mahābhāratam
śuklāmbaradharaṃ viṣṇuṃ śaśivarṇaṃ caturbhujam |
prasannavadanaṃ dhyāyet sarvavighnopaśāntaye ||
||1||nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam |
devīṃ sarasvatīṃ vyāsaṃ tato jayamudīrayet ||
||2||saccidānandarūpāya kṛṣṇāyākliṣṭakāriṇe |
namo vedāntavedyāya gurave buddhisākṣiṇe ||
||3||kṛṣṇadvaipāyanaṃ vyāsaṃ sarvabhūtahite ratam |
vedābjabhāskaraṃ vande śamādinilayaṃ munim ||
||4||sahasramūrteḥ puruṣottamasya
sahasranetrānanapādabāhoḥ |
sahasranāmnāṃ stavanaṃ praśastaṃ
nirucyate janmajarādiśāntyai ||
||5||vyāsaṃ vasiṣṭhanaptāraṃ śakteḥ pautramakalmaṣam |
parāśarātmajaṃ vande śukatātaṃ taponidhim ||
||6||vyāsāya viṣṇurūpāya vyāsarūpāya viṣṇave |
namo vai brahmanidhaye vāsiṣṭhāya namo namaḥ ||
||7||avikārāya śuddhāya nityāya paramātmane |
sadaikarūparūpāya viṣṇave sarvajiṣṇave ||
||8||yasya smaraṇamātreṇa janmasaṃsārabandhanāt |
vimucyate namastasmai viṣṇave prabhaviṣṇave ||
||9||oṃ namo viṣṇave prabhaviṣṇave
śrī-vaiśampāyana uvāca
śrutvā dharmānaśeṣeṇa pāvanāni ca sarvaśaḥ |
yudhiṣṭhiraḥ śāntanavaṃ punarevābhyabhāṣata ||
||10||śrī-yudhiṣṭhira uvāca
kimekaṃ daivataṃ loke kiṃ vā'pyekaṃ parāyaṇam |
stuvantaḥ kaṃ kamarcantaḥ prāpnuyurmānavāḥ śubham ||
||11||ko dharmaḥ sarvadharmāṇāṃ bhavataḥ paramo mataḥ |
kiṃ japan mucyate janturjanmasaṃsārabandhanāt ||
||12||śrī-bhīṣma uvāca
jagatprabhuṃ devadevamanantaṃ puruṣottamam |
stuvan nāmasahasreṇa puruṣaḥ satatotthitaḥ ||
||13||tameva cārcayannityaṃ bhaktyā puruṣamavyayam |
dhyāyan stuvan namasyaṃśca yajamānastameva ca ||
||14||anādinidhanaṃ viṣṇuṃ sarvalokamaheśvaram |
lokādhyakṣaṃ stuvannityaṃ sarvaduḥkhātigo bhavet ||
||15||brahmaṇyaṃ sarvadharmajñaṃ lokānāṃ kīrtivardhanam |
lokanāthaṃ mahadbhūtaṃ sarvabhūtabhavodbhavam ||
||16||eṣa me sarvadharmāṇāṃ dharmo'dhikatamo mataḥ |
yadbhaktyā puṇḍarīkākṣaṃ stavairarcennaraḥ sadā ||
||17||paramaṃ yo mahattejaḥ paramaṃ yo mahattapaḥ |
paramaṃ yo mahad brahma paramaṃ yaḥ parāyaṇam ||
||18||pavitrāṇāṃ pavitraṃ yo maṅgalānāṃ ca maṅgalam |
daivataṃ daivatānāṃ ca bhūtānāṃ yo'vyayaḥ pitā ||
||19||yataḥ sarvāṇi bhūtāni bhavantyādiyugāgame |
yasmiṃśca pralayaṃ yānti punareva yugakṣaye ||
||20||tasya lokapradhānasya jagannāthasya bhūpate |
viṣṇornāmasahasraṃ me śṛṇu pāpabhayāpaham ||
||21||yāni nāmāni gauṇāni vikhyātāni mahātmanaḥ |
ṛṣibhiḥ parigītāni tāni vakṣyāmi bhūtaye ||
||22||ṛṣirnāmnāṃ sahasrasya vedavyāso mahāmuniḥ |
chando'nuṣṭup tathā devo bhagavān devakīsutaḥ ||
||23||amṛtāṃśūdbhavo bījaṃ śaktirdevakinandanaḥ |
trisāmā hṛdayaṃ tasya śāntyarthe viniyujyate ||
||24||viṣṇuṃ jiṣṇuṃ mahāviṣṇuṃ prabhaviṣṇuṃ maheśvaram |
anekarūpadaityāntaṃ namāmi puruṣottamam ||
||25||pūrvanyāsaḥ
asya śrīviṣṇordivyasahasranāmastotramahāmantrasya| śrī-vedavyāso bhagavān ṛṣiḥ| anuṣṭup chandaḥ| śrīmahāviṣṇuḥ paramātmā śrīmannārāyaṇo devatā| amṛtāṃśūdbhavo bhānuriti bījam| devakīnandanaḥ sraṣṭeti śaktiḥ| udbhavaḥ kṣobhaṇo deva iti paramo mantraḥ| śaṅkhabhṛnnandakī cakrīti kīlakam| śārṅgadhanvā gadādhara ityastram| rathāṅgapāṇirakṣobhya iti netram| trisāmā sāmagaḥ sāmeti kavacam| ānandaṃ parabrahmeti yoniḥ| ṛtuḥ sudarśanaḥ kāla iti digbandhaḥ| śrīviśvarūpa iti dhyānam| śrīmahāviṣṇuprītyarthe sahasranāmajape viniyogaḥ||
dhyānam
kṣīrodanvatpradeśe śucimaṇivilasatsaikatermauktikānāṃ
mālākḷptāsanasthaḥ sphaṭikamaṇinibhairmauktikairmaṇḍitāṅgaḥ |
śubhrairabhrairadabhrairupariviracitairmuktapīyūṣavarṣaiḥ
ānandī naḥ punīyādarinalinagadāśaṅkhapāṇirmukundaḥ ||
||26||bhūḥ pādau yasya nābhirviyadasuranilaścandrasūryau ca netre
karṇāvāśāḥ śiro dyaurmukhamapi dahano yasya vāsteyamabdhiḥ |
antaḥsthaṃ yasya viśvaṃ suranarakhagagobhogigandharvadaityaiḥ
citraṃ raṃramyate taṃ tribhuvanavapuṣaṃ viṣṇumīśaṃ namāmi ||
||27||oṃ namo bhagavate vāsudevāya
śāntākāraṃ bhujagaśayanaṃ padmanābhaṃ sureśaṃ
viśvādhāraṃ gaganasadṛśaṃ meghavarṇaṃ śubhāṅgam |
lakṣmīkāntaṃ kamalanayanaṃ yogihṛddhyānagamyaṃ
vande viṣṇuṃ bhavabhayaharaṃ sarvalokaikanātham ||
||28||meghaśyāmaṃ pītakauśeyavāsaṃ
śrīvatsāṅkaṃ kaustubhodbhāsitāṅgam |
puṇyopetaṃ puṇḍarīkāyatākṣaṃ
viṣṇuṃ vande sarvalokaikanātham ||
||29||namaḥ samastabhūtānāmādibhūtāya bhūbhṛte |
anekarūparūpāya viṣṇave prabhaviṣṇave ||
||30||saśaṅkhacakraṃ sakirīṭakuṇḍalaṃ
sapītavastraṃ sarasīruhekṣaṇam |
sahāravakṣaḥsthalaśobhikaustubhaṃ
namāmi viṣṇuṃ śirasā caturbhujam ||
||31||chāyāyāṃ pārijātasya hemasiṃhāsanopari
āsīnamambudaśyāmamāyatākṣamalaṅkṛtam |
candrānanaṃ caturbāhuṃ śrīvatsāṅkitavakṣasaṃ
rukmiṇīsatyabhāmābhyāṃ sahitaṃ kṛṣṇamāśraye ||
||32||hariḥ oṃ
||viśvasmai namaḥ|| [4]
viśvaṃ viṣṇurvaṣaṭkāro bhūtabhavyabhavatprabhuḥ |
bhūtakṛdbhūtabhṛdbhāvo bhūtātmā bhūtabhāvanaḥ ||
||33||pūtātmā paramātmā ca muktānāṃ paramā gatiḥ |
avyayaḥ puruṣaḥ sākṣī kṣetrajño'kṣara eva ca ||
||34||yogo yogavidāṃ netā pradhānapuruṣeśvaraḥ |
nārasiṃhavapuḥ śrīmān keśavaḥ puruṣottamaḥ ||
||35||sarvaḥ śarvaḥ śivaḥ sthāṇurbhūtādirnidhiravyayaḥ |
sambhavo bhāvano bhartā prabhavaḥ prabhurīśvaraḥ ||
||36||svayambhūḥ śambhurādityaḥ puṣkarākṣo mahāsvanaḥ |
anādinidhano dhātā vidhātā dhāturuttamaḥ ||
||37||aprameyo hṛṣīkeśaḥ padmanābho'maraprabhuḥ |
viśvakarmā manustvaṣṭā sthaviṣṭhaḥ sthaviro dhruvaḥ ||
||38||agrāhyaḥ śāśvataḥ kṛṣṇo lohitākṣaḥ pratardanaḥ |
prabhūtastrikakubdhāma pavitraṃ maṅgalaṃ param ||
||39||īśānaḥ prāṇadaḥ prāṇo jyeṣṭhaḥ śreṣṭhaḥ prajāpatiḥ |
hiraṇyagarbho bhūgarbho mādhavo madhusūdanaḥ ||
||40||īśvaro vikramī dhanvī medhāvī vikramaḥ kramaḥ |
anuttamo durādharṣaḥ kṛtajñaḥ kṛtirātmavān ||
||41||sureśaḥ śaraṇaṃ śarma viśvaretā prajābhavaḥ |
ahaḥ saṃvatsaro vyālaḥ pratyayaḥ sarvadarśanaḥ ||
||42||ajaḥ sarveśvaraḥ siddhaḥ siddhiḥ sarvādiracyutaḥ |
vṛṣākapirameyātmā sarvayogaviniḥsṛtaḥ ||
||43||vasurvasumanāḥ satyaḥ samātmā'sammitaḥ samaḥ |
amoghaḥ puṇḍarīkākṣo vṛṣakarmā vṛṣākṛtiḥ ||
||44||rudro bahuśirā babhrurviśvayoniḥ śuciśravāḥ |
amṛtaḥ śāśvataḥ sthāṇurvarāroho mahātapāḥ ||
||45||sarvagaḥ sarvavidbhānurviṣvakseno janārdanaḥ |
vedo vedavidavyaṅgo vedāṅgo vedavit kaviḥ ||
||46||lokādhyakṣaḥ surādhyakṣo dharmādhyakṣaḥ kṛtākṛtaḥ |
caturātmā caturvyūhaścaturdaṃṣṭraścaturbhujaḥ ||
||47||bhrājiṣṇurbhojanaṃ bhoktā sahiṣṇurjagadādijaḥ |
anagho vijayo jetā viśvayoniḥ punarvasuḥ ||
||48||upendro vāmanaḥ prāṃśuramoghaḥ śucirūrjitaḥ |
atīndraḥ saṅgrahaḥ sargo dhṛtātmā niyamo yamaḥ ||
||49||vedyo vaidyaḥ sadāyogī vīrahā mādhavo madhuḥ |
atīndriyo mahāmāyo mahotsāho mahābalaḥ ||
||50||mahābuddhirmahāvīryo mahāśaktirmahādyutiḥ |
anirdeśyavapuḥ śrīmānameyātmā mahādridhṛk ||
||51||maheṣvāso mahībhartā śrīnivāsaḥ satāṃ gatiḥ |
aniruddhaḥ surānando govindo govidāṃ patiḥ ||
||52||marīcirdamano haṃsaḥ suparṇo bhujagottamaḥ |
hiraṇyanābhaḥ sutapā padmanābhaḥ prajāpatiḥ ||
||53||amṛtyuḥ sarvadṛk siṃhaḥ sandhātā sandhimān sthiraḥ |
ajo durmarṣaṇaḥ śāstā viśrutātmā surārihā ||
||54||gururgurutamo dhāma satyaḥ satyaparākramaḥ |
nimiṣo'nimiṣaḥ sragvī vācaspatirudāradhīḥ ||
||55||agraṇīrgrāmaṇīḥ śrīmān nyāyo netā samīraṇaḥ |
sahasramūrdhā viśvātmā sahasrākṣaḥ sahasrapāt ||
||56||āvartano nivṛttātmā saṃvṛtaḥ sampramardanaḥ |
ahaḥ saṃvartako vahniranilo dharaṇīdharaḥ ||
||57||suprasādaḥ prasannātmā viśvadhṛgviśvabhugvibhuḥ |
satkartā satkṛtaḥ sādhurjahnurnārāyaṇo naraḥ ||
||58||asaṅkhyeyo'prameyātmā viśiṣṭaḥ śiṣṭakṛcchuciḥ |
siddhārthaḥ siddhasaṅkalpaḥ siddhidaḥ siddhisādhanaḥ ||
||59||vṛṣāhī vṛṣabho viṣṇurvṛṣaparvā vṛṣodaraḥ |
vardhano vardhamānaśca viviktaḥ śrutisāgaraḥ ||
||60||subhujo durdharo vāgmī mahendro vasudo vasuḥ |
naikarūpo bṛhadrūpaḥ śipiviṣṭaḥ prakāśanaḥ ||
||61||ojastejodyutidharaḥ prakāśātmā pratāpanaḥ |
ṛddhaḥ spaṣṭākṣaro mantraścandrāṃśurbhāskaradyutiḥ ||
||62||amṛtāṃśūdbhavo bhānuḥ śaśabinduḥ sureśvaraḥ |
auṣadhaṃ jagataḥ setuḥ satyadharmaparākramaḥ ||
||63||bhūtabhavyabhavannāthaḥ pavanaḥ pāvano'nalaḥ |
kāmahā kāmakṛtkāntaḥ kāmaḥ kāmapradaḥ prabhuḥ ||
||64||yugādikṛdyugāvarto naikamāyo mahāśanaḥ |
adṛśyo vyaktarūpaśca sahasrajidanantajit ||
||65||iṣṭo'viśiṣṭaḥ śiṣṭeṣṭaḥ śikhaṇḍī nahuṣo vṛṣaḥ |
krodhahā krodhakṛtkartā viśvabāhurmahīdharaḥ ||
||66||acyutaḥ prathitaḥ prāṇaḥ prāṇado vāsavānujaḥ |
apānnidhiradhiṣṭhānamapramattaḥ pratiṣṭhitaḥ ||
||67||skandaḥ skandadharo dhuryo varado vāyuvāhanaḥ |
vāsudevo bṛhadbhānurādidevaḥ purandaraḥ ||
||68||aśokastāraṇastāraḥ śūraḥ śaurirjaneśvaraḥ |
anukūlaḥ śatāvartaḥ padmī padmanibhekṣaṇaḥ ||
||69||padmanābho'ravindākṣaḥ padmagarbhaḥ śarīrabhṛt |
maharddhirṛddho vṛddhātmā mahākṣo garuḍadhvajaḥ ||
||70||atulaḥ śarabho bhīmaḥ samayajño havirhariḥ |
sarvalakṣaṇalakṣaṇyo lakṣmīvān samitiñjayaḥ ||
||71||vikṣaro rohito mārgo heturdāmodaraḥ sahaḥ |
mahīdharo mahābhāgo vegavānamitāśanaḥ ||
||72||udbhavaḥ kṣobhaṇo devaḥ śrīgarbhaḥ parameśvaraḥ |
karaṇaṃ kāraṇaṃ kartā vikartā gahano guhaḥ ||
||73||vyavasāyo vyavasthānaḥ saṃsthānaḥ sthānado dhruvaḥ |
pararddhiḥ paramaspaṣṭastuṣṭaḥ puṣṭaḥ śubhekṣaṇaḥ ||
||74||rāmo virāmo virato mārgo neyo nayo'nayaḥ |
vīraḥ śaktimatāṃ śreṣṭho dharmo dharmaviduttamaḥ ||
||75||vaikuṇṭhaḥ puruṣaḥ prāṇaḥ prāṇadaḥ praṇavaḥ pṛthuḥ |
hiraṇyagarbhaḥ śatrughno vyāpto vāyuradhokṣajaḥ ||
||76||ṛtuḥ sudarśanaḥ kālaḥ parameṣṭhī parigrahaḥ |
ugraḥ saṃvatsaro dakṣo viśrāmo viśvadakṣiṇaḥ ||
||77||vistāraḥ sthāvaraḥ sthāṇuḥ pramāṇaṃ bījamavyayam |
artho'nartho mahākośo mahābhogo mahādhanaḥ ||
||78||anirviṇṇaḥ sthaviṣṭho'bhūrdharmayūpo mahāmakhaḥ |
nakṣatranemirnakṣatrī kṣamaḥ kṣāmaḥ samīhanaḥ ||
||79||yajña ijyo mahejyaśca kratuḥ satraṃ satāṃ gatiḥ |
sarvadarśī vimuktātmā sarvajño jñānamuttamam ||
||80||suvrataḥ sumukhaḥ sūkṣmaḥ sughoṣaḥ sukhadaḥ suhṛt |
manoharo jitakrodho vīrabāhurvidāraṇaḥ ||
||81||svāpanaḥ svavaśo vyāpī naikātmā naikakarmakṛt |
vatsaro vatsalo vatsī ratnagarbho dhaneśvaraḥ ||
||82||dharmagubdharmakṛddharmī sadasatkṣaramakṣaram |
avijñātā sahasrāṃśurvidhātā kṛtalakṣaṇaḥ ||
||83||gabhastinemiḥ sattvasthaḥ siṃho bhūtamaheśvaraḥ |
ādidevo mahādevo deveśo devabhṛdguruḥ ||
||84||uttaro gopatirgoptā jñānagamyaḥ purātanaḥ |
śarīrabhūtabhṛdbhoktā kapīndro bhūridakṣiṇaḥ ||
||85||somapo'mṛtapaḥ somaḥ purujit purusattamaḥ |
vinayo jayaḥ satyasandho dāśārhaḥ sāttvatāṃ patiḥ ||
||86||jīvo vinayitāsākṣī mukundo'mitavikramaḥ |
ambhonidhiranantātmā mahodadhiśayo'ntakaḥ ||
||87||ajo mahārhaḥ svābhāvyo jitāmitraḥ pramodanaḥ |
ānando nandano nandaḥ satyadharmā trivikramaḥ ||
||88||maharṣiḥ kapilācāryaḥ kṛtajño medinīpatiḥ |
tripadastridaśādhyakṣo mahāśṛṅgaḥ kṛtāntakṛt ||
||89||mahāvarāho govindaḥ suṣeṇaḥ kanakāṅgadī |
guhyo gabhīro gahano guptaścakragadādharaḥ ||
||90||vedhāḥ svāṅgo'jitaḥ kṛṣṇo dṛḍhaḥ saṅkarṣaṇo'cyutaḥ |
varuṇo vāruṇo vṛkṣaḥ puṣkarākṣo mahāmanāḥ ||
||91||bhagavān bhagahā''nandī vanamālī halāyudhaḥ |
ādityo jyotirādityaḥ sahiṣṇurgatisattamaḥ ||
||92||sudhanvā khaṇḍaparaśurdāruṇo draviṇapradaḥ |
divaḥspṛk sarvadṛgvyāso vācaspatirayonijaḥ ||
||93||trisāmā sāmagaḥ sāma nirvāṇaṃ bheṣajaṃ bhiṣak |
sannyāsakṛcchamaḥ śānto niṣṭhā śāntiḥ parāyaṇam ||
||94||śubhāṅgaḥ śāntidaḥ sraṣṭā kumudaḥ kuvaleśayaḥ |
gohito gopatirgoptā vṛṣabhākṣo vṛṣapriyaḥ ||
||95||anivartī nivṛttātmā saṅkṣeptā kṣemakṛcchivaḥ |
śrīvatsavakṣāḥ śrīvāsaḥ śrīpatiḥ śrīmatāṃ varaḥ ||
||96||śrīdaḥ śrīśaḥ śrīnivāsaḥ śrīnidhiḥ śrīvibhāvanaḥ |
śrīdharaḥ śrīkaraḥ śreyaḥ śrīmām̐llokatrayāśrayaḥ ||
||97||svakṣaḥ svaṅgaḥ śatānando nandirjyotirgaṇeśvaraḥ |
vijitātmā'vidheyātmā satkīrtiśchinnasaṃśayaḥ ||
||98||udīrṇaḥ sarvataścakṣuranīśaḥ śāśvataḥ sthiraḥ |
bhūśayo bhūṣaṇo bhūtirviśokaḥ śokanāśanaḥ ||
||99||arciṣmānarcitaḥ kumbho viśuddhātmā viśodhanaḥ |
aniruddho'pratirathaḥ pradyumno'mitavikramaḥ ||
||100||kālaneminihā vīraḥ śauriḥ śūrajaneśvaraḥ |
trilokātmā trilokeśaḥ keśavaḥ keśihā hariḥ ||
||101||kāmadevaḥ kāmapālaḥ kāmī kāntaḥ kṛtāgamaḥ |
anirdeśyavapurviṣṇurvīro'nanto dhanañjayaḥ ||
||102||brahmaṇyo brahmakṛd brahmā brahma brahmavivardhanaḥ |
brahmavid brāhmaṇo brahmī brahmajño brāhmaṇapriyaḥ ||
||103||mahākramo mahākarmā mahātejā mahoragaḥ |
mahākraturmahāyajvā mahāyajño mahāhaviḥ ||
||104||stavyaḥ stavapriyaḥ stotraṃ stutiḥ stotā raṇapriyaḥ |
pūrṇaḥ pūrayitā puṇyaḥ puṇyakīrtiranāmayaḥ ||
||105||manojavastīrthakaro vasuretā vasupradaḥ |
vasuprado vāsudevo vasurvasumanā haviḥ ||
||106||sadgatiḥ satkṛtiḥ sattā sadbhūtiḥ satparāyaṇaḥ |
śūraseno yaduśreṣṭhaḥ sannivāsaḥ suyāmunaḥ ||
||107||bhūtāvāso vāsudevaḥ sarvāsunilayo'nalaḥ |
darpahā darpado dṛpto durdharo'thāparājitaḥ ||
||108||viśvamūrtirmahāmūrtirdīptamūrtiramūrtimān |
anekamūrtiravyaktaḥ śatamūrtiḥ śatānanaḥ ||
||109||eko naikaḥ savaḥ kaḥ kiṃ yat tatpadamanuttamam |
lokabandhurlokanātho mādhavo bhaktavatsalaḥ ||
||110||suvarṇavarṇo hemāṅgo varāṅgaścandanāṅgadī |
vīrahā viṣamaḥ śūnyo ghṛtāśīracalaścalaḥ ||
||111||amānī mānado mānyo lokasvāmī trilokadhṛk |
sumedhā medhajo dhanyaḥ satyamedhā dharādharaḥ ||
||112||tejovṛṣo dyutidharaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ |
pragraho nigraho vyagro naikaśṛṅgo gadāgrajaḥ ||
||113||caturmūrtiścaturbāhuścaturvyūhaścaturgatiḥ |
caturātmā caturbhāvaścaturvedavidekapāt ||
||114||samāvarto'nivṛttātmā durjayo duratikramaḥ |
durlabho durgamo durgo durāvāso durārihā ||
||115||śubhāṅgo lokasāraṅgaḥ sutantustantuvardhanaḥ |
indrakarmā mahākarmā kṛtakarmā kṛtāgamaḥ ||
||116||udbhavaḥ sundaraḥ sundo ratnanābhaḥ sulocanaḥ |
arko vājasanaḥ śṛṅgī jayantaḥ sarvavijjayī ||
||117||suvarṇabindurakṣobhyaḥ sarvavāgīśvareśvaraḥ |
mahāhrado mahāgarto mahābhūto mahānidhiḥ ||
||118||kumudaḥ kundaraḥ kundaḥ parjanyaḥ pāvano'nilaḥ |
amṛtāśo'mṛtavapuḥ sarvajñaḥ sarvatomukhaḥ ||
||119||sulabhaḥ suvrataḥ siddhaḥ śatrujicchatrutāpanaḥ |
nyagrodho'dumbaro'śvatthaścāṇūrāndhraniṣūdanaḥ ||
||120||sahasrārciḥ saptajihvaḥ saptaidhāḥ saptavāhanaḥ |
amūrtiranagho'cintyo bhayakṛd bhayanāśanaḥ ||
||121||aṇurbṛhat kṛśaḥ sthūlo guṇabhṛnnirguṇo mahān |
adhṛtaḥ svadhṛtaḥ svāsyaḥ prāgvaṃśo vaṃśavardhanaḥ ||
||122||bhārabhṛt kathito yogī yogīśaḥ sarvakāmadaḥ |
āśramaḥ śramaṇaḥ kṣāmaḥ suparṇo vāyuvāhanaḥ ||
||123||dhanurdharo dhanurvedo daṇḍo damayitā damaḥ |
aparājitaḥ sarvasaho niyantā'niyamo'yamaḥ ||
||124||sattvavān sāttvikaḥ satyaḥ satyadharmaparāyaṇaḥ |
abhiprāyaḥ priyārho'rhaḥ priyakṛt prītivardhanaḥ ||
||125||vihāyasagatirjyotiḥ surucirhutabhugvibhuḥ |
ravirvirocanaḥ sūryaḥ savitā ravilocanaḥ ||
||126||ananto hutabhugbhoktā sukhado naikajo'grajaḥ |
anirviṇṇaḥ sadāmarṣī lokādhiṣṭhānamadbhutaḥ ||
||127||sanāt sanātanatamaḥ kapilaḥ kapiravyayaḥ |
svastidaḥ svastikṛt svasti svastibhuk svastidakṣiṇaḥ ||
||128||araudraḥ kuṇḍalī cakrī vikramyūrjitaśāsanaḥ |
śabdātigaḥ śabdasahaḥ śiśiraḥ śarvarīkaraḥ ||
||129||akrūraḥ peśalo dakṣo dakṣiṇaḥ kṣamiṇāṃ varaḥ |
vidvattamo vītabhayaḥ puṇyaśravaṇakīrtanaḥ ||
||130||uttāraṇo duṣkṛtihā puṇyo duḥsvapnanāśanaḥ |
vīrahā rakṣaṇaḥ santo jīvanaḥ paryavasthitaḥ ||
||131||anantarūpo'nantaśrīrjitamanyurbhayāpahaḥ |
caturaśro gabhīrātmā vidiśo vyādiśo diśaḥ ||
||132||anādirbhūrbhuvo lakṣmīḥ suvīro rucirāṅgadaḥ |
janano janajanmādirbhīmo bhīmaparākramaḥ ||
||133||ādhāranilayo'dhātā puṣpahāsaḥ prajāgaraḥ |
ūrdhvagaḥ satpathācāraḥ prāṇadaḥ praṇavaḥ paṇaḥ ||
||134||pramāṇaṃ prāṇanilayaḥ prāṇabhṛt prāṇajīvanaḥ |
tattvaṃ tattvavidekātmā janmamṛtyujarātigaḥ ||
||135||bhūrbhuvaḥsvastarustāraḥ savitā prapitāmahaḥ |
yajño yajñapatiryajvā yajñāṅgo yajñavāhanaḥ ||
||136||yajñabhṛd yajñakṛd yajñī yajñabhug-yajñasādhanaḥ |
yajñāntakṛd yajñaguhyamannamannāda eva ca ||
||137||ātmayoniḥ svayañjāto vaikhānaḥ sāmagāyanaḥ |
devakīnandanaḥ sraṣṭā kṣitīśaḥ pāpanāśanaḥ ||
||138||śaṅkhabhṛnnandakī cakrī śārṅgadhanvā gadādharaḥ |
rathāṅgapāṇirakṣobhyaḥ sarvapraharaṇāyudhaḥ ||
||139||sarvapraharaṇāyudha oṃ nama iti|
vanamālī gadī śārṅgī śaṅkhī cakrī ca nandakī |
śrīmān nārāyaṇo viṣṇurvāsudevo'bhirakṣatu ||
||140||śrī-vāsudevo'bhirakṣatu oṃ nama iti|
phalaśruti ślokāḥ
itīdaṃ kīrtanīyasya keśavasya mahātmanaḥ |
nāmnāṃ sahasraṃ divyānāmaśeṣeṇa prakīrtitam ||
||141||ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ yaścāpi parikīrtayet |
nāśubhaṃ prāpnuyāt kiñcit so'mutreha ca mānavaḥ ||
||142||vedāntago brāhmaṇaḥ syāt kṣatriyo vijayī bhavet |
vaiśyo dhanasamṛddhaḥ syācchūdraḥ sukhamavāpnuyāt ||
||143||dharmārthī prāpnuyāddharmamarthārthī cārthamāpnuyāt |
kāmānavāpnuyāt kāmī prajārthī cā''pnuyātprajām ||
||144||bhaktimān yaḥ sadotthāya śucistadgatamānasaḥ |
sahasraṃ vāsudevasya nāmnāmetat prakīrtayet ||
||145||yaśaḥ prāpnoti vipulaṃ yāti prādhānyameva ca |
acalāṃ śriyamāpnoti śreyaḥ prāpnotyanuttamam ||
||146||na bhayaṃ kvacidāpnoti vīryaṃ tejaśca vindati |
bhavatyarogo dyutimān balarūpaguṇānvitaḥ ||
||147||rogārto mucyate rogād baddho mucyeta bandhanāt |
bhayānmucyeta bhītastu mucyetā''panna āpadaḥ ||
||148||durgāṇyatitaratyāśu puruṣaḥ puruṣottamam |
stuvannāmasahasreṇa nityaṃ bhaktisamanvitaḥ ||
||149||vāsudevāśrayo martyo vāsudevaparāyaṇaḥ |
sarvapāpaviśuddhātmā yāti brahma sanātanam ||
||150||na vāsudevabhaktānāmaśubhaṃ vidyate kvacit |
janmamṛtyujarāvyādhibhayaṃ naivopajāyate ||
||151||imaṃ stavamadhīyānaḥ śraddhābhaktisamanvitaḥ |
yujyetā''tmasukhakṣāntiśrīdhṛtismṛtikīrtibhiḥ ||
||152||na krodho na ca mātsaryaṃ na lobho nāśubhā matiḥ |
bhavanti kṛtapuṇyānāṃ bhaktānāṃ puruṣottame ||
||153||dyauḥ sacandrārkanakṣatrā khaṃ diśo bhūrmahodadhiḥ |
vāsudevasya vīryeṇa vidhṛtāni mahātmanaḥ ||
||154||sasurāsuragandharvaṃ sayakṣoragarākṣasam |
jagadvaśe vartatedaṃ kṛṣṇasya sacarācaram ||
||155||indriyāṇi mano buddhiḥ sattvaṃ tejo balaṃ dhṛtiḥ |
vāsudevātmakānyāhuḥ kṣetraṃ kṣetrajña eva ca ||
||156||sarvāgamānāmācāraḥ prathamaṃ parikalpate |
ācāraprabhavo dharmo dharmasya prabhuracyutaḥ ||
||157||ṛṣayaḥ pitaro devā mahābhūtāni dhātavaḥ |
jaṅgamājaṅgamaṃ cedaṃ jagannārāyaṇodbhavam ||
||158||yogo jñānaṃ tathā sāṅkhyaṃ vidyāḥ śilpādi karma ca |
vedāḥ śāstrāṇi vijñānametatsarvaṃ janārdanāt ||
||159||eko viṣṇurmahadbhūtaṃ pṛthagbhūtānyanekaśaḥ |
trīm̐llokān vyāpya bhūtātmā bhuṅkte viśvabhugavyayaḥ ||
||160||imaṃ stavaṃ bhagavato viṣṇorvyāsena kīrtitam |
paṭhedya icchet puruṣaḥ śreyaḥ prāptuṃ sukhāni ca ||
||161||viśveśvaramajaṃ devaṃ jagataḥ prabhumavyayam |
bhajanti ye puṣkarākṣaṃ na te yānti parābhavam ||
||162||na te yānti parābhavam oṃ nama iti|
arjuna uvāca
padmapatraviśālākṣa padmanābha surottama |
bhaktānāmanuraktānāṃ trātā bhava janārdana ||
||163||śrībhagavānuvāca
yo māṃ nāmasahasreṇa stotumicchati pāṇḍava |
so'hamekena ślokena stuta eva na saṃśayaḥ ||
||164||stuta eva na saṃśaya oṃ nama iti|
vyāsa uvāca
vāsanādvāsudevasya vāsitaṃ bhuvanatrayam |
sarvabhūtanivāso'si vāsudeva namo'stu te ||
||165||śrī-vāsudeva namo'stuta oṃ nama iti|
pārvatyuvāca
kenopāyena laghunā viṣṇornāmasahasrakam |
paṭhyate paṇḍitairnityaṃ śrotumicchāmyahaṃ prabho ||
||166||śrī-īśvara uvāca
śrīrāma rāma rāmeti rame rāme manorame |
sahasranāma tattulyaṃ rāma nāma varānane ||
||167||śrīrāmanāma varānana oṃ nama iti|
brahmovāca
namo'stvanantāya sahasramūrtaye sahasrapādākṣiśirorubāhave |
sahasranāmne puruṣāya śāśvate sahasrakoṭiyugadhāriṇe namaḥ ||
||168||sahasrakoṭiyugadhāriṇe nama oṃ nama iti|
sañjaya uvāca
yatra yogeśvaraḥ kṛṣṇo yatra pārtho dhanurdharaḥ |
tatra śrīrvijayo bhūtirdhruvā nītirmatirmama ||
||169||śrībhagavānuvāca
ananyāścintayanto māṃ ye janāḥ paryupāsate |
teṣāṃ nityābhiyuktānāṃ yogakṣemaṃ vahāmyaham ||
||170||paritrāṇāya sādhūnāṃ vināśāya ca duṣkṛtām |
dharmasaṃsthāpanārthāya sambhavāmi yuge yuge ||
||171||ārtā viṣaṇṇāḥ śithilāśca bhītāḥ
ghoreṣu ca vyādhiṣu vartamānāḥ |
saṅkīrtya nārāyaṇaśabdamātraṃ
vimuktaduḥkhāḥ sukhino bhavanti ||
||172||kāyena vācā manasendriyairvā buddhyā''tmanā vā prakṛteḥ svabhāvāt |
karomi yadyat sakalaṃ parasmai nārāyaṇāyeti samarpayāmi ||
||173||oṃ tatsaditi śrīmanmahābhārate śatasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ vaiyāsikyām ānuśāsanikaparvaṇi śrī-bhīṣmayudhiṣṭhirasaṃvāde śrī-viṣṇordivyasahasranāmastotraṃ sampūrṇam