मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Kauṣītaki (Śāṅkhāyana) Brāhmaṇam, Adhyāya 2

3
Khaṇḍikā 1

gharmo vā eṣa pravṛjyate yadagnihotram ।

2,1.1

tadasau vai gharmo yo asau tapati ।

2,1.2

etameva ta prīṇāti ।

2,1.3

sa vai sāyamca prātaśca juhoti ।

2,1.4

agnaye sāyamsūryāya prātaḥ ।

2,1.5

sauryamvā aharāgneyī rātriḥ ।

2,1.6

mukhata eva tadaho rātre prīṇāti ।

2,1.7

payasā juhuyāt ।

2,1.8

eṣa ha vai sarvāsāmoṣadhīnāmraso yatpayaḥ ।

2,1.9

sarvaireva tadrasairagnīnprīṇāti ।

2,1.10

tadu vā āhuryadaśanasya eva juhuyāt ।

2,1.11

sarvamvā idamagnerannam ।

2,1.12

svena eva tadannena agnīnprīṇāti iti ।

2,1.13

gārhapatye adhiśritya āhavanīye juhuyāt ।

2,1.14

śrapaṇo vai gārhapatyaḥ ।

2,1.15

āhavana āhavanīyaḥ ।

2,1.16

tasmādgārhapatye adhiśritya āhavanīye juhuyāt ।

2,1.17

dvyantānaṅgārānkaroti ।

2,1.18

imāveva tallokau vitārayati ।

2,1.19

tasmāddhi imau lokau saha santau nānā iva ।

2,1.20

atha yadadhiśritya avadyotayati ।

2,1.21

śrapayatyeva etattat ।

2,1.22

atha yadapaḥ pratyānayati ।

2,1.23

āpaḥ kṛtsnāni ha vai sarvāṇi havīṃṣi bhavanti ।

2,1.24

haviṣa eva kṛtsnatāyai ।

2,1.25

atha yatpunaravadyogayati ।

2,1.26

trivṛddhi deva karma ।

2,1.29

anucchindanniva hareti ।

2,1.30

tathā ha yajamāno apracyāvuko bhavati ।

2,1.31

atha upaveṣeṇa dakṣiṇato aṅgārānupaspṛśati namo devebhya iti ।

2,1.32

na hi namaskāramati devāḥ ।

2,1.33

supratyūḍhānaṅgārānpratyūhet ।

2,1.34

tathā ha asya na antama cāriṇo cana naśyati ।

2,1.35
Khaṇḍikā 2

caturunnayet ।

2,2.1

catuṣṭayamvā idamsarvam ।

2,2.2

asya eva sarvasya āptyai ।

2,2.3

pañca kṛtva unnayet ।

2,2.4

pāṅkto vai yajño yajñasya eva āptyai ।

2,2.5

upasado agnihotre veditavyāḥ ।

2,2.6

unnīya uttareṇa gārhapatyamupasādayati ।

2,2.7

tadimaṃllokamāpnoti ।

2,2.8

āhavanīye hoṣyandvitīyam ।

2,2.9

pālāśīmsamidhamabhyādadhāti ।

2,2.13

somo vai palāśaḥ ।

2,2.14

sā prathamā soma āhutiḥ ।

2,2.15

prādeśa mātrī bhavati ।

2,2.16

prādeśa mātramhi ima ātmano adhi prāṇāḥ ।

2,2.17

dvyaṅgulamsamidho atihṛtya anudṛbhanniva abhijuhoti ।

2,2.18

dvyaṅgule vā idammukhasya annamdhīyate ।

2,2.19

dhūmāyantyāmgrāma kāmasya juhuyāt ।

2,2.20

jvalantyāmbrahma varcasa kāmasya ।

2,2.21

aṅgāreṣu paśu kāmasya ।

2,2.22

abhyādhāya iti tveva sthitam ।

2,2.23

atra hyeva ete sarve kāmā upāpyanta iti ।

2,2.24

ubhe āhutī hutvā japati ।

2,2.25

yā yajñasya samṛddhasya āśīḥ sā me samṛdhyatāmiti ।

2,2.26

yā vai yajñasya samṛddhasya āśīḥ sā yajamānasya bhavati ।

2,2.27

uttarāvavatīra āhutīrjuhuyāt ।

2,2.28

uttara uttariṇa eva tatsvargāṃllokānāpnoti ।

2,2.29

sruco budhnena aṅgārānupaspṛśati ।

2,2.30

svarga eva talloke yajamānamdadhāti ।

2,2.31
Khaṇḍikā 3

dvirudīcīmsrucamudyacchati ।

2,3.1

rudrameva tatsvāyāmdiśi prītvā avasṛjati ।

2,3.2

tasmāddhūyamānasya uttarato na tiṣṭhet ।

2,3.3

na idetasya akhilasya devasya pariprādhve asāni iti ।

2,3.4

tāmuttarataḥ sāyamupamārṣṭi pratīcīm ।

2,3.5

ādityamtadastamnayati ।

2,3.6

dakṣiṇata ūrdhvāmprātaḥ ।

2,3.7

ādityamtadunnayati ।

2,3.8

yatpūrvamupamārṣṭi tatkūrce nilimpati ।

2,3.9

oṣadhīstena prīṇāti ।

2,3.10

yaddvitīyamtaddakṣiṇena kūrcamuttānampāṇimnidadhāti ।

2,3.11

pitṝṃstena prīṇāti ।

2,3.12

atha yaddṣippradeśinyā prāśnāti ।

2,3.13

garbhānpūrveṇa prīṇāti ।

2,3.14

tasmādanaśnanto garbhāḥ prāṇanti ।

2,3.15

vayāṃsyuttareṇa ।

2,3.16

tasmādvayāṃsi bahu kiṃca kiṃcidiva bhakṣayanti śvetamiva prasrāvayanti ।

2,3.17

atha yatsrucā bhakṣayati ।

2,3.18

bhūtamca tena bhavyamca prīṇāti ।

2,3.19

atha yatsrucamnirleḍhi ।

2,3.20

sarva deva janāṃstena prīṇāti ।

2,3.21

atha yatsrucammārjayate ।

2,3.22

rakṣo deva janāṃstena prīṇāti ।

2,3.23

atha yatprācīru udīcīrapa utsiñcati ।

2,3.24

gandharva apsarasastena prīṇāti ।

2,3.25

atha yatprācīmudīcīmsrucamuddiśati ।

2,3.26

rudrameva tatsvāyāmdiśi dadhāti ।

2,3.27

evamagnihotreṇa sarvāṇi bhūtāni prīṇāti ।

2,3.28
Khaṇḍikā 4

āhavanīya eva juhuyāditi ha eka āhuḥ ।

2,4.1

sarveṣu tveva juhuyāt ।

2,4.2

homāya hyeta ādhīyante ।

2,4.3

catasro gārhapatye ।

2,4.4

catasro anvāhārya pacane ।

2,4.5

dve āhavanīye ।

2,4.6

tā daśa sampadyate ।

2,4.7

daśa daśinī virāṭ ।

2,4.8

śrīrvirāḍanna adyam ।

2,4.9

śriyo virājo anna adyasya upāptyai ।

2,4.10

sa ya evamvirāṭsampannamagnihotramjuhoti ।

2,4.11

sarvānkāmānāpnoti ।

2,4.12

atha yadhutvā agnīnupatiṣṭhate ।

2,4.13

prītvā eva taddeveṣvantato arthamvadate ।

2,4.14

yadveva vatsamspṛśati ।

2,4.15

tasmādvātsapram ।

2,4.16

tathā ha yajamānātpaśavo anutkrāmukā bhavanti ।

2,4.17

atha yadapa ācamya vratamvisṛjate ।

2,4.18

apsveva tadvratamdadhāti ।

2,4.19

tā asya vratamgopāyantyā punarhomāt ।

2,4.20

atho yatpravatsyaṃśca proṣivāṃśca agnīnupatiṣṭhate ।

2,4.21

abhivādo ha eṣa devatāyai yadutkāśambhavati ।

2,4.22

atho agnibhya eva etadātmānamparidadāti ।

2,4.23

ye ca enamanvañco bhavanti ।

2,4.24

atha yadaraṇyoragnīntsamāropayate ।

2,4.25

deva ratho vā araṇī ।

2,4.26

deva ratha eva enāṃstatsamāropayate ।

2,4.27

sa etena deva rathena svasti svargaṃllokamsamaśnute ।

2,4.28

yadveva punaḥ punarnirmanthate ।

2,4.29

teno ha eva asya punarādheyamupāptambhavati ।

2,4.30

ye vai ke ca ānandā anne pāne mithune ।

2,4.31

rātryā eva te saṃtatā avyavacchinnāḥ kriyante ।

2,4.32

teṣāmrātriḥ kārotaraḥ ।

2,4.33

ya u vai ke ca ānandāḥ ।

2,4.34
Khaṇḍikā 5

annādeva te sarve jāyante ।

2,5.1

te devā abruvan ।

2,5.2

kathamnvimānvayamānandānasmādṛśasya eva pratigṛhṇīyāma iti ।

2,5.3

te apāmūrdhvamrasamudauhan ।

2,5.4

tā oṣadhayaśca vanaspatayaśca samabhavan ।

2,5.5

oṣadhīnāmca vanaspatīnāmca ūrdhvamrasamudauhan ।

2,5.6

tatphalamabhavat ।

2,5.7

phalasya ūrdhvamrasamudauhan ।

2,5.8

tadannamabhavat ।

2,5.9

annasya ūrdhvamrasamudauhan ।

2,5.10

tadreto abhavat ।

2,5.11

retasa ūrdhvamrasamudauhan ।

2,5.12

sa puruṣo abhavat ।

2,5.13

so ayampuruṣo yatprāṇiti vā apāniti vā ।

2,5.14

na tatprāṇena na anāpena āha iti prāṇiṣamvā apāniṣamvā iti ।

2,5.15

vācā eva tadāha ।

2,5.16

tatprāṇa avānau vācamapīto vānmayau bhavataḥ ।

2,5.17

atha yaccakṣuṣā paśyati ।

2,5.18

na taccakṣuṣā āha ityadrākṣamiti ।

2,5.19

vācā eva tadāha ।

2,5.20

taccakṣurvāacamapyeti vānmayambhavati ।

2,5.21

atha yatśrotreṇa śṛṇoti ।

2,5.22

na tatśrotreṇa āha ityaśrauṣamiti ।

2,5.23

vācā eva tadāha ।

2,5.24

tatśrotramvācamapyeti vānmayambhavati ।

2,5.25

atha yanmanasā saṃkalpayate ।

2,5.26

na tanmanasā āha iti samacīkḷpamiti ।

2,5.27

vācā eva tadāha ।

2,5.28

tanmano vācamapyeti vānmayambhavati ।

2,5.29

atha yadaṅgaiḥ suśīmamvā duhśīmamvā spṛśati ।

2,5.30

na tadaṅgairāha iti suśīmamvā duhśīmamvā asprākṣamiti ।

2,5.31

vācā eva tadāha ।

2,5.32

tatsarva ātmā vācamapyeti vānmayo bhavati ।

2,5.33

tadetadṛcā abhyuditam ।

2,5.34

na indrādṛte pavate dhāma kiṃcana iti ।

2,5.35

vāgvā indraḥ ।

2,5.36

na hyṛte vācaḥ pavate dhāma kiṃcana ।

2,5.37
Khaṇḍikā 6

sa vai sāyamjuhotyagnirjyotirjyotiragniriti ।

2,6.1

tamjyotiḥ santamjyotirityāha ।

2,6.2

sa satyamvadati ।

2,6.3

tasya ayamvānmaya ātmā satyamayo bhavati ।

2,6.4

satyamayā u devāḥ ।

2,6.5

atha svāhā iti juhoti ।

2,6.6

tasya etāmdevāḥ satya hutasya āhutimpratigṛhṇanti ।

2,6.7

rātryā u śīrṣantsatyamvadati ।

2,6.8

sa yadi ha vā api tata ūrdhvammṛṣā vadati ।

2,6.9

satyamha eva asya uditambhavati ।

2,6.10

rātryā u hi śīrṣantsatyamvadati ।

2,6.11

atha prātarjuhoti sūryo jyotirjyotiḥ sūrya iti ।

2,6.12

tamjyotiḥ santamjyotirityāha ।

2,6.13

sa satyamvadati ।

2,6.14

tasya ayamvānmaya ātmā satyamayo bhavati ।

2,6.15

satyamayā u devāḥ ।

2,6.16

atha svāhā iti juhoti ।

2,6.17

tasya etāmdevāḥ satya hutasya āhutimpratigṛhṇanti ।

2,6.18

ahna u śīrṣantsatyamvadati ।

2,6.19

sa yadi ha vā api tata ūrdhvammṛṣā vadati ।

2,6.20

satyamha eva asya uditambhavati ।

2,6.21

ahna u hi śīrṣantsatyamvadati ।

2,6.22

sa vā eṣo agnirudyatyāditya ātmānamjuhoti ।

2,6.23

asāvastamyantsāye agnāvāditya ātmānamjuhoti ।

2,6.24
Khaṇḍikā 7

rātrireva ahanjuhotyaho rātrau ।

2,7.1

prāṇa eva apāne juhotyapānaḥ prāṇe ।

2,7.2

tāni vā etāni ṣaḍjuhvatyanyonya ātmānam ।

2,7.3

sa ya etāni ṣaḍjuhvati veda ।

2,7.4

ajuhvata eva asya agnihotramhutambhavati ।

2,7.5

juhvata eva asya dvirhutambhavati ya evameva ।

2,7.6

sa yadi ha vā api suruśādevamvidvānagnihotramjuhoti ।

2,7.7

prati ha eva asya ete devā āhutī gṛhṇanti ।

2,7.8

yasyo ha vā api devāḥ sakṛdaśnanti ।

2,7.9

tata eva so amṛtaḥ ।

2,7.10

satyamayo ha vā amṛtamayaḥ sambhavati ya evamveda ।

2,7.11

tadyathā ha vai śraddhādsatya vādinastapasvino hutambhavati ।

2,7.12

evamha eva asya hutambhavati ।

2,7.13

ya evamvidvānagnihotramjuhoti ।

2,7.14

tasmādevaṃvidagnihotramjuhuyāditi ।

2,7.15

udite hotavyamanudita iti mīmāṃsante ।

2,7.16
Khaṇḍikā 8

sa ya udite juhoti ।

2,8.1

prasavata eva etanmahate devāya ātithyamkaroti ।

2,8.2

atha yo anudite juhoti ।

2,8.3

samnihitāya eva etanmahate devāya ātithyamkaroti ।

2,8.4

tasmādanudite hotavyam ।

2,8.5

taddha api vṛṣa śuṣmo vātāvataḥ pūrveṣāmeko jīrṇiḥ śayāno rātryāmeva ubhe āhutī hūyamāne dṛṣṭvā uvāca ।

2,8.6

rātryāmeva ubhe āhutī juhvati iti ।

2,8.7

rātryā hi iti sa ha uvāca ।

2,8.8

vaktā asmo nveva vayamamuṃllokamparetya pitṛbhyaḥ ।

2,8.9

atho eva enamna śraddhātāraḥ ।

2,8.10

yadveva etadubhaye dyuragnihotramahūyata ।

2,8.11

anye dyurvā tadetarhi hūyate ।

2,8.12

rātryāmeva ityetadeva kumārī gandharva gṛhītā uvāca ।

2,8.13

rātryāmeva ubhe āhutī juhvati iti ।

2,8.14

rātryāmhi iti sā ha uvāca ।

2,8.15

saṃdhau juhuyāt ।

2,8.16

samudro ha vā eṣa sarvamharo yadaho rātre ।

2,8.17

tasya ha ete gādhe tīrthe yatsaṃdhye ।

2,8.18

tadyathā gādhābhyāmtīrthābhyāmsamudramatīyāttādṛktat ।

2,8.19

yatsaṃdhau juhoti ।

2,8.20

atho deva senā ha vā eṣa adhvagā haniṣyantī yadaho rātre ।

2,8.21

tasyā ha ete pakṣasī yatsaṃdhye ।

2,8.22

tadyathā pakṣābhyāmkṣipramadhvānamanviyāttādṛktat ।

2,8.23

yatsaṃdhau juhoti ।

2,8.24

atho mṛtyorha vā etau virāja bāhū yadahorātre ।

2,8.25

tadyathā virāja bāhubhyāmparijigrahīṣyannantareṇa atimucyeta tādṛktat ।

2,8.26

yatsaṃdhau juhoti ।

2,8.27
Khaṇḍikā 9

tadu ha sma āha kauṣītakiḥ ।

2,9.1

sāyamastamite purā tamasastasminkāle juhuyāt ।

2,9.2

sa deva yānaḥ ketuḥ ।

2,9.3

tameva ārabhya svasti svargaṃllokameti ।

2,9.4

prātaḥ purodayādapahate tamasi tasminkāle juhuyāt ।

2,9.5

sa deva yānaḥ ketuḥ ।

2,9.6

tameva ārabhya svasti svargaṃllokameti ।

2,9.9

atha yo ato anyathā agnihotramjuhoti ।

2,9.8

śyāma śabalau ha asya agnihotramvikhidataḥ ।

2,9.9

aharvai śabalaḥ ।

2,9.10

rātriḥ śyāmaḥ ।

2,9.11

sa yo mahā rātre juhoti ।

2,9.12

śyāmo ha asya agnihotramvikhidati ।

2,9.13

atha yo mahā ahne juhoti ।

2,9.14

śabalo ha asya agnihotramvikhidati ।

2,9.15

tadvai khalu yadā eva kadācana juhuyāt ।

2,9.16

huta samṛddhimeva upāsīta iti huta samṛddhameva upāsīta iti ।

2,9.17