayā̱ roha̍māya̱nnupa̱ medhyā̍sa̱stayā̍ de̱vā
de̱vatā̱magra̍ āyan | śa̱ra̱bhamā̍ra̱ṇyamanu̍ te diśāmi̱ tena̍ cinvā̱nasta̱nuvo̱
ni ṣī̍da
||4.2.10||agne̱ mā higͫ̍sī̱ragne̱ moṣṭra̍māra̱ṇyamanu̍ śara̱bhannava̍
ca
||4.2.10||46 indrā̎gnī roca̱nā di̱vaḥ pari̱ vāje̍ṣu bhūṣathaḥ | tadvā̎ṃ ceti̱ pra vī̱rya̎m
|| śnatha̍dvṛ̱tramu̱ta sa̍noti̱ vāja̱mindrā̱ yo a̱gnī sahu̍rī sapa̱ryāt |
i̱ra̱jyantā̍ vasa̱vya̍sya̱ bhūre̱ḥ saha̍stamā̱ saha̍sā vāja̱yantā̎ || pra
ca̍rṣa̱ṇibhya̍ḥ pṛtanā̱ have̍ṣu̱ pra pṛ̍thi̱vyā ri̍ricāthe di̱vaśca̍ |
pra sindhu̍bhya̱ḥ pra gi̱ribhyo̍ mahi̱tvā prendrā̎gnī̱ viśvā̱ bhuva̱nātya̱nyā ||
maru̍to̱ yasya̱ hi
47 kṣaye̍ pā̱thā di̱vo vi̍mahasaḥ | sa su̍go̱pāta̍mo̱ jana̍ḥ || ya̱jñairvā̍
yajñavāhaso̱ vipra̍sya vā matī̱nām | maru̍taḥ śaṛṇu̱tā hava̎m || śri̱yase̱
kaṃ bhā̱nubhi̱ḥ saṃ mi̍mikṣire̱ te ra̱śmibhi̱sta ṛkva̍bhiḥ sukhā̱daya̍ḥ | te
vāśī̍manta i̱ṣmiṇo̱ abhī̍ravo vi̱dre pri̱yasya̱ māru̍tasya̱ dhāmna̍ḥ || ava̍ te̱
heḍa̱ udu̍tta̱mam | kayā̍ naści̱tra ā bhu̍vadū̱tī sa̱dāvṛ̍dha̱ḥ sakhā̎ | kayā̱
śaci̍ṣṭhayā vṛ̱tā ||
48 ko a̱dya yu̍ṅkte dhu̱rigā ṛ̱tasya̱ śimī̍vato bhā̱mino̍ durhṛṇā̱yūn |
ā̱sanni̍ṣūn, hṛ̱thsvaso̍ mayo̱bhūn, ya e̍ṣāṃ bhṛ̱tyāmṛ̱ṇadha̱thsa jī̍vāt ||
agne̱ nayāde̱vānā̱g̱ͫ śaṃ no̍ bhavantu̱ vāje̍vāje | a̱psva̍gne̱ sadhi̱ṣṭava̱
sauṣa̍dhī̱ranu̍ rudhyase | garbhe̱ sañjā̍yase̱ puna̍ḥ || vṛṣā̍ soma dyu̱māgͫ
a̍si̱ vṛṣā̍ deva̱ vṛṣa̍vrataḥ | vṛṣā̱ dharmā̍ṇi dadhiṣe || i̱maṃ me̍
varuṇa̱ tattvā̍ yāmi̱ tvaṃ no̍ agne̱ sa tvaṃ no̍ agne
||4.2.11||hi vṛ̱tā ma̱
ekā̍daśa ca
||4.2.11||caturthakāṇḍe tṛtīyaḥ praśnaḥ 3
1 a̱pāṃ tveman̎thsādayāmya̱pāṃ tvodman̎thsādayāmya̱pāṃ tvā̱ bhasman̎thsādayāmya̱pāṃ
tvā̱ jyoti̍ṣi sādayāmya̱pāṃ tvāya̍ne sādayāmyarṇa̱ve sada̍ne sīda samu̱dre sada̍ne
sīda sali̱le sada̍ne sīdā̱pāṃ kṣaye̍ sīdā̱pāgͫ sadhi̍ṣi sīdā̱pāṃ tvā̱ sada̍ne
sādayāmya̱pāṃ tvā̍ sa̱dhasthe̍ sādayāmya̱pāṃ tvā̱ purī̍ṣe sādayāmya̱pāṃ tvā̱ yonau̍
sādayāmya̱pāṃ tvā̱ pātha̍si sādayāmi gāya̱trī chaṃda̍stri̱ṣṭupchando̱ jaga̍tī̱
chando̍'nu̱ṣṭupchaṃda̍ḥ pa̱ṅktiśchaṃda̍ḥ
||4.3.1||yonau̱ paṃca̍daśa ca
||4.3.1||2 a̱yaṃ pu̱ro bhuva̱stasya̍ prā̱ṇo bhau̍vāya̱no va̍sa̱ntaḥ
prā̍ṇāya̱no gā̍ya̱trī vā̍sa̱ntī gā̍yatri̱yai gā̍ya̱traṃ gā̍ya̱trā
du̍pā̱g̱ͫśuru̍pā̱g̱ͫśostri̱vṛt tri̱vṛto̍ rathaṃta̱ragͫ
ra̍thaṃta̱rādvasi̍ṣṭha̱ ṛṣi̍ḥ pra̱jāpa̍tigṛhītayā̱ tvayā̎
prā̱ṇaṃ gṛ̍hṇāmi pra̱jābhyo̱'yaṃ da̍kṣi̱ṇā vi̱śvaka̍rmā̱ tasya̱
mano̍ vaiśvakarma̱ṇaṃ grī̱ṣmo mā̍na̱sastri̱ṣṭuggrai̱ṣmī tri̱ṣṭubha̍
ai̱ḍamai̱ḍāda̍ntaryā̱mo̎'ntaryā̱mātpa̍ñcada̱śaḥ pa̍ñcada̱śādbṛ̱hadbṛ̍ha̱to
bha̱radvā̍ja̱ ṛṣi̍ḥ pra̱jāpa̍tigṛhītayā̱ tvayā̱ mano̍
3 gṛhṇāmi pra̱jābhyo̱yaṃ pa̱ścādvi̱śvavya̍cā̱stasya̱
cakṣu̍rvaiśvavyaca̱saṃ va̱ṟṣāṇi̍ cākṣu̱ṣāṇi̱ jaga̍tī vā̱rṣī jaga̍tyā̱
ṛkṣa̍ma̱mṛkṣa̍mācchu̱kraḥ śu̱krāthsa̍ptada̱śaḥ sa̍ptada̱śādvai̍rū̱paṃ
vai̍rū̱pādvi̱śvāmi̍tra̱ ṛṣi̍ḥ pra̱jāpa̍tigṛhītayā̱ tvayā̱
cakṣu̍rgṛhṇāmi pra̱jābhya̍ i̱damu̍tta̱rāthsuva̱stasya̱ śrotragͫ̍
sau̱vagͫ śa̱racchrau̱trya̍nu̱ṣṭupchā̍ra̱dya̍nu̱ṣṭubha̍ḥ svā̱ra2gͫ
svā̱rānma̱nthī ma̱nthina̍ ekavi̱g̱ͫśa e̍kavi̱g̱ͫśādvai̍rā̱jaṃ
vai̍rā̱jājja̱mada̍gni̱ṟṛṣi̍ḥ pra̱jāpa̍tigṛhītayā̱
4 tvayā̱ śrotra̍ṃ gṛhṇāmi pra̱jābhya̍ i̱yamu̱pari̍ ma̱tistasyai̱ vāṅmā̱tī
he̍ma̱nto vā̎cyāya̱naḥ pa̱ṅktirhai̍ma̱ntī pa̱ṅktyai ni̱dhana̍vanni̱dhana̍vata
āgraya̱ṇa ā̎graya̱ṇāttri̍ṇavatrayastri̱g̱ͫśau tri̍ṇavatrayastri̱g̱ͫśābhyāgͫ̍
śākvararaiva̱te śā̎kvararaiva̱tābhyā̎ṃ vi̱śvaka̱rmarṣi̍ḥ pra̱jāpa̍tigṛhītayā̱
tvayā̱ vāca̍ṃ gṛhṇāmi pra̱jābhya̍ḥ
||4.3.2||tvayā̱ mano̍ ja̱mada̍gni̱ṟ
ṛṣi̍ḥ pra̱jāpa̍tigṛhītayā tri̱g̱ͫśacca̍
||4.3.2||5 prācī̍ di̱śāṃ va̍sa̱nta ṛ̍tū̱nāma̱gnirde̱vatā̱ brahma̱
dravi̍ṇaṃ tri̱vṛthstoma̱ḥ sa u̍ pañcada̱śava̍rtani̱stryavi̱rvaya̍ḥ
kṛ̱tamayā̍nāṃ purovā̱to vāta̱ḥ sāna̍ga̱ ṛṣi̍rdakṣi̱ṇā di̱śāṃ grī̱ṣma
ṛ̍tū̱nāmindro̍ de̱vatā̎ kṣa̱traṃ dravi̍ṇaṃ pañcada̱śaḥ stoma̱ḥ sa u̍
saptada̱śava̍rtanirditya̱vāḍvaya̱stretāyā̍nāṃ dakṣiṇādvā̱to vāta̍ḥ sanā̱tana̱
ṛṣi̍ḥ pra̱tīcī̍ di̱śāṃ va̱ṟṣā ṛ̍tū̱nāṃ viśve̍ de̱vā de̱vatā̱ viḍ
6 dravi̍ṇagͫ saptada̱śaḥ stoma̱ḥ sa u̍ ekavi̱g̱ͫśava̍rtanistriva̱thso
vayo̎ dvāpa̱ro'yā̍nāṃ paścādvā̱to vāto̍'ha̱bhūna̱ ṛṣi̱rudī̍cī di̱śāgͫ
śa̱radṛ̍tū̱nāṃ mi̱trāvaru̍ṇau de̱vatā̍ pu̱ṣṭaṃ dravi̍ṇamekavi̱g̱ͫśaḥ stoma̱ḥ
sa u̍ triṇa̱vava̍rtanisturya̱vāḍvaya̍ āska̱ndo'yā̍nāmuttarādvā̱to vāta̍ḥ pra̱tna
ṛṣi̍rū̱rdhvā di̱śāgͫ he̍mantaśiśi̱rāvṛ̍tū̱nāṃ bṛha̱spati̍rde̱vatā̱
varco̱ dravi̍ṇaṃ triṇa̱vaḥ stoma̱ḥ sa u̍ trayastri̱g̱ͫśava̍rtaniḥ
paṣṭha̱vādvayo̍'bhi̱bhūrayā̍nāṃ viṣvagvā̱to vāta̍ḥ supa̱rṇa ṛṣi̍ḥ pi̱tara̍ḥ
pitāma̱hāḥ pare'va̍re̱ te na̍ḥ pāntu̱ te no̍'vantva̱smin brahma̍nna̱smin
kṣa̱tre̎'syāmā̱śiṣya̱syāṃ pu̍ro̱dhāyā̍ma̱sminkarma̍nna̱syāṃ de̱vahū̎tyām
||4.3.3||viṭpa̍ṣṭha̱vādvayo̱'ṣṭā vigͫ̍śatiśca
||4.3.3||7 dhru̱vakṣi̍tirdhru̱vayo̍nirdhru̱vāsi̍ dhru̱vāṃ yoni̱mā sī̍da sā̱dhyā | ukhya̍sya
ke̱tuṃ pra̍tha̱maṃ pu̱rastā̍da̱śvinā̎dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̎ || sve dakṣe̱
dakṣa̍pite̱ha sī̍da deva̱trā pṛ̍thi̱vī bṛ̍ha̱tī rarā̍ṇā | svā̱sa̱sthā ta̱nuvā̱
saṃ vi̍śasva pi̱tevai̍dhi sū̱nava̱ āsu̱śevā̱śvinā̎dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̎
|| ku̱lā̱yinī̱ vasu̍matī vayo̱dhā ra̱yiṃ no̍ vardha bahu̱lagͫ su̱vīram̎ |
8 apāma̍tiṃ durma̱tiṃ bādha̍mānā rā̱yaspoṣe̍ ya̱jñapa̍timā̱bhaja̍ntī̱ suva̍rdhehi̱
yaja̍mānāya̱ poṣa̍ma̱śvinā̎dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̎ || a̱gneḥ purī̍ṣamasi
deva̱yānī̱ tāṃ tvā̱ viśve̍ a̱bhi gṛ̍ṇantu de̱vāḥ | stoma̍pṛṣṭhā ghṛ̱tava̍tī̱ha
sī̍da pra̱jāva̍da̱sme dravi̱ṇāya̍jasvā̱śvinā̎dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̎ ||
di̱vo mū̱rdhāsi̍ pṛthi̱vyā nābhi̍rvi̱ṣṭaṃbha̍nī di̱śāmadhi̍patnī̱ bhuva̍nānām ||
9 ū̱rmirdra̱pso a̱pāma̍si vi̱śvaka̍rmā ta̱ ṛṣi̍ra̱śvinā̎dhva̱ryū
sā̍dayatāmi̱ha tvā̎ || sa̱jūrṛ̱tubhi̍ḥ sa̱jūrvi̱dhābhi̍ḥ sa̱jūrvasu̍bhiḥ
sa̱jū ru̱draiḥ sa̱jūrā̍di̱tyaiḥ sa̱jūrviśvai̎rde̱vaiḥ sa̱jūrde̱vaiḥ
sa̱jūrde̱vairva̍yonā̱dhaira̱gnaye̎ tvā vaiśvāna̱rāyā̱śvinā̎dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha
tvā̎ || prā̱ṇaṃ me̍ pāhyapā̱naṃ me̍ pāhi vyā̱naṃ me̍ pāhi̱ cakṣu̍rma u̱rvyā vi
bhā̍hi̱ śrotra̍ṃ me ślokayā̱paspi̱nvauṣa̍dhīrjinva dvi̱pātpā̍hi̱ catu̍ṣpādava
di̱vo vṛṣṭi̱mera̍ya
||4.3.4||su̱vīra̱ṃ bhuva̍nāmu̱rvyā sa̱ptada̍śa ca
||4.3.4||10 tryavi̱rvaya̍stri̱ṣṭupchando̍ ditya̱vāḍvayo̍ vi̱rāṭchaṃda̱ḥ pañcā̍vi̱rvayo̍
gāya̱trī chaṃda̍striva̱thso vaya̍ u̱ṣṇihā̱ chaṃda̍sturya̱vāḍvayo̍'nu̱ṣṭupchaṃda̍ḥ
paṣṭha̱vāḍvayo̍ bṛha̱tī chaṃda̍ u̱kṣā vaya̍ḥ sa̱to bṛ̍hatī̱ chaṃda̍
ṛṣa̱bho vaya̍ḥ ka̱kucchando̍ dhe̱nurvayo̱ jaga̍tī̱ chando̍'na̱ḍvān, vaya̍ḥ
pa̱ṅktiśchando̍ ba̱sto vayo̍ viva̱laṃ chando̍ vṛ̱ṣṇirvayo̍ viśā̱laṃ chaṃda̱ḥ
puru̍ṣo̱ vaya̍sta̱ndraṃ chando̎ vyā̱ghro vayo'nā̍dhṛṣṭa̱ṃ chaṃda̍ḥ si̱g̱ͫho
vaya̍ścha̱diśchando̍ viṣṭa̱ṃbho vayo'dhi̍pati̱śchaṃda̍ḥ, kṣa̱traṃ vayo̱
maya̍nda̱ṃ chando̍ vi̱śvaka̍rmā̱ vaya̍ḥ parame̱ṣṭhī chando̍ mū̱rdhā vaya̍ḥ
pra̱jāpa̍ti̱śchaṃda̍ḥ
||4.3.5||puru̍ṣo̱ vaya̱ṣṣaḍvigͫ̍śatiśca
||4.3.5||11 indrā̎gnī̱ avya̍thamānā̱miṣṭa̍kāṃ dṛgͫhataṃ yu̱vam | pṛ̱ṣṭhena̱
dyāvā̍pṛthi̱vī a̱ntari̍kṣaṃ ca̱ vi bā̍dhatām || vi̱śvaka̍rmā tvā
sādayatva̱ntari̍kṣasya pṛ̱ṣṭhe vyaca̍svatī̱ṃ pratha̍svatī̱ṃ bhāsva̍tīgͫ
sūri̱matī̱mā yā dyāṃ bhāsyā pṛ̍thi̱vīmorva̍ntari̍kṣama̱ntari̍kṣaṃ
yacchā̱ntari̍kṣaṃ dṛgͫhā̱ntari̍kṣa̱ṃ mā higͫ̍sī̱rviśva̍smai
prā̱ṇāyā̍pā̱nāya̍ vyā̱nāyo̍dā̱nāya̍ prati̱ṣṭhāyai̍ ca̱ritrā̍ya vā̱yustvā̱bhi
pā̍tu ma̱hyā sva̱styā cha̱rdiṣā̱
12 śanta̍mena̱ tayā̍ de̱vata̍yāṅgira̱svaddhru̱vā sī̍da | rājñya̍si̱ prācī̱
digvi̱rāḍa̍si dakṣi̱ṇā diksa̱mrāḍa̍si pra̱tīcī̱ diksva̱rāḍa̱syudī̍cī̱
digadhi̍patnyasi bṛha̱tī digāyu̍rme pāhi prā̱ṇaṃ me̍ pāhyapā̱naṃ me̍ pāhi vyā̱naṃ me̍
pāhi̱ cakṣu̍rme pāhi̱ śrotra̍ṃ me pāhi̱ mano̍ me jinva̱ vāca̍ṃ me pinvā̱tmāna̍ṃ
me pāhi̱ jyoti̍rme yaccha
||4.3.6||cha̱rdiṣā̍ pinva̱ ṣaṭca̍
||4.3.6||13 mā chaṃda̍ḥ pra̱mā chaṃda̍ḥ prati̱mā chando̎'srī̱viśchaṃda̍ḥ pa̱ṅktiśchaṃda̍
u̱ṣṇihā̱ chando̍ bṛha̱tī chando̍'nu̱ṣṭupchando̍ vi̱rāṭchando̍ gāya̱trī
chaṃda̍stri̱ṣṭupchando̱ jaga̍tī̱ chaṃda̍ḥ pṛthi̱vī chando̱'ntari̍kṣa̱ṃ chando̱
dyauśchaṃda̱ḥ samā̱śchando̱ nakṣa̍trāṇi̱ chando̱ mana̱śchando̱ vākchaṃda̍ḥ
kṛ̱ṣiśchando̱ hira̍ṇya̱ṃ chando̱ gauśchando̱'jā chando'śva̱śchaṃda̍ḥ ||
a̱gnirde̱vatā̱
14 vāto̍ de̱vatā̱ sūṟyo̍ de̱vatā̍ ca̱ndramā̍ de̱vatā̱ vasa̍vo de̱vatā̍
ru̱drā de̱vatā̍di̱tyā de̱vatā̱ viśve̍ de̱vā de̱vatā̍ ma̱ruto̍ de̱vatā̱
bṛha̱spati̍rde̱vatendro̍ de̱vatā̱ varu̍ṇo de̱vatā̍ mū̱rdhāsi̱ rāḍdhru̱vāsi̍
dha̱ruṇā̍ ya̱ntrya̍si̱ yami̍trī̱ṣe tvo̱rje tvā̍ kṛ̱ṣyai tvā̱ kṣemā̍ya tvā̱
yantrī̱ rāḍdhru̱vāsi̱ dhara̍ṇī dha̱rtrya̍si̱ dhari̱tryāyu̍ṣe tvā̱ varca̍se̱
tvauja̍se tvā̱ balā̍ya tvā
||4.3.7||de̱vatā'yu̍ṣe tvā̱ ṣaṭca̍
||4.3.7||15 ā̱śustri̱vṛdbhā̱ntaḥ pa̍ñcada̱śo vyo̍ma saptada̱śaḥ
pratū̎rtiraṣṭāda̱śastapo̍ navada̱śo̍'bhiva̱rtaḥ sa̍vi̱g̱ͫśo dha̱ruṇa̍
ekavi̱g̱ͫśo varco̎ dvāvi̱g̱ͫśaḥ sa̱ṃbhara̍ṇastrayovi̱g̱ͫśo
yoni̍ścaturvi̱g̱ͫśo garbhā̎ḥ pañcavi̱g̱ͫśa oja̍striṇa̱vaḥ
kratu̍rekatri̱g̱ͫśaḥ pra̍ti̱ṣṭhā tra̍yastri̱g̱ͫśo bra̱dhnasya̍ vi̱ṣṭapa̍ṃ
catustri̱g̱ͫśo nāka̍ḥ ṣaṭtri̱g̱ͫśo vi̍va̱rto̎'ṣṭācatvāri̱g̱ͫśo
dha̱rtraśca̍tuṣṭo̱maḥ
||4.3.8||ā̱śussa̱pta trigͫ̍śat
||4.3.8||16 a̱gnerbhā̱go̍'si dī̱kṣāyā̱ ādhi̍patya̱ṃ brahma̍ spṛ̱taṃ tri̱vṛthstoma̱
indra̍sya bhā̱go̍'si̱ viṣṇo̱rādhi̍patyaṃ kṣa̱tra2gͫ spṛ̱taṃ pa̍ñcada̱śaḥ
stomo̍ nṛ̱cakṣa̍sāṃ bhā̱go̍'si dhā̱turādhi̍patyaṃ ja̱nitragg̍ spṛ̱tagͫ
sa̍ptada̱śaḥ stomo̍ mi̱trasya̍ bhā̱go̍'si̱ varu̍ṇa̱syādhi̍patyaṃ di̱vo
vṛ̱ṣṭirvātā̎ḥ spṛ̱tā e̍kavi̱g̱ͫśaḥ stomo'di̍tyai bhā̱go̍'si pū̱ṣṇa
ādhi̍patya̱moja̍ḥ spṛ̱taṃ tri̍ṇa̱vaḥ stomo̱ vasū̍nāṃ bhā̱go̍'si
17 ru̱drāṇā̱mādhi̍patya̱ṃ catu̍ṣpāthspṛ̱taṃ ca̍turvi̱g̱ͫśaḥ
stoma̍ ādi̱tyānā̎ṃ bhā̱go̍'si ma̱rutā̱mādhi̍patya̱ṃ garbhā̎ḥ
spṛ̱tāḥ pa̍ñcavi̱g̱ͫśaḥ stomo̍ de̱vasya̍ savi̱turbhā̱go̍'si̱
bṛha̱spate̱rādhi̍patyagͫ sa̱mīcī̱rdiśa̍ḥ spṛ̱tāśca̍tuṣṭo̱maḥ stomo̱
yāvā̍nāṃ bhā̱go̎'syayā̍vānā̱mādhi̍patyaṃ pra̱jāḥ spṛ̱tāśca̍tuścatvāri̱g̱ͫśaḥ
stoma̍ ṛbhū̱ṇāṃ bhā̱go̍'si̱ viśve̍ṣāṃ de̱vānā̱mādhi̍patyaṃ bhū̱taṃ niśā̎nta2gͫ
spṛ̱taṃ tra̍yastri̱g̱ͫśaḥ stoma̍ḥ
||4.3.9||vasū̍nāṃ bhā̱go̍si̱
ṣaṭca̍tvārigͫśacca
||4.3.9||18 eka̍yāstuvata pra̱jā a̍dhīyanta pra̱jāpa̍ti̱radhi̍patirāsītti̱sṛbhi̍rastuvata̱
brahmā̍sṛjyata̱ brahma̍ṇa̱spati̱radhi̍ patirāsīt
pa̱ñcabhi̍rastuvata bhū̱tānya̍sṛjyanta bhū̱tānā̱ṃ
pati̱radhi̍patirāsīthsa̱ptabhi̍rastuvata sapta̱ṟṣayo̍'sṛjyanta
dhā̱tādhi̍patirāsīnna̱vabhi̍rastuvata pi̱taro̍'sṛjya̱ntādi̍ti̱radhi̍
patnyāsīdekāda̱śabhi̍rastuvata̱rtavo̍'sṛjyantārta̱vo'dhi̍patirāsīttrayoda̱śabhi̍rastuvata̱
māsā̍ asṛjyanta saṃvathsa̱ro'dhi̍pati
19 rāsītpañcada̱śabhi̍rastuvata
kṣa̱trama̍sṛjya̱tendro'dhi̍patirāsīthsaptada̱śabhi̍rastuvata pa̱śavo̍'sṛjyanta̱
bṛha̱spati̱radhi̍patirāsīnnavada̱śabhi̍rastuvata śūdrā̱ryāva̍sṛjyetāmahorā̱tre
adhi̍patnī āstā̱meka̍vigͫśatyāstuva̱taika̍śaphāḥ pa̱śavo̍'sṛjyanta̱
varu̱ṇo'dhi̍patirāsī̱ttrayo̍vigͫśatyāstuvata kṣu̱drāḥ pa̱śavo̍'sṛjyanta
pū̱ṣādhi̍ patirāsī̱t pañca̍vigͫśatyāstuvatāra̱ṇyāḥ pa̱śavo̍'sṛjyanta
vā̱yuradhi̍patirāsīthsa̱ptavigͫ̍śatyāstuvata̱ dyāvā̍pṛthi̱vī vyai̍
20 tā̱ṃ vasa̍vo ru̱drā ā̍di̱tyā anu̱
vyā̍ya̱nteṣā̱mādhi̍patyamāsī̱nnava̍vigͫśatyāstuvata̱ vana̱spata̍yo'sṛjyanta̱
somo'dhi̍patirāsī̱deka̍trigͫśatāstuvata pra̱jā a̍sṛjyanta̱ yāvā̍nā̱ṃ
cāyā̍vānā̱ṃ cādhi̍patyamāsī̱ttraya̍strigͫśatāstuvata bhū̱tānya̍śāmyan
pra̱jāpa̍tiḥ parame̱ṣṭhyadhi̍patirāsīt
||4.3.10||sa̱ṃva̱thsa̱ro'dhi̍pati̱rvi
paṃca̍trigͫśacca
||4.3.10||21 i̱yame̱va sā yā pra̍tha̱mā vyauccha̍da̱ntara̱syāṃ ca̍rati̱ pravi̍ṣṭā |
va̱dhūrja̍jāna nava̱gajjani̍trī̱ traya̍ enāṃ mahi̱māna̍ḥ sacante || chaṃda̍svatī
u̱ṣasā̱ pepi̍śāne samā̱naṃ yoni̱manu̍ sa̱ṃcara̍ntī | sūrya̍patnī̱ vi ca̍rataḥ
prajāna̱tī ke̱tuṃ kṛ̍ṇvā̱ne a̱jare̱ bhūri̍retasā || ṛ̱tasya̱ panthā̱manu̍
ti̱sra āgu̱strayo̍ gha̱rmāso̱ anu̱ jyoti̱ṣāgu̍ḥ | pra̱jāmekā̱ rakṣa̱tyūrja̱mekā̎
22 vra̱tamekā̍ rakṣati devayū̱nām || ca̱tu̱ṣṭo̱mo a̍bhava̱dyā tu̱rīyā̍ ya̱jñasya̍
pa̱kṣāvṛ̍ṣayo̱ bhava̍ntī | gā̱ya̱trīṃ tri̱ṣṭubha̱ṃ jaga̍tīmanu̱ṣṭubha̍ṃ
bṛ̱hada̱rkaṃ yu̍ñjā̱nāḥ suva̱rābha̍ranni̱dam || pa̱ñcabhi̍rdhā̱tā vi da̍dhāvi̱daṃ
yattāsā̱g̱ svasṝ̍rajanaya̱tpañca̍pañca | tāsā̍mu yanti praya̱veṇa̱ pañca̱ nānā̍
rū̱pāṇi̱ krata̍vo̱ vasā̍nāḥ || tri̱g̱ͫśathsvasā̍ra̱ upa̍ yanti niṣkṛ̱tagͫ
sa̍mā̱naṃ ke̱tuṃ pra̍timu̱ñcamā̍nāḥ |
23 ṛ̱tūg sta̍nvate ka̱vaya̍ḥ prajāna̱tīrmadhye̍ chaṃdasa̱ḥ pari̍ yanti̱ bhāsva̍tīḥ
|| jyoti̍ṣmatī̱ prati̍ muñcate̱ nabho̱ rātrī̍ de̱vī sūrya̍sya vra̱tāni̍ | vi
pa̍śyanti pa̱śavo̱ jāya̍mānā̱ nānā̍rūpā mā̱tura̱syā u̱pasthe̎ || e̱kā̱ṣṭa̱kā
tapa̍sā̱ tapya̍mānā ja̱jāna̱ garbha̍ṃ mahi̱māna̱mindra̎m | tena̱ dasyū̱nvya̍sahanta
de̱vā ha̱ntāsu̍rāṇāmabhava̱cchacī̍bhiḥ || anā̍nujāmanu̱jāṃ māma̍karta sa̱tyaṃ
vada̱ntyanvi̍ccha e̱tat | bhū̱yāsa̍
24 masya suma̱tau yathā̍ yū̱yama̱nyā vo̍ a̱nyāmati̱ mā pra yu̍kta || abhū̱nmama̍
suma̱tau vi̱śvave̍dā̱ āṣṭa̍ prati̱ṣṭhāmavi̍da̱ddhi gā̱dham | bhū̱yāsa̍masya
suma̱tau yathā̍ yū̱yama̱nyā vo̍ a̱nyāmati̱ mā pra yu̍kta || pañca̱ vyu̍ṣṭī̱ranu̱
pañca̱ dohā̱ gāṃ pañca̍nāmnīmṛ̱tavo'nu̱ pañca̍ | pañca̱ diśa̍ḥ
pañcada̱śena̍ klṛ̱ptāḥ sa̍mā̱namū̎rdhnīra̱bhi lo̱kameka̎m ||
25 ṛ̱tasya̱ garbha̍ḥ pratha̱mā vyū̱ṣuṣya̱pāmekā̍ mahi̱māna̍ṃ bibharti
| sūrya̱syaikā̱ cara̍ti niṣkṛ̱teṣu̍ gha̱rmasyaikā̍ savi̱taikā̱ṃ
niya̍cchati || yā pra̍tha̱mā vyauccha̱thsā dhe̱nura̍bhavadya̱me | sā na̱ḥ
paya̍svatī dhu̱kṣvotta̍rāmuttarā̱g̱ͫ samā̎m || śu̱krarṣa̍bhā̱ nabha̍sā
jyoti̱ṣāgā̎dvi̱śvarū̍pā śaba̱līra̱gnike̍tuḥ | sa̱mā̱namarthagg̍ svapa̱syamā̍nā̱
bibhra̍tī ja̱rāma̍jara uṣa̱ āgā̎ḥ || ṛ̱tū̱nāṃ patnī̎ pratha̱meyamāgā̱dahnā̎ṃ
ne̱trī ja̍ni̱trī pra̱jānā̎m | ekā̍ sa̱tī ba̍hu̱dhoṣo̱ vyu̍ccha̱syajī̎rṇā̱ tvaṃ
ja̍rayasi̱ sarva̍ma̱nyat
||4.3.11||ūrja̱mekā̎ pratimu̱ṃcamā̍nā bhū̱yāsa̱meka̱ṃ
patnyekā̱nna vigͫ̍śa̱tiśca̍
||4.3.11||26 agne̍ jā̱tān praṇu̍dā naḥ sa̱patnā̱n pratyajā̍tāñjātavedonudasva | a̱sme dī̍dihi
su̱manā̱ ahe̍ḍa̱ntava̍ syā̱g̱ͫ śarma̍n tri̱varū̍tha u̱dbhit || saha̍sā jā̱tān
praṇu̍dā naḥ sa̱patnā̱n pratyajā̍tāñjātavedonudasva | adhi̍ no brūhi sumana̱syamā̍no
va̱ya2gͫ syā̍ma̱ praṇu̍dā naḥ sa̱patnān̍ || ca̱tu̱śca̱tvā̱ri̱g̱ͫśaḥ stomo̱
varco̱ dravi̍ṇagͫ ṣoḍa̱śaḥ stoma̱ ojo̱ dravi̍ṇaṃ pṛthi̱vyāḥ purī̍ṣama̱sya
27 pso̱ nāma̍ | eva̱śchando̱ vari̍va̱śchaṃda̍ḥ śa̱ṃbhūśchaṃda̍ḥ pari̱bhūśchaṃda̍
ā̱cchacchando̱ mana̱śchando̱ vyaca̱śchaṃda̱ḥ sindhu̱śchaṃda̍ḥ samu̱draṃ chaṃda̍ḥ
sali̱laṃ chaṃda̍ḥ sa̱ṃyacchando̍ vi̱yacchando̍ bṛ̱hacchando̍ rathaṃta̱raṃ
chando̍ nikā̱yaśchando̍ viva̱dhaśchando̱ gira̱śchando̱ bhraja̱śchaṃda̍ḥ
sa̱ṣṭupchando̍'nu̱ṣṭupchaṃda̍ḥ ka̱kucchaṃda̍strika̱kucchaṃda̍ḥ kā̱vyaṃ
chando̎'ṅku̱paṃ chaṃda̍ḥ
28 pa̱dapa̍ṅkti̱śchando̱'kṣara̍paṅkti̱śchando̍ viṣṭā̱rapa̍ṅkti̱śchaṃda̍ḥ,
kṣu̱ro bhṛjvā̱ñchaṃda̍ḥ pra̱cchacchaṃda̍ḥ pa̱kṣaśchaṃda̱ eva̱śchando̱
vari̍va̱śchando̱ vaya̱śchando̍ vaya̱skṛcchando̍ viśā̱laṃ chando̱
viṣpa̍rdhā̱śchaṃda̍ścha̱diśchando̍ dūroha̱ṇaṃ chaṃda̍sta̱ndraṃ chando̎'ṅkā̱ṅkaṃ
chaṃda̍ḥ
||4.3.12||a̱sya̱ṃku̱paṃ chaṃda̱straya̍strigͫśacca
||4.3.12||29 a̱gnirvṛ̱trāṇi̍ jaṅghanaddraviṇa̱syurvi̍pa̱nyayā̎ | sami̍ddhaḥ śu̱kra āhu̍taḥ
|| tvagͫ so̍māsi̱ satpa̍ti̱stvagͫ rājo̱ta vṛ̍tra̱hā | tvaṃ bha̱dro a̍si̱
kratu̍ḥ || bha̱drā te̍ agne svanīka sa̱ṃdṛggho̱rasya̍ sa̱to viṣu̍ṇasya̱ cāru̍ḥ
| na yatte̍ śo̱cistama̍sā̱ vara̍nta̱ na dhva̱smāna̍sta̱nu vi̱ repa̱ ādhu̍ḥ ||
bha̱draṃ te̍ agne sahasi̱nnanī̍kamupā̱ka ā ro̍cate̱ sūrya̍sya |
30 ruśa̍ddṛ̱śe da̍dṛśe nakta̱yā ci̱darū̎kṣitaṃ dṛ̱śa ā rū̱pe anna̎m ||
sainānī̍kena suvi̱datro̍ a̱sme yaṣṭā̍ de̱vāgͫ āya̍jiṣṭhaḥ sva̱sti | ada̍bdho
go̱pā u̱ta na̍ḥ para̱spā agne̎ dyu̱madu̱ta re̱vaddi̍dīhi || sva̱sti no̍ di̱vo a̍gne
pṛthi̱vyā vi̱śvāyu̍rdhehi ya̱jathā̍ya deva | yathsī̱mahi̍ divijāta̱ praśa̍sta̱ṃ
tada̱smāsu̱ dravi̍ṇaṃ dhehi ci̱tram || yathā̍ hota̱rmanu̍ṣo
31 de̱vatā̍ tā ya̱jñebhi̍ḥ sūno sahaso̱ yajā̍si | e̱vā no̍ a̱dya sa̍ma̱nā
sa̍mā̱nānu̱śanna̍gna uśa̱to ya̍kṣi de̱vān || a̱gnimī̍ḍe pu̱rohi̍taṃ ya̱jñasya̍
de̱vamṛ̱tvija̎m | hotā̍ragͫ ratna̱dhāta̍mam || vṛṣā̍ soma dyu̱māgͫ a̍si̱
vṛṣā̍ deva̱ vṛṣa̍vrataḥ | vṛṣā̱ dharmā̍ṇi dadhiṣe || sāṃta̍panā i̱dagͫ
ha̱virmaru̍ta̱stajju̍juṣṭana | yu̱ṣmāko̱tī ri̍śādasaḥ || yo no̱ marto̍ vasavo
durhṛṇā̱yusti̱raḥ sa̱tyāni̍ maruto̱
32 jighāgͫ̍sāt | dru̱haḥ pāśa̱ṃ prati̱ sa mu̍cīṣṭa̱ tapi̍ṣṭhena̱ tapa̍sā hantanā̱
tam || sa̱ṃva̱thsa̱rīṇā̍ ma̱ruta̍ḥ sva̱rkā u̍ru̱kṣayā̱ḥ saga̍ṇā̱ mānu̍ṣeṣu |
te̎'smatpāśā̱n pra mu̍ñca̱ntvagͫha̍saḥ sāṃtapa̱nā ma̍di̱rā mā̍dayi̱ṣṇava̍ḥ ||
pi̱prī̱hi de̱vāgͫ u̍śa̱to ya̍viṣṭha vi̱dvāgͫ ṛ̱tūgͫ rṛ̍tupate yaje̱ha
| ye daivyā̍ ṛ̱tvija̱stebhi̍ragne̱ tvagͫ hotṝ̍ṇāma̱syāya̍jiṣṭhaḥ || agne̱
yada̱dya vi̱śo a̍dhvarasya hota̱ḥ pāva̍ka
33 śoce̱ veṣṭvagͫ hi yajvā̎ | ṛ̱tā ya̍jāsi mahi̱nā vi yadbhūrha̱vyā va̍ha
yaviṣṭha̱ yā te̍ a̱dya || a̱gninā̍ ra̱yima̍śnava̱tpoṣa̍me̱va di̱vedi̍ve |
ya̱śasa̍ṃ vī̱rava̍ttamam || ga̱ya̱sphāno̍ amīva̱hā va̍su̱vitpu̍ṣṭi̱vardha̍naḥ
| su̱mi̱traḥ so̍ma no bhava || gṛha̍medhāsa̱ ā ga̍ta̱ maru̍to̱ mā pa̍ bhūtana |
pra̱mu̱ñcanto̍ no̱ agͫha̍saḥ || pū̱rvībhi̱rhi da̍dāśi̱ma śa̱radbhi̍rmaruto
va̱yam | maho̍bhi
34 ścacarṣaṇī̱nām || pra bu̱dhniyā̍ īrate vo̱ mahāgͫ̍si̱ praṇāmā̍ni
prayajyavastiradhvam | sa̱ha̱sriya̱ṃ damya̍ṃ bhā̱game̱taṃ gṛ̍hame̱dhīya̍ṃ maruto
juṣadhvam || upa̱ yameti̍ yuva̱tiḥ su̱dakṣa̍ṃ do̱ṣā vastor̍ ha̱viṣma̍tī
ghṛ̱tācī̎ | upa̱ svaina̍ma̱rama̍tirvasū̱yuḥ || i̱mo a̍gne vī̱tata̍māni
ha̱vyāja̍sro vakṣi de̱vatā̍ti̱maccha̍ | prati̍ na īgͫ sura̱bhīṇi̍ viyantu |
krī̱ḍaṃ va̱ḥ śardho̱ māru̍tamana̱rvāṇagͫ̍ rathe̱śubha̎m |
35 kaṇvā̍ a̱bhi pra gā̍yata || atyā̍so̱ na ye ma̱ruta̱ḥ svañco̍ yakṣa̱dṛśo̱
na śu̱bhaya̍nta̱ maryā̎ḥ | te ha̍rmye̱ṣṭhāḥ śiśa̍vo̱ na śu̱bhrā va̱thsāso̱ na
pra̍krī̱ḍina̍ḥ payo̱dhāḥ || praiṣā̱majme̍ṣu vithu̱reva̍ rejate̱ bhūmi̱ryāme̍ṣu̱
yaddha̍ yu̱ñjate̍ śu̱bhe | te krī̱ḍayo̱ dhuna̍yo̱ bhrāja̍dṛṣṭayaḥ sva̱yaṃ
ma̍hi̱tvaṃ pa̍nayanta̱ dhūta̍yaḥ || u̱pa̱hva̱reṣu̱ yadaci̍dhvaṃ ya̱yiṃ vaya̍
iva maruta̱ḥ kena̍
36 citpa̱thā | ścota̍nti̱ kośā̱ upa̍ vo̱ rathe̱ṣvā ghṛ̱tamu̍kṣatā̱
madhu̍varṇa̱marca̍te || a̱gnima̍gni̱g̱ͫ havī̍mabhi̱ḥ sadā̍ havanta vi̱śpati̎m
| ha̱vya̱vāha̍ṃ purupri̱yam || tagͫ hi śaśva̍nta̱ īḍa̍te sru̱cā de̱vaṃ
ghṛ̍ta̱ścutā̎ | a̱gnigͫ ha̱vyāya̱ voḍha̍ve || indrā̎gnī roca̱nā di̱vaḥ
śnatha̍dvṛ̱tramindra̍ṃ vo vi̱śvata̱sparīndra̱ṃ naro̱ viśva̍karman ha̱viṣā̍
vāvṛdhā̱no viśva̍karman ha̱viṣā̱ vardha̍nena
||4.3.13||sūrya̍sya̱ manu̍ṣo
maruta̱ḥ pāva̍ka̱ maho̍bhī rathe̱ śubha̱ṃ kena̱ ṣaṭca̍tvārigͫśacca
||4.3.13||caturthakāṇḍe caturthaḥ praśnaḥ 4
1 ra̱śmira̍si̱ kṣayā̍ya tvā̱ kṣaya̍ṃ jinva̱ preti̍rasi̱ dharmā̍ya tvā̱ dharma̍ṃ
ji̱nvānvi̍tirasi di̱ve tvā̱ diva̍ṃ jinva sa̱ṃdhira̍sya̱ntari̍kṣāya tvā̱ntari̍kṣaṃ
jinva prati̱dhira̍si pṛthi̱vyai tvā̍ pṛthi̱vīṃ ji̍nva viṣṭa̱ṃbho̍'si̱
vṛṣṭyai̎ tvā̱ vṛṣṭi̍ṃ jinva pra̱vāsyahne̱ tvāha̍rjinvānu̱vāsi̱ rātri̍yai tvā̱
rātri̍ṃ jinvo̱śiga̍si̱
2 vasu̍bhyastvā̱ vasū̎ñjinva prake̱to̍'si ru̱drebhya̍stvā ru̱drāñji̍nva
sudī̱tira̍syādi̱tyebhya̍stvādi̱tyāṃji̱nvaujo̍'si pi̱tṛbhya̍stvā pi̱tṝñji̍nva̱
tantu̍rasi pra̱jābhya̍stvā pra̱jā ji̍nva pṛtanā̱ṣāḍa̍si pa̱śubhya̍stvā
pa̱śūñji̍nva re̱vada̱syoṣa̍dhībhya̱stvauṣa̍dhīrjinvābhi̱jida̍si
yu̱ktagrā̱vendrā̍ya̱ tvendra̍ṃ ji̱nvādhi̍patirasi prā̱ṇāya̍
3 tvā prā̱ṇaṃ ji̍nva ya̱ntāsya̍pā̱nāya̍ tvāpā̱naṃ ji̍nva sa̱g̱ͫ sarpo̍'si̱
cakṣu̍ṣe tvā̱ cakṣu̍rjinva vayo̱dhā a̍si̱ śrotrā̍ya tvā̱ śrotra̍ṃ jinva
tri̱vṛda̍si pra̱vṛda̍si sa̱ṃvṛda̍si vi̱vṛda̍si sagͫ ro̱ho̍'si nīro̱ho̍'si
praro̱ho̎'syanuro̱ho̍'si vasu̱ko̍'si̱ veṣa̍śrirasi̱ vasya̍ṣṭirasi
||4.4.1||u̱śiga̍si prā̱ṇāya̱ tri ca̍tvārigͫśacca
||4.4.1||4 rājñya̍si̱ prācī̱ digvasa̍vaste de̱vā adhi̍patayo̱'gnirhe̍tī̱nāṃ pra̍tidha̱rtā
tri̱vṛttvā̱ stoma̍ḥ pṛthi̱vyāg śra̍ya̱tvājya̍mu̱kthamavya̍thayathstabhnātu
rathaṃta̱ragͫ sāma̱ prati̍ṣṭhityai vi̱rāḍa̍si dakṣi̱ṇā digru̱drāste̍ de̱vā
adhi̍pataya̱ indro̍ hetī̱nāṃ pra̍tidha̱rtā pa̍ñcada̱śastvā̱ stoma̍ḥ pṛthi̱vyāg
śra̍yatu̱ prau̍gamu̱kthamavya̍thayathstabhnātu bṛ̱hathsāma̱ prati̍ṣṭhityai
sa̱mrāḍa̍si pra̱tīcī̱ di
5 gā̍di̱tyāste̍ de̱vā adhi̍pataya̱ḥ somo̍ hetī̱nāṃ pra̍tidha̱rtā sa̍ptada̱śastvā̱
stoma̍ḥ pṛthi̱vyāg śra̍yatu marutva̱tīya̍mu̱kthamavya̍thayathstabhnātu vairū̱pagͫ
sāma̱ prati̍ṣṭhityai sva̱rāḍa̱syudī̍cī̱ digviśve̍ te de̱vā adhi̍patayo̱ varu̍ṇo
hetī̱nāṃ pra̍tidha̱rtaika̍vi̱g̱ͫśastvā̱ stoma̍ḥ pṛthi̱vyāg śra̍yatu̱
niṣke̍valyamu̱kthamavya̍thayathstabhnātu vairā̱jagͫ sāma̱ prati̍ṣṭhityā̱
adhi̍patnyasi bṛha̱tī diṅma̱ruta̍ste de̱vā adhi̍patayo̱
6 bṛha̱spati̍rhetī̱nāṃ pra̍tidha̱rtā tri̍ṇavatrayastri̱g̱ͫśau tvā̱ stomau̍
pṛthi̱vyāg śra̍yatāṃ vaiśvadevāgnimāru̱te u̱kthe avya̍thayantī stabhnītāgͫ
śākvararaiva̱te sāma̍nī̱ prati̍ṣṭhityā a̱ntari̍kṣā̱yarṣa̍yastvā prathama̱jā
de̱veṣu̍ di̱vo mātra̍yā vari̱ṇā pra̍thantu vidha̱rtā cā̱yamadhi̍patiśca̱ te tvā̱
sarve̍ saṃvidā̱nā nāka̍sya pṛ̱ṣṭhe su̍va̱rge lo̱ke yaja̍mānaṃ ca sādayantu
||4.4.2||pra̱tīcī̱ diṅma̱ruta̍ste de̱vā adhi̍patayaścatvāri̱g̱ͫśacca̍
||4.4.2||7 a̱yaṃ pu̱ro hari̍keśa̱ḥ sūrya̍raśmi̱stasya̍ rathagṛ̱thsaśca̱ rathau̍jāśca
senānigrāma̱ṇyau̍ puñjikastha̱lā ca̍ kṛtastha̱lā cā̎psa̱rasau̍ yātu̱dhānā̍
he̱tī rakṣāgͫ̍si̱ prahe̍tira̱yaṃ da̍kṣi̱ṇā vi̱śvaka̍rmā̱ tasya̍
rathasva̱naśca̱ rathe̍citraśca senānigrāma̱ṇyau̍ mena̱kā ca̍ sahaja̱nyā
cā̎psa̱rasau̍ da̱ṅkṣṇava̍ḥ pa̱śavo̍ he̱tiḥ pauru̍ṣeyo va̱dhaḥ prahe̍tira̱yaṃ
pa̱ścādvi̱śvavya̍cā̱stasya̱ ratha̍ prota̱ścāsa̍marathaśca senāni grāma̱ṇyau̎
pra̱mloca̍ntī cā
8 'nu̱mloca̍ntī cāpsa̱rasau̍ sa̱rpā he̱tirvyā̱ghrāḥ prahe̍tira̱yamu̍tta̱rāthsa̱ṃ
yadva̍su̱stasya̍ sena̱jicca̍ su̱ṣeṇa̍śca senānigrāma̱ṇyau̍ vi̱śvācī̍ ca
ghṛ̱tācī̍ cāpsa̱rasā̱vāpo̍ he̱tirvāta̱ḥ prahe̍tira̱yamu̱parya̱rvāgva̍su̱stasya̱
tārkṣya̱ścāri̍ṣṭanemiśca senānigrāma̱ṇyā̍vu̱rvaśī̍ ca
pū̱rvaci̍ttiścāpsa̱rasau̍ vi̱dyuddhe̱tira̍va̱sphūrja̱npra he̍ti̱stebhyo̱
nama̱ste no̍ mṛḍayantu̱ te yaṃ
9 dvi̱ṣmo yaśca̍ no̱ dveṣṭi̱ taṃ vo̱ jaṃbhe̍ dadhāmyā̱yostvā̱ sada̍ne
sādayā̱myava̍taśchā̱yāyā̱ṃ nama̍ḥ samu̱drāya̱ nama̍ḥ samu̱drasya̱ cakṣa̍se
parame̱ṣṭhī tvā̍ sādayatu di̱vaḥ pṛ̱ṣṭhe vyaca̍svatī̱ṃ pratha̍svatīṃ vi̱bhūma̍tīṃ
pra̱bhūma̍tīṃ pari̱bhūma̍tī̱ṃ diva̍ṃ yaccha̱ diva̍ṃ dṛgͫha̱ diva̱ṃ mā
higͫ̍sī̱rviśva̍smai prā̱ṇāyā̍pā̱nāya̍ vyā̱nāyo̍dā̱nāya̍ prati̱ṣṭhāyai̍
ca̱ritrā̍ya̱ sūrya̍stvā̱bhi pā̍tu ma̱hyā sva̱styā cha̱rdiṣā̱ śaṃ ta̍mena̱
tayā̍ de̱vata̍yāṅgira̱svaddhru̱vā sī̍da | protha̱daśvo̱ na yava̍se avi̱ṣyan,
ya̱dā ma̱haḥ sa̱ṃ vara̍ṇā̱dvyasthā̎t | āda̍sya̱ vāto̱ anu̍ vāti śo̱ciradha̍
sma te̱ vraja̍naṃ kṛ̱ṣṇama̍sti
||4.4.3||pra̱mloca̍ntī ca̱ yagg sva̱styā'ṣṭā
vigͫ̍śatiśca
||4.4.3||10 a̱gnirmū̱rdhā di̱vaḥ ka̱kutpati̍ḥ pṛthi̱vyā a̱yam | a̱pāgͫ retāgͫ̍si jinvati
|| tvāma̍gne̱ puṣka̍rā̱dadhyatha̍rvā̱ nira̍manthata | mū̱rdhno viśva̍sya vā̱ghata̍ḥ
|| a̱yama̱gniḥ sa̍ha̱sriṇo̱ vāja̍sya śa̱tina̱spati̍ḥ | mū̱rdhā ka̱vī ra̍yī̱ṇām
|| bhuvo̍ ya̱jñasya̱ raja̍saśca ne̱tā yatrā̍ ni̱yudbhi̱ḥ saca̍se śi̱vābhi̍ḥ
| di̱vi mū̱rdhāna̍ṃ dadhiṣe suva̱ṟṣāṃ ji̱hvāma̍gne cakṛṣe havya̱vāha̎m ||
abo̎dhya̱gniḥ sa̱midhā̱ janā̍nā̱ṃ
11 prati̍ dhe̱numi̍vāya̱tīmu̱ṣāsa̎m | ya̱hvā i̍va̱ pra va̱yāmu̱jjihā̍nā̱ḥ
pra bhā̱nava̍ḥ sisrate̱ nāka̱maccha̍ || avo̍cāma ka̱vaye̱ medhyā̍ya̱ vaco̍
va̱ndāru̍ vṛṣa̱bhāya̱ vṛṣṇe̎ | gavi̍ṣṭhiro̱ nama̍sā̱ stoma̍ma̱gnau di̱vīva̍
ru̱kmamu̱rvyañca̍maśret || jana̍sya go̱pā a̍janiṣṭa̱ jāgṛ̍vira̱gniḥ su̱dakṣa̍ḥ
suvi̱tāya̱ navya̍se | ghṛ̱tapra̍tīko bṛha̱tā di̍vi̱ spṛśā̎ dyu̱madvi bhā̍ti
bhara̱tebhya̱ḥ śuci̍ḥ || tvāma̍gne̱ aṃgi̍raso̱
12 guhā̍ hi̱tamanva̍vindañchiśriyā̱ṇaṃ vane̍vane | sa jā̍yase ma̱thyamā̍na̱ḥ
saho̍ ma̱hattvāmā̍hu̱ḥ saha̍saspu̱trama̍ṅgiraḥ || ya̱jñasya̍ ke̱tuṃ pra̍tha̱maṃ
pu̱rohi̍tama̱gniṃ nara̍striṣadha̱sthe sami̍ndhate | indre̍ṇa de̱vaiḥ sa̱ratha̱g̱ͫ
sa ba̱ṟhiṣi̱ sīda̱nni hotā̍ ya̱jathā̍ya su̱kratu̍ḥ || tvāṃ ci̍traśravastama̱
hava̍nte vi̱kṣu ja̱ntava̍ḥ | śo̱ciṣke̍śaṃ purupri̱yāgne̍ ha̱vyāya̱ voḍha̍ve ||
sakhā̍ya̱ḥ saṃ va̍ḥ sa̱myañca̱miṣa̱gg̱
13 stoma̍ṃ cā̱gnaye̎ | varṣi̍ṣṭhāya kṣitī̱nāmū̱rjo naptre̱ saha̍sva te ||
sagͫ sa̱midyu̍vase vṛṣa̱nnagne̱ viśvā̎nya̱rya ā | i̱ḍaspa̱de sami̍dhyase̱
sa no̱ vasū̱nyā bha̍ra || e̱nā vo̍ a̱gniṃ nama̍so̱rjo napā̍ta̱mā hu̍ve | pri̱yaṃ
ceti̍ṣṭhamara̱ti2gͫ sva̍dhva̱raṃ viśva̍sya dū̱tama̱mṛta̎m || sa yo̍jate
aru̱ṣo vi̱śvabho̍jasā̱ sa du̍drava̱thsvā̍hutaḥ | su̱brahmā̍ ya̱jñaḥ su̱śamī̱
14 vasū̍nāṃ de̱vagͫ rādho̱ janā̍nām || uda̍sya śo̱cira̍sthādā̱juhvā̍nasya
mī̱ḍhuṣa̍ḥ | uddhū̱māso̍ aru̱ṣāso̍ divi̱spṛśa̱ḥ sama̱gnimi̍ndhate̱ nara̍ḥ
|| agne̱ vāja̍sya̱ goma̍ta̱ īśā̍naḥ sahaso yaho | a̱sme dhe̍hi jātavedo̱ mahi̱
śrava̍ḥ || sa i̍dhā̱no vasu̍ṣka̱vira̱gnirī̱ḍenyo̍ gi̱rā | re̱vada̱smabhya̍ṃ
purvaṇīka dīdihi || kṣa̱po rā̍jannu̱ta tmanāgne̱ vasto̍ru̱toṣasa̍ḥ | sa ti̍gmajaṃbha
15 ra̱kṣaso̍ daha̱ prati̍ || ā te̍ agna idhīmahi dyu̱manta̍ṃ devā̱jara̎m | yaddha̱
syā te̱ panī̍yasī sa̱middī̱daya̍ti̱ dyavīṣagg̍ sto̱tṛbhya̱ ā bha̍ra || ā te̍
agna ṛ̱cā ha̱viḥ śu̱krasya̍ jyotiṣaspate | suśca̍ndra̱ dasma̱ viśpa̍te̱
havya̍vā̱ṭtubhyagͫ̍ hūyata̱ iṣagg̍ sto̱tṛbhya̱ ā bha̍ra || u̱ bhe su̍ścandra
sa̱rpiṣo̱ darvī̎ śrīṇīṣa ā̱sani̍ | u̱tona̱ utpu̍pūryā
16 u̱ktheṣu̍ śavasaspata̱ iṣagg̍ sto̱tṛbhya̱ ā bha̍ra || agne̱ tama̱dyāśva̱ṃ
na stomai̱ḥ kratu̱ṃ na bha̱dragͫ hṛ̍di̱spṛśa̎m | ṛ̱dhyāmā̍ ta̱ ohai̎ḥ ||
adhā̱ hya̍gne̱ krato̎rbha̱drasya̱ dakṣa̍sya sā̱dhoḥ | ra̱thīrṛ̱tasya̍ bṛha̱to
ba̱bhūtha̍ || ā̱bhi ṣṭe̍ a̱dya gī̱rbhirgṛ̱ṇanto'gne̱ dāśe̍ma | pra te̍ di̱vo
na sta̍nayanti̱ śuṣmā̎ḥ || e̱bhirno̍ a̱rkairbhavā̍ no a̱rvāṅ
17 suva̱rna jyoti̍ḥ | agne̱ viśve̍bhiḥ su̱manā̱ anī̍kaiḥ || a̱gnigͫ hotā̍raṃ manye̱
dāsva̍nta̱ṃ vaso̎ḥ sū̱nugͫ saha̍so jā̱tave̍dasam | vipra̱ṃ na jā̱tave̍dasam ||
ya ū̱rdhvayā̎ svadhva̱ro de̱vo de̱vācyā̍ kṛ̱pā | ghṛ̱tasya̱ vibhrā̎ṣṭi̱manu̍
śu̱kraśo̍ciṣa ā̱juhvā̍nasya sa̱rpiṣa̍ḥ || agne̱ tvamno̱ anta̍maḥ | u̱ta trā̱tā
śi̱vo bha̍va varū̱thya̍ḥ || taṃ tvā̍ śociṣṭha dīdivaḥ | su̱mnāya̍ nū̱namī̍mahe̱
sakhi̍bhyaḥ || vasu̍ra̱gnirvasu̍śravāḥ | acchā̍ nakṣi dyu̱matta̍mo ra̱yiṃ dā̎ḥ
||4.4.4||janā̍nā̱maṃgi̍rasa̱ iṣagͫ̍ su̱śamī̍ tigmajaṃbha pupūryā a̱rvāṅ
vasu̍śravā̱ḥ paṃca̍ ca
||4.4.4||18 i̱ndrā̱gnibhyā̎ṃ tvā sa̱yujā̍ yu̱jā yu̍najmyāghā̱rābhyā̱ṃ
teja̍sā̱ varca̍so̱kthebhi̱ḥ stome̍bhi̱śchando̍bhī ra̱yyai poṣā̍ya
sajā̱tānā̎ṃ madhyama̱stheyā̍ya̱ mayā̎ tvā sa̱yujā̍ yu̱jā yu̍najmya̱ṃbā
du̱lāni̍ta̱tnira̱bhraya̍ntī me̱ghaya̍ntī va̱ṟṣaya̍ntī cupu̱ṇīkā̱ nāmā̍si
pra̱jāpa̍tinā tvā̱ viśvā̍bhirdhī̱bhirupa̍ dadhāmi pṛthi̱vyu̍dapu̱ramanne̍na
vi̱ṣṭā ma̍nu̱ṣyā̎ste go̱ptāro̱'gnirviya̍tto'syā̱ṃ tāma̱haṃ pra pa̍dye̱ sā
19 me̱ śarma̍ ca̱ varma̍ cā̱stvadhi̍dyaura̱ntari̍kṣa̱ṃ brahma̍ṇā vi̱ṣṭā
ma̱ruta̍ste go̱ptāro̍ vā̱yurviya̍tto'syā̱ṃ tāma̱haṃ pra pa̍dye̱ sā me̱ śarma̍
ca̱ varma̍ cāstu̱ dyaurapa̍rājitā̱mṛte̍na vi̱ṣṭādi̱tyāste̍ go̱ptāra̱ḥ sūṟyo̱
viya̍tto'syā̱ṃ tāma̱haṃ pra pa̍dye̱ sā me̱ śarma̍ ca̱ varma̍ cāstu
||4.4.5||sāṣṭā ca̍tvārigͫśacca
||4.4.5||20 bṛha̱spati̍stvā sādayatu pṛthi̱vyāḥ pṛ̱ṣṭhe jyoti̍ṣmatī̱ṃ viśva̍smai
prā̱ṇāyā̍pā̱nāya̱ viśva̱ṃ jyoti̍ryacchā̱gniste'dhi̍patirvi̱śvaka̍rmā tvā
sādayatva̱ntari̍kṣasya pṛ̱ṣṭhe jyoti̍ṣmatī̱ṃ viśva̍smai prā̱ṇāyā̍pā̱nāya̱
viśva̱ṃ jyoti̍ryaccha vā̱yuste'dhi̍patiḥ pra̱jāpa̍tistvā sādayatu di̱vaḥ pṛ̱ṣṭhe
jyoti̍ṣmatī̱ṃ viśva̍smai prā̱ṇāyā̍pā̱nāya̱ viśva̱ṃ jyoti̍ryaccha parame̱ṣṭhī
te'dhi̍patiḥ purovāta̱ sani̍rasyabhra̱sani̍rasi vidyu̱thsani̍
21 rasi stanayitnu̱sani̍rasi vṛṣṭi̱sani̍rasya̱gneryānya̍si de̱vānā̍magne̱yānya̍si
vā̱yoryānya̍si de̱vānā̎ṃ vāyo̱yānya̍sya̱ntari̍kṣasya̱ yānya̍si
de̱vānā̍mantarikṣa̱yānya̍sya̱ntari̍kṣamasya̱ntari̍kṣāya tvā sali̱lāya̍ tvā̱
sarṇī̍kāya tvā̱ satī̍kāya tvā̱ ketā̍ya tvā̱ prace̍tase tvā̱ viva̍svate tvā di̱vastvā̱
jyoti̍ṣa ādi̱tyebhya̍stva̱rce tvā̍ ru̱ce tvā̎ dyu̱te tvā̍ bhā̱se tvā̱ jyoti̍ṣe
tvā yaśo̱dāṃ tvā̱ yaśa̍si tejo̱dāṃ tvā̱ teja̍si payo̱dāṃ tvā̱ paya̍si varco̱dāṃ
tvā̱ varca̍si draviṇo̱dāṃ tvā̱ dravi̍ṇe sādayāmi̱ tenarṣi̍ṇā̱ tena̱ brahma̍ṇā̱
tayā̍ de̱vata̍yāṅgira̱svad dhru̱vā sī̍da
||4.4.6||vi̱dyuthsani̍rdyu̱te tvaikā̱nna
tri̱g̱ͫśacca̍
||4.4.6||22 bhū̱ya̱skṛda̍si variva̱skṛda̍si̱
prācya̍syū̱rdhvāsya̍ntarikṣa̱sada̍sya̱ntari̍kṣe sīdāpsu̱ṣada̍si śyena̱sada̍si
gṛdhra̱sada̍si suparṇa̱sada̍si nāka̱sada̍si pṛthi̱vyāstvā̱ dravi̍ṇe
sādayāmya̱ntari̍kṣasya tvā̱ dravi̍ṇe sādayāmi di̱vastvā̱ dravi̍ṇe sādayāmi di̱śāṃ
tvā̱ dravi̍ṇe sādayāmi draviṇo̱dāṃ tvā̱ dravi̍ṇe sādayāmi prā̱ṇaṃ me̍ pāhyapā̱naṃ me̍
pāhi vyā̱naṃ me̍
23 pā̱hyāyu̍rme pāhi vi̱śvāyu̍rme pāhi sa̱rvāyu̍rme pā̱hyagne̱ yatte̱ para̱g̱ͫ
hṛnnāma̱ tāvehi̱ sagͫ ra̍bhāvahai̱ pāñca̍janye̱ṣvapye̎dhyagne̱ yāvā̱ ayā̍vā̱
evā̱ ūmā̱ḥ sabda̱ḥ saga̍raḥ su̱meka̍ḥ
||4.4.7||vyā̱naṃ me̱ dvātrigͫ̍śacca
||4.4.7||24 a̱gninā̍ viśvā̱ṣāṭ sūrye̍ṇa sva̱rāṭkratvā̱ śacī̱pati̍rṛṣa̱bheṇa̱ tvaṣṭā̍
ya̱jñena̍ ma̱ghavā̱ndakṣi̍ṇayā suva̱rgo ma̱nyunā̍ vṛtra̱hā sauhā̎rdyena tanū̱dhā
anne̍na̱ gaya̍ḥ pṛthi̱vyāsa̍nodṛ̱gbhira̍nnā̱do va̍ṣaṭkā̱reṇa̱rddhaḥ sāmnā̍
tanū̱pā vi̱rājā̱ jyoti̍ṣmā̱nbrahma̍ṇā soma̱pā gobhi̍rya̱jñaṃ dā̍dhāra kṣa̱treṇa̍
manu̱ṣyā̍naśve̍na ca̱ rathe̍na ca va̱jrya̍tubhi̍ḥ pra̱bhuḥ sa̍ṃvathsa̱reṇa̍
pari̱bhūstapa̱sānā̍dhṛṣṭa̱ḥ sūrya̱ḥ santa̱nūbhi̍ḥ
||4.4.8||a̱gninaikā̱nna
pa̍ṃcā̱śat
||4.4.8||25 pra̱jāpa̍ti̱rmana̱sāndho'cche̍to dhā̱tā dī̱kṣāyāgͫ̍ savi̱tā bhṛ̱tyāṃ
pū̱ṣā so̍ma̱kraya̍ṇyā̱ṃ varu̍ṇa̱ upa̍na̱ddho'su̍raḥ krī̱yamā̍ṇo mi̱traḥ
krī̱taḥ śi̍pivi̱ṣṭa āsā̍dito na̱raṃ dhi̍ṣaḥ pro̱hyamā̱ṇo'dhi̍pati̱rāga̍taḥ
pra̱jāpa̍tiḥ praṇī̱yamā̍no̱'gnirāgnī̎dhre̱ bṛha̱spati̱rāgnī̎dhrātpraṇī̱yamā̍na̱
indro̍ havi̱rdhāne'di̍ti̱rāsā̍dito̱ viṣṇu̍rupāvahri̱yamā̱ṇo'tha̱rvopo̎tto
ya̱mo̍'bhiṣu̍to'pūta̱pā ā̍dhū̱yamā̍no vā̱yuḥ pū̱yamā̍no mi̱traḥ,
kṣī̍ra̱śrīrma̱nthī sa̍ktu̱śrīrvai̎śvade̱va unnī̍to ru̱dra āhu̍to vā̱yurāvṛ̍tto
nṛ̱cakṣā̱ḥ prati̍khyāto bha̱kṣa āga̍taḥ pitṛ̱ṇāṃ nā̍rāśa̱g̱ͫso'su̱rātta̱ḥ
sindhu̍ravabhṛ̱thama̍vapra̱yanthsa̍mu̱dro'va̍gataḥ sali̱laḥ praplu̍ta̱ḥ
suva̍ru̱dṛca̍ṃ ga̱taḥ
||4.4.9||ru̱dra eka̍vigͫśatiśca
||4.4.9||26 kṛtti̍kā̱ nakṣa̍trama̱gnirde̱vatā̱gne ruca̍ḥ stha pra̱jāpa̍terdhā̱tuḥ
soma̍sya̱rce tvā̍ ru̱ce tvā̎ dyu̱te tvā̍ bhā̱se tvā̱ jyoti̍ṣe tvā rohi̱ṇī
nakṣa̍traṃ pra̱jāpa̍tirde̱vatā̍ mṛgaśī̱rṣaṃ nakṣa̍tra̱g̱ͫ somo̍ de̱vatā̱rdrā
nakṣa̍tragͫ ru̱dro de̱vatā̱ puna̍rvasū̱ nakṣa̍tra̱madi̍tirde̱vatā̍ ti̱ṣyo̍
nakṣa̍tra̱ṃ bṛha̱spati̍rde̱vatā̎śre̱ṣā nakṣa̍tragͫ sa̱rpā de̱vatā̍ ma̱ghā
nakṣa̍traṃ pi̱taro̍ de̱vatā̱ phalgu̍nī̱ nakṣa̍tra
27 marya̱mā de̱vatā̱ phalgu̍nī̱ nakṣa̍tra̱ṃ bhago̍ de̱vatā̱ hasto̱ nakṣa̍tragͫ
savi̱tā de̱vatā̍ ci̱trā nakṣa̍tra̱mindro̍ de̱vatā̎ svā̱tī nakṣa̍traṃ
vā̱yurde̱vatā̱ viśā̍khe̱ nakṣa̍tramindrā̱gnī de̱vatā̍nūrā̱dhā nakṣa̍traṃ mi̱tro
de̱vatā̍ rohi̱ṇī nakṣa̍tra̱mindro̍ de̱vatā̍ vi̱cṛtau̱ nakṣa̍traṃ pi̱taro̍
de̱vatā̍ṣā̱ḍhā nakṣa̍tra̱māpo̍ de̱vatā̍ṣā̱ḍhā nakṣa̍tra̱ṃ viśve̍ de̱vā
de̱vatā̎ śro̱ṇā nakṣa̍tra̱ṃ viṣṇu̍rde̱vatā̱ śravi̍ṣṭhā̱ nakṣa̍tra̱ṃ vasa̍vo
28 de̱vatā̍ śa̱tabhi̍ṣa̱ṅna̍kṣatra̱mindro̍ de̱vatā̎ proṣṭhapa̱dā nakṣa̍trama̱ja
eka̍pādde̱vatā̎ proṣṭhapa̱dā nakṣa̍tra̱mahi̍rbu̱dhniyo̍ de̱vatā̍ re̱vatī̱
nakṣa̍traṃ pū̱ṣā de̱vatā̎śva̱yujau̱ nakṣa̍trama̱śvinau̍ de̱vatā̍pa̱
bhara̍ṇī̱rnakṣa̍traṃ ya̱mo de̱vatā̍ pū̱rṇā pa̱ścādyatte̍ de̱vā ada̍dhuḥ
||4.4.10||phalgu̍nī̱ nakṣa̍tra̱ṃ vasa̍va̱straya̍strigͫśacca
||4.4.10||29 madhu̍śca̱ mādha̍vaśca̱ vāsa̍ntikāvṛ̱tū śu̱kraśca̱ śuci̍śca̱
graiṣmā̍vṛ̱tū nabha̍śca nabha̱sya̍śca̱ vārṣi̍kāvṛ̱tū i̱ṣaśco̱rjaśca̍
śāra̱dāvṛ̱tū saha̍śca saha̱sya̍śca̱ haima̍ntikāvṛ̱tū tapa̍śca tapa̱sya̍śca
śaiśi̱rāvṛ̱tū a̱gnera̍ntaḥ śle̱ṣo̍'si̱ kalpe̍tā̱ṃ dyāvā̍pṛthi̱vī
kalpa̍ntā̱māpa̱ oṣa̍dhī̱ḥ kalpa̍ntāma̱gnaya̱ḥ pṛtha̱ṅmama̱ jyaiṣṭhyā̍ya̱
savra̍tā̱
30 ye̎'gnaya̱ḥ sama̍naso'nta̱rā dyāvā̍pṛthi̱vī śai̍śi̱rāvṛ̱tū a̱bhi
kalpa̍mānā̱ indra̍miva de̱vā a̱bhi saṃ vi̍śantu sa̱ṃ yacca̱ prace̍tāścā̱gneḥ
soma̍sya̱ sūrya̍syo̱grā ca̍ bhī̱mā ca̍ pitṛ̱ṇāṃ ya̱masyendra̍sya dhru̱vā ca̍
pṛthi̱vī ca̍ de̱vasya̍ savi̱turma̱rutā̱ṃ varu̍ṇasya dha̱rtrī ca̱ dhari̍trī ca
mi̱trāvaru̍ṇayormi̱trasya̍ dhā̱tuḥ prācī̍ ca pra̱tīcī̍ ca̱ vasū̍nāgͫ ru̱drāṇā̍
31 mādi̱tyānā̱ṃ te te'dhi̍pataya̱stebhyo̱ nama̱ste no̍ mṛḍayantu̱ te yaṃ dvi̱ṣmo
yaśca̍ no̱ dveṣṭi̱ taṃ vo̱ jaṃbhe̍ dadhāmi sa̱hasra̍sya pra̱mā a̍si sa̱hasra̍sya
prati̱mā a̍si sa̱hasra̍sya vi̱mā a̍si sa̱hasra̍syo̱nmā a̍si sāha̱sro̍'si
sa̱hasrā̍ya tve̱mā me̍ agna̱ iṣṭa̍kā dhe̱nava̍ḥ sa̱ntvekā̍ ca śa̱taṃ ca̍
sa̱hasra̍ṃ cā̱yuta̍ṃ ca
32 ni̱yuta̍ṃ ca pra̱yuta̱ṃ cārbu̍daṃ ca̱ nya̍rbudaṃ ca samu̱draśca̱ madhya̱ṃ
cānta̍śca parā̱rdhaśce̱mā me̍ agna̱ iṣṭa̍kā dhe̱nava̍ḥ santu ṣa̱ṣṭhiḥ
sa̱hasra̍ma̱yuta̱makṣī̍yamāṇā ṛta̱sthāḥ stha̍rtā̱vṛdho̍ ghṛta̱ścuto̍
madhu̱ścuta̱ ūrja̍svatīḥ svadhā̱vinī̱stā me̍ agna̱ iṣṭa̍kā dhe̱nava̍ḥ santu
vi̱rājo̱ nāma̍ kāma̱dughā̍ a̱mutrā̱muṣmi̍3gͫ llo̱ke
||4.4.11||savra̍tā
ru̱drāṇā̍ma̱yuta̍ṃ ca̱ paṃca̍ catvārigͫśacca
||4.4.11||33 sa̱middi̱śāmā̱śayā̍ naḥ suva̱rvinmadho̱rato̱ mādha̍vaḥ pātva̱smān |
a̱gnirde̱vo du̱ṣṭarī̍tu̱radā̎bhya i̱daṃ kṣa̱tragͫ ra̍kṣatu̱ pātva̱smān
|| ra̱tha̱ṃta̱ragͫ sāma̍bhiḥ pātva̱smāngā̍ya̱trī chaṃda̍sāṃ vi̱śvarū̍pā |
tri̱vṛnno̍ vi̱ṣṭhayā̱ stomo̱ ahnāgͫ̍samu̱dro vāta̍ i̱damoja̍ḥ pipartu ||
u̱grā di̱śāma̱bhibhū̍tirvayo̱dhāḥ śuci̍ḥ śu̱kre aha̍nyoja̱sīnā̎ | indrādhi̍patiḥ
pipṛtā̱dato̍ no̱ mahi̍
34 kṣa̱traṃ vi̱śvato̍ dhāraye̱dam || bṛ̱hathsāma̍ kṣatra̱bhṛdvṛ̱ddhavṛ̍ṣṇiyaṃ
tri̱ṣṭubhauja̍ḥ śubhi̱tamu̱gravī̍ram | indra̱ stome̍na pañcada̱śena̱
madhya̍mi̱daṃ vāte̍na̱ saga̍reṇa rakṣa || prācī̍ di̱śāgͫ sa̱haya̍śā̱
yaśa̍svatī̱ viśve̍ devāḥ prā̱vṛṣāhnā̱g̱ͫ suva̍rvatī | i̱daṃ kṣa̱traṃ
du̱ṣṭara̍ma̱stvojo'nā̍dhṛṣṭagͫ saha̱sriya̱g̱ͫ saha̍svat || vai̱rū̱pe
sāma̍nni̱ha taccha̍kema̱ jaga̍tyainaṃ vi̱kṣvā ve̍śayāmaḥ | viśve̍ devāḥ
saptada̱śena̱
35 varca̍ i̱daṃ kṣa̱tragͫ sa̍li̱lavā̍tamu̱gram || dha̱rtrī di̱śāṃ
kṣa̱trami̱daṃ dā̍dhāropa̱sthāśā̍nāṃ mi̱trava̍da̱stvoja̍ḥ | mitrā̍varuṇā
śa̱radāhnā̎ṃ cikitnū a̱smai rā̱ṣṭrāya̱ mahi̱ śarma̍ yacchatam || vai̱rā̱je
sāma̱nnadhi̍ me manī̱ṣānu̱ṣṭubhā̱ saṃ bhṛ̍taṃ vī̱ryagͫ̍ saha̍ḥ | i̱daṃ kṣa̱traṃ
mi̱trava̍dā̱rdradā̍nu̱ mitrā̍varuṇā̱ rakṣa̍ta̱mādhi̍patyaiḥ || sa̱mrāḍdi̱śāgͫ
sa̱hasā̎mnī̱ saha̍svatyṛ̱turhe̍ma̱nto vi̱ṣṭhayā̍ naḥ pipartu | a̱va̱syuvā̍tā
36 bṛha̱tīrnu śakva̍rīri̱maṃ ya̱jñama̍vantu no ghṛ̱tācī̎ḥ || suva̍rvatī
su̱dughā̍na̱ḥ paya̍svatī di̱śāṃ de̱vya̍vatu no ghṛ̱tācī̎ | tvaṃ go̱pāḥ pu̍ra
e̱tota pa̱ścādbṛha̍spate̱ yāmyā̎ṃ yuṅgdhi̱ vāca̎m || ū̱rdhvā di̱śāgͫ
ranti̱rāśauṣa̍dhīnāgͫ saṃvathsa̱reṇa̍ savi̱tā no̱ ahnā̎m | re̱vathsāmāti̍cchandā
u̱ chandojā̍taśatruḥ syo̱nā no̍ astu || stoma̍trayastrigͫśe̱ bhuva̍nasya patni̱
viva̍svadvāte a̱bhi no̍
37 gṛṇāhi | ghṛ̱tava̍tī savita̱rādhi̍patyai̱ḥ paya̍svatī̱ ranti̱rāśā̍ no
astu || dhru̱vā di̱śāṃ viṣṇu̍pa̱tnyagho̍rā̱syeśā̍nā̱ saha̍so̱ yā ma̱notā̎ |
bṛha̱spati̍rmāta̱riśvo̱ta vā̱yuḥ sa̍ṃ dhuvā̱nā vātā̍ a̱bhi no̍ gṛṇantu ||
vi̱ṣṭa̱ṃbho di̱vo dha̱ruṇa̍ḥ pṛthi̱vyā a̱syeśā̍nā̱ jaga̍to̱ viṣṇu̍patnī
| vi̱śvavya̍cā i̱ṣaya̍ntī̱ subhū̍tiḥ śi̱vā no̍ a̱stvadi̍tiru̱pasthe̎ ||
vai̱śvā̱na̱ro na̍ ū̱tyā pṛ̱ṣṭo di̱vyanu̍no̱'dyānu̍ mati̱ranvida̍numate̱
tvaṃ kayā̍ naści̱tra ā bhu̍va̱tko a̱dya yu̍ṅkte
||4.4.12||mahi̍
saptada̱śenā̍'va̱syuvā̍tā a̱bhi nonu̍ na̱ścatu̍rdaśa ca
||4.4.12||caturthakāṇḍe pañcamaḥ praśnaḥ 5
1 nama̍ste rudra ma̱nyava̍ u̱tota̱ iṣa̍ ve̱ nama̍ḥ | nama̍ste astu̱ dhanva̍ne
bā̱hubhyā̍mu̱ta te̱ nama̍ḥ || yāta̱ iṣu̍ḥ śi̱vata̍mā śi̱vaṃ ba̱bhūva̍
te̱ dhanu̍ḥ | śi̱vā śa̍ra̱vyā̍ yā tava̱ tayā̍ no rudra mṛḍaya || yā te̍ rudra
śi̱vā ta̱nūragho̱rāpā̍pakāśinī | tayā̍ nasta̱nuvā̱ śaṃta̍mayā̱ giri̍śantā̱bhi
cā̍kaśīhi || yāmiṣu̍ṃ giriśanta̱ haste̱
2 bibha̱ṟṣyasta̍ve | śi̱vāṃ gi̍ritra̱ tāṃ ku̍ru̱ mā higͫ̍sī̱ḥ puru̍ṣa̱ṃ
jaga̍t || śi̱vena̱ vaca̍sā tvā̱ giri̱śācchā̍ vadāmasi | yathā̍ na̱ḥ
sarva̱mijjaga̍daya̱kṣmagͫ su̱manā̱ asa̍t || adhya̍vocadadhiva̱ktā pra̍tha̱mo
daivyo̍ bhi̱ṣak | ahīg̍śca̱ sarvā̎ñja̱ṃbhaya̱nthsarvā̎śca yātudhā̱nya̍ḥ
|| a̱sau yastā̱mro a̍ru̱ṇa u̱ta ba̱bhruḥ su̍ma̱ṅgala̍ḥ | ye ce̱māgͫ ru̱drā
a̱bhito̍ di̱kṣu
3 śri̱tāḥ sa̍hasra̱śo'vai̍ṣā̱g̱ͫ heḍa̍ īmahe || a̱sau yo̍'va̱sarpa̍ti̱
nīla̍grīvo̱ vilo̍hitaḥ | u̱taina̍ṃ go̱pā a̍dṛśa̱nnadṛ̍śannudahā̱rya̍ḥ |
u̱taina̱ṃ viśvā̍ bhū̱tāni̱ sa dṛ̱ṣṭo mṛ̍ḍayāti naḥ || namo̍ astu̱ nīla̍grīvāya
sahasrā̱kṣāya̍ mī̱ḍuṣe̎ | atho̱ ye a̍sya̱ satvā̍no̱'haṃ tebhyo̍'kara̱ṃ
nama̍ḥ || pra mu̍ñca̱ dhanva̍na̱stvamu̱bhayo̱rārtni̍yo̱rjyām | yāśca̍ te̱
hasta̱ iṣa̍va̱ḥ
4 parā̱ tā bha̍gavo vapa || a̱va̱tatya̱ dhanu̱stvagͫ saha̍srākṣa̱
śate̍ṣudhe | ni̱śīrya̍ śa̱lyānā̱ṃ mukhā̍ śi̱vo na̍ḥ su̱manā̍ bhava ||
vijya̱ṃ dhanu̍ḥ kapa̱rdino̱ viśa̍lyo̱ bāṇa̍vāgͫ u̱ta | ane̍śanna̱syeṣa̍va
ā̱bhura̍sya niṣa̱ṅgathi̍ḥ || yā te̍ he̱tirmī̍ḍhuṣṭama̱ haste̍ ba̱bhūva̍
te̱ dhanu̍ḥ | tayā̱smān, vi̱śvata̱stvama̍ya̱kṣmayā̱ pari̍ bbhuja || nama̍ste
a̱stvāyu̍dhā̱yānā̍tatāya dhṛ̱ṣṇave̎ | u̱bhābhyā̍mu̱ta te̱ namo̍ bā̱hubhyā̱ṃ
tava̱ dhanva̍ne || pari̍ te̱ dhanva̍no he̱tira̱smānvṛ̍ṇaktu vi̱śvata̍ḥ | atho̱ ya
i̍ṣu̱dhistavā̱re a̱smanni dhe̍hi̱ tam
||4.5.1||haste̍ di̱kṣviṣa̍va u̱bhābhyā̱ṃ
dvā vigͫ̍śatiśca
||4.5.1||5 namo̱ hira̍ṇyabāhave senā̱nye̍ di̱śāṃ ca̱ pata̍ye̱ namo̱ namo̍ vṛ̱kṣebhyo̱
hari̍keśebhyaḥ paśū̱nāṃ pata̍ye̱ namo̱ nama̍ḥ sa̱spiñja̍rāya̱ tviṣī̍mate
pathī̱nāṃ pata̍ye̱ namo̱ namo̍ babhlu̱śāya̍ vivyā̱dhine'nnā̍nā̱ṃ pata̍ye̱ namo̱
namo̱ hari̍keśāyopavī̱tine̍ pu̱ṣṭānā̱ṃ pata̍ye̱ namo̱ namo̍ bha̱vasya̍ he̱tyai
jaga̍tā̱ṃ pata̍ye̱ namo̱ namo̍ ru̱drāyā̍tatā̱vine̱ kṣetrā̍ṇā̱ṃ pata̍ye̱ namo̱
nama̍ḥ sū̱tāyāha̍ntyāya̱ vanā̍nā̱ṃ pata̍ye̱ namo̱ namo̱
6 rohi̍tāya stha̱pata̍ye vṛ̱kṣāṇā̱ṃ pata̍ye̱ namo̱ namo̍ ma̱ntriṇe̍ vāṇi̱jāya̱
kakṣā̍ṇā̱ṃ pata̍ye̱ namo̱ namo̍ bhuva̱ntaye̍ vārivaskṛ̱tāyauṣa̍dhīnā̱ṃ
pata̍ye̱ namo̱ nama̍ u̱ccairgho̍ṣāyākra̱ndaya̍te pattī̱nāṃ pata̍ye̱ namo̱
nama̍ḥ kṛthsnavī̱tāya̱ dhāva̍te̱ satva̍nā̱ṃ pata̍ye̱ nama̍ḥ
||4.5.2||vanā̍nā̱ṃ
pata̍ye̱ namo̱ nama̱ ekā̱nna tri̱g̱ͫśacca̍
||4.5.2||7 nama̱ḥ saha̍mānāya nivyā̱dhina̍ āvyā̱dhinī̍nā̱ṃ pata̍ye̱ namo̱ nama̍ḥ kaku̱bhāya̍
niṣa̱ṅgiṇe̎ ste̱nānā̱ṃ pata̍ye̱ namo̱ namo̍ niṣa̱ṅgiṇa̍ iṣudhi̱mate̱
taska̍rāṇā̱ṃ pata̍ye̱ namo̱ namo̱ vañca̍te pari̱vañca̍te stāyū̱nāṃ pata̍ye̱
namo̱ namo̍ nice̱rave̍ parica̱rāyāra̍ṇyānā̱ṃ pata̍ye̱ namo̱ nama̍ḥ sṛkā̱vibhyo̱
jighāgͫ̍ sadbhyo muṣṇa̱tāṃ pata̍ye̱ namo̱ namo̍'si̱madbhyo̱ nakta̱ṃ cara̍dbhyaḥ
prakṛ̱ntānā̱ṃ pata̍ye̱ namo̱ nama̍ uṣṇī̱ṣiṇe̍ girica̱rāya̍ kulu̱ñcānā̱ṃ
pata̍ye̱ namo̱ nama̱
8 iṣu̍madbhyo dhanvā̱vibhya̍śca vo̱ namo̱ nama̍ ātanvā̱nebhya̍ḥ
prati̱dadhā̍nebhyaśca vo̱ namo̱ nama̍ ā̱yaccha̍dbhyo visṛ̱jadbhya̍śca vo̱ namo̱
namo'sya̍dbhyo̱ vidhya̍dbhyaśca vo̱ namo̱ nama̱ āsī̍nebhya̱ḥ śayā̍nebhyaśca
vo̱ namo̱ nama̍ḥ sva̱padbhyo̱ jāgra̍dbhyaśca vo̱ namo̱ nama̱stiṣṭha̍dbhyo̱
dhāva̍dbhyaśca vo̱ namo̱ nama̍ḥ sa̱bhābhya̍ḥ sa̱bhāpa̍tibhyaśca vo̱ namo̱ namo̱
aśve̱bhyo'śva̍patibhyaśca vo̱ nama̍ḥ
||4.5.3||ku̱lu̱ñcānā̱ṃ pata̍ye̱ namo̱
namośva̍patibhya̱strīṇi̍ ca
||4.5.3||9 nama̍ āvyā̱dhinī̎bhyo vi̱vidhya̍ntībhyaśca vo̱ namo̱ nama̱
uga̍ṇābhyastṛgͫha̱tībhya̍śca vo̱ namo̱ namo̍ gṛ̱thsebhyo̍
gṛ̱thsapa̍tibhyaśca vo̱ namo̱ namo̱ vrāte̎bhyo̱ vrāta̍patibhyaśca
vo̱ namo̱ namo̍ ga̱ṇebhyo̍ ga̱ṇapa̍tibhyaśca vo̱ namo̱ namo̱ virū̍pebhyo
vi̱śvarū̍pebhyaśca vo̱ namo̱ namo̍ ma̱hadbhya̍ḥ, kṣulla̱kebhya̍śca vo̱ namo̱
namo̍ ra̱thibhyo̍'ra̱thebhya̍śca vo̱ namo̱ namo̱ rathe̎bhyo̱
10 ratha̍patibhyaśca vo̱ namo̱ nama̱ḥ senā̎bhyaḥ senā̱nibhya̍śca vo̱ namo̱
nama̍ḥ, kṣa̱ttṛbhya̍ḥ saṃgrahī̱tṛbhya̍śca vo̱ namo̱ nama̱stakṣa̍bhyo
rathakā̱rebhya̍śca vo̱ namo̱ nama̱ḥ kulā̍lebhyaḥ ka̱rmāre̎bhyaśca vo̱ namo̱
nama̍ḥ pu̱ñjiṣṭe̎bhyo niṣā̱debhya̍śca vo̱ namo̱ nama̍ iṣu̱kṛdbhyo̍
dhanva̱kṛdbhya̍śca vo̱ namo̱ namo̍ mṛga̱yubhya̍ḥ śva̱nibhya̍śca vo̱
namo̱ nama̱ḥ śvabhya̱ḥ śvapa̍tibhyaśca vo̱ nama̍ḥ
||4.5.4||rathe̎bhya̱ḥ
śvapa̍tibhyaśca̱ dve ca̍
||4.5.4||11 namo̍ bha̱vāya̍ ca ru̱drāya̍ ca̱ nama̍ḥ śa̱rvāya̍ ca paśu̱pata̍ye ca̱ namo̱
nīla̍grīvāya ca śiti̱kaṇṭhā̍ya ca̱ nama̍ḥ kapa̱rdine̍ ca̱ vyu̍ptakeśāya ca̱
nama̍ḥ sahasrā̱kṣāya̍ ca śa̱tadha̍nvane ca̱ namo̍ giri̱śāya̍ ca śipivi̱ṣṭāya̍
ca̱ namo̍ mī̱ḍhuṣṭa̍māya̱ ceṣu̍mate ca̱ namo̎ hra̱svāya̍ ca vāma̱nāya̍ ca̱
namo̍ bṛha̱te ca̱ varṣī̍yase ca̱ namo̍ vṛ̱ddhāya̍ ca sa̱ṃvṛdhva̍ne ca̱
12 namo̱ agri̍yāya ca pratha̱māya̍ ca̱ nama̍ ā̱śave̍ cāji̱rāya̍ ca̱
nama̱ḥ śīghri̍yāya ca̱ śībhyā̍ya ca̱ nama̍ ū̱rmyā̍ya cāvasva̱nyā̍ya ca̱
nama̍ḥ srota̱syā̍ya ca̱ dvīpyā̍ya ca
||4.5.5||sa̱ṃvṛddhva̍ne ca̱ pañca̍
vigͫśatiśca
||4.5.5||13 namo̎ jye̱ṣṭhāya̍ ca kani̱ṣṭhāya̍ ca̱ nama̍ḥ pūrva̱jāya̍ cāpara̱jāya̍ ca̱
namo̍ madhya̱māya̍ cāpaga̱lbhāya̍ ca̱ namo̍ jagha̱nyā̍ya ca̱ budhni̍yāya ca̱
nama̍ḥ so̱bhyā̍ya ca pratisa̱ryā̍ya ca̱ namo̱ yāmyā̍ya ca̱ kṣemyā̍ya ca̱
nama̍ urva̱ryā̍ya ca̱ khalyā̍ya ca̱ nama̱ḥ ślokyā̍ya cāvasā̱nyā̍ya ca̱ namo̱
vanyā̍ya ca̱ kakṣyā̍ya ca̱ nama̍ḥ śra̱vāya̍ ca pratiśra̱vāya̍ ca̱
14 nama̍ ā̱śuṣe̍ṇāya cā̱śura̍thāya ca̱ nama̱ḥ śūrā̍ya cāvabhinda̱te ca̱
namo̍ va̱rmiṇe̍ ca varū̱thine̍ ca̱ namo̍ bi̱lmine̍ ca kava̱cine̍ ca̱ nama̍ḥ
śru̱tāya̍ ca śrutase̱nāya̍ ca
||4.5.6||pra̱ti̱śra̱vāya̍ ca̱ pañca̍
vigͫśatiśca
||4.5.6||15 namo̍ dundu̱bhyā̍ya cāhana̱nyā̍ya ca̱ namo̍ dhṛ̱ṣṇave̍ ca pramṛ̱śāya̍
ca̱ namo̍ dū̱tāya̍ ca̱ prahi̍tāya ca̱ namo̍ niṣa̱ṅgiṇe̍ ceṣudhi̱mate̍ ca̱
nama̍stī̱kṣṇeṣa̍ve cāyu̱dhine̍ ca̱ nama̍ḥ svāyu̱dhāya̍ ca su̱dhanva̍ne ca̱
nama̱ḥ srutyā̍ya ca̱ pathyā̍ya ca̱ nama̍ḥ kā̱ṭyā̍ya ca nī̱pyā̍ya ca̱ nama̱ḥ
sūdyā̍ya ca sara̱syā̍ya ca̱ namo̍ nā̱dyāya̍ ca vaiśa̱ntāya̍ ca̱
16 nama̱ḥ kūpyā̍ya cāva̱ṭyā̍ya ca̱ namo̱ varṣyā̍ya cāva̱ṟṣyāya̍ ca̱ namo̍
me̱ghyā̍ya ca vidyu̱tyā̍ya ca̱ nama̍ ī̱dhriyā̍ya cāta̱pyā̍ya ca̱ namo̱
vātyā̍ya ca̱ reṣmi̍yāya ca̱ namo̍ vāsta̱vyā̍ya ca vāstu̱pāya̍ ca
||4.5.7||vai̱śa̱ntāya̍ ca tri̱g̱ͫśacca̍
||4.5.7||17 nama̱ḥ somā̍ya ca ru̱drāya̍ ca̱ nama̍stā̱mrāya̍ cāru̱ṇāya̍ ca̱ nama̍ḥ
śa̱ṅgāya̍ ca paśu̱pata̍ye ca̱ nama̍ u̱grāya̍ ca bhī̱māya̍ ca̱ namo̍
agreva̱dhāya̍ ca dūreva̱dhāya̍ ca̱ namo̍ ha̱ntre ca̱ hanī̍yase ca̱ namo̍
vṛ̱kṣebhyo̱ hari̍keśebhyo̱ nama̍stā̱rāya̱ nama̍ḥ śa̱ṃbhave̍ ca mayo̱bhave̍ ca̱
nama̍ḥ śaṅka̱rāya̍ ca mayaska̱rāya̍ ca̱ nama̍ḥ śi̱vāya̍ ca śi̱vata̍rāya ca̱
18 nama̱stīrthyā̍ya ca̱ kūlyā̍ya ca̱ nama̍ḥ pā̱ryā̍ya cāvā̱ryā̍ya ca̱ nama̍ḥ
pra̱tara̍ṇāya co̱ttara̍ṇāya ca̱ nama̍ ātā̱ryā̍ya cālā̱dyā̍ya ca̱ nama̱ḥ
śaṣpyā̍ya ca̱ phenyā̍ya ca̱ nama̍ḥ sika̱tyā̍ya ca pravā̱hyā̍ya ca
||4.5.8||śi̱vata̍rāya ca tri̱g̱ͫśacca̍
||4.5.8||19 nama̍ iri̱ṇyā̍ya ca prapa̱thyā̍ya ca̱ nama̍ḥ kigͫśi̱lāya̍ ca̱ kṣaya̍ṇāya
ca̱ nama̍ḥ kapa̱rdine̍ ca pula̱staye̍ ca̱ namo̱ goṣṭhyā̍ya ca̱ gṛhyā̍ya ca̱
nama̱stalpyā̍ya ca̱ gehyā̍ya ca̱ nama̍ḥ kā̱ṭyā̍ya ca gahvare̱ṣṭhāya̍ ca̱ namo̎
hrada̱yyā̍ya ca nive̱ṣpyā̍ya ca̱ nama̍ḥ pāgͫsa̱vyā̍ya ca raja̱syā̍ya ca̱
nama̱ḥ śuṣkyā̍ya ca hari̱tyā̍ya ca̱ namo̱ lopyā̍ya cola̱pyā̍ya ca̱
20 nama̍ ū̱rvyā̍ya ca sū̱rmyā̍ya ca̱ nama̍ḥ pa̱rṇyā̍ya ca parṇaśa̱dyā̍ya ca̱
namo̍'pagu̱ramā̍ṇāya cābhighna̱te ca̱ nama̍ ākkhida̱te ca̍ prakkhida̱te ca̱
namo̍ vaḥ kiri̱kebhyo̍ de̱vānā̱g̱ͫ hṛda̍yebhyo̱ namo̍ vikṣīṇa̱kebhyo̱ namo̍
vicinva̱tkebhyo̱ nama̍ ānirha̱tebhyo̱ nama̍ āmīva̱tkebhya̍ḥ
||4.5.9||u̱la̱pyā̍ya
ca̱ traya̍strigͫśacca
||4.5.9||21 drāpe̱ andha̍saspate̱ dari̍dra̱nnīla̍lohita | e̱ṣāṃ puru̍ṣāṇāme̱ṣāṃ
pa̍śū̱nāṃ mā bhermāro̱ mo e̍ṣā̱ṃ kiṃ ca̱nāma̍mat || yā te̍ rudra śi̱vā ta̱nūḥ
śi̱vā vi̱śvāha̍bheṣajī | śi̱vā ru̱drasya̍ bheṣa̱jī tayā̍ no mṛḍa jī̱vase̎ ||
i̱māgͫ ru̱drāya̍ ta̱vase̍ kapa̱rdine̎ kṣa̱yadvī̍rāya̱ pra bha̍rāmahe ma̱tim |
yathā̍ na̱ḥ śamasa̍ddvi̱pade̱ catu̍ṣpade̱ viśva̍ṃ pu̱ṣṭaṃ grāme̍ a̱smi
22 nnanā̍turam || mṛ̱ḍā no̍ rudro̱ta no̱ maya̍skṛdhi kṣa̱yadvī̍rāya̱ nama̍sā
vidhema te | yacchaṃ ca̱ yośca̱ manu̍rāya̱je pi̱tā tada̍śyāma̱ tava̍ rudra̱
praṇī̍tau || mā no̍ ma̱hānta̍mu̱ta mā no̍ arbha̱kaṃ mā na̱ ukṣa̍ntamu̱ta mā na̍
ukṣi̱tam | mā no̍ vadhīḥ pi̱tara̱ṃ mota mā̱tara̍ṃ pri̱yā mā na̍sta̱nuvo̍
23 rudra rīriṣaḥ || mā na̍sto̱ke tana̍ye̱ mā na̱ āyu̍ṣi̱ mā no̱ goṣu̱ mā no̱
aśve̍ṣu rīriṣaḥ | vī̱rānmā no̍ rudra bhāmi̱to va̍dhīrha̱viṣma̍nto̱ nama̍sā vidhema te
|| ā̱rātte̍ go̱ghna u̱ta pū̍ruṣa̱ghne kṣa̱yadvī̍rāya su̱mnama̱sme te̍ astu | rakṣā̍
ca no̱ adhi̍ ca deva brū̱hyadhā̍ ca na̱ḥ śarma̍ yaccha dvi̱barhā̎ḥ || stu̱hi
24 śru̱taṃ ga̍rta̱sada̱ṃ yuvā̍naṃ mṛ̱gaṃ na bhī̱mamu̍paha̱tnumu̱gram |
mṛ̱ḍā ja̍ri̱tre ru̍dra̱ stavā̍no a̱nyaṃ te̍ a̱smanni va̍pantu̱ senā̎ḥ ||
pari̍ṇo ru̱drasya̍ he̱tirvṛ̍ṇaktu̱ pari̍ tve̱ṣasya̍ durma̱tira̍ghā̱yoḥ | ava̍
sthi̱rā ma̱ghava̍dbhyastanuṣva̱ mīḍhva̍sto̱kāya̱ tana̍yāya mṛḍaya || mīḍhu̍ṣṭama̱
śiva̍tama śi̱vo na̍ḥ su̱manā̍ bhava | pa̱ra̱me vṛ̱kṣa āyu̍dhaṃ ni̱dhāya̱
kṛtti̱ṃ vasā̍na̱ ā ca̍ra̱ pinā̍ka̱ṃ
25 bibhra̱dā ga̍hi || viki̍rida̱ vilo̍hita̱ nama̍ste astu bhagavaḥ | yāste̍
sa̱hasragͫ̍ he̱tayo̱'nyama̱smanni va̍pantu̱ tāḥ || sa̱hasrā̍ṇi sahasra̱dhā
bā̍hu̱vostava̍ he̱taya̍ḥ | tāsā̱mīśā̍no bhagavaḥ parā̱cīnā̱ mukhā̍ kṛdhi
||4.5.10||a̱smigg sta̱nuva̍ḥ stu̱hi pinā̍ka̱mekā̱nna tri̱g̱ͫśacca̍
||4.5.10||26 sa̱hasrā̍ṇi sahasra̱śo ye ru̱drā adhi̱ bhūmyā̎m | teṣāgͫ̍ sahasrayoja̱ne'va̱
dhanvā̍ni tanmasi || a̱sminma̍ha̱tya̍rṇa̱ve̎'ntari̍kṣe bha̱vā adhi̍ | nīla̍grīvāḥ
śiti̱kaṇṭhā̎ḥ śa̱rvā a̱dhaḥ, kṣa̍māca̱rāḥ || nīla̍grīvāḥ śiti̱kaṇṭhā̱ divagͫ̍
ru̱drā upa̍śritāḥ | ye vṛ̱kṣeṣu̍ sa̱spiñja̍rā̱ nīla̍grīvā̱ vilo̍hitāḥ |
ye bhū̱tānā̱madhi̍patayo viśi̱khāsa̍ḥ kapa̱rdina̍ḥ | ye anne̍ṣu vi̱vidhya̍nti̱
pātre̍ṣu̱ piba̍to̱ janān̍ | ye pa̱thāṃ pa̍thi̱rakṣa̍ya ailabṛ̱dā ya̱vyudha̍ḥ
| ye tī̱rthāni̍
27 pra̱cara̍nti sṛ̱kāva̍nto niṣa̱ṅgiṇa̍ḥ | ya e̱tāva̍ntaśca̱
bhūyāgͫ̍saśca̱ diśo̍ ru̱drā vi̍tasthi̱re | teṣāgͫ̍ sahasrayoja̱ne'va̱
dhanvā̍ni tanmasi || namo̍ ru̱drebhyo̱ ye pṛ̍thi̱vyāṃ ye̎'ntari̍kṣe̱ ye di̱vi
yeṣā̱manna̱ṃ vāto̍ va̱ṟṣamiṣa̍va̱stebhyo̱ daśa̱ prācī̱rdaśa̍ dakṣi̱ṇā
daśa̍ pra̱tīcī̱rdaśodī̍cī̱rdaśo̱rdhvāstebhyo̱ nama̱ste no̍ mṛḍayantu̱ te
yaṃ dvi̱ṣmo yaśca̍ no̱ dveṣṭi̱ taṃ vo̱ jambhe̍ dadhāmi
||4.5.11||tī̱rthāni̱
yaśca̱ ṣaṭca̍
||4.5.11||caturthakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ 6
1 aśma̱nnūrja̱ṃ parva̍te śiśriyā̱ṇāṃ vāte̍ pa̱rjanye̱ varu̍ṇasya̱ śuṣme̎ |
a̱dbhya oṣa̍dhībhyo̱ vana̱spati̱bhyo'dhi̱ saṃbhṛ̍tā̱ṃ tāṃ na̱ iṣa̱mūrja̍ṃ
dhatta marutaḥ sagͫ rarā̱ṇāḥ || aśmagg̍ste̱ kṣuda̱muṃ te̱ śugṛ̍cchatu̱
yaṃ dvi̱ṣmaḥ || sa̱mu̱drasya̍ tvā̱'vāka̱yāgne̱ pari̍ vyayāmasi | pā̱va̱ko
a̱smabhyagͫ̍ śi̱vo bha̍va || hi̱masya̍ tvā ja̱rāyu̱ṇāgne̱ pari̍ vyayāmasi |
pā̱va̱ko a̱smabhyagͫ̍ śi̱vo bha̍va || upa̱
2 jmannupa̍ veta̱se'va̍ttaraṃ na̱dīṣvā | agne̍ pi̱ttama̱pāma̍si || maṇḍū̍ki̱
tābhi̱rā ga̍hi̱ semaṃ no̍ ya̱jñam | pā̱va̱kava̍rṇagͫ śi̱vaṃ kṛ̍dhi ||
pā̱va̱ka ā ci̱taya̍ntyā kṛ̱pā | kṣāma̍nruru̱ca u̱ṣaso̱ na bhā̱nunā̎ ||
tūrva̱nna yāma̱nneta̍śasya̱ nū raṇa̱ ā yo ghṛ̱ṇe | na ta̍tṛṣā̱ṇo a̱jara̍ḥ
|| agne̍ pāvaka ro̱ciṣā̍ ma̱ndrayā̍ deva ji̱hvayā̎ | ā de̱vān
3 va̍kṣi̱ yakṣi̍ ca || sa na̍ḥ pāvaka dīdi̱vo'gne̍ de̱vāgͫ i̱hā'va̍ha | upa̍
ya̱jñagͫ ha̱viśca̍ naḥ || a̱pāmi̱daṃ nyaya̍nagͫ samu̱drasya̍ ni̱veśa̍nam
| a̱nyaṃ te̍ a̱smatta̍pantu he̱taya̍ḥ pāva̱ko a̱smabhyagͫ̍ śi̱vo bha̍va ||
nama̍ste̱ hara̍se śo̱ciṣe̱ nama̍ste astva̱rciṣe̎ | a̱nyaṃ te̍ a̱smattapa̍ntu
he̱taya̍ḥ pāva̱ko a̱smabhyagͫ̍ śi̱vo bha̍va || nṛ̱ṣade̱ vaḍa̍
4 psu̱ṣade̱ vaḍva̍na̱sade̱ vaḍba̍rhi̱ṣade̱ vaṭsu̍va̱rvide̱ vaṭ || ye de̱vā
de̱vānā̎ṃ ya̱jñiyā̍ ya̱jñiyā̍nāgͫ saṃvathsa̱rīṇa̱mupa̍ bhā̱gamāsa̍te |
a̱hu̱tādo̍ ha̱viṣo̍ ya̱jñe a̱sminthsva̱yaṃ ju̍hudhva̱ṃ madhu̍no ghṛ̱tasya̍
|| ye de̱vā de̱veṣvadhi̍ deva̱tvamāya̱ṉ ye brahma̍ṇaḥ pura e̱tāro̍ a̱sya |
yebhyo̱ narte pava̍te̱ dhāma̱ kiṃ ca̱na na te di̱vo na pṛ̍thi̱vyā adhi̱ snuṣu̍
|| prā̱ṇa̱dā
5 a̍pāna̱dā vyā̍na̱dāśca̍kṣu̱rdā va̍rco̱dā va̍rivo̱dāḥ | a̱nyaṃ te̍
a̱smatta̍pantu he̱taya̍ḥ pāva̱ko a̱smabhyagͫ̍ śi̱vo bha̍va || a̱gnisti̱gmena̍
śo̱ciṣā̱ yagͫ sa̱dviśva̱ṃ nya̍triṇa̎m | a̱gnirno̍ vagͫsate ra̱yim ||
sainānī̍kena suvi̱datro̍ a̱sme yaṣṭā̍ de̱vāgͫ āya̍jiṣṭhaḥ sva̱sti | ada̍bdho
go̱pā u̱ta na̍ḥ para̱spā agne̎ dyu̱madu̱ta re̱vaddi̍dīhi
||4.6.1||upa̍ de̱vān,
vaṭprā̍ṇa̱dāścatu̍ścatvārigͫśacca
||4.6.1||6 ya i̱mā viśvā̱ bhuva̍nāni̱ juhva̱dṛṣi̱ṟhotā̍ niṣa̱sādā̍ pi̱tā na̍ḥ | sa
ā̱śiṣā̱ dravi̍ṇami̱cchamā̍naḥ parama̱cchado̱ vara̱ ā vi̍veśa || vi̱śvaka̍rmā̱
mana̍sā̱ yadvihā̍yā dhā̱tā vi̍dhā̱tā pa̍ra̱mota sa̱ndṛk | teṣā̍mi̱ṣṭāni̱
sami̱ṣā ma̍danti̱ yatra̍ sapta̱ṟṣīnpa̱ra eka̍mā̱huḥ || yo na̍ḥ pi̱tā ja̍ni̱tā
yo vi̍dhā̱tā yo na̍ḥ sa̱to a̱bhyā sajja̱jāna̍ |
7 yo de̱vānā̎ṃ nāma̱dhā eka̍ e̱va tagͫ sa̍ṃ pra̱śnaṃ bhuva̍nā yantya̱nyā || ta
āya̍janta̱ dravi̍ṇa̱g̱ͫ sama̍smā̱ ṛṣa̍ya̱ḥ pūrve̍ jari̱tāro̱ na bhū̱nā |
a̱sūrtā̱ sūrtā̱ raja̍so vi̱māne̱ ye bhū̱tāni̍ sa̱makṛ̍ṇvanni̱māni̍ || na taṃ
vi̍dātha̱ ya i̱daṃ ja̱jānā̱nyadyu̱ṣmāka̱manta̍raṃ bhavāti | nī̱hā̱reṇa̱ prāvṛ̍tā̱
jalpyā̍ cāsu̱tṛpa̍ uktha̱śāsa̍ścaranti || pa̱ro di̱vā pa̱ra e̱nā
8 pṛ̍thi̱vyā pa̱ro de̱vebhi̱rasu̍rai̱rguhā̱ yat | ka2gͫ svi̱dgarbha̍ṃ
pratha̱maṃ da̍dhra̱ āpo̱ yatra̍ de̱vāḥ sa̱maga̍cchanta̱ viśve̎ || tamidgarbha̍ṃ
pratha̱maṃ da̍dhra̱ āpo̱ yatra̍ de̱vāḥ sa̱maga̍cchanta̱ viśve̎ | a̱jasya̱
nābhā̱vadhyeka̱marpi̍ta̱ṃ yasmi̍nni̱daṃ viśva̱ṃ bhuvana̱madhi̍ śri̱tam ||
vi̱śvaka̍rmā̱ hyaja̍niṣṭa de̱va ādidga̍ndha̱rvo a̍bhavaddvi̱tīya̍ḥ | tṛ̱tīya̍ḥ
pi̱tā ja̍ni̱tauṣa̍dhīnā
9 ma̱pāṃ garbha̱ṃ vya̍dadhātpuru̱trā || cakṣu̍ṣaḥ pi̱tā mana̍sā̱
hi dhīro̍ ghṛ̱tame̍ne ajana̱nnanna̍māne | ya̱dedantā̱ ada̍dṛgͫ
hanta̱ pūrva̱ ādiddyāvā̍pṛthi̱vī a̍prathetām || vi̱śvata̍ścakṣuru̱ta
vi̱śvato̍mukho vi̱śvato̍hasta u̱ta vi̱śvata̍spāt | saṃ bā̱hubhyā̱ṃ
nama̍ti̱ saṃ pata̍trai̱rdyāvā̍pṛthi̱vī ja̱naya̍nde̱va eka̍ḥ || ki2gͫ
svi̍dāsīdadhi̱ṣṭhāna̍mā̱raṃbha̍ṇaṃ kata̱mathsvi̱tkimā̍sīt | yadī̱ bhūmi̍ṃ ja̱naya̍
10 nvi̱śvaka̍rmā̱ vi dyāmaurṇo̎nmahi̱nā vi̱śvaca̍kṣāḥ || ki2gͫ svi̱dvana̱ṃ
ka u̱ sa vṛ̱kṣa ā̍sī̱dyato̱ dyāvā̍pṛthi̱vī ni̍ṣṭata̱kṣuḥ | manī̍ṣiṇo̱
mana̍sā pṛ̱cchatedu̱ tadyada̱dhyati̍ṣṭha̱dbhuva̍nāni dhā̱rayan̍ || yā te̱ dhāmā̍ni
para̱māṇi̱ yāva̱mā yā ma̍dhya̱mā vi̍śvakarmannu̱temā | śikṣā̱ sakhi̍bhyo ha̱viṣi̍
svadhāvaḥ sva̱yaṃ ya̍jasva ta̱nuva̍ṃ juṣā̱ṇaḥ || vā̱caspati̍ṃ vi̱śvaka̍rmāṇamū̱taye̍
11 mano̱yuja̱ṃ vāje̍ a̱dyā hu̍vema | sa no̱ nedi̍ṣṭhā̱ hava̍nāni joṣate
vi̱śvaśa̍ṃbhū̱rava̍se sā̱dhuka̍rmā || viśva̍karman ha̱viṣā̍ vāvṛdhā̱naḥ
sva̱yaṃ ya̍jasva ta̱nuva̍ṃ juṣā̱ṇaḥ | muhya̍ntva̱nye a̱bhita̍ḥ sa̱patnā̍
i̱hāsmāka̍ṃ ma̱ghavā̍ sū̱rira̍stu || viśva̍karman ha̱viṣā̱ vardha̍nena
trā̱tāra̱mindra̍makṛṇorava̱dhyam | tasmai̱ viśa̱ḥ sama̍namanta pū̱rvīra̱yamu̱gro
vi̍ha̱vyo̍ yathāsa̍t || sa̱mu̱drāya̍ va̱yunā̍ya̱ sindhū̍nā̱ṃ pata̍ye̱ nama̍ḥ
ṃa̱dīnā̱g̱ͫ sarvā̍sāṃ pi̱tre ju̍hu̱tā vi̱śvaka̍rmaṇe̱ viśvāhāma̍rtyagͫ
ha̱viḥ
||4.6.2||ja̱jānai̱nauṣa̍dhīnā̱ṃ bhūmi̍ṃ ja̱naya̍nnū̱taye̱ namo̱ nava̍
ca
||4.6.2||12 ude̍namutta̱rāṃ na̱yāgne̍ ghṛtenāhuta | rā̱yaspoṣe̍ṇa̱ sagͫ sṛ̍ja pra̱jayā̍
ca̱ dhane̍na ca || indre̱maṃ pra̍ta̱rāṃ kṛ̍dhi sajā̱tānā̍masadva̱śī | same̍na̱ṃ
varca̍sā sṛja de̱vebhyo̍ bhāga̱dhā a̍sat || yasya̍ ku̱rmo ha̱virgṛ̱he tama̍gne
vardhayā̱ tvam | tasmai̍ de̱vā adhi̍ bravanna̱yaṃ ca̱ brahma̍ṇa̱spati̍ḥ || udu̍
tvā̱ viśve̍ de̱vā
13 agne̱ bhara̍ntu̱ citti̍bhiḥ | sa no̍ bhava śi̱vata̍maḥ su̱pratī̍ko
vi̱bhāva̍suḥ || pañca̱ diśo̱ daivī̎rya̱jñama̍vantu de̱vīra̱pāma̍tiṃ durma̱tiṃ
bādha̍mānāḥ | rā̱yaspoṣe̍ ya̱jñapa̍timā̱bhaja̍ntīḥ || rā̱yaspoṣe̱ adhi̍ ya̱jño
a̍sthā̱thsami̍ddhe a̱gnāvadhi̍ māmahā̱naḥ | u̱kthapa̍tra̱ īḍyo̍ gṛbhī̱tasta̱ptaṃ
gha̱rmaṃ pa̍ri̱gṛhyā̍yajanta || ū̱rjā yadya̱jñamaśa̍manta de̱vā daivyā̍ya dha̱rtre
joṣṭre̎ | de̱va̱śrīḥ śrīma̍ṇāḥ śa̱tapa̍yāḥ
14 pari̱gṛhya̍ de̱vā ya̱jñamā̍yan || sūrya̍raśmi̱ṟhari̍keśaḥ pu̱rastā̎thsavi̱tā
jyoti̱ruda̍yā̱g̱ͫ aja̍sram | tasya̍ pū̱ṣā pra̍sa̱vaṃ yā̍ti de̱vaḥ sa̱ṃ
paśya̱nviśvā̱ bhuva̍nāni go̱pāḥ || de̱vā de̱vebhyo̍ adhva̱ryanto̍ asthurvī̱tagͫ
śa̍mi̱tre śa̍mi̱tā ya̱jadhyai̎ | tu̱rīyo̍ ya̱jño yatra̍ ha̱vyameti̱ tata̍ḥ
pāva̱kā ā̱śiṣo̍ no juṣantām || vi̱māna̍ e̱ṣa di̱vo madhya̍ āsta āpapri̱vānroda̍sī
a̱ntari̍kṣam | sa vi̱śvācī̍ra̱bhi
15 ca̍ṣṭe ghṛ̱tācī̍ranta̱rā pūrva̱mapa̍raṃ ca ke̱tum || u̱kṣā sa̍mu̱dro
a̍ru̱ṇaḥ su̍pa̱rṇaḥ pūrva̍sya̱ yoni̍ṃ pi̱turā vi̍veśa | madhye̍ di̱vo
nihi̍ta̱ḥ pṛśni̱raśmā̱ vi ca̍krame̱ raja̍saḥ pā̱tyantau̎ || indra̱ṃ viśvā̍
avīvṛdhanthsamu̱dravya̍ca sa̱ṃ gira̍ḥ | ra̱thīta̍magͫ rathī̱nāṃ vājā̍nā̱g̱ͫ
satpa̍ti̱ṃ pati̎m || su̱mna̱hūrya̱jño de̱vāgͫ ā ca̍ vakṣa̱dyakṣa̍da̱gnirde̱vo
de̱vāgͫ ā ca̍ vakṣat | vāja̍sya mā prasa̱veno̎d grā̱bheṇoda̍grabhīt | athā̍
sa̱patnā̱g̱ͫ indro̍ me nigrā̱bheṇādha̍rāgͫ akaḥ || u̱dgrā̱bhaṃ ca̍ nigrā̱bhaṃ
ca̱ brahma̍ de̱vā a̍vīvṛdhan | athā̍ sa̱patnā̍nindrā̱gnī me̍ viṣū̱cīnā̱n
vya̍syatām
||4.6.3||viśve̍de̱vāḥ śa̱tapa̍yā a̱bhi vāja̍sya̱ ṣaḍvigͫ̍śatiśca
||4.6.3||16 ā̱śuḥ śiśā̍no vṛṣa̱bho na yu̱dhmo gha̍nāgha̱naḥ, kṣobha̍ṇaścarṣaṇī̱nām
| sa̱ṃkranda̍no'nimi̱ṣa e̍kavī̱raḥ śa̱tagͫ senā̍ ajayathsā̱kamindra̍ḥ ||
sa̱ṃkranda̍nenānimi̱ṣeṇa̍ ji̱ṣṇunā̍ yutkā̱reṇa̍ duścya̱vanena̍ dhṛ̱ṣṇunā̎
| tadindre̍ṇa jayata̱ tathsa̍hadhva̱ṃ yudho̍ nara̱ iṣu̍hastena̱ vṛṣṇā̎ || sa
iṣu̍hastai̱ḥ sa ni̍ṣa̱ṅgibhi̍rva̱śī sa2gͫ sra̍ṣṭā̱ sa yudha̱ indro̍ ga̱ṇena̍
| sa̱g̱ͫsṛ̱ṣṭa̱jithso̍ma̱pā bā̍huśa̱rdhyū̎rdhvadha̍nvā̱ prati̍hitābhi̱rastā̎
|| bṛha̍spate̱ pari̍ dīyā̱
17 rathe̍na rakṣo̱hāmitrāgͫ̍ apa̱bādha̍mānaḥ | pra̱bha̱ñjanthsenā̎ḥ pramṛ̱ṇo
yu̱dhā jaya̍nna̱smāka̍medhyavi̱tā rathā̍nām || go̱tra̱bhida̍ṃ go̱vida̱ṃ
vajra̍bāhu̱ṃ jaya̍nta̱majma̍ pramṛ̱ṇanta̱moja̍sā | i̱magͫ sa̍jātā̱ anu̍
vīrayadhva̱mindragͫ̍ sakhā̱yo'nu̱ sagͫ ra̍bhadhvam || ba̱la̱vi̱jñā̱yaḥ
sthavi̍ra̱ḥ pravī̍ra̱ḥ saha̍svān vā̱jī saha̍māna u̱graḥ | a̱bhivī̍ro a̱bhisa̍tvā
saho̱jā jaitra̍mindra̱ ratha̱mā ti̍ṣṭha go̱vit || a̱bhi go̱trāṇi̱ saha̍sā̱
gāha̍māno'dā̱yo
18 vī̱raḥ śa̱tama̍nyu̱rindra̍ḥ | du̱ścya̱va̱naḥ
pṛ̍tanā̱ṣāḍa̍yu̱dhyo̎'smāka̱g̱ͫ senā̍ avatu̱ pra yu̱thsu || indra̍ āsāṃ
ne̱tā bṛha̱spati̱rdakṣi̍ṇā ya̱jñaḥ pu̱ra e̍tu̱ soma̍ḥ | de̱va̱se̱nānā̍mabhi
bhañjatī̱nāṃ jaya̍ntīnāṃ ma̱ruto̍ ya̱ntvagre̎ || indra̍sya̱ vṛṣṇo̱
varu̍ṇasya̱ rājña̍ ādi̱tyānā̎ṃ ma̱rutā̱g̱ͫ śardha̍ u̱gram | ma̱hāma̍nasāṃ
bhuvanacya̱vānā̱ṃ ghoṣo̍ de̱vānā̱ṃ jaya̍tā̱muda̍sthāt || a̱smāka̱mindra̱ḥ
samṛ̍teṣu dhva̱jeṣva̱smāka̱ṃ yā iṣa̍va̱stā ja̍yantu |
19 a̱smāka̍ṃ vī̱rā utta̍re bhavantva̱smānu̍ devā avatā̱ have̍ṣu || uddha̍rṣaya
maghava̱nnāyu̍dhā̱nyuthsatva̍nāṃ māma̱kānā̱ṃ mahāgͫ̍si | udvṛ̍trahanvā̱jinā̱ṃ
vāji̍nā̱nyudrathā̍nā̱ṃ jaya̍tāmetu̱ ghoṣa̍ḥ || upa̱ preta̱ jaya̍tā naraḥ sthi̱rā
va̍ḥ santu bā̱hava̍ḥ | indro̍ va̱ḥ śarma̍ yacchatvanādhṛ̱ṣyā yathāsa̍tha ||
ava̍sṛṣṭā̱ parā̍ pata̱ śara̍vye̱ brahma̍ sagͫ śitā | gacchā̱mitrā̱n pra
20 vi̍śa̱ maiṣā̱ṃ kaṃ ca̱nocchi̍ṣaḥ || marmā̍ṇi te̱ varma̍bhiśchādayāmi̱
soma̍stvā̱ rājā̱mṛte̍nā̱bhi'va̍stām | u̱rorvarī̍yo̱ vari̍vaste astu̱ jaya̍nta̱ṃ
tvāmanu̍ madantu de̱vāḥ || yatra̍ bā̱ṇāḥ sa̱ṃpata̍nti kumā̱rā vi̍śi̱khā i̍va |
indro̍ na̱statra̍ vṛtra̱hā vi̍śvā̱hā śarma̍ yacchatu
||4.6.4||dī̱yā̱dā̱yo
ja̍yantva̱mitrā̱npra ca̍tvāri̱g̱ͫ śacca̍
||4.6.4||21 prācī̱manu̍ pra̱diśa̱ṃ prehi̍ vi̱dvāna̱gnera̍gne pu̱ro a̍gnirbhave̱ha |
viśvā̱ āśā̱ dīdyā̍no̱ vi bhā̱hyūrja̍ṃ no dhehi dvi̱pade̱ catu̍ṣpade ||
krama̍dhvama̱gninā̱ nāka̱mukhya̱g̱ͫ haste̍ṣu̱ bibhra̍taḥ | di̱vaḥ
pṛ̱ṣṭhagͫ suva̍rga̱tvā mi̱śrā de̱vebhi̍rādhvam || pṛ̱thi̱vyā
a̱hamuda̱ntari̍kṣa̱māru̍hama̱ntari̍kṣā̱ddiva̱māru̍ham | di̱vo nāka̍sya
pṛ̱ṣṭhāthsu̍va̱rjyoti̍ragā
22 ma̱ham || su̱va̱ryanto̱ nāpe̎kṣanta̱ ā dyāgͫ ro̍hanti̱ roda̍sī | ya̱jñaṃ ye
vi̱śvato̍dhāra̱g̱ͫ suvi̍dvāgͫso viteni̱re || agne̱ prehi̍ pratha̱mo de̍vaya̱tāṃ
cakṣu̍rde̱vānā̍mu̱ta martyā̍nām | iya̍kṣamāṇā̱ bhṛgu̍bhiḥ sa̱joṣā̱ḥ suva̍ryantu̱
yaja̍mānāḥ sva̱sti || nakto̱ṣāsā̱ sama̍nasā̱ virū̍pe dhā̱paye̍te̱ śiśu̱mekagͫ̍
samī̱cī | dyāvā̱ kṣāmā̍ ru̱kmo a̱ntarvi bhā̍ti de̱vā a̱gniṃ dhā̍rayandraviṇo̱dāḥ ||
agne̍ sahasrākṣa
23 śatamūrdhañcha̱taṃ te̎ prā̱ṇāḥ sa̱hasra̍mapā̱nāḥ | tvagͫ sā̍ha̱srasya̍
rā̱ya ī̍śiṣe̱ tasmai̍ te vidhema̱ vājā̍ya̱ svāhā̎ || su̱pa̱rṇo̍'si
ga̱rutmā̎npṛthi̱vyāgͫ sī̍da pṛ̱ṣṭhe pṛ̍thi̱vyāḥ sī̍da bhā̱sāntari̍kṣa̱mā
pṛ̍ṇa̱ jyoti̍ṣā̱ diva̱mutta̍bhāna̱ teja̍sā̱ diśa̱ uddṛgͫ̍ha || ā̱juhvā̍naḥ
su̱pratī̍kaḥ pu̱rastā̱dagne̱ svāṃ yoni̱mā sī̍da sā̱dhyā | a̱sminthsa̱dhasthe̱
adhyutta̍rasmi̱nviśve̍ devā̱
24 yaja̍mānaśca sīdata || preddho̍ agne dīdihi pu̱ro no'ja̍srayā sū̱rmyā̍yaviṣṭha
| tvāgͫ śaśva̍nta̱ upa̍ yanti̱ vājā̎ḥ || vi̱dhema̍ te para̱me janma̍nnagne
vi̱dhema̱ stomai̱rava̍re sa̱dhasthe̎ | yasmā̱dyone̍ru̱dāri̍thā̱ yaje̱ taṃ pra tve
ha̱vīgͫṣi̍ juhure̱ sami̍ddhe || tāgͫ sa̍vi̱turvare̎ṇyasya ci̱trāmāhaṃ vṛ̍ṇe
suma̱tiṃ vi̱śvaja̍nyām | yāma̍sya̱ kaṇvo̱ adu̍ha̱tprapī̍nāgͫ sa̱hasra̍dhārā̱ṃ
25 paya̍sā ma̱hīṃ gām || sa̱pta te̍ agne sa̱midha̍ḥ sa̱pta ji̱hvāḥ sa̱ptarṣa̍yaḥ
sa̱pta dhāma̍ pri̱yāṇi̍ | sa̱pta hotrā̎ḥ sapta̱dhā tvā̍ yajanti sa̱pta yonī̱rā
pṛ̍ṇasvā ghṛ̱tena̍ || ī̱dṛñcā̎nyā̱dṛñcai̍tā̱dṛñca̍ prati̱dṛñca̍
mi̱taśca̱ saṃmi̍taśca̱ sabha̍rāḥ | śu̱krajyo̍tiśca ci̱trajyo̍tiśca
sa̱tyajyo̍tiśca̱ jyoti̍ṣmāgśca sa̱tyaśca̍rta̱pāścātyagͫ̍hāḥ ||
26 ṛ̱ta̱jicca̍ satya̱jicca̍ sena̱jicca̍ su̱ṣeṇa̱ścāntya̍mitraśca
dū̱re a̍mitraśca ga̱ṇaḥ | ṛ̱taśca̍ sa̱tyaśca̍ dhru̱vaśca̍ dha̱ruṇa̍śca
dha̱rtā ca̍ vidha̱rtā ca̍ vidhāra̱yaḥ | ī̱dṛkṣā̍sa etā̱dṛkṣā̍sa ū̱ ṣuṇa̍ḥ
sa̱dṛkṣā̍sa̱ḥ prati̍sadṛkṣāsa̱ eta̍na | mi̱tāsa̍śca̱ saṃmi̍tāsaśca na
ū̱taye̱ sabha̍raso maruto ya̱jñe a̱sminniṃdra̱ṃ daivī̱rviśo̍ ma̱ruto'nu̍vartmāno̱
yatheṃdra̱ṃ daivī̱rviśo̍ ma̱ruto'nu̍vartmāna e̱vami̱maṃ yaja̍māna̱ṃ daivī̎śca̱
viśo̱ mānu̍ṣī̱ścānu̍vartmāno bhavantu
||4.6.5||a̱gā̱g̱ͫ sa̱ha̱srā̱kṣa̱
de̱vā̱ḥ sa̱hasra̍dhārā̱matyagͫ̍hā̱ anu̍vartmāna̱ḥ ṣoḍa̍śa ca
||4.6.5||27 jī̱mūta̍syeva bhavati̱ pratī̍ka̱ṃ yadva̱rmī yāti̍ sa̱madā̍mu̱pasthe̎ |
anā̍viddhayā ta̱nuvā̍ jaya̱ tvagͫ sa tvā̱ varma̍ṇo mahi̱mā pi̍partu || dhanva̍nā̱ gā
dhanva̍nā̱jiṃ ja̍yema̱ dhanva̍nā tī̱vrāḥ sa̱mado̍ jayema | dhanu̱ḥ śatro̍rapakā̱maṃ
kṛ̍ṇoti̱ dhanva̍nā̱ sarvā̎ḥ pra̱diśo̍ jayema || va̱kṣyantī̱vedā ga̍nīganti̱
karṇa̍ṃ pri̱yagͫ sakhā̍yaṃ pariṣasvajā̱nā | yoṣe̍va śiṅkte̱ vita̱tādhi̱ dhanva̱n
28 jyā i̱yagͫ sama̍ne pā̱raya̍ntī || te ā̱cara̍ntī̱ sama̍neva̱ yoṣā̍ mā̱teva̍
pu̱traṃ bi̍bhṛtāmu̱pasthe̎ | apa̱ śatrūn̍, vidhyatāgͫ saṃvidā̱ne ārtnī̍
i̱me vi̍ṣphu̱rantī̍ a̱mitrān̍ || ba̱hvī̱nāṃ pi̱tā ba̱hura̍sya pu̱traści̱ścā
kṛ̍ṇoti̱ sama̍nāva̱gatya̍ | i̱ṣu̱dhiḥ saṅkā̱ḥ pṛta̍nāśca̱ sarvā̎ḥ pṛ̱ṣṭhe
nina̍ddho jayati̱ prasū̍taḥ || rathe̱ tiṣṭha̍nnayati vā̱jina̍ḥ pu̱ro yatra̍yatra
kā̱maya̍te suṣāra̱thiḥ | a̱bhīśū̍nāṃ mahi̱māna̍ṃ
29 panāyata̱ mana̍ḥ pa̱ścādanu̍ yacchanti ra̱śmaya̍ḥ || tī̱vrān ghoṣā̎n
kṛṇvate̱ vṛṣa̍pāṇa̱yo'śvā̱ rathe̍bhiḥ sa̱ha vā̱jaya̍ntaḥ | a̱va̱krāma̍nta̱ḥ
prapa̍daira̱mitrā̎n kṣi̱ṇanti̱ śatrū̱g̱ͫ rana̍pavyayantaḥ || ra̱tha̱vāha̍nagͫ
ha̱vira̍sya̱ nāma̱ yatrāyu̍dha̱ṃ nihi̍tamasya̱ varma̍ | tatrā̱ ratha̱mupa̍
śa̱gmagͫ sa̍dema vi̱śvāhā̍ va̱yagͫ su̍mana̱syamā̍nāḥ || svā̱du̱ṣa̱g̱ͫ
sada̍ḥ pi̱taro̍ vayo̱dhāḥ kṛ̍cchre̱śrita̱ḥ śaktī̍vanto gabhī̱rāḥ | ci̱trase̍nā̱
iṣu̍balā̱ amṛ̍dhrāḥ sa̱tovī̍rā u̱ravo̎ vrātasā̱hāḥ || brāhma̍ṇāsa̱ḥ
30 pita̍ra̱ḥ somyā̍saḥ śi̱ve no̱ dyāvā̍pṛthi̱vī a̍ne̱hasā̎ | pū̱ṣā na̍ḥ pātu
duri̱tādṛ̍tāvṛdho̱ rakṣā̱ māki̍rno a̱ghaśagͫ̍ sa īśata || su̱pa̱rṇaṃ va̍ste
mṛ̱go a̍syā̱ danto̱ gobhi̱ḥ sanna̍ddhā patati̱ prasū̍tā | yatrā̱ nara̱ḥ saṃ ca̱
vi ca̱ drava̍nti̱ tatrā̱smabhya̱miṣa̍va̱ḥ śarma̍ yagͫsan || ṛjī̍te̱ pari̍
vṛṅgdhi̱ no'śmā̍ bhavatu nasta̱nūḥ | somo̱ adhi̍ bravītu̱ no'di̍ti̱ḥ
31 śarma̍ yacchatu || ā ja̍ṅghanti̱ sānve̍ṣāṃ ja̱ghanā̱g̱ͫ upa̍ jighna te |
aśvā̍jani̱ prace̍ta̱so'śvā̎nthsa̱mathsu̍ codaya || ahi̍riva bho̱gaiḥ parye̍ti
bā̱huṃ jyāyā̍ he̱tiṃ pa̍ri̱bādha̍mānaḥ | ha̱sta̱ghno viśvā̍ va̱yunā̍ni vi̱dvān
pumā̱n pumāgͫ̍sa̱ṃ pari̍ pātu vi̱śvata̍ḥ || vana̍spate vī̱ḍva̍ṅgo̱ hi bhū̱yā
a̱smathsa̍khā pra̱tara̍ṇaḥ su̱vīra̍ḥ | gobhi̱ḥ sanna̍ddho asi vī̱ḍaya̍svāsthā̱tā te̍
jayatu̱ jetvā̍ni || di̱vaḥ pṛ̍thi̱vyāḥ paṟyo
32 ja̱ udbhṛ̍ta̱ṃ vana̱spati̍bhya̱ḥ paryābhṛ̍ta̱g̱ͫ saha̍ḥ | a̱pāmo̱jmāna̱ṃ
pari̱ gobhi̱rāvṛ̍ta̱mindra̍sya̱ vajragͫ̍ ha̱viṣā̱ ratha̍ṃ yaja || indra̍sya̱
vajro̍ ma̱rutā̱manī̍kaṃ mi̱trasya̱ garbho̱ varu̍ṇasya̱ nābhi̍ḥ | semāṃ no̍
ha̱vyadā̍tiṃ juṣā̱ṇo deva̍ ratha̱ prati̍ ha̱vyā gṛ̍bhāya || upa̍ śvāsaya
pṛthi̱vīmu̱ta dyāṃ pu̍ru̱trā te̍ manutā̱ṃ viṣṭhi̍ta̱ṃ jaga̍t | sa du̍ndubhe
sa̱jūrindre̍ṇa de̱vairdū̱rād
33 davī̍yo̱ apa̍ sedha̱ śatrūn̍ || ā kra̍ndaya̱ bala̱mojo̍na̱ ā dhā̱ niṣṭa̍nihi
duri̱tā bādha̍mānaḥ | apa̍ protha dundubhe du̱cchunāgͫ̍ i̱ta indra̍sya mu̱ṣṭira̍si
vī̱ḍaya̍sva || āmūra̍ja pra̱tyāva̍rtaye̱'māḥ ke̍tu̱maddu̍ndu̱bhirvā̍vadīti
| samaśva̍parṇā̱ścara̍nti no̱ naro̱'smāka̍mindra ra̱thino̍ jayantu
||4.6.6||dhanva̍nmahi̱māna̱ṃ brāhma̍ṇā̱sodi̍tiḥ pṛthi̱vyāḥ pari̍ dū̱rādeka̍
catvārigͫśacca
||4.6.6||34 yadakra̍ndaḥ pratha̱maṃ jāya̍māna u̱dyanthsa̍mu̱drādu̱ta vā̱ purī̍ṣāt | śye̱nasya̍
pa̱kṣā ha̍ri̱ṇasya̍ bā̱hū u̍pa̱stutya̱ṃ mahi̍ jā̱taṃ te̍ arvan || ya̱mena̍
da̱ttaṃ tri̱ta e̍namāyuna̱gindra̍ eṇaṃ pratha̱mo adhya̍tiṣṭhat | ga̱ndha̱rvo a̍sya
raśa̱nāma̍gṛbhṇā̱thsūrā̱daśva̍ṃ vasavo̱ nira̍taṣṭa || asi̍ ya̱mo asyā̍di̱tyo
a̍rva̱nnasi̍ tri̱to guhye̍na vra̱tena̍ | asi̱ some̍na sa̱mayā̱ vipṛ̍kta
35 ā̱huste̱ trīṇi̍ di̱vi bandha̍nāni || trīṇi̍ ta āhurdi̱vi bandha̍nāni̱
trīṇya̱psu trīṇya̱ntaḥ sa̍mu̱dre | u̱teva̍ me̱ varu̍ṇaśchanthsyarva̱ṉ yatrā̍
ta ā̱huḥ pa̍ra̱maṃ ja̱nitra̎m || i̱mā te̍ vājinnava̱mārja̍nānī̱mā śa̱phānāgͫ̍
sani̱turni̱dhānā̎ | atrā̍ te bha̱drā ra̍śa̱nā a̍paśyamṛ̱tasya̱yā a̍bhi̱rakṣa̍nti
go̱pāḥ || ā̱tmāna̍ṃ te̱ mana̍sā̱rāda̍jānāma̱vo di̱vā
36 pa̱taya̍ntaṃ pata̱ṅgam | śiro̍ apaśyaṃ pa̱thibhi̍ḥ
su̱gebhi̍rare̱ṇubhi̱rjeha̍mānaṃ pata̱tri || atrā̍ te rū̱pamu̍tta̱mama̍paśya̱ṃ
jigī̍ṣamāṇami̱ṣa ā pa̱de goḥ | ya̱dā te̱ marto̱ anu̱ bhoga̱māna̱ḍādidgrasi̍ṣṭha̱
oṣa̍dhīrajīgaḥ || anu̍ tvā̱ ratho̱ anu̱ maṟyo̍ arva̱nnanu̱ gāvo'nu̱ bhaga̍ḥ
ka̱nīnā̎m | anu̱ vrātā̍sa̱stava̍ sa̱khyamī̍yu̱ranu̍ de̱vā ma̍mire vī̱rya̍ṃ
37 te || hira̍ṇyaśaṛ̱ṅgo'yo̍ asya̱ pādā̱ mano̍javā̱ ava̍ra̱ indra̍ āsīt | de̱vā
ida̍sya havi̱radya̍māya̱ṉ, yo arva̍ntaṃ pratha̱mo a̱dhyati̍ṣṭhat || ī̱rmāntā̍sa̱ḥ
sili̍kamadhyamāsa̱ḥ sagͫ śūra̍ṇāso di̱vyāso̱ atyā̎ḥ | ha̱g̱ͫsā i̍va śreṇi̱śo
ya̍tante̱ yadākṣi̍ṣurdi̱vyamajma̱maśvā̎ḥ || tava̱ śarī̍raṃ patayi̱ṣṇva̍rva̱ntava̍
ci̱ttaṃ vāta̍ iva̱ dhrajī̍mān | tava̱ śaṛṅgā̍ṇi̱ viṣṭhi̍tā puru̱trāra̍ṇyeṣu̱
jarbhu̍rāṇā caranti || upa̱
38 prāgā̱cchasa̍naṃ vā̱jyarvā̍ deva̱drīcā̱ mana̍sā̱ dīdhyā̍naḥ | a̱jaḥ
pu̱ro nī̍yate̱ nābhi̍ra̱syānu̍ pa̱ścātka̱vayo̍ yanti re̱bhāḥ || upa̱
prāgā̎tpara̱maṃ yathsa̱dhastha̱marvā̱g̱ͫ acchā̍ pi̱tara̍ṃ mā̱tara̍ṃ ca |
a̱dyā de̱vāñjuṣṭa̍tamo̱ hi ga̱myā athāśā̎ste dā̱śuṣe̱ vāryā̍ṇi
||4.6.7||vipṛ̍kto di̱vā vī̱rya̍mupaikā̱nna ca̍tvāri̱g̱ͫśacca̍
||4.6.7||39 mā no̍ mi̱tro varu̍ṇo arya̱māyurindra̍ ṛbhu̱kṣā ma̱ruta̱ḥ pari̍ khyan |
yadvā̱jino̍ de̱vajā̍tasya̱ sapte̎ḥ prava̱kṣyāmo̍ vi̱dathe̍ vī̱ryā̍ṇi ||
yanni̱rṇijā̱ rekṇa̍sā̱ prāvṛ̍tasya rā̱tiṃ gṛ̍bhī̱tāṃ mu̍kha̱to naya̍nti
| suprā̍ṅa̱jo memya̍dvi̱śvarū̍pa indrāpū̱ṣṇoḥ pri̱yamapye̍ti̱ pātha̍ḥ ||
e̱ṣa cchāga̍ḥ pu̱ro aśve̍na vā̱jinā̍ pū̱ṣṇo bhā̱go nī̍yate vi̱śvade̎vyaḥ |
a̱bhi̱priya̱ṃ yatpu̍ro̱ḍāśa̱marva̍tā̱ tvaṣṭe
40 de̍nagͫ sauśrava̱sāya̍ jinvati || yaddha̱viṣya̍mṛtu̱śo de̍va̱yāna̱ṃ
trirmānu̍ṣā̱ḥ paryaśva̱ṃ naya̍nti | atrā̍ pū̱ṣṇaḥ pra̍tha̱mo bhā̱ga e̍ti ya̱jñaṃ
de̱vebhya̍ḥ prative̱daya̍nna̱jaḥ || hotā̎dhva̱ryurāva̍yā agnimi̱ndho grā̍vagrā̱bha
u̱ta śa2gͫ stā̱ suvi̍praḥ | tena̍ ya̱jñena̱ sva̍raṃ kṛtena̱ svi̍ṣṭena
va̱kṣaṇā̱ ā pṛ̍ṇadhvam || yū̱pa̱vra̱skā u̱ta ye yū̍pavā̱hāśca̱ṣāla̱ṃ ye
a̍śvayū̱pāya̱ takṣa̍ti | ye cārva̍te̱ paca̍nagͫ sa̱ṃ bhara̍ntyu̱to
41 teṣā̍ma̱bhigū̎rtirna invatu || upa̱ prāgā̎thsu̱manme̍'dhāyi̱ manma̍
de̱vānā̱māśā̱ upa̍ vī̱tapṛ̍ṣṭhaḥ | anve̍na̱ṃ viprā̱ ṛṣa̍yo madanti de̱vānā̎ṃ
pu̱ṣṭe ca̍kṛmā su̱bandhu̎m || yadvā̱jino̱ dāma̍ sa̱ṃ dāna̱marva̍to̱ yā
śī̍rṣa̱ṇyā̍ raśa̱nā rajju̍rasya | yadvā̍ ghāsya̱ prabhṛ̍tamā̱sye̍ tṛṇa̱g̱ͫ
sarvā̱ tā te̱ api̍ de̱veṣva̍stu || yadaśva̍sya kra̱viṣo̱
42 makṣi̱kāśa̱ yadvā̱ svarau̱ svadhi̍tau ri̱ptamasti̍ |
yaddhasta̍yoḥ śami̱turyanna̱kheṣu̱ sarvā̱ tā te̱ api̍ de̱veṣva̍stu ||
yadūva̍dhyamu̱dara̍syāpa̱vāti̱ ya ā̱masya̍ kra̱viṣo̍ ga̱ndho asti̍ | su̱kṛ̱tā
taccha̍mi̱tāra̍ḥ kṛṇvantū̱ta medhagͫ̍ śaṛta̱pāka̍ṃ pacantu || yatte̱
gātrā̍da̱gninā̍ pa̱cyamā̍nāda̱bhi śūla̱ṃ niha̍tasyāva̱dhāva̍ti | mā tadbhūmyā̱mā
śri̍ṣa̱nmā tṛṇe̍ṣu de̱vebhya̱stadu̱śadbhyo̍ rā̱tama̍stu
||4.6.8||idu̱to
kra̱viṣa̍ḥ śriṣathsa̱pta ca̍
||4.6.8||43 ye vā̱jina̍ṃ pari̱paśya̍nti pa̱kvaṃ ya ī̍mā̱huḥ su̍ra̱bhirnirha̱reti̍ | ye
cārva̍to māgͫsa bhi̱kṣāmu̱pāsa̍ta u̱to teṣā̍ma̱bhigū̎rtirna invatu || yannīkṣa̍ṇaṃ
mā̱g̱spaca̍nyā u̱khāyā̱ yā pātrā̍ṇi yū̱ṣṇa ā̱seca̍nāni | ū̱ṣma̱ṇyā̍pi̱dhānā̍
carū̱ṇāma̱ṅkāḥ sū̱nāḥ pari̍ bhūṣa̱ntyaśva̎m || ni̱krama̍ṇaṃ ni̱ṣada̍naṃ
vi̱varta̍na̱ṃ yacca̱ paḍbī̍śa̱marva̍taḥ | yacca̍ pa̱pau yacca̍ ghā̱siṃ
44 ja̱ghāsa̱ sarvā̱ tā te̱ api̍ de̱veṣva̍stu || mā
tvā̱gnirdhva̍nayiddhū̱maga̍ndhi̱rmokhā bhrāja̍ntya̱bhi vi̍kta̱ jaghri̍ḥ | i̱ṣṭaṃ
vī̱tama̱bhigū̎rta̱ṃ vaṣa̍ṭkṛta̱ṃ taṃ de̱vāsa̱ḥ prati̍ gṛbhṇa̱ntyaśva̎m ||
yadaśvā̍ya̱ vāsa̍ upastṛ̱ṇantya̍dhīvā̱saṃ yā hira̍ṇyānyasmai | sa̱ndāna̱marva̍nta̱ṃ
paḍbī̍śaṃ pri̱yā de̱veṣvā yā̍mayanti || yatte̍ sā̱de maha̍sā̱ śūkṛ̍tasya̱
pārṣṇi̍yā vā̱ kaśa̍yā
45 vā tu̱toda̍ | sru̱ceva̱ tā ha̱viṣo̍ adhva̱reṣu̱ sarvā̱ tā te̱ brahma̍ṇā
sūdayāmi || catu̍strigͫśadvā̱jino̍ de̱vaba̍ndho̱rvaṅkrī̱raśva̍sya̱ svadhi̍ti̱ḥ
same̍ti | acchi̍drā̱ gātrā̍ va̱yunā̍ kṛṇota̱ paru̍ṣparuranu̱ghuṣyā̱ vi śa̍sta
|| eka̱stvaṣṭu̱raśva̍syā viśa̱stā dvā ya̱ntārā̍ bhavata̱statha̱rtuḥ | yā te̱
gātrā̍ṇāmṛtu̱thā kṛ̱ṇomi̱ tātā̱ piṇḍā̍nā̱ṃ pra ju̍homya̱gnau || mā tvā̍ tapat
46 pri̱ya ā̱tmā'pi̱yanta̱ṃ mā svadhi̍tista̱nuva̱ ā ti̍ṣṭhipatte | mā te̍
gṛ̱dhnura̍viśa̱stāti̱hāya̍ chi̱drā gātrā̎ṇya̱sinā̱ mithū̍ kaḥ || na vā
u̍ve̱tanmri̍yase̱ na ri̍ṣyasi de̱vāgͫ ide̍ṣi pa̱thibhi̍ḥ su̱gebhi̍ḥ | harī̍
te̱ yuñjā̱ pṛṣa̍tī abhūtā̱mupā̎sthādvā̱jī dhu̱ri rāsa̍bhasya || su̱gavya̍ṃ
no vā̱jī svaśvi̍yaṃ pu̱g̱ͫsaḥ pu̱trāgͫ u̱ta vi̍śvā̱puṣagͫ̍ ra̱yim |
a̱nā̱gā̱stvaṃ no̱ adi̍tiḥ kṛṇotu kṣa̱traṃ no̱ aśvo̍ vanatāgͫ ha̱viṣmān̍
||4.6.9||ghā̱siṃ kaśa̍yā tapadra̱yiṃ nava̍ ca
||4.6.9||caturthakāṇḍe saptamaḥ praśnaḥ 7
1 agnā̍viṣṇū sa̱joṣa̍se̱mā va̍rdhantu vā̱ṃ gira̍ḥ | dyu̱mnairvāje̍bhi̱rā ga̍tam ||
vāja̍śca me prasa̱vaśca̍ me̱ praya̍tiśca me̱ prasi̍tiśca me dhī̱tiśca̍ me̱
kratu̍śca me̱ svara̍śca me̱ śloka̍śca me śrā̱vaśca̍ me̱ śruti̍śca me̱
jyoti̍śca me̱ suva̍śca me prā̱ṇaśca̍ me'pā̱na
2 śca̍ me vyā̱naśca̱ me'su̍śca me ci̱ttaṃ ca̍ ma̱ ādhī̍taṃ ca me̱ vākca̍
me̱ mana̍śca me̱ cakṣu̍śca me̱ śrotra̍ṃ ca me̱ dakṣa̍śca me̱ bala̍ṃ ca ma̱
oja̍śca me̱ saha̍śca ma̱ āyu̍śca me ja̱rā ca̍ ma ā̱tmā ca̍ me ta̱nūśca̍
me̱ śarma̍ ca me̱ varma̍ ca̱ me'ṅgā̍ni ca me̱'sthāni̍ ca me̱ parūgͫ̍ṣi ca
me̱ śarī̍rāṇi ca me
||4.7.1||a̱pā̱nasta̱nūśca̍ me̱'ṣṭāda̍śa ca
||4.7.1||3 jyaiṣṭhya̍ṃ ca ma̱ ādhi̍patyaṃ ca me ma̱nyuśca̍ me̱ bhāma̍śca̱ me'ma̍śca̱
me'ṃbha̍śca me je̱mā ca̍ me mahi̱mā ca̍ me vari̱mā ca̍ me prathi̱mā ca̍ me
va̱rṣmā ca̍ me drāghu̱yā ca̍ me vṛ̱ddhaṃ ca̍ me̱ vṛddhi̍śca me sa̱tyaṃ ca̍
me śra̱ddhā ca̍ me̱ jaga̍cca
4 me̱ dhana̍ṃ ca me̱ vaśa̍śca me̱ tviṣi̍śca me krī̱ḍā ca̍ me̱ moda̍śca me
jā̱taṃ ca̍ me jani̱ṣyamā̍ṇaṃ ca me sū̱ktaṃ ca̍ me sukṛ̱taṃ ca̍ me vi̱ttaṃ ca̍
me̱ vedya̍ṃ ca me bhū̱taṃ ca̍ me bhavi̱ṣyacca̍ me su̱gaṃ ca̍ me su̱patha̍ṃ
ca ma ṛ̱ddhaṃ ca̍ ma̱ ṛddhi̍śca me klṛ̱ptaṃ ca̍ me̱ klṛpti̍śca me
ma̱tiśca̍ me suma̱tiśca̍ me
||4.7.2||jaga̱ccardhi̱ścatu̍rdaśa ca
||4.7.2||5 śaṃ ca̍ me̱ maya̍śca me pri̱yaṃ ca̍ me'nukā̱maśca̍ me̱ kāma̍śca me
saumana̱saśca̍ me bha̱draṃ ca̍ me̱ śreya̍śca me̱ vasya̍śca me̱ yaśa̍śca
me̱ bhaga̍śca me̱ dravi̍ṇaṃ ca me ya̱ntā ca̍ me dha̱rtā ca̍ me̱ kṣema̍śca me̱
dhṛti̍śca me̱ viśva̍ṃ ca
6 me̱ maha̍śca me sa̱ṃvicca̍ me̱ jñātra̍ṃ ca me̱ sūśca̍ me pra̱sūśca̍
me̱ sīra̍ṃ ca me la̱yaśca̍ ma ṛ̱taṃ ca̍ me̱'mṛta̍ṃ ca me'ya̱kṣmaṃ ca̱
me'nā̍mayacca me jī̱vātu̍śca me dīrghāyu̱tvaṃ ca̍ me'nami̱traṃ ca̱ me'bha̍yaṃ
ca me su̱gaṃ ca̍ me̱ śaya̍naṃ ca me sū̱ṣā ca̍ me su̱dina̍ṃ ca me
||4.7.3||viśva̍ṃ ca̱ śaya̍nama̱ṣṭau ca̍
||4.7.3||7 ūrkca̍ me sū̱nṛtā̍ ca me̱ paya̍śca me̱ rasa̍śca me ghṛ̱taṃ ca̍ me̱
madhu̍ ca me̱ sagdhi̍śca me̱ sapī̍tiśca me kṛ̱ṣiśca̍ me̱ vṛṣṭi̍śca me̱
jaitra̍ṃ ca ma̱ audbhi̍dyaṃ ca me ra̱yiśca̍ me̱ rāya̍śca me pu̱ṣṭaṃ ca̍ me̱
puṣṭi̍śca me vi̱bhu ca̍
8 me pra̱bhu ca̍ me ba̱hu ca̍ me̱ bhūya̍śca me pū̱rṇaṃ ca̍ me pū̱rṇata̍raṃ ca̱
me'kṣi̍tiśca me̱ kūya̍vāśca̱ me'nna̍ṃ ca̱ me'kṣu̍cca me vrī̱haya̍śca
me̱ yavā̎śca me̱ māṣā̎śca me̱ tilā̎śca me mu̱dgāśca̍ me kha̱lvā̎śca me
go̱dhūmā̎śca me ma̱surā̎śca me pri̱yaṅga̍vaśca̱ me'ṇa̍vaśca me śyā̱mākā̎śca
me nī̱vārā̎śca me
||4.7.4||vi̱bhu ca̍ ma̱surā̱ścatu̍rdaśa ca
||4.7.4||9 aśmā̍ ca me̱ mṛtti̍kā ca me gi̱raya̍śca me̱ parva̍tāśca me̱ sika̍tāśca
me̱ vana̱spata̍yaśca me̱ hira̍ṇyaṃ ca̱ me'ya̍śca me̱ sīsa̍ṃ ca me̱ trapu̍śca
me śyā̱maṃ ca̍ me lo̱haṃ ca̍ me̱'gniśca̍ ma̱ āpa̍śca me vī̱rudha̍śca ma̱
oṣa̍dhayaśca me kṛṣṭapa̱cyaṃ ca̍
10 me'kṛṣṭapa̱cyaṃ ca̍ me grā̱myāśca̍ me pa̱śava̍ āra̱ṇyāśca̍ ya̱jñena̍
kalpantāṃ vi̱ttaṃ ca̍ me̱ vitti̍śca me bhū̱taṃ ca̍ me̱ bhūti̍śca me̱
vasu̍ ca me vasa̱tiśca̍ me̱ karma̍ ca me̱ śakti̍śca̱ me'rtha̍śca ma̱
ema̍śca ma̱ iti̍śca me̱ gati̍śca me
||4.7.5||kṛ̱ṣṭa̱pa̱cyañcā̱'ṣṭā
ca̍tvārigͫśacca
||4.7.5||11 a̱gniśca̍ ma̱ indra̍śca me̱ soma̍śca ma̱ indra̍śca me savi̱tā ca̍ ma̱
indra̍śca me̱ sara̍svatī ca ma̱ indra̍śca me pū̱ṣā ca̍ ma̱ indra̍śca me̱
bṛha̱spati̍śca ma̱ indra̍śca me mi̱traśca̍ ma̱ indra̍śca me̱ varu̍ṇaśca
ma̱ indra̍śca me̱ tvaṣṭā̍ ca
12 ma̱ indra̍śca me dhā̱tā ca̍ ma̱ indra̍śca me̱ viṣṇu̍śca ma̱ indra̍śca
me̱'śvinau̍ ca ma̱ indra̍śca me ma̱ruta̍śca ma̱ indra̍śca me̱ viśve̍
ca me de̱vā indra̍śca me pṛthi̱vī ca̍ ma̱ indra̍śca me̱'ntari̍kṣaṃ ca ma̱
indra̍śca me̱ dyauśca̍ ma̱ indra̍śca me̱ diśa̍śca ma̱ indra̍śca me mū̱rdhā
ca̍ ma̱ indra̍śca me pra̱jāpa̍tiśca ma̱ indra̍śca me
||4.7.6||tvaṣṭā̍
ca̱ dyauśca̍ ma̱ eka̍ vigͫśatiśca
||4.7.6||13 a̱g̱ͫśuśca̍ me ra̱śmiśca̱ me'dā̎bhyaśca̱ me'dhi̍patiśca ma
upā̱g̱ͫśuśca̍ me'ntaryā̱maśca̍ ma aindravāya̱vaśca̍ me maitrāvaru̱ṇaśca̍
ma āśvi̱naśca̍ me pratipra̱sthāna̍śca me śu̱kraśca̍ me ma̱nthī ca̍ ma
āgraya̱ṇaśca̍ me vaiśvade̱vaśca̍ me dhru̱vaśca̍ me vaiśvāna̱raśca̍ ma
ṛtugra̱hāśca̍
14 me'tigrā̱hyā̎śca ma aindrā̱gnaśca̍ me vaiśvade̱vaśca̍ me marutva̱tīyā̎śca me
māhe̱ndraśca̍ ma ādi̱tyaśca̍ me sāvi̱traśca̍ me sārasva̱taśca̍ me pau̱ṣṇaśca̍
me pātnīva̱taśca̍ me hāriyoja̱naśca̍ me
||4.7.7||ṛ̱tu̱gra̱hāśca̱
catu̍strigͫśacca
||4.7.7||15 i̱dhmaśca̍ me ba̱ṟhiśca̍ me̱ vedi̍śca me̱ dhiṣṇi̍yāśca me̱
sruca̍śca me cama̱sāśca̍ me̱ grāvā̍ṇaśca me̱ svara̍vaśca ma upara̱vāśca̍
me'dhi̱ṣava̍ṇe ca me droṇakala̱śaśca̍ me vāya̱vyā̍ni ca me pūta̱bhṛcca̍
ma ādhava̱nīya̍śca ma̱ āgnī̎dhraṃ ca me havi̱rdhāna̍ṃ ca me gṛ̱hāśca̍
me̱ sada̍śca me puro̱ḍāśā̎śca me paca̱tāśca̍ me'vabhṛ̱thaśca̍ me
svagākā̱raśca̍ me
||4.7.8||gṛ̱hāśca̱ ṣoḍa̍śa ca
||4.7.8||16 a̱gniśca̍ me gha̱rmaśca̍ me̱'rkaśca̍ me̱ sūrya̍śca me prā̱ṇaśca̍
me'śvame̱dhaśca̍ me pṛthi̱vī ca̱ me'di̍tiśca me̱ diti̍śca me̱ dyauśca̍
me̱ śakva̍rīra̱ṅgula̍yo̱ diśa̍śca me ya̱jñena̍ kalpantā̱mṛkca̍ me̱ sāma̍
ca me̱ stoma̍śca me̱ yaju̍śca me dī̱kṣā ca̍ me̱ tapa̍śca ma ṛ̱tuśca̍
me vra̱taṃ ca̍ me'horā̱trayo̎rvṛ̱ṣṭyā bṛ̍hadrathanta̱re ca̍ me ya̱jñena̍
kalpetām
||4.7.9||dī̱kṣā'ṣṭāda̍śa ca
||4.7.9||17 garbhā̎śca me va̱thsāśca̍ me̱ tryavi̍śca me trya̱vī ca̍ me ditya̱vāṭ ca̍ me
dityau̱hī ca̍ me̱ pañcā̍viśca me pañcā̱vī ca̍ me triva̱thsaśca̍ me triva̱thsā
ca̍ me turya̱vāṭ ca̍ me turyau̱hī ca̍ me paṣṭha̱vāṭ ca̍ me paṣṭhau̱hī ca̍
ma u̱kṣā ca̍ me va̱śā ca̍ ma ṛṣa̱bhaśca̍
18 me ve̱hacca̍ me'na̱ḍvāñca̍ me dhe̱nuśca̍ ma̱ āyu̍rya̱jñena̍ kalpatāṃ
prā̱ṇo ya̱jñena̍ kalpatāmapā̱no ya̱jñena̍ kalpatāṃ vyā̱no ya̱jñena̍ kalpatā̱ṃ
cakṣu̍rya̱jñena̍ kalpatā̱g̱ śrotra̍ṃ ya̱jñena̍ kalpatā̱ṃ mano̍ ya̱jñena̍
kalpatā̱ṃ vāgya̱jñena̍ kalpatāmā̱tmā ya̱jñena̍ kalpatāṃ ya̱jño ya̱jñena̍ kalpatām
||4.7.10||ṛ̱ṣa̱bhaśca̍ catvāri̱g̱ͫśacca̍
||4.7.10||19 ekā̍ ca me ti̱sraśca̍ me̱ pañca̍ ca me sa̱pta ca̍ me̱ nava̍ ca ma̱ ekā̍daśa
ca me̱ trayo̍daśa ca me̱ pañca̍daśa ca me sa̱ptada̍śa ca me̱ nava̍daśa ca
ma̱ eka̍vigͫśatiśca me̱ trayo̍vigͫśatiśca me̱ pañca̍vigͫśatiśca
me sa̱ptavigͫ̍śatiśca me̱ nava̍vigͫśatiśca ma̱ eka̍trigͫśacca me̱
traya̍strigͫśacca
20 me̱ cata̍sraśca me̱'ṣṭau ca̍ me̱ dvāda̍śa ca me̱ ṣoḍa̍śa ca me
vigͫśa̱tiśca̍ me̱ catu̍rvigͫśatiśca me̱'ṣṭāvigͫ̍śatiśca me̱
dvātrigͫ̍śacca me̱ ṣaṭtrigͫ̍śacca me catvāri̱g̱ͫśacca̍
me̱ catu̍ścatvārigͫśacca me̱'ṣṭāca̍tvārigͫśacca me̱
vāja̍śca prasa̱vaścā̍pi̱jaśca̱ kratu̍śca̱ suva̍śca mū̱rdhā ca̱
vyaśni̍yaścāntyāya̱naścāntya̍śca bhauva̱naśca̱ bhuva̍na̱ścādhi̍patiśca
||4.7.11||traya̍strigͫśacca̱ vyaśñi̍ya̱ ekā̍daśa ca
||4.7.11||21 vājo̍ naḥ sa̱pta pra̱diśa̱ścata̍sro vā parā̱vata̍ḥ | vājo̍ no̱
viśvai̎rde̱vairdhana̍sātāvi̱hāva̍tu || viśve̍ a̱dya ma̱ruto̱ viśva̍ ū̱tī viśve̍
bhavantva̱gnaya̱ḥ sami̍ddhāḥ | viśve̍ no de̱vā ava̱sāga̍mantu̱ viśva̍mastu̱
dravi̍ṇa̱ṃ vājo̍ a̱sme || vāja̍sya prasa̱vaṃ de̍vā̱ rathai̎ryātā hira̱ṇyayai̎ḥ |
a̱gnirindro̱ bṛha̱spati̍rma̱ruta̱ḥ soma̍pītaye || vāje̍vāje'vata vājino no̱ dhane̍ṣu
22 viprā amṛtā ṛtajñāḥ | a̱sya madhva̍ḥ pibata mā̱daya̍dhvaṃ tṛ̱ptā
yā̍ta pa̱thibhi̍rdeva̱yānai̎ḥ || vāja̍ḥ pu̱rastā̍du̱ta ma̍dhya̱to no̱ vājo̍
de̱vāgͫ ṛ̱tubhi̍ḥ kalpayāti | vāja̍sya̱ hi pra̍sa̱vo nanna̍mīti̱ viśvā̱ āśā̱
vāja̍patirbhaveyam || paya̍ḥ pṛthi̱vyāṃ paya̱ oṣa̍dhīṣu̱ payo̍ di̱vya̍ntari̍kṣe̱
payo̍ dhām | paya̍svatīḥ pra̱diśa̍ḥ santu̱ mahya̎m || saṃmā̍ sṛjāmi̱ paya̍sā
ghṛ̱tena̱ saṃ mā̍ sṛjāmya̱pa
23 oṣa̍dhībhiḥ | so̍'haṃ vājagͫ̍ saneyamagne || nakto̱ṣāsā̱ sama̍nasā̱
virū̍pe dhā̱paye̍te̱ śiśu̱mekagͫ̍ samī̱cī | dyāvā̱ kṣāmā̍ ru̱kmo
a̱ntarvi bhā̍ti de̱vā a̱gniṃ dhā̍rayandraviṇo̱dāḥ || sa̱mu̱dro̍'si̱
nabha̍svānā̱rdradā̍nuḥ śa̱ṃbhūrma̍yo̱bhūra̱bhi mā̍ vāhi̱ svāhā̍ māru̱to̍si
ma̱rutā̎ṃ ga̱ṇaḥ śa̱ṃbhūrma̍yo̱bhūra̱bhi mā̍ vāhi̱ svāhā̍va̱syura̍si̱
duva̍svāñcha̱ṃbhūrma̍yo̱bhūra̱bhi mā̍ vāhi̱ svāhā̎
||4.7.12||dhane̎ṣva̱po
duva̍śvāñcha̱ṃbhūrmayo̱bhūra̱bhi mā̱ dve ca̍
||4.7.12||24 a̱gniṃ yu̍najmi̱ śava̍sā ghṛ̱tena̍ di̱vyagͫ su̍pa̱rṇaṃ vaya̍sā
bṛ̱hanta̎m | tena̍ va̱yaṃ pa̍tema bra̱dhnasya̍ vi̱ṣṭapa̱g̱ͫ suvo̱ ruhā̍ṇā̱
adhi̱ nāka̍ utta̱me || i̱mau te̍ pa̱kṣāva̱jarau̍ pata̱triṇo̱ yābhyā̱g̱ͫ
rakṣāg̍syapa̱ha2gͫsya̍gne | tābhyā̎ṃ patema su̱kṛtā̍mu lo̱kaṃ yatrarṣa̍yaḥ
prathama̱jā ye pu̍rā̱ṇāḥ || cida̍si samu̱drayo̍ni̱rindu̱rdakṣa̍ḥ śye̱na ṛ̱tāvā̎
| hira̍ṇyapakṣaḥ śaku̱no bhu̍ra̱ṇyurma̱hānthsa̱dhasthe̎ dhru̱va
25 ā niṣa̍ttaḥ || nama̍ste astu̱ mā mā̍ higͫsī̱rviśva̍sya mū̱rdhannadhi̍ tiṣṭhasi
śri̱taḥ | sa̱mu̱dre te̱ hṛda̍yama̱ntarāyu̱rdyāvā̍pṛthi̱vī bhuva̍ne̱ṣvarpi̍te
|| u̱dno da̍ttoda̱dhiṃ bhi̍nta di̱vaḥ pa̱rjanyā̍da̱ntari̍kṣāt pṛthi̱vyāstato̍ no̱
vṛṣṭyā̍vata | di̱vo mū̱rdhāsi̍ pṛthi̱vyā nābhi̱rūrga̱pāmoṣa̍dhīnām | vi̱śvāyu̱ḥ
śarma̍ sa̱prathā̱ nama̍spa̱the || yenarṣa̍ya̱stapa̍sā sa̱ttra
26 māsa̱tendhā̍nā a̱gnigͫ suva̍rā̱bhara̍ntaḥ | tasmi̍nna̱haṃ ni da̍dhe̱
nāke̍ a̱gnime̱taṃ yamā̱hurmana̍vaḥ stī̱rṇaba̍rhiṣam || taṃ patnī̍bhi̱ranu̍
gacchema devāḥ pu̱trairbhrātṛ̍bhiru̱ta vā̱ hira̍ṇyaiḥ | nāka̍ṃ gṛhṇā̱nāḥ
su̍kṛ̱tasya̍ lo̱ke tṛ̱tīye̍ pṛ̱ṣṭhe adhi̍ roca̱ne di̱vaḥ || ā vā̱co
madhya̍maruhadbhura̱ṇyura̱yama̱gniḥ satpa̍ti̱śceki̍tānaḥ | pṛ̱ṣṭhe pṛ̍thi̱vyā
nihi̍to̱ davi̍dyutadadhaspa̱daṃ kṛ̍ṇute̱
27 ye pṛ̍ta̱nyava̍ḥ || a̱yama̱gnirvī̱rata̍mo vayo̱dhāḥ sa̍ha̱sriyo̍
dīpyatā̱mapra̍yucchan | vi̱bhrāja̍mānaḥ sari̱rasya̱ madhya̱ upa̱ pra yā̍ta di̱vyāni̱
dhāma̍ || saṃ pra cya̍vadhva̱manu̱ saṃ pra yā̱tāgne̍ pa̱tho de̍va̱yānā̎n kṛṇudhvam
| a̱sminthsa̱dhasthe̱ adhyutta̍rasmi̱nviśve̍ devā̱ yaja̍mānaśca sīdata || yenā̍
sa̱hasra̱ṃ vaha̍si̱ yenā̎gne sarvaveda̱sam | tene̱maṃ ya̱jñaṃ no̍ vaha deva̱yāno̱ ya
28 u̍tta̱maḥ || udbu̍dhyasvāgne̱ prati̍ jāgṛhye̍namiṣṭāpū̱rte sagͫ sṛ̍jethāma̱yaṃ
ca̍ | puna̍ḥ kṛ̱ṇva2gͫstvā̍ pi̱tara̱ṃ yuvā̍nama̱nvātāgͫ̍sī̱ttvayi̱
tantu̍me̱tam || a̱yaṃ te̱ yoni̍rṛ̱tviyo̱ yato̍ jā̱to aro̍cathāḥ | taṃ
jā̱nanna̍gna̱ ā ro̱hāthā̍ no vardhayā ra̱yim
||4.7.13||dhṛ̱vassa̱traṃ kṛ̍ṇute̱
yassa̱ptatrigͫ̍śacca
||4.7.13||29 mamā̎gne̱ varco̍ viha̱veṣva̍stu va̱yaṃ tvendhā̍nāsta̱nuva̍ṃ puṣema | mahya̍ṃ
namantāṃ pra̱diśa̱ścata̍sra̱stvayādhya̍kṣeṇa̱ pṛta̍nā jayema || mama̍ de̱vā
vi̍ha̱ve sa̍ntu̱ sarva̱ indrā̍vanto ma̱ruto̱ viṣṇu̍ra̱gniḥ | mamā̱ntari̍kṣamu̱ru
go̱pama̍stu̱ mahya̱ṃ vāta̍ḥ pavatā̱ṃ kāme̍ a̱smin || mayi̍ de̱vā dravi̍ṇa̱mā
ya̍jantā̱ṃ mayyā̱śīra̍stu̱ mayi̍ de̱vahū̍tiḥ | daivyā̱ hotā̍rā vaniṣanta̱
30 pūrveri̍ṣṭāḥ syāma ta̱nuvā̍ su̱vīrā̎ḥ || mahya̍ṃ yajantu̱ mama̱ yāni̍ ha̱vyākū̍tiḥ
sa̱tyā mana̍so me astu | eno̱ mā ni gā̎ṃ kata̱macca̱nā'haṃ viśve̍ devāso̱ adhi̍
vocatā me || devī̎ḥ ṣaḍurvīru̱ruṇa̍ḥ kṛṇota̱ viśve̍ devāsa i̱ha vī̍rayadhvam | mā
hā̎smahi pra̱jayā̱ mā ta̱nūbhi̱rmā ra̍dhāma dviṣa̱te so̍ma rājan || a̱gnirma̱nyuṃ
pra̍tinu̱danpu̱rastā̱
31 dada̍bdho go̱pāḥ pari̍ pāhina̱stvam | pra̱tyañco̍ yantu ni̱guta̱ḥ
puna̱ste̍'maiṣā̎ṃ ci̱ttaṃ pra̱budhā̱ vi ne̍śat || dhā̱tā dhā̍tṛ̱ṇāṃ bhuva̍nasya̱
yaspati̍rde̱vagͫ sa̍vi̱tāra̍mabhimāti̱ṣāham̎ | i̱maṃ ya̱jñama̱śvino̱bhā
bṛha̱spati̍rde̱vāḥ pā̎ntu̱ yaja̍mānaṃ nya̱rthāt || u̱ru̱vyacā̍ no mahi̱ṣaḥ
śarma̍ yagͫsada̱smin have̍ puruhū̱taḥ pu̍ru̱kṣu | sa na̍ḥ pra̱jāyai̍ haryaśva
mṛḍa̱yendra̱ mā
32 no̍ rīriṣo̱ mā parā̍dāḥ || ye na̍ḥ sa̱patnā̱ apa̱ te bha̍vantvindrā̱gnibhyā̱mava̍
bādhāma he̱ tān | vasa̍vo ru̱drā ā̍di̱tyā u̍pari̱spṛśa̍ṃ mo̱graṃ
cettā̍ramadhirā̱jama̍kran || a̱rvāñca̱mindra̍ma̱muto̍ havāmahe̱ yo
go̱jiddha̍na̱jida̍śva̱jidyaḥ | i̱maṃ no̍ ya̱jñaṃ vi̍ha̱ve ju̍ṣasvā̱sya ku̍rmo
harivo me̱ dina̍ṃ tvā
||4.7.14||va̱ni̱ṣa̱nta̱ pu̱rastā̱nmā trica̍tvārigͫśacca
||4.7.14||33 a̱gnerma̍nve pratha̱masya̱ prace̍taso̱ yaṃ pāñca̍janyaṃ ba̱hava̍ḥ sami̱ndhate̎
| viśva̍syāṃ vi̱śi pra̍viviśi̱vāgͫ sa̍mīmahe̱ sa no̍ muñca̱tvagͫha̍saḥ ||
yasye̱daṃ prā̱ṇanni̍mi̱ṣadyadeja̍ti̱ yasya̍ jā̱taṃ jana̍mānaṃ ca̱ keva̍lam |
staumya̱gniṃ nā̍thi̱to jo̍havīmi̱ sa no̍ muñca̱tvagͫha̍saḥ || indra̍sya manye
pratha̱masya̱ prace̍taso vṛtra̱ghnaḥ stomā̱ upa̱ māmu̱pāgu̍ḥ | yo dā̱śuṣa̍ḥ
su̱kṛto̱ hava̱mupa̱ gantā̱
34 sa no̍ muñca̱tvagͫha̍saḥ || yaḥ sa̍ṃgrā̱maṃ naya̍ti̱ saṃ va̱śī yu̱dhe
yaḥ pu̱ṣṭāni̍ sagͫsṛ̱jati̍ tra̱yāṇi̍ | staumīndra̍ṃ nāthi̱to jo̍havīmi̱
sa no̍ muñca̱tvagͫha̍saḥ || ma̱nve vā̎ṃ mitrāvaruṇā̱ tasya̍ vitta̱g̱ͫ
satyau̍jasā dṛgͫhaṇā̱ yaṃ nu̱dethe̎ | yā rājā̍nagͫ sa̱ratha̍ṃ yā̱tha u̍grā̱
tā no̍ muñcata̱māga̍saḥ || yo vā̱g̱ͫ ratha̍ ṛ̱jura̍śmiḥ sa̱tyadha̍rmā̱
mithu̱ścara̍ntamupa̱yāti̍ dū̱ṣayan̍ | staumi̍
35 mi̱trāvaru̍ṇā nāthi̱to jo̍havīmi̱ tau no̍ muñcata̱māga̍saḥ || vā̱yoḥ
sa̍vi̱turvi̱dathā̍ni manmahe̱ yāvā̎tma̱nvadbi̍bhṛ̱to yau ca̱ rakṣa̍taḥ | yau
viśva̍sya pari̱ bhū ba̍bhū̱vatu̱stau no̍ muñcata̱māga̍saḥ || upa̱ śreṣṭhā̍
na ā̱śiṣo̍ de̱vayo̱rdharme̍ asthiran | staumi̍ vā̱yugͫ sa̍vi̱tāra̍ṃ nāthi̱to
jo̍havīmi̱ tau no̍ muñcata̱māga̍saḥ || ra̱thīta̍mau rathī̱nāma̍hva ū̱taye̱
śubha̱ṃ gami̍ṣṭhau su̱yame̍bhi̱raśvai̎ḥ | yayo̎
36 rvāṃ devau de̱veṣvani̍śita̱moja̱stau no̍ muñcata̱māga̍saḥ || yadayā̍taṃ
vaha̱tugͫ sū̱ryāyā̎strica̱kreṇa̍ sa̱g̱ͫsada̍mi̱cchamā̍nau | staumi̍
de̱vāva̱śvinau̍ nāthi̱to jo̍havīmi̱ tau no̍ muñcata̱māga̍saḥ || ma̱rutā̎ṃ
manve̱ adhi̍ no bruvantu̱ premāṃ vāca̱ṃ viśvā̍mavantu̱ viśve̎ | ā̱śūn hu̍ve
su̱yamā̍nū̱taye̱ te no̍ muñca̱ntvena̍saḥ || ti̱gmamāyu̍dhaṃ vīḍi̱tagͫ
saha̍svaddi̱vyagͫ śardha̱ḥ
37 pṛta̍nāsu ji̱ṣṇu | staumi̍ de̱vānma̱ruto̍ nāthi̱to jo̍havīmi̱ te no̍
muñca̱ntvena̍saḥ || de̱vānā̎ṃ manve̱ adhi̍ no bruvantu̱ premāṃ vāca̱ṃ viśvā̍mavantu̱
viśve̎ | ā̱śūn hu̍ve su̱yamā̍nū̱taye̱ te no̍ muñca̱ntvena̍saḥ || yadi̱daṃ
mā̍bhi̱śoca̍ti̱ pauru̍ṣeyeṇa̱ daivye̍na | staumi̱ viśvā̎nde̱vānnā̍thi̱to
jo̍havīmi̱ te no̍ muñca̱ntvena̍saḥ || anu̍ no̱'dyānu̍mati̱ra
38 nvida̍numate̱ tvaṃ vai̎śvāna̱ro na̍ ū̱tyā pṛ̱ṣṭo di̱vi | ye
apra̍thetā̱mami̍tebhi̱rojo̍bhi̱rye pra̍ti̱ṣṭhe abha̍vatā̱ṃ vasū̍nām | staumi̱
dyāvā̍pṛthi̱vī nā̍thi̱to jo̍havīmi̱ te no̍ muñcata̱magͫha̍saḥ || urvī̍rodasī̱
vari̍vaḥ kṛṇota̱ṃ kṣetra̍sya patnī̱ adhi̍ no brūyātam | staumi̱ dyāvā̍pṛthi̱vī
nā̍thi̱to jo̍havīmi̱ te no̍ muñcata̱magͫha̍saḥ || yatte̍ va̱yaṃ pu̍ruṣa̱trā
ya̍vi̱ṣṭhāvi̍dvāgͫsaścakṛ̱mā kacca̱nā
39 'ga̍ḥ | kṛ̱dhī sva̍smāgͫ adi̍te̱ranā̍gā̱vyenāgͫ̍si śiśratho̱
viṣva̍gagne || yathā̍ha̱ tadva̍savo gau̱rya̍ṃ citpa̱di ṣi̱tāmamu̍ñcatā
yajatrāḥ | e̱vā tvama̱smat pra mu̍ñcā̱ vyagͫha̱ḥ prātā̎ryagne prata̱rāṃna̱
āyu̍ḥ
||4.7.15||gantā̍ dū̱ṣaya̱nthstaumi̱ yayo̱ḥ śardho'nu̍mati̱ranu̍
ca̱na catu̍strigͫśacca
||4.7.15||