मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Kauṣītaki (Śāṅkhāyana) Brāhmaṇam, Adhyāya 10

3
Khaṇḍikā 1

vajro vā eṣa yadyūpaḥ ।

10,1.1

tadyadupavasathe yūpamucchrayanti ।

10,1.2

vajreṇa eva tadyajamānasya pāpmānamapaghnanti ।

10,1.3

sa na apanata iva syāt ।

10,1.4

aśanāyato vā etadrūpam ।

10,1.5

abhinata iva udareṇa ।

10,1.6

atha āhavanīyampunarabhyāvṛttaḥ ।

10,1.7

tadvai suhitasya rūpam ।

10,1.8

anaśanāyukā ha asya bhāryā bhavanti ya evamrūpamyūpamkurute ।

10,1.9

pālāśambrahma varcasa kāmaḥ kurvīta ।

10,1.10

bailvamanna adya kāmaḥ ।

10,1.11

khādiramsvarga kāmaḥ ।

10,1.12

tryaratniḥ syāllokānāmrūpeṇa ।

10,1.13

caturaratniḥ paśūnāmrūpeṇa ।

10,1.14

pañca aratniḥ paṅktyai rūpeṇa ।

10,1.15

ṣaḍaratnirṛtūnāmrūpeṇa ।

10,1.16

sapta aratniśchandasāmrūpeṇa ।

10,1.17

aṣṭa aratnirgāyatryai rūpeṇa ।

10,1.18

nava aratnirbṛhatyai rūpena ।

10,1.19

daśa aratnirvirājo rūpeṇa ।

10,1.20

ekādaśa aratnistriṣṭubho rūpeṇa ।

10,1.21

dvādaśa aratnirjagatyai rūpeṇa ।

10,1.22
Khaṇḍikā 2

etā mātrāḥ sampado yūpasya ।

10,2.1

tāsāmekāmsampadamabhisampādya yūpamkurvīta ।

10,2.2

tadu vā āhurna minedyūpam ।

10,2.3

aparimita eva syāt ।

10,2.4

mitamha vai mitena jayati ।

10,2.5

amitamamitena ।

10,2.6

aparimitasya avaruddhyai ।

10,2.7

yatra eva manasā velāmmanyate tatkurvīta ।

10,2.8

tadyūpasya ca vedeśca iti ha sma āha ।

10,2.9

prajāpatirvai manaḥ ।

10,2.10

yajña u vai prajāpatiḥ ।

10,2.11

svayamvai tadyajño yajñasya juṣate ।

10,2.12

yanmano manasaḥ ।

10,2.13

vājapeya yūpa eva avadhṛtaḥ saptadaśa aratniḥ ।

10,2.14

so aṣṭa aśrirniṣṭhito bhavati ।

10,2.15

sarveṣāmeva kāmānāmaṣṭyai ।

10,2.16

atha enampraṇenijati ।

10,2.17

tadyadeva idamparaśunā krūrī kṛta iva taṣṭa iva bhavati ।

10,2.18

tadeva asya etadāpyāyayati tadbhiṣajyati ।

10,2.19

atha enamabhyañjati ।

10,2.20

tadyā eva imāḥ puruṣaḥ āpaḥ ।

10,2.21

tā eva asmiṃstaddadhāti ।

10,2.22

svabhyaktamsvayameva yajamānaḥ kurvīta ।

10,2.23

tathā ha yajamāno arūkṣa iva bhavati ।

10,2.24
Khaṇḍikā 3

añjanti tvāmadhvare devayanta ityaktavatīmabhirūpāmajyamānāya anvāha ।

10,3.1

ucchrayasva vanaspate samiddhasya śrayamāṇaḥ purastājjāto jāyate sudinatve ahnāmūrdhva ū ṣu ṇa ūtaya ūrdhvo naḥ pāhyaṃhaso ketunā ityucchritavatīśca udvatīśca ucchrīyamāṇāya anvāha ।

10,3.2

yuvā suvāsāḥ parivīta āgāditi parivītavatyā paridadhāti ।

10,3.3

abhirūpā anvāaha ।

10,3.4

yadyajñe abhirūpamtatsamṛddhamyajñasya eva samṛddhyai ।

10,3.5

tā vai sapta anvāha ।

10,3.6

sapta vai chandāṃsi ।

10,3.7

sarveṣāmeva chandasāmāptyai ।

10,3.8

triḥ prathamayā triruttamayā ekādaśa sampadyante ।

10,3.9

ekādaśa akṣarā triṣṭup ।

10,3.10

traiṣṭubhāḥ paśavaḥ paśūnāmeva āptyai ।

10,3.11

iti nveka yūpa eka paśau ca ।

10,3.12

atha yadyeka yūpa ekādaśinīmālabheran ।

10,3.13

paśau paśāveva adhvaryuḥ sampreṣyati ।

10,3.14

paśau paśāveva yuvā suvāsāḥ parivīta āgāditi sā eva paridhānīyā sā parivīyamāṇāya ।

10,3.15

iti nveka yūpe ।

10,3.16

atha kathamyūpa ekādaśinyāmiti ।

10,3.17

etā eva sapta saptādaśabhyo anubrūyāt ।

10,3.18

atha yamuttamamsamminvanti ।

10,3.19

tasminyatsūktasya pariśiṣyeta tadanuvartayet ।

10,3.20

pragātahsya upariṣṭāttat ।

10,3.21

śṛṅgāṇi iva itśṛṅgiṇāmsamdadṛśra iti sarvāneva abhivadati ।

10,3.22

yuvā suvāsāḥ parivīta āgāditi sā eva paridhānīyā sā parivīyamāṇāya ।

10,3.23
Khaṇḍikā 4

tamāhuranupraharet ।

10,4.1

yajamāno vā eṣa yadyūpaḥ ।

10,4.2

svarlo loka āhavanīyaḥ ।

10,4.3

tadeva enamsvargaṃllokamgamayati ।

10,4.4

tatsvargyamiti ।

10,4.5

tadu vā āhustiṣṭhedeva ।

10,4.6

yadidamāsthānamsvarostata īśvarā yadi na asura rakṣasānyanvavapātoḥ ।

10,4.7

tasmādeṣa vajra udyato yajña vāstau tiṣṭhedeva asura rakṣasānyapaghnannapabādhamāno yajñamcaiva yajamānamca abhigopāyanniti ।

10,4.8

atha yūpya eko dravya eko gartya ekaḥ ।

10,4.9

yo avācīna vakalaḥ sa gartyaḥ ।

10,4.10

tasya āśāmna iyāt ।

10,4.11

atha ya ūrdhva vakalo dravyaḥ sa mānuṣaḥ ।

10,4.12

kāmamtasya api kurvīta ।

10,4.13

atha yasya prasavyādityasya āvṛtamanvāvṛttā vakalāḥ ।

10,4.14

sa yūpyaḥ sa svargyamekastho bhrātṛvyaḥ ।

10,4.15

yo vā anuvṛtaḥ palāśairāmūlātsyāt ।

10,4.16

so anagnaḥ sa paśavyaḥ ।

10,4.17

tampaśu kāmaḥ kurvīta ।

10,4.18
Khaṇḍikā 5

agnīṣomayorvā eṣa āsyamāpadyate yo dīkṣate ।

10,5.1

tadyadupavasathe agnīṣomīyampaśumālabhate ।

10,5.2

ātma niṣkriyaṇo ha eva asya eṣa tena ātmānamniṣkrīṇīya anṛṇo bhūtvā atha yajate ।

10,5.3

tasmādu tasya na aśnīyāt ।

10,5.4

puruṣo hi sa pratimayā ।

10,5.5

tadu vā āhurhavirhavirvā ātma niṣkrayaṇam ।

10,5.6

haviṣo haviṣi eva sa tarhi na aśnīyāt ।

10,5.7

ya ātma niṣkrayaṇamiti na aśnīyāt ।

10,5.8

tasmādu kāma eva aśitavyam ।

10,5.9

ahorātre vā agnīṣomau ।

10,5.10

tadyaddivā vapayā caranti ।

10,5.11

tena ahaḥ prītamāgneyam ।

10,5.12

rātrimanu saṃtiṣṭhate ।

10,5.13

tena rātriḥ saumī prītā ।

10,5.14

sā eṣā aho rātrayoratimuktiḥ ।

10,5.15

atyahorātre yajñena mucyate।

10,5.16

na enamte āpnutaḥ ।

10,5.17

ya evamvidvānetampaśumālabhate ।

10,5.18
Khaṇḍikā 6

tamāhurdvirūpaḥ syātśuklamca kṛṣṇamca aho rātrayo rūpeṇa iti ।

10,6.1

śuklamvā ca lohitamcagnīṣomayo rūpeṇa iti ।

10,6.2

tasya ekādaśa prayājā ekādaśa anuyājā ekādaśa upayājāḥ ।

10,6.3

tāni trayastriṃśat ।

10,6.4

trayastriṃśadvai sarve devāḥ ।

10,6.5

sarveṣāmeva devānāmprītyai ।

10,6.6

prāṇā vai prayājā apānā anuyājāḥ ।

10,6.7

tasmātsamā bhavanti ।

10,6.8

samānā hi ime prāṇa apānāḥ ।

10,6.9

tadāhuḥ kasmādṛcā prayājeṣu yajati pratīkairanuyājeṣviti ।

10,6.10

retaḥ siktirvai prayājāḥ ।

10,6.11

retodheyamanuyājāḥ ।

10,6.12

tasmādṛcā prayājeṣu yajati pratīkairanuyājeṣviti ।

10,6.13

atha yatsarvamuttamamāha ।

10,6.14

svarga eva talloke yajamānamdadhāti ।

10,6.15

āprībhirāprīṇāti ।

10,6.16

sarveṇa ha vā eṣa ātmanā sarveṇa manasā yajñamsambharate yo yajate ।

10,6.17

tasya riricāna iva ātmā bhavati ।

10,6.18

tamasya etābhirāprībhirāprīṇāti ।

10,6.19

tadyadāprīṇāti ।

10,6.20

tasmādāpryo nāma ।

10,6.21
Khaṇḍikā 7

paryagnimpaśumkaroti rakṣasāmapahatyai ।

10,7.1

agnirvai rakṣasāmapahantā ।

10,7.2

triḥ prasavi paryagni karoti ।

10,7.3

tadyathā tisro agni puraḥ kuryādevamtat ।

10,7.4

tasmātpunaḥ parīhi ityagnidhambrūyāt ।

10,7.5

yamicchenna pracyaveta iti ।

10,7.6

daivyāḥ śamitāra uta ca manuṣyā ārabhadhvamupanayata medhyā dura āśāsānā medhapatibhyāmmedhamiti ।

10,7.7

taddha eka āhuḥ ।

10,7.8

yajamāno vai medha patiriti ।

10,7.9

ko manuṣya iti brūyāt ।

10,7.10

devatā eva medha patiriti ।

10,7.11

ṣaḍviṃśatirasya vaṅkraya iti ।

10,7.12

parśava u ha vai vaṅkrayaḥ ।

10,7.13

ubhayato asṛkparyavāniti ।

10,7.14

asṛgbhājanāni ha vai rakṣāṃsi bhavanti ।

10,7.15

na idrakṣasāmbhāgena daivambhāgamprasajāni iti ।

10,7.16

sa eṣo adhriguḥ saṃśāsanameva ।

10,7.17

aṅgāni mā parikartoriti ।

10,7.18

yaddha vā aduṣṭamtaddevānāmhaviḥ ।

10,7.19

na vai te duṣṭamhaviradanti ।

10,7.20

navakṛtvo adhrigāvavāniti ।

10,7.21

nava ime prāṇāḥ ।

10,7.22

prāṇāneva tadyajamāne dadhāti ।

10,7.23

sarvāyutvāya asmiṃlloke ।

10,7.24

amṛtatvāya amuṣmin ।

10,7.25

triḥ paridadhātyapara aktvāya ।

10,7.26

sakṛtpurastādāha ।

10,7.27

sakṛdiva vai pitaraḥ ।

10,7.28

pitṛ devatya iva vai paśurālabhyamāno bhavati ।

10,7.29

atha yattrirupariṣṭādāha ।

10,7.30

trirvai devatyāḥ ।

10,7.31

deva devatyameva enamtadayāta yāmānamkaroti ।

10,7.32
Khaṇḍikā 8

paridhāya upāṃśu japatyubhāvapāpaśca iti ।

10,8.1

apāpo ha vai devānāmśamitā ।

10,8.2

tasmā eva enamtatsamprayacchati ।

10,8.3

sa hi devānanuveda ।

10,8.4

atha stokīyā anvāha ।

10,8.5

stokāneva etābhiragnaye svadayati ।

10,8.6

etā ha vā u teṣāmpuronuvākyā etā yājyāḥ ।

10,8.7

tasmādabhirūpā bhavanti ।

10,8.8

svāhā kṛtibhirścaritvā vapayā caranti ।

10,8.9

prayājāneva tatpaśu bhājaḥ kurvanti ।

10,8.10

na svāhā kṛtīśca vapāmca antareṇa vācamvisṛjeta ।

10,8.11

prāṇā vai svāhā kṛtayaḥ ।

10,8.12

ātmā vapā ।

10,8.13

na itprāṇāṃśca ātmānamca anyena antardadhāti iti ।

10,8.14

atha yadanuṣṭubho agnīṣomīyasya paśoḥ puronuvākyā bhavanti ।

10,8.15

gāyatrī vai sā yā anuṣṭup ।

10,8.16

gāyatramagneśchandaḥ ।

10,8.17

atha yattriṣṭubho yājyāḥ ।

10,8.18

kṣatrasya etacchando yattriṣṭup ।

10,8.19

kṣatramsomaḥ ।

10,8.20

tadyathā chandasamdevate prīṇāti ।

10,8.21

atha vai paśumālabhyamānampuroḍāśo anunirupyate ।

10,8.22

atha yatra puroḍāśo nirupyate ।

10,8.25

tatpuroḍāśa sviṣṭakṛdacyutaḥ ।

10,8.26

agnirvai sviṣṭakṛt ।

10,8.27

tasmādacyuto bhavati ।

10,8.28

vaiśvāmitrīmpuroḍāśa sviṣṭakṛdacyutaḥ ।

10,8.26

puronuvākyāmanūcya vaiśvāmitryā yajati ।

10,8.29

tatirvai yajñasya puroḍāśaḥ ।

10,8.30

vāgvai viśvāmitraḥ ।

10,8.31

vācā yajñastāyate ।

10,8.32
Khaṇḍikā 9

atha manotāmanvāha ।

10,9.1

sarvā ha vai devatāḥ paśumālabhyamānamupasaṃgacchante mama nāma grahīṣyati mama nāma grahīṣyati iti ।

10,9.2

tāsāmsarvāsāmpaśāveva manāṃsyotāni bhavanti ।

10,9.3

tā atra prīṇāti ।

10,9.4

tathā ha āsāmsarvāsāmamoghāya eva upasametambhavati ।

10,9.5

tadāhuryannānā devatāḥ paśava ālabhyante atha kasmādāgneyameva anvāha iti ।

10,9.6

tisro vai devānāmmanotāḥ ।

10,9.7

agnirvai devānāmmanotā ।

10,9.8

tasminhyeṣāmmanāṃsyotāni bhavanti ।

10,9.9

atho vāgvai devānāmmanotā ।

10,9.10

tasyāmhyeṣāmmanāṃsyotāni bhavanti ।

10,9.11

atho gaurvai devānāmmanotā ।

10,9.12

tasyāmhyeṣāmmanāṃsyotāni bhavanti ।

10,9.13

agnirsarvā manotāḥ ।

10,9.14

agnau manotāḥ saṃgacchante ।

10,9.15

tasmādāgneyameva anvāha iti ।

10,9.16

tā vai trayodaśa bhavanti ।

10,9.17

trayodaśa vai paśoravadānāni bhavanti ।

10,9.18

triḥ prathamayā triruttamayā saptadaśa sampadyante ।

10,9.19

saptadaśo vai prajāpatiḥ ।

10,9.20

etadvā ārdhnukamkarma yatprajāpati sammitam ।

10,9.21

saptadaśa sāmidhenīranvāha ।

10,9.22

saptadaśo vai prajāpatiḥ ।

10,9.23

etadvā ārdhnukamkarma yatprajāpati sammitam ।

10,9.24

atha yatra paśurālabhyate ।

10,9.25

tadvanaspatiracyutaḥ ।

10,9.26

agnirvai vanaspatiḥ ।

10,9.27

sa vai devabhyo haviḥ śrapayati ।

10,9.28
Khaṇḍikā 10

tasmādacyuto bhavati ।

10,10.1

sa u vai payo bhājanaḥ ।

10,10.2

atra agniḥ sarveṣu havihṣu bhāgī bhavati ।

10,10.3

tadāhuryaddhāma bhājo devā atha kasmātpātho bhāgvanaspatiriti ।

10,10.4

dhāma vai devā yajñasya abhajanta ।

10,10.5

pāthaḥ pitaraḥ ।

10,10.6

pitṛ devatya iva vai paśuḥ ।

10,10.7

pitṛ devatyampayaḥ ।

10,10.8

tasmāditi brūyāt ।

10,10.9

tadāhuḥ kasmātsaumya eva adhvare pravṛta āhutī juhvati na haviryajña iti ।

10,10.10

akṛtsnā eva vā eṣā deva yajyā yaddhaviryajñaḥ ।

10,10.11

atha eṣā eva kṛtsnā deva yajñā yatsaumyo adhvaraḥ ।

10,10.12

tasmātsaumya eva adhvare pravṛta āhutī juhvati na haviryajña iti ।

10,10.13

juṣṭo vāco bhūyāsamjuṣṭo vācaspaterdevi vāk ।

10,10.14

yatte vāco madhumattamamtasminno adya dhāḥ svāhā sarasvatyā iti purastātsvāhā kāreṇa juhoti ।

10,10.15

vācamtadutsṛjate ।

10,10.16

tasmādvāgata ūrdhva utsṛṣṭā yajñamvahati ।

10,10.17

manasā uttarām ।

10,10.18

manahā hi manaḥ prītammanaḥ prītam ।

10,10.19