Śrīśaṅkarabhagavatpādakṛtā
prayujya tṛṣṇājvaranāśakāraṇaṃ cikitsitaṃ jñānavirāgabheṣajam |
na yāti kāmajvarasannipātajāṃ śarīramālāśatayogaduḥkhitām ||
||1||ahaṃ mameti tvamanarthamīhase parārthamicchanti tavānya īhitam |
na te'rthabodho na hi me'sti cārthitā tataśca yuktaḥ śama eva te manaḥ ||
||2||yato na cānyaḥ paramāt sanātanāt sadaiva tṛpto'hamato na me'rthitā |
sadaiva muktaśca na kāmaye hitaṃ yatasva cetaḥ praśamāya te'dhikam ||
||3||ṣaḍūrmimālābhyativṛtta eva yaḥ sa eva cātmā jagataśca naḥ śruteḥ |
pramāṇataścāpi mayā pravedyate mudhaiva tasmāc ca manastavehitam ||
||4||tvayi praśānte na hi sāsti bhedadhīryato jagan mohamupaiti māyayā |
graho hi māyāprabhavasya kāraṇaṃ grahād vimoke na hi sāsti kasyacit ||
||5||na me'sti mohastava caiṣṭitena hi prabuddhatattvastvasito hyavikriyaḥ |
na pūrvatattvottarabhedatā hi no vṛthaiva tasmāc ca manastavehitam ||
||6||yataśca nityo'hamato na cānyathā vikārayoge hi bhavedanityatā |
sadā prabhāto'hamato hi cādvayo vikalpitaṃ cāpyasadityavasthitam ||
||7||abhāvarūpaṃ tvamasīha he mano nirīkṣyamāṇe na hi yuktito'stitā |
sato hyanāśādasato'pyajanmato dvayaṃ ca te'tastava nāstiteṣyate ||
||8||draṣṭā ca dṛśyaṃ ca tathā ca darśanaṃ bhramaḥ sa sarvastava kalpito hi saḥ |
dṛśeśca bhinnaṃ na hi dṛśyamīkṣyate svapan vibodhe ca tathā na bhidyate ||
||9||vikalpanā cāpi tathādvayā bhavedavastuyogāt tadalātacakravat |
na śaktibhedo'sti yato na cātmanāṃ tato'dvayatvaṃ śrutito'vasīyate ||
||10||mithaśca bhinnā yadi te hi cetanāḥ kṣayastu teṣāṃ parimāṇayogataḥ |
dhruvo bhaved bhedavatāṃ hi dṛṣṭato jagatkṣayaścāpi samastamokṣataḥ ||
||11||na me'sti kaścin na ca so'smi kasyacid yato'dvayo'haṃ na hi cāsti kalpitam |
akalpitaścāsmi purā prasiddhito vikalpanāyā dvayameva kalpitam ||
||12||vikalpanā cāpyabhave na vidyate sadanyadityevamato na nāstitā |
yataḥ pravṛttā tava cāpi kalpanā purā prasiddherna ca tad vikalpitam ||
||13||asad dvayaṃ te'pi hi yad yadīkṣate na dṛṣṭamityeva na caiva nāstitā |
yataḥ pravṛttā sadasadvikalpanā vicāravac cāpi tathādvayaṃ ca sat ||
||14||sadabhyupetaṃ bhavatopakalpitaṃ vicārahetoryadi tasya nāstitā |
vicārahānāc ca tahaiva saṃsthitaṃ na cet tadiṣṭaṃ nitarāṃ sadiṣyate ||
||15||asatsamaṃ caiva sadityapīti cedanarthavattvāt kharaśṛṅgatulyataḥ |
anarthavattvaṃ tvasati hyakāraṇaṃ na caiva tasmān na viparyaye'nyathā ||
||16||asiddhataścāpi vicārakāraṇād dvayaṃ ca tasmāt prasṛtaṃ hi māyayā |
śruteḥ smṛteścāpi tathā hi yuktitaḥ prasiddhyatītthaṃ na tu yujyate'nyathā ||
||17||vikalpanāc cāpi vidharmakaṃ śruteḥ purā prasiddheśca vikalpitaṃ'dvayam |
na ceti netīti tathā vikalpitaṃ niṣidhyate'trāpyavaśeṣasiddhaye ||
||18||akalpite'pyevamajādvayākṣare vikalpayantaḥ sadasac ca janmabhiḥ |
svacittamāyāprabhavaṃ ca te bhavaṃ jarāṃ ca mṛtyuṃ ca niyānti saṃtatam ||
||19||bhavābhavatvaṃ tu na cedavasthitirna tasya cānyastviti janma nānyathā |
sato hyasattvādasataśca sattvato na ca kriyā kārakamityato'pyajam ||
||20||akurvadiṣṭaṃ yadi vāsya kārakaṃ na kiṃcidanyan nanu nāstyakārakam |
sato viśeṣādasataśca saccyutau tulāntayoryadvadaniścayān na hi ||
||21||na cet sa iṣṭaḥ sadasadviparyayaḥ kathaṃ bhavaḥ syāt sadasadvyavasthitau |
vibhaktametad dvayamapyavasthitaṃ na janma tasmāc ca mano hi kasyacit ||
||22||athābhyupetyāpi bhavaṃ tavecchato bravīmi nārthastava ceṣṭitena me |
na hānavṛddhī na yataḥ svato'sato bhavo'nyato vā yadi vāstitā tayoḥ ||
||23||dhruvā hyanityāśca na cānyayogino mithaśca kāryaṃ na ca teṣu yujyate |
ato na kasyāpi hi kiṃcidiṣyate svayaṃ hi tattvaṃ na niruktigocaram ||
||24||samaṃ tu tasmāt satataṃ vibhātavad dvayād vimuktaṃ sadasadvikalpitāt |
nirīkṣya yuktyā śrutitaśca buddhimānaśeṣanirvāṇamupaiti dīpavat ||
||25||avedyamekaṃ yadananyavedināṃ kutārkikāṇāṃ ca suvedyamanyathā |
nirīkṣya cetthaṃ tvaguṇagraho'guṇaṃ na yāti mohaṃ grahadoṣamuktitaḥ ||
||26||ato'nyathā na grahanāśa iṣyate vimohabuddhergraha eva kāraṇam |
graho'pyaheturhyanalastvanindhano yathā praśāntiṃ paramāṃ tathā vrajet ||
||27||vimathya vedodadhitaḥ samuddhṛtaṃ surairmahābdhestu yathā mahātmabhiḥ |
tathā'mṛtaṃ jñānamidaṃ hi yaiḥ purā namo gurubhyaḥ paramikṣitaṃ ca yaiḥ ||
||28||iti śrīmatparamahaṃsaparivrājakācāryāśrīgovindabhagavatpādapūjyaśiṣyasya śrīśaṃkarabhagavataḥ kṛtiḥ sakalavedopaniṣatsāropadeśasāhasrī samāptā || oṃ tatsat