śrutvaitānṛṣayo dharmānsnātakasya yathoditān
idamūcurmahātmānamanalaprabhavaṃ bhṛgum
||1||evaṃ yathoktaṃ viprāṇāṃ svadharmamanutiṣṭhatām
kathaṃ mṛtyuḥ prabhavati vedaśāstravidāṃ prabho
||2||sa tānuvāca dharmātmā maharṣīnmānavo bhṛguḥ
śrūyatāṃ yena doṣeṇa mṛtyurviprānjighāṃsati
||3||anabhyāsena vedānāmācārasya ca varjanāt
ālasyādannadoṣācca mṛtyurviprāñjighāṃsati
||4||laśunaṃ gṛñjanaṃ caiva palāṇḍuṃ kavakāni ca
abhakṣyāṇi dvijātīnāmamedhyaprabhavāni ca
||5||lohitānvṛkṣaniryāsānvṛścanaprabhavāṃstathā
śeluṃ gavyaṃ ca peyūṣaṃ prayatnena vivarjayet
||6||vṛthā kṛsarasaṃyāvaṃ pāyasāpūpameva ca
anupākṛtamāṃsāni devānnāni havīṃṣi ca
||7||anirdaśāyā goḥ kṣīramauṣṭramaikaśaphaṃ tathā
āvikaṃ saṃdhinīkṣīraṃ vivatsāyāśca goḥ payaḥ
||8||āraṇyānāṃ ca sarveṣāṃ mṛgāṇāṃ māhiṣaṃ vinā
strīkṣīraṃ caiva varjyāni sarvaśuktāni caiva hi
||9||dadhi bhakṣyaṃ ca śukteṣu sarvaṃ ca dadhisaṃbhavam
yāni caivābhiṣūyante puṣpamūlaphalaiḥ śubhaiḥ
||10||kravyādāñśakunānsarvāṃstathā grāmanivāsinaḥ
anirdiṣṭāṃścaikaśaphāṃṣṭiṭṭibhaṃ ca vivarjayet
||11||kalaviṅkaṃ plavaṃ haṃsaṃ cakrāhvaṃ grāmakukkuṭam
sārasaṃ rajjuvālaṃ ca dātyūhaṃ śukasārike
||12||pratudāñjālapādāṃśca koyaṣṭinakhaviṣkirān
nimajjataśca matsyādānsaunaṃ vallūrameva ca
||13||bakaṃ caiva balākāṃ ca kākolaṃ khañjarīṭakam
matsyādānviḍvarāhāṃśca matsyāneva ca sarvaśaḥ
||14||yo yasya māṃsamaśnāti sa tanmāṃsāda ucyate
matsyādaḥ sarvamāṃsādastasmānmatsyānvivarjayet
||15||pāṭhīnarohitāvādyau niyuktau havyakavyayoḥ
rājīvānsiṃhatuṇḍāśca saśalkāścaiva sarvaśaḥ
||16||na bhakṣayedekacarānajñātāṃśca mṛgadvijān
bhakṣyeṣvapi samuddiṣṭānsarvānpañcanakhāṃstathā
||17||śvāvidhaṃ śalyakaṃ godhāṃ khaḍgakūrmaśaśāṃstathā
bhakṣyānpañcanakheṣvāhuranuṣṭrāṃścaikatodatah
||18||chatrākaṃ viḍvarāhaṃ ca laśunaṃ grāmakukkuṭam
palāṇḍuṃ gṛñjanaṃ caiva matyā jagdhvā pateddvijaḥ
||19||amatyaitāni ṣaḍjagdhvā kṛcchraṃ sāntapanaṃ caret
yaticāndrāyāṇaṃ vāpi śeṣeṣūpavasedahaḥ
||20||saṃvatsarasyaikamapi caretkṛcchraṃ dvijottamaḥ
ajñātabhuktaśuddhyarthaṃ jñātasya tu viṣeśataḥ
||21||yajñārthaṃ brāhmaṇairvadhyāḥ praśastā mṛgapakṣiṇaḥ
bhṛtyānāṃ caiva vṛttyarthamagastyo hyācaratpurā
||22||babhūvurhi puroḍāśā bhakṣyāṇāṃ mṛgapakṣiṇām
purāṇeṣvapi yajñeṣu brahmakṣatrasaveṣu ca
||23||yatkiṃ citsnehasaṃyuktaṃ bhakṣyaṃ bhojyamagarhitam
tatparyuṣitamapyādyaṃ haviḥśeṣaṃ ca yadbhavet
||24||cirasthitamapi tvādyamasnehāktaṃ dvijātibhiḥ
yavagodhūmajaṃ sarvaṃ payasaścaiva vikriyā
||25||etaduktaṃ dvijātīnāṃ bhakṣyābhakṣyamaśeṣataḥ
māṃsasyātaḥ pravakṣyāmi vidhiṃ bhakṣaṇavarjane
||26||prokṣitaṃ bhakṣayenmāṃsaṃ brāhmaṇānāṃ ca kāmyayā
yathāvidhi niyuktastu prāṇānāmeva cātyaye
||27||prāṇasyānnamidaṃ sarvaṃ prajāpatirakalpayat
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva sarvaṃ prāṇasya bhojanam
||28||carāṇāmannamacarā daṃṣṭriṇāmapyadaṃṣṭriṇaḥ
ahastāśca sahastānāṃ śūrāṇāṃ caiva bhīravaḥ
||29||nāttā duṣyatyadannādyānprāṇino'hanyahanyapi
dhātraiva sṛṣṭā hyādyāśca prāṇino'ttāra eva ca
||30||yajñāya jagdhirmāṃsasyetyeṣa daivo vidhiḥ smṛtaḥ
ato'nyathā pravṛttistu rākṣaso vidhirucyate
||31||krītvā svayaṃ vāpyutpādya paropakṛtameva vā
devānpitṝṃścārcayitvā khādanmāṃsaṃ na duṣyati
||32||nādyādavidhinā māṃsaṃ vidhijño'nāpadi dvijaḥ
jagdhvā hyavidhinā māṃsaṃ pretastairadyate'vaśaḥ
||33||na tādṛśaṃ bhavatyeno mṛgahanturdhanārthinaḥ
yādṛśaṃ bhavati pretya vṛthāmāṃsāni khādataḥ
||34||niyuktastu yathānyāyaṃ yo māṃsaṃ nātti mānavaḥ
sa pretya paśutāṃ yāti saṃbhavānekaviṃśatim
||35||asaṃskṛtānpaśūnmantrairnādyādvipraḥ kadā cana
mantraistu saṃskṛtānadyācchāśvataṃ vidhimāsthitaḥ
||36||kuryādghṛtapaśuṃ saṅge kuryātpiṣṭapaśuṃ tathā
na tveva tu vṛthā hantuṃ paśumicchetkadā cana
||37||yāvanti paśuromāṇi tāvatkṛtvo ha māraṇam
vṛthāpaśughnaḥ prāpnoti pretya janmani janmani
||38||yajñārthaṃ paśavaḥ sṛṣṭāḥ svayameva svayaṃbhuvā
yajño'sya bhūtyai sarvasya tasmādyajñe vadho'vadhaḥ
||39||oṣadhyaḥ paśavo vṛkṣāstiryañcaḥ pakṣiṇastathā
yajñārthaṃ nidhanaṃ prāptāḥ prāpnuvantyutsṛtīḥ punaḥ
||40||madhuparke ca yajñe ca pitṛdaivatakarmaṇi
atraiva paśavo hiṃsyā nānyatretyabravīnmanuḥ
||41||eṣvartheṣu paśūnhiṃsanvedatattvārthaviddvijaḥ
ātmānaṃ ca paśuṃ caiva gamayatyuttamaṃ gatim
||42||gṛhe gurāvaraṇye vā nivasannātmavāndvijaḥ
nāvedavihitāṃ hiṃsāmāpadyapi samācaret
||43||yā vedavihitā hiṃsā niyatāsmiṃścarācare
ahiṃsāmeva tāṃ vidyādvedāddharmo hi nirbabhau
||44||yo'hiṃsakāni bhūtāni hinastyātmasukhecchayā
sa jīvāṃśca mṛtaścaiva na kva citsukhamedhate
||45||yo bandhanavadhakleśānprāṇināṃ na cikīrṣati
sa sarvasya hitaprepsuḥ sukhamatyantamaśnute
||46||yaddhyāyati yatkurute ratiṃ badhnāti yatra ca
tadavāpnotyayatnena yo hinasti na kiṃ cana
||47||nākṛtvā prāṇināṃ hiṃsāṃ māṃsamutpadyate kva cit
na ca prāṇivadhaḥ svargyastasmānmāṃsaṃ vivarjayet
||48||samutpattiṃ ca māṃsasya vadhabandhau ca dehinām
prasamīkṣya nivarteta sarvamāṃsasya bhakṣaṇāt
||49||na bhakṣayati yo māṃsaṃ vidhiṃ hitvā piśācavat
na loke priyatāṃ yāti vyādhibhiśca na pīḍyate
||50||anumantā viśasitā nihantā krayavikrayī
saṃskartā copahartā ca khādakaśceti ghātakāḥ
||51||svamāṃsaṃ paramāṃsena yo vardhayitumicchati
anabhyarcya pitṝndevāṃstato'nyo nāstyapuṇyakṛt
||52||varṣe varṣe'śvamedhena yo yajeta śataṃ samāḥ
māṃsāni ca na khādedyastayoḥ puṇyaphalaṃ samam
||53||phalamūlāśanairmedhyairmunyannānāṃ ca bhojanaiḥ
na tatphalamavāpnoti yanmāṃsaparivarjanāt
||54||māṃ sa bhakṣayitāmutra yasya māṃsamihādmyaham
etanmāṃsasya māṃsatvaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ
||55||na māṃsabhakṣaṇe doṣo na madye na ca maithune
pravṛttireṣā bhūtānāṃ nivṛttistu mahāphalā
||56||pretaśuddhiṃ pravakṣyāmi dravyaśuddhiṃ tathaiva ca
caturṇāmapi varṇānāṃ yathāvadanupūrvaśaḥ
||57||dantajāte'nujāte ca kṛtacūḍe ca saṃsthite
aśuddhā bāndhavāḥ sarve sūtake ca tathocyate
||58||daśāhaṃ śāvamāśaucaṃ sapiṇḍeṣu vidhīyate
arvāksaṃcayanādasthnāṃ tryahamekāhameva vā
||59||sapiṇḍatā tu puruṣe saptame vinivartate
samānodakabhāvastu janmanāmnoravedane
||60||yathedaṃ śāvamāśaucaṃ sapiṇḍeṣu vidhīyate
janane'pyevameva syānnipuṇaṃ śuddhimicchatām
||61||sarveṣāṃ śāvamāśaucaṃ mātāpitrostu sūtakam
sūtakaṃ mātureva syādupaspṛśya pitā śuciḥ
||62||nirasya tu pumāñśukramupaspṛsyaiva śudhyati
baijikādabhisaṃbandhādanurundhyādaghaṃ tryaham
||63||ahnā caikena rātryā ca trirātraireva ca tribhiḥ
śavaspṛśo viśudhyanti tryahādudakadāyinaḥ
||64||guroḥ pretasya śiṣyastu pitṛmedhaṃ samācaran
pretahāraiḥ samaṃ tatra daśarātreṇa śudhyati
||65||rātribhirmāsatulyābhirgarbhasrāve viśudhyati
rajasyuparate sādhvī snānena strī rajasvalā
||66||nṛṇāmakṛtacūḍānāṃ viśuddhirnaiśikī smṛtā
nirvṛttacūḍakānāṃ tu trirātrācchuddhiriṣyate
||67||ūnadvivārṣikaṃ pretaṃ nidadhyurbāndhavā bahiḥ
alaṃkṛtya śucau bhūmāvasthisaṃcayanādṛte
||68||nāsya kāryo'gnisaṃskāro na ca kāryodakakriyā
araṇye kāṣṭhavattyaktvā kṣapeyustryahameva tu
||69||nātrivarṣasya kartavyā bāndhavairudakakriyā
jātadantasya vā kuryurnāmni vāpi kṛte sati
||70||sabrahmacāriṇyekāhamatīte kṣapaṇaṃ smṛtam
janmanyekodakānāṃ tu trirātrācchuddhiriṣyate
||71||strīṇāmasaṃskṛtānāṃ tu tryahācchudhyanti bāndhavāḥ
yathoktenaiva kalpena śudhyanti tu sanābhayaḥ
||72||akṣāralavaṇānnāḥ syurnimajjeyuśca te tryaham
māṃsāśanaṃ ca nāśnīyuḥ śayīraṃśca pṛthakkṣitau
||73||saṃnidhāveṣa vai kalpaḥ śāvāśaucasya kīrtitaḥ
asaṃnidhāvayaṃ jñeyo vidhiḥ saṃbandhibāndhavaiḥ
||74||vigataṃ tu videśasthaṃ śṛṇuyādyo hyanirdaśam
yaccheṣaṃ daśarātrasya tāvadevāśucirbhavet
||75||atikrānte daśāhe ca trirātramaśucirbhavet
saṃvatsare vyatīte tu spṛṣṭvaivāpo viśudhyati
||76||nirdaśaṃ jñātimaraṇaṃ śrutvā putrasya janma ca
savāsā jalamāplutya śuddho bhavati mānavaḥ
||77||bāle deśāntarasthe ca pṛthakpiṇḍe ca saṃsthite
savāsā jalamāplutya sadya eva viśudhyati
||78||antardaśāhe syātāṃ cetpunarmaraṇajanmanī
tāvatsyādaśucirvipro yāvattatsyādanirdaśam
||79||trirātramāhurāśaucamācārye saṃsthite sati
tasya putre ca patnyāṃ ca divārātramiti sthitiḥ
||80||śrotriye tūpasaṃpanne trirātramaśucirbhavet
mātule pakṣiṇīṃ rātriṃ śiṣyartvigbāndhaveṣu ca
||81||prete rājani sajyotiryasya syādviṣaye sthitaḥ
aśrotriye tvahaḥ kṛtsnamanūcāne tathā gurau
||82||śuddhyedvipro daśāhena dvādaśāhena bhūmipaḥ
vaiśyaḥ pañcadaśāhena śūdro māsena śudhyati
||83||na vardhayedaghāhāni pratyūhennāgniṣu kriyāḥ
na ca tatkarma kurvāṇaḥ sanābhyo'pyaśucirbhavet
||84||divākīrtimudakyāṃ ca patitaṃ sūtikāṃ tathā
śavaṃ tatspṛṣṭinaṃ caiva spṛṣṭvā snānena śudhyati
||85||ācamya prayato nityaṃ japedaśucidarśane
saurānmantrānyathotsāhaṃ pāvamānīśca śaktitaḥ
||86||nāraṃ spṛṣṭvāsthi sasnehaṃ snātvā vipro viśudhyati
ācamyaiva tu niḥsnehaṃ gāmālabhyārkamīkṣya vā
||87||ādiṣṭī nodakaṃ kuryādā vratasya samāpanāt
samāpte tūdakaṃ kṛtvā trirātreṇaiva śudhyati
||88||vṛthāsaṃkarajātānāṃ pravrajyāsu ca tiṣṭhatām
ātmanastyāgināṃ caiva nivartetodakakriyā
||89||pāṣaṇḍamāśritānāṃ ca carantīnāṃ ca kāmataḥ
garbhabhartṛdruhāṃ caiva surāpīnāṃ ca yoṣitām
||90||ācāryaṃ svamupādhyāyaṃ pitaraṃ mātaraṃ gurum
nirhṛtya tu vratī pretānna vratena viyujyate
||91||dakṣiṇena mṛtaṃ śūdraṃ puradvāreṇa nirharet
paścimottarapūrvaistu yathāyogaṃ dvijanmanaḥ
||92||na rājñāmaghadoṣo'sti vratināṃ na ca sattriṇām
aindraṃ sthānamupāsīnā brahmabhūtā hi te sadā
||93||rājño mahātmike sthāne sadyaḥśaucaṃ vidhīyate
prajānāṃ parirakṣārthamāsanaṃ cātra kāraṇam
||94||ḍimbhāhavahatānāṃ ca vidyutā pārthivena ca
gobrāhmaṇasya caivārthe yasya cecchati pārthivaḥ
||95||somāgnyarkānilendrāṇāṃ vittāppatyoryamasya ca
aṣṭānāṃ lokapālānāṃ vapurdhārayate nṛpaḥ
||96||lokeśādhiṣṭhito rājā nāsyāśaucaṃ vidhīyate
śaucāśaucaṃ hi martyānāṃ lokebhyaḥ prabhavāpyayau
||97||udyatairāhave śastraiḥ kṣatradharmahatasya ca
sadyaḥ saṃtiṣṭhate yajñastathāśaucamiti sthitiḥ
||98||vipraḥ śudhyatyapaḥ spṛṣṭvā kṣatriyo vāhanāyudham
vaiśyaḥ pratodaṃ raśmīnvā yaṣṭiṃ śūdraḥ kṛtakriyaḥ
||99||etadvo'bhihitaṃ śaucaṃ sapiṇḍeṣu dvijottamāḥ
asapiṇḍeṣu sarveṣu pretaśuddhiṃ nibodhata
||100||asapiṇḍaṃ dvijaṃ pretaṃ vipro nirhṛtya bandhuvat
viśudhyati trirātreṇa māturāptāṃśca bāndhavān
||101||yadyannamatti teṣāṃ tu daśāhenaiva śudhyati
anadannannamahnaiva na cettasmingṛhe vaset
||102||anugamyecchayā pretaṃ jñātimajñātimeva ca
snātvā sacailaḥ spṛṣṭvāgniṃ ghṛtaṃ prāśya viśudhyati
||103||na vipraṃ sveṣu tiṣṭhatsu mṛtaṃ śūdreṇa nāyayet
asvargyā hyāhutiḥ sā syācchūdrasaṃsparśadūṣitā
||104||jñānaṃ tapo'gnirāhāro mṛnmano vāryupāñjanam
vāyuḥ karmārkakālau ca śuddheḥ kartṝṇi dehinām
||105||sarveṣāmeva śaucānāmarthaśaucaṃ paraṃ smṛtaṃ
yo'rthe śucirhi sa śucirna mṛdvāriśuciḥ śuciḥ
||106||kṣāntyā śudhyanti vidvāṃso dānenākāryakāriṇaḥ
pracchannapāpā japyena tapasā vedavittamāḥ
||107||mṛttoyaiḥ śudhyate śodhyaṃ nadī vegena śudhyati
rajasā strī manoduṣṭā saṃnyāsena dvijottamāḥ
||108||adbhirgātrāṇi śudhyanti manaḥ satyena śudhyati
vidyātapobhyāṃ bhūtātmā buddhirjñānena śudhyati
||109||eṣa śaucasya vaḥ proktaḥ śarīrasya vinirṇayaḥ
nānāvidhānāṃ dravyāṇāṃ śuddheḥ śṛṇuta nirṇayam
||110||taijasānāṃ maṇīnāṃ ca sarvasyāśmamayasya ca
bhasmanādbhirmṛdā caiva śuddhiruktā manīṣibhiḥ
||111||nirlepaṃ kāñcanaṃ bhāṇḍamadbhireva viśudhyati
abjamaśmamayaṃ caiva rājataṃ cānupaskṛtam
||112||apāmagneśca saṃyogāddhaimaṃ raupyaṃ ca nirbabhau
tasmāttayoḥ svayonyaiva nirṇeko guṇavattaraḥ
||113||tāmrāyaḥkāṃsyaraityānāṃ trapuṇaḥ sīsakasya ca
śaucaṃ yathārhaṃ kartavyaṃ kṣārāmlodakavāribhiḥ
||114||dravāṇāṃ caiva sarveṣāṃ śuddhirutpavanaṃ smṛtam
prokṣaṇaṃ saṃhatānāṃ ca dāravāṇāṃ ca takṣaṇam
||115||mārjanaṃ yajñapātrāṇāṃ pāṇinā yajñakarmaṇi
camasānāṃ grahāṇāṃ ca śuddhiḥ prakṣālanena tu
||116||carūṇāṃ sruksruvāṇāṃ ca śuddhiruṣṇena vāriṇā
sphyaśūrpaśakaṭānāṃ ca musalolūkhalasya ca
||117||adbhistu prokṣaṇaṃ śaucaṃ bahūnāṃ dhānyavāsasām
prakṣālanena tvalpānāmadbhiḥ śaucaṃ vidhīyate
||118||cailavaccarmaṇāṃ śuddhirvaidalānāṃ tathaiva ca
śākamūlaphalānāṃ ca dhānyavacchuddhiriṣyate
||119||kauśeyāvikayorūṣaiḥ kutapānāmariṣṭakaiḥ
śrīphalairaṃśupaṭṭānāṃ kṣaumāṇāṃ gaurasarṣapaiḥ
||120||kṣaumavacchaṅkhaśṛṅgāṇāmasthidantamayasya ca
śuddhirvijānatā kāryā gomūtreṇodakena vā
||121||prokṣaṇāttṛṇakāṣṭhaṃ ca palālaṃ caiva śudhyati
mārjanopāñjanairveśma punaḥpākena mṛnmayam
||122||madyairmūtraiḥ purīṣairvā ṣṭhīvanaihpūyaśoṇitaiḥ
saṃspṛṣṭaṃ naiva śuddhyeta punaḥpākena mṛnmayam
||123||saṃmārjanopāñjanena sekenollekhanena ca
gavāṃ ca parivāsena bhūmiḥ śudhyati pañcabhiḥ
||124||pakṣijagdhaṃ gavā ghrātamavadhūtamavakṣutam
dūṣitaṃ keśakīṭaiśca mṛtprakṣepeṇa śudhyati
||125||yāvannāpaityamedhyāktādgandho lepaśca tatkṛtaḥ
tāvanmṛdvāri cādeyaṃ sarvāsu dravyaśuddhiṣu
||126||trīṇi devāḥ pavitrāṇi brāhmaṇānāmakalpayan
adṛṣṭamadbhirnirṇiktaṃ yacca vācā praśasyate
||127||āpaḥ śuddhā bhūmigatā vaitṛṣṇyaṃ yāsu gorbhavet
avyāptāścedamedhyena gandhavarṇarasānvitāḥ
||128||nityaṃ śuddhaḥ kāruhastaḥ paṇye yacca prasāritam
brahmacārigataṃ bhaikṣyaṃ nityaṃ medhyamiti sthitiḥ
||129||nityamāsyaṃ śuci strīṇāṃ śakuniḥ phalapātane
prasrave ca śucirvatsaḥ śvā mṛgagrahaṇe śuciḥ
||130||śvabhirhatasya yanmāṃsaṃ śuci tanmanurabravīt
kravyādbhiśca hatasyānyaiścaṇḍālādyaiśca dasyubhiḥ
||131||ūrdhvaṃ nābheryāni khāni tāni medhyāni sarvaśaḥ
yānyadhastānyamedhyāni dehāccaiva malāścyutāḥ
||132||makṣikā vipruṣaśchāyā gauraśvaḥ sūryaraśmayaḥ
rajo bhūrvāyuragniśca sparśe medhyāni nirdiśet
||133||viṇmūtrotsargaśuddhyarthaṃ mṛdvāryādeyamarthavat
daihikānāṃ malānāṃ ca śuddhiṣu dvādaśasvapi
||134||vasā śukramasṛṅmajjā mūtraviṭghrāṇakarṇaviṭ
śleśma aśru dūṣikā svedo dvādaśaite nṛṇāṃ malāḥ
||135||ekā liṅge gude tisrastathaikatra kare daśa
ubhayoḥ sapta dātavyā mṛdaḥ śuddhimabhīpsatā
||136||etacchaucaṃ gṛhasthānāṃ dviguṇaṃ brahmacāriṇām
triguṇaṃ syādvanasthānāṃ yatīnāṃ tu caturguṇam
||137||kṛtvā mūtraṃ purīṣaṃ vā khānyācānta upaspṛśet
vedamadhyeṣyamāṇaśca annamaśnaṃśca sarvadā
||138||trirācāmedapaḥ pūrvaṃ dviḥ pramṛjyāttato mukham
śarīraṃ śaucamicchanhi strī śūdrastu sakṛtsakṛt
||139||śūdrāṇāṃ māsikaṃ kāryaṃ vapanaṃ nyāyavartinām
vaiśyavacchaucakalpaśca dvijocchiṣṭaṃ ca bhojanam
||140||nocchiṣṭaṃ kurvate mukhyā vipruṣo'ṅgaṃ na yānti yāḥ
na śmaśrūṇi gatānyāsyaṃ na dantāntaradhiṣṭhitam
||141||spṛśanti bindavaḥ pādau ya ācāmayataḥ parān
bhaumikaiste samā jñeyā na tairāprayato bhavet
||142||ucchiṣṭena tu saṃspṛṣṭo dravyahastaḥ kathaṃ cana
anidhāyaiva taddravyamācāntaḥ śucitāmiyāt
||143||vānto viriktaḥ snātvā tu ghṛtaprāśanamācaret
ācāmedeva bhuktvānnaṃ snānaṃ maithuninaḥ smṛtam
||144||suptvā kṣutvā ca bhuktvā ca niṣṭhīvyoktvānṛtāni ca
pītvāpo'dhyeṣyamāṇaśca ācāmetprayato'pi san
||145||eṣāṃ śaucavidhiḥ kṛtsno dravyaśuddhistathaiva ca
ukto vaḥ sarvavarṇānāṃ strīṇāṃ dharmānnibodhata
||146||bālayā vā yuvatyā vā vṛddhayā vāpi yoṣitā
na svātantryeṇa kartavyaṃ kiṃ cidkāryaṃ gṛheṣvapi
||147||bālye piturvaśe tiṣṭhetpāṇigrāhasya yauvane
putrāṇāṃ bhartari prete na bhajetstrī svatantratām
||148||pitrā bhartrā sutairvāpi necchedvirahamātmanaḥ
eṣāṃ hi viraheṇa strī garhye kuryādubhe kule
||149||sadā prahṛṣṭayā bhāvyaṃ gṛhakārye ca dakṣayā
susaṃskṛtopaskarayā vyaye cāmuktahastayā
||150||yasmai dadyātpitā tvenāṃ bhrātā vānumate pituḥ
taṃ śuśrūṣeta jīvantaṃ saṃsthitaṃ ca na laṅghayet
||151||maṅgalārthaṃ svastyayanaṃ yajñaścāsāṃ prajāpateḥ
prayujyate vivāhe tu pradānaṃ svāmyakāraṇam
||152||anṛtāvṛtukāle ca mantrasaṃskārakṛtpatiḥ
sukhasya nityaṃ dāteha paraloke ca yoṣitaḥ
||153||viśīlaḥ kāmavṛtto vā guṇairvā parivarjitaḥ
upacāryaḥ striyā sādhvyā satataṃ devavatpatiḥ
||154||nāsti strīṇāṃ pṛthagyajño na vrataṃ nāpyupoṣaṇam
patiṃ śuśrūṣate yena tena svarge mahīyate
||155||pāṇigrāhasya sādhvī strī jīvato vā mṛtasya vā
patilokamabhīpsantī nācaretkiṃ cidapriyam
||156||kāmaṃ tu ksapayeddehaṃ puṣpamūlaphalaiḥ śubhaiḥ
na tu nāmāpi gṛhṇīyātpatyau prete parasya tu
||157||āsītā maraṇātksāntā niyatā brahmacāriṇī
yo dharma ekapatnīnāṃ kāṅkṣantī tamanuttamam
||158||anekāni sahasrāṇi kumārabrahmacāriṇām
divaṃ gatāni viprāṇāmakṛtvā kulasaṃtatim
||159||mṛte bhartari sāḍhvī strī brahmacarye vyavasthitā
svargaṃ gacchatyaputrāpi yathā te brahmacāriṇaḥ
||160||apatyalobhādyā tu strī bhartāramativartate
seha nindāmavāpnoti paralokācca hīyate
||161||nānyotpannā prajāstīha na cāpyanyaparigrahe
na dvitīyaśca sādhvīnāṃ kva cidbhartopadiśyate
||162||patiṃ hitvāpakṛṣṭaṃ svamutkṛṣṭaṃ yā niṣevate
nindyaiva sā bhavelloke parapūrveti cocyate
||163||vyabhicārāttu bhartuḥ strī loke prāpnoti nindyatām
śṛgālayoniṃ prāpnoti pāparogaiśca pīḍyate
||164||patiṃ yā nābhicarati manovāgdehasaṃyutā
sā bhartṛlokamāpnoti sadbhiḥ sādhvīti cocyate
||165||anena nārī vṛttena manovāgdehasaṃyatā
ihāgryāṃ kīrtimāpnoti patilokaṃ paratra ca
||166||evaṃ vṛttāṃ savarṇāṃ strīṃ dvijātiḥ pūrvamāriṇīm
dāhayedagnihotreṇa yajñapātraiśca dharmavit
||167||bhāryāyai pūrvamāriṇyai dattvāgnīnantyakarmaṇi
punardārakriyāṃ kuryātpunarādhānameva ca
||168||anena vidhinā nityaṃ pañcayajñānna hāpayet
dvitīyamāyuṣo bhāgaṃ kṛtadāro gṛhe vaset
||169||