vajro vā eṣa yadyūpaḥ ।
10,1.1tadyadupavasathe yūpamucchrayanti ।
10,1.2vajreṇa eva tadyajamānasya pāpmānamapaghnanti ।
10,1.3sa na apanata iva syāt ।
10,1.4aśanāyato vā etadrūpam ।
10,1.5abhinata iva udareṇa ।
10,1.6atha āhavanīyampunarabhyāvṛttaḥ ।
10,1.7tadvai suhitasya rūpam ।
10,1.8anaśanāyukā ha asya bhāryā bhavanti ya evamrūpamyūpamkurute ।
10,1.9pālāśambrahma varcasa kāmaḥ kurvīta ।
10,1.10bailvamanna adya kāmaḥ ।
10,1.11khādiramsvarga kāmaḥ ।
10,1.12tryaratniḥ syāllokānāmrūpeṇa ।
10,1.13caturaratniḥ paśūnāmrūpeṇa ।
10,1.14pañca aratniḥ paṅktyai rūpeṇa ।
10,1.15ṣaḍaratnirṛtūnāmrūpeṇa ।
10,1.16sapta aratniśchandasāmrūpeṇa ।
10,1.17aṣṭa aratnirgāyatryai rūpeṇa ।
10,1.18nava aratnirbṛhatyai rūpena ।
10,1.19daśa aratnirvirājo rūpeṇa ।
10,1.20ekādaśa aratnistriṣṭubho rūpeṇa ।
10,1.21dvādaśa aratnirjagatyai rūpeṇa ।
10,1.22etā mātrāḥ sampado yūpasya ।
10,2.1tāsāmekāmsampadamabhisampādya yūpamkurvīta ।
10,2.2tadu vā āhurna minedyūpam ।
10,2.3aparimita eva syāt ।
10,2.4mitamha vai mitena jayati ।
10,2.5amitamamitena ।
10,2.6aparimitasya avaruddhyai ।
10,2.7yatra eva manasā velāmmanyate tatkurvīta ।
10,2.8tadyūpasya ca vedeśca iti ha sma āha ।
10,2.9prajāpatirvai manaḥ ।
10,2.10yajña u vai prajāpatiḥ ।
10,2.11svayamvai tadyajño yajñasya juṣate ।
10,2.12yanmano manasaḥ ।
10,2.13vājapeya yūpa eva avadhṛtaḥ saptadaśa aratniḥ ।
10,2.14so aṣṭa aśrirniṣṭhito bhavati ।
10,2.15sarveṣāmeva kāmānāmaṣṭyai ।
10,2.16atha enampraṇenijati ।
10,2.17tadyadeva idamparaśunā krūrī kṛta iva taṣṭa iva bhavati ।
10,2.18tadeva asya etadāpyāyayati tadbhiṣajyati ।
10,2.19atha enamabhyañjati ।
10,2.20tadyā eva imāḥ puruṣaḥ āpaḥ ।
10,2.21tā eva asmiṃstaddadhāti ।
10,2.22svabhyaktamsvayameva yajamānaḥ kurvīta ।
10,2.23tathā ha yajamāno arūkṣa iva bhavati ।
10,2.24añjanti tvāmadhvare devayanta ityaktavatīmabhirūpāmajyamānāya anvāha ।
10,3.1ucchrayasva vanaspate samiddhasya śrayamāṇaḥ purastājjāto jāyate sudinatve ahnāmūrdhva ū ṣu ṇa ūtaya ūrdhvo naḥ pāhyaṃhaso ketunā ityucchritavatīśca udvatīśca ucchrīyamāṇāya anvāha ।
10,3.2yuvā suvāsāḥ parivīta āgāditi parivītavatyā paridadhāti ।
10,3.3abhirūpā anvāaha ।
10,3.4yadyajñe abhirūpamtatsamṛddhamyajñasya eva samṛddhyai ।
10,3.5tā vai sapta anvāha ।
10,3.6sapta vai chandāṃsi ।
10,3.7sarveṣāmeva chandasāmāptyai ।
10,3.8triḥ prathamayā triruttamayā ekādaśa sampadyante ।
10,3.9ekādaśa akṣarā triṣṭup ।
10,3.10traiṣṭubhāḥ paśavaḥ paśūnāmeva āptyai ।
10,3.11iti nveka yūpa eka paśau ca ।
10,3.12atha yadyeka yūpa ekādaśinīmālabheran ।
10,3.13paśau paśāveva adhvaryuḥ sampreṣyati ।
10,3.14paśau paśāveva yuvā suvāsāḥ parivīta āgāditi sā eva paridhānīyā sā parivīyamāṇāya ।
10,3.15iti nveka yūpe ।
10,3.16atha kathamyūpa ekādaśinyāmiti ।
10,3.17etā eva sapta saptādaśabhyo anubrūyāt ।
10,3.18atha yamuttamamsamminvanti ।
10,3.19tasminyatsūktasya pariśiṣyeta tadanuvartayet ।
10,3.20pragātahsya upariṣṭāttat ।
10,3.21śṛṅgāṇi iva itśṛṅgiṇāmsamdadṛśra iti sarvāneva abhivadati ।
10,3.22yuvā suvāsāḥ parivīta āgāditi sā eva paridhānīyā sā parivīyamāṇāya ।
10,3.23tamāhuranupraharet ।
10,4.1yajamāno vā eṣa yadyūpaḥ ।
10,4.2svarlo loka āhavanīyaḥ ।
10,4.3tadeva enamsvargaṃllokamgamayati ।
10,4.4tatsvargyamiti ।
10,4.5tadu vā āhustiṣṭhedeva ।
10,4.6yadidamāsthānamsvarostata īśvarā yadi na asura rakṣasānyanvavapātoḥ ।
10,4.7tasmādeṣa vajra udyato yajña vāstau tiṣṭhedeva asura rakṣasānyapaghnannapabādhamāno yajñamcaiva yajamānamca abhigopāyanniti ।
10,4.8atha yūpya eko dravya eko gartya ekaḥ ।
10,4.9yo avācīna vakalaḥ sa gartyaḥ ।
10,4.10tasya āśāmna iyāt ।
10,4.11atha ya ūrdhva vakalo dravyaḥ sa mānuṣaḥ ।
10,4.12kāmamtasya api kurvīta ।
10,4.13atha yasya prasavyādityasya āvṛtamanvāvṛttā vakalāḥ ।
10,4.14sa yūpyaḥ sa svargyamekastho bhrātṛvyaḥ ।
10,4.15yo vā anuvṛtaḥ palāśairāmūlātsyāt ।
10,4.16so anagnaḥ sa paśavyaḥ ।
10,4.17tampaśu kāmaḥ kurvīta ।
10,4.18agnīṣomayorvā eṣa āsyamāpadyate yo dīkṣate ।
10,5.1tadyadupavasathe agnīṣomīyampaśumālabhate ।
10,5.2ātma niṣkriyaṇo ha eva asya eṣa tena ātmānamniṣkrīṇīya anṛṇo bhūtvā atha yajate ।
10,5.3tasmādu tasya na aśnīyāt ।
10,5.4puruṣo hi sa pratimayā ।
10,5.5tadu vā āhurhavirhavirvā ātma niṣkrayaṇam ।
10,5.6haviṣo haviṣi eva sa tarhi na aśnīyāt ।
10,5.7ya ātma niṣkrayaṇamiti na aśnīyāt ।
10,5.8tasmādu kāma eva aśitavyam ।
10,5.9ahorātre vā agnīṣomau ।
10,5.10tadyaddivā vapayā caranti ।
10,5.11tena ahaḥ prītamāgneyam ।
10,5.12rātrimanu saṃtiṣṭhate ।
10,5.13tena rātriḥ saumī prītā ।
10,5.14sā eṣā aho rātrayoratimuktiḥ ।
10,5.15atyahorātre yajñena mucyate।
10,5.16na enamte āpnutaḥ ।
10,5.17ya evamvidvānetampaśumālabhate ।
10,5.18tamāhurdvirūpaḥ syātśuklamca kṛṣṇamca aho rātrayo rūpeṇa iti ।
10,6.1śuklamvā ca lohitamcagnīṣomayo rūpeṇa iti ।
10,6.2tasya ekādaśa prayājā ekādaśa anuyājā ekādaśa upayājāḥ ।
10,6.3tāni trayastriṃśat ।
10,6.4trayastriṃśadvai sarve devāḥ ।
10,6.5sarveṣāmeva devānāmprītyai ।
10,6.6prāṇā vai prayājā apānā anuyājāḥ ।
10,6.7tasmātsamā bhavanti ।
10,6.8samānā hi ime prāṇa apānāḥ ।
10,6.9tadāhuḥ kasmādṛcā prayājeṣu yajati pratīkairanuyājeṣviti ।
10,6.10retaḥ siktirvai prayājāḥ ।
10,6.11retodheyamanuyājāḥ ।
10,6.12tasmādṛcā prayājeṣu yajati pratīkairanuyājeṣviti ।
10,6.13atha yatsarvamuttamamāha ।
10,6.14svarga eva talloke yajamānamdadhāti ।
10,6.15āprībhirāprīṇāti ।
10,6.16sarveṇa ha vā eṣa ātmanā sarveṇa manasā yajñamsambharate yo yajate ।
10,6.17tasya riricāna iva ātmā bhavati ।
10,6.18tamasya etābhirāprībhirāprīṇāti ।
10,6.19tadyadāprīṇāti ।
10,6.20tasmādāpryo nāma ।
10,6.21paryagnimpaśumkaroti rakṣasāmapahatyai ।
10,7.1agnirvai rakṣasāmapahantā ।
10,7.2triḥ prasavi paryagni karoti ।
10,7.3tadyathā tisro agni puraḥ kuryādevamtat ।
10,7.4tasmātpunaḥ parīhi ityagnidhambrūyāt ।
10,7.5yamicchenna pracyaveta iti ।
10,7.6daivyāḥ śamitāra uta ca manuṣyā ārabhadhvamupanayata medhyā dura āśāsānā medhapatibhyāmmedhamiti ।
10,7.7taddha eka āhuḥ ।
10,7.8yajamāno vai medha patiriti ।
10,7.9ko manuṣya iti brūyāt ।
10,7.10devatā eva medha patiriti ।
10,7.11ṣaḍviṃśatirasya vaṅkraya iti ।
10,7.12parśava u ha vai vaṅkrayaḥ ।
10,7.13ubhayato asṛkparyavāniti ।
10,7.14asṛgbhājanāni ha vai rakṣāṃsi bhavanti ।
10,7.15na idrakṣasāmbhāgena daivambhāgamprasajāni iti ।
10,7.16sa eṣo adhriguḥ saṃśāsanameva ।
10,7.17aṅgāni mā parikartoriti ।
10,7.18yaddha vā aduṣṭamtaddevānāmhaviḥ ।
10,7.19na vai te duṣṭamhaviradanti ।
10,7.20navakṛtvo adhrigāvavāniti ।
10,7.21nava ime prāṇāḥ ।
10,7.22prāṇāneva tadyajamāne dadhāti ।
10,7.23sarvāyutvāya asmiṃlloke ।
10,7.24amṛtatvāya amuṣmin ।
10,7.25triḥ paridadhātyapara aktvāya ।
10,7.26sakṛtpurastādāha ।
10,7.27sakṛdiva vai pitaraḥ ।
10,7.28pitṛ devatya iva vai paśurālabhyamāno bhavati ।
10,7.29atha yattrirupariṣṭādāha ।
10,7.30trirvai devatyāḥ ।
10,7.31deva devatyameva enamtadayāta yāmānamkaroti ।
10,7.32paridhāya upāṃśu japatyubhāvapāpaśca iti ।
10,8.1apāpo ha vai devānāmśamitā ।
10,8.2tasmā eva enamtatsamprayacchati ।
10,8.3sa hi devānanuveda ।
10,8.4atha stokīyā anvāha ।
10,8.5stokāneva etābhiragnaye svadayati ।
10,8.6etā ha vā u teṣāmpuronuvākyā etā yājyāḥ ।
10,8.7tasmādabhirūpā bhavanti ।
10,8.8svāhā kṛtibhirścaritvā vapayā caranti ।
10,8.9prayājāneva tatpaśu bhājaḥ kurvanti ।
10,8.10na svāhā kṛtīśca vapāmca antareṇa vācamvisṛjeta ।
10,8.11prāṇā vai svāhā kṛtayaḥ ।
10,8.12ātmā vapā ।
10,8.13na itprāṇāṃśca ātmānamca anyena antardadhāti iti ।
10,8.14atha yadanuṣṭubho agnīṣomīyasya paśoḥ puronuvākyā bhavanti ।
10,8.15gāyatrī vai sā yā anuṣṭup ।
10,8.16gāyatramagneśchandaḥ ।
10,8.17atha yattriṣṭubho yājyāḥ ।
10,8.18kṣatrasya etacchando yattriṣṭup ।
10,8.19kṣatramsomaḥ ।
10,8.20tadyathā chandasamdevate prīṇāti ।
10,8.21atha vai paśumālabhyamānampuroḍāśo anunirupyate ।
10,8.22atha yatra puroḍāśo nirupyate ।
10,8.25tatpuroḍāśa sviṣṭakṛdacyutaḥ ।
10,8.26agnirvai sviṣṭakṛt ।
10,8.27tasmādacyuto bhavati ।
10,8.28vaiśvāmitrīmpuroḍāśa sviṣṭakṛdacyutaḥ ।
10,8.26puronuvākyāmanūcya vaiśvāmitryā yajati ।
10,8.29tatirvai yajñasya puroḍāśaḥ ।
10,8.30vāgvai viśvāmitraḥ ।
10,8.31vācā yajñastāyate ।
10,8.32atha manotāmanvāha ।
10,9.1sarvā ha vai devatāḥ paśumālabhyamānamupasaṃgacchante mama nāma grahīṣyati mama nāma grahīṣyati iti ।
10,9.2tāsāmsarvāsāmpaśāveva manāṃsyotāni bhavanti ।
10,9.3tā atra prīṇāti ।
10,9.4tathā ha āsāmsarvāsāmamoghāya eva upasametambhavati ।
10,9.5tadāhuryannānā devatāḥ paśava ālabhyante atha kasmādāgneyameva anvāha iti ।
10,9.6tisro vai devānāmmanotāḥ ।
10,9.7agnirvai devānāmmanotā ।
10,9.8tasminhyeṣāmmanāṃsyotāni bhavanti ।
10,9.9atho vāgvai devānāmmanotā ।
10,9.10tasyāmhyeṣāmmanāṃsyotāni bhavanti ।
10,9.11atho gaurvai devānāmmanotā ।
10,9.12tasyāmhyeṣāmmanāṃsyotāni bhavanti ।
10,9.13agnirsarvā manotāḥ ।
10,9.14agnau manotāḥ saṃgacchante ।
10,9.15tasmādāgneyameva anvāha iti ।
10,9.16tā vai trayodaśa bhavanti ।
10,9.17trayodaśa vai paśoravadānāni bhavanti ।
10,9.18triḥ prathamayā triruttamayā saptadaśa sampadyante ।
10,9.19saptadaśo vai prajāpatiḥ ।
10,9.20etadvā ārdhnukamkarma yatprajāpati sammitam ।
10,9.21saptadaśa sāmidhenīranvāha ।
10,9.22saptadaśo vai prajāpatiḥ ।
10,9.23etadvā ārdhnukamkarma yatprajāpati sammitam ।
10,9.24atha yatra paśurālabhyate ।
10,9.25tadvanaspatiracyutaḥ ।
10,9.26agnirvai vanaspatiḥ ।
10,9.27sa vai devabhyo haviḥ śrapayati ।
10,9.28tasmādacyuto bhavati ।
10,10.1sa u vai payo bhājanaḥ ।
10,10.2atra agniḥ sarveṣu havihṣu bhāgī bhavati ।
10,10.3tadāhuryaddhāma bhājo devā atha kasmātpātho bhāgvanaspatiriti ।
10,10.4dhāma vai devā yajñasya abhajanta ।
10,10.5pāthaḥ pitaraḥ ।
10,10.6pitṛ devatya iva vai paśuḥ ।
10,10.7pitṛ devatyampayaḥ ।
10,10.8tasmāditi brūyāt ।
10,10.9tadāhuḥ kasmātsaumya eva adhvare pravṛta āhutī juhvati na haviryajña iti ।
10,10.10akṛtsnā eva vā eṣā deva yajyā yaddhaviryajñaḥ ।
10,10.11atha eṣā eva kṛtsnā deva yajñā yatsaumyo adhvaraḥ ।
10,10.12tasmātsaumya eva adhvare pravṛta āhutī juhvati na haviryajña iti ।
10,10.13juṣṭo vāco bhūyāsamjuṣṭo vācaspaterdevi vāk ।
10,10.14yatte vāco madhumattamamtasminno adya dhāḥ svāhā sarasvatyā iti purastātsvāhā kāreṇa juhoti ।
10,10.15vācamtadutsṛjate ।
10,10.16tasmādvāgata ūrdhva utsṛṣṭā yajñamvahati ।
10,10.17manasā uttarām ।
10,10.18manahā hi manaḥ prītammanaḥ prītam ।
10,10.19