gharmo vā eṣa pravṛjyate yadagnihotram ।
2,1.1tadasau vai gharmo yo asau tapati ।
2,1.2etameva ta prīṇāti ।
2,1.3sa vai sāyamca prātaśca juhoti ।
2,1.4agnaye sāyamsūryāya prātaḥ ।
2,1.5sauryamvā aharāgneyī rātriḥ ।
2,1.6mukhata eva tadaho rātre prīṇāti ।
2,1.7payasā juhuyāt ।
2,1.8eṣa ha vai sarvāsāmoṣadhīnāmraso yatpayaḥ ।
2,1.9sarvaireva tadrasairagnīnprīṇāti ।
2,1.10tadu vā āhuryadaśanasya eva juhuyāt ।
2,1.11sarvamvā idamagnerannam ।
2,1.12svena eva tadannena agnīnprīṇāti iti ।
2,1.13gārhapatye adhiśritya āhavanīye juhuyāt ।
2,1.14śrapaṇo vai gārhapatyaḥ ।
2,1.15āhavana āhavanīyaḥ ।
2,1.16tasmādgārhapatye adhiśritya āhavanīye juhuyāt ।
2,1.17dvyantānaṅgārānkaroti ।
2,1.18imāveva tallokau vitārayati ।
2,1.19tasmāddhi imau lokau saha santau nānā iva ।
2,1.20atha yadadhiśritya avadyotayati ।
2,1.21śrapayatyeva etattat ।
2,1.22atha yadapaḥ pratyānayati ।
2,1.23āpaḥ kṛtsnāni ha vai sarvāṇi havīṃṣi bhavanti ।
2,1.24haviṣa eva kṛtsnatāyai ।
2,1.25atha yatpunaravadyogayati ।
2,1.26trivṛddhi deva karma ।
2,1.29anucchindanniva hareti ।
2,1.30tathā ha yajamāno apracyāvuko bhavati ।
2,1.31atha upaveṣeṇa dakṣiṇato aṅgārānupaspṛśati namo devebhya iti ।
2,1.32na hi namaskāramati devāḥ ।
2,1.33supratyūḍhānaṅgārānpratyūhet ।
2,1.34tathā ha asya na antama cāriṇo cana naśyati ।
2,1.35caturunnayet ।
2,2.1catuṣṭayamvā idamsarvam ।
2,2.2asya eva sarvasya āptyai ।
2,2.3pañca kṛtva unnayet ।
2,2.4pāṅkto vai yajño yajñasya eva āptyai ।
2,2.5upasado agnihotre veditavyāḥ ।
2,2.6unnīya uttareṇa gārhapatyamupasādayati ।
2,2.7tadimaṃllokamāpnoti ।
2,2.8āhavanīye hoṣyandvitīyam ।
2,2.9pālāśīmsamidhamabhyādadhāti ।
2,2.13somo vai palāśaḥ ।
2,2.14sā prathamā soma āhutiḥ ।
2,2.15prādeśa mātrī bhavati ।
2,2.16prādeśa mātramhi ima ātmano adhi prāṇāḥ ।
2,2.17dvyaṅgulamsamidho atihṛtya anudṛbhanniva abhijuhoti ।
2,2.18dvyaṅgule vā idammukhasya annamdhīyate ।
2,2.19dhūmāyantyāmgrāma kāmasya juhuyāt ।
2,2.20jvalantyāmbrahma varcasa kāmasya ।
2,2.21aṅgāreṣu paśu kāmasya ।
2,2.22abhyādhāya iti tveva sthitam ।
2,2.23atra hyeva ete sarve kāmā upāpyanta iti ।
2,2.24ubhe āhutī hutvā japati ।
2,2.25yā yajñasya samṛddhasya āśīḥ sā me samṛdhyatāmiti ।
2,2.26yā vai yajñasya samṛddhasya āśīḥ sā yajamānasya bhavati ।
2,2.27uttarāvavatīra āhutīrjuhuyāt ।
2,2.28uttara uttariṇa eva tatsvargāṃllokānāpnoti ।
2,2.29sruco budhnena aṅgārānupaspṛśati ।
2,2.30svarga eva talloke yajamānamdadhāti ।
2,2.31dvirudīcīmsrucamudyacchati ।
2,3.1rudrameva tatsvāyāmdiśi prītvā avasṛjati ।
2,3.2tasmāddhūyamānasya uttarato na tiṣṭhet ।
2,3.3na idetasya akhilasya devasya pariprādhve asāni iti ।
2,3.4tāmuttarataḥ sāyamupamārṣṭi pratīcīm ।
2,3.5ādityamtadastamnayati ।
2,3.6dakṣiṇata ūrdhvāmprātaḥ ।
2,3.7ādityamtadunnayati ।
2,3.8yatpūrvamupamārṣṭi tatkūrce nilimpati ।
2,3.9oṣadhīstena prīṇāti ।
2,3.10yaddvitīyamtaddakṣiṇena kūrcamuttānampāṇimnidadhāti ।
2,3.11pitṝṃstena prīṇāti ।
2,3.12atha yaddṣippradeśinyā prāśnāti ।
2,3.13garbhānpūrveṇa prīṇāti ।
2,3.14tasmādanaśnanto garbhāḥ prāṇanti ।
2,3.15vayāṃsyuttareṇa ।
2,3.16tasmādvayāṃsi bahu kiṃca kiṃcidiva bhakṣayanti śvetamiva prasrāvayanti ।
2,3.17atha yatsrucā bhakṣayati ।
2,3.18bhūtamca tena bhavyamca prīṇāti ।
2,3.19atha yatsrucamnirleḍhi ।
2,3.20sarva deva janāṃstena prīṇāti ।
2,3.21atha yatsrucammārjayate ।
2,3.22rakṣo deva janāṃstena prīṇāti ।
2,3.23atha yatprācīru udīcīrapa utsiñcati ।
2,3.24gandharva apsarasastena prīṇāti ।
2,3.25atha yatprācīmudīcīmsrucamuddiśati ।
2,3.26rudrameva tatsvāyāmdiśi dadhāti ।
2,3.27evamagnihotreṇa sarvāṇi bhūtāni prīṇāti ।
2,3.28āhavanīya eva juhuyāditi ha eka āhuḥ ।
2,4.1sarveṣu tveva juhuyāt ।
2,4.2homāya hyeta ādhīyante ।
2,4.3catasro gārhapatye ।
2,4.4catasro anvāhārya pacane ।
2,4.5dve āhavanīye ।
2,4.6tā daśa sampadyate ।
2,4.7daśa daśinī virāṭ ।
2,4.8śrīrvirāḍanna adyam ।
2,4.9śriyo virājo anna adyasya upāptyai ।
2,4.10sa ya evamvirāṭsampannamagnihotramjuhoti ।
2,4.11sarvānkāmānāpnoti ।
2,4.12atha yadhutvā agnīnupatiṣṭhate ।
2,4.13prītvā eva taddeveṣvantato arthamvadate ।
2,4.14yadveva vatsamspṛśati ।
2,4.15tasmādvātsapram ।
2,4.16tathā ha yajamānātpaśavo anutkrāmukā bhavanti ।
2,4.17atha yadapa ācamya vratamvisṛjate ।
2,4.18apsveva tadvratamdadhāti ।
2,4.19tā asya vratamgopāyantyā punarhomāt ।
2,4.20atho yatpravatsyaṃśca proṣivāṃśca agnīnupatiṣṭhate ।
2,4.21abhivādo ha eṣa devatāyai yadutkāśambhavati ।
2,4.22atho agnibhya eva etadātmānamparidadāti ।
2,4.23ye ca enamanvañco bhavanti ।
2,4.24atha yadaraṇyoragnīntsamāropayate ।
2,4.25deva ratho vā araṇī ।
2,4.26deva ratha eva enāṃstatsamāropayate ।
2,4.27sa etena deva rathena svasti svargaṃllokamsamaśnute ।
2,4.28yadveva punaḥ punarnirmanthate ।
2,4.29teno ha eva asya punarādheyamupāptambhavati ।
2,4.30ye vai ke ca ānandā anne pāne mithune ।
2,4.31rātryā eva te saṃtatā avyavacchinnāḥ kriyante ।
2,4.32teṣāmrātriḥ kārotaraḥ ।
2,4.33ya u vai ke ca ānandāḥ ।
2,4.34annādeva te sarve jāyante ।
2,5.1te devā abruvan ।
2,5.2kathamnvimānvayamānandānasmādṛśasya eva pratigṛhṇīyāma iti ।
2,5.3te apāmūrdhvamrasamudauhan ।
2,5.4tā oṣadhayaśca vanaspatayaśca samabhavan ।
2,5.5oṣadhīnāmca vanaspatīnāmca ūrdhvamrasamudauhan ।
2,5.6tatphalamabhavat ।
2,5.7phalasya ūrdhvamrasamudauhan ।
2,5.8tadannamabhavat ।
2,5.9annasya ūrdhvamrasamudauhan ।
2,5.10tadreto abhavat ।
2,5.11retasa ūrdhvamrasamudauhan ।
2,5.12sa puruṣo abhavat ।
2,5.13so ayampuruṣo yatprāṇiti vā apāniti vā ।
2,5.14na tatprāṇena na anāpena āha iti prāṇiṣamvā apāniṣamvā iti ।
2,5.15vācā eva tadāha ।
2,5.16tatprāṇa avānau vācamapīto vānmayau bhavataḥ ।
2,5.17atha yaccakṣuṣā paśyati ।
2,5.18na taccakṣuṣā āha ityadrākṣamiti ।
2,5.19vācā eva tadāha ।
2,5.20taccakṣurvāacamapyeti vānmayambhavati ।
2,5.21atha yatśrotreṇa śṛṇoti ।
2,5.22na tatśrotreṇa āha ityaśrauṣamiti ।
2,5.23vācā eva tadāha ।
2,5.24tatśrotramvācamapyeti vānmayambhavati ।
2,5.25atha yanmanasā saṃkalpayate ।
2,5.26na tanmanasā āha iti samacīkḷpamiti ।
2,5.27vācā eva tadāha ।
2,5.28tanmano vācamapyeti vānmayambhavati ।
2,5.29atha yadaṅgaiḥ suśīmamvā duhśīmamvā spṛśati ।
2,5.30na tadaṅgairāha iti suśīmamvā duhśīmamvā asprākṣamiti ।
2,5.31vācā eva tadāha ।
2,5.32tatsarva ātmā vācamapyeti vānmayo bhavati ।
2,5.33tadetadṛcā abhyuditam ।
2,5.34na indrādṛte pavate dhāma kiṃcana iti ।
2,5.35vāgvā indraḥ ।
2,5.36na hyṛte vācaḥ pavate dhāma kiṃcana ।
2,5.37sa vai sāyamjuhotyagnirjyotirjyotiragniriti ।
2,6.1tamjyotiḥ santamjyotirityāha ।
2,6.2sa satyamvadati ।
2,6.3tasya ayamvānmaya ātmā satyamayo bhavati ।
2,6.4satyamayā u devāḥ ।
2,6.5atha svāhā iti juhoti ।
2,6.6tasya etāmdevāḥ satya hutasya āhutimpratigṛhṇanti ।
2,6.7rātryā u śīrṣantsatyamvadati ।
2,6.8sa yadi ha vā api tata ūrdhvammṛṣā vadati ।
2,6.9satyamha eva asya uditambhavati ।
2,6.10rātryā u hi śīrṣantsatyamvadati ।
2,6.11atha prātarjuhoti sūryo jyotirjyotiḥ sūrya iti ।
2,6.12tamjyotiḥ santamjyotirityāha ।
2,6.13sa satyamvadati ।
2,6.14tasya ayamvānmaya ātmā satyamayo bhavati ।
2,6.15satyamayā u devāḥ ।
2,6.16atha svāhā iti juhoti ।
2,6.17tasya etāmdevāḥ satya hutasya āhutimpratigṛhṇanti ।
2,6.18ahna u śīrṣantsatyamvadati ।
2,6.19sa yadi ha vā api tata ūrdhvammṛṣā vadati ।
2,6.20satyamha eva asya uditambhavati ।
2,6.21ahna u hi śīrṣantsatyamvadati ।
2,6.22sa vā eṣo agnirudyatyāditya ātmānamjuhoti ।
2,6.23asāvastamyantsāye agnāvāditya ātmānamjuhoti ।
2,6.24rātrireva ahanjuhotyaho rātrau ।
2,7.1prāṇa eva apāne juhotyapānaḥ prāṇe ।
2,7.2tāni vā etāni ṣaḍjuhvatyanyonya ātmānam ।
2,7.3sa ya etāni ṣaḍjuhvati veda ।
2,7.4ajuhvata eva asya agnihotramhutambhavati ।
2,7.5juhvata eva asya dvirhutambhavati ya evameva ।
2,7.6sa yadi ha vā api suruśādevamvidvānagnihotramjuhoti ।
2,7.7prati ha eva asya ete devā āhutī gṛhṇanti ।
2,7.8yasyo ha vā api devāḥ sakṛdaśnanti ।
2,7.9tata eva so amṛtaḥ ।
2,7.10satyamayo ha vā amṛtamayaḥ sambhavati ya evamveda ।
2,7.11tadyathā ha vai śraddhādsatya vādinastapasvino hutambhavati ।
2,7.12evamha eva asya hutambhavati ।
2,7.13ya evamvidvānagnihotramjuhoti ।
2,7.14tasmādevaṃvidagnihotramjuhuyāditi ।
2,7.15udite hotavyamanudita iti mīmāṃsante ।
2,7.16sa ya udite juhoti ।
2,8.1prasavata eva etanmahate devāya ātithyamkaroti ।
2,8.2atha yo anudite juhoti ।
2,8.3samnihitāya eva etanmahate devāya ātithyamkaroti ।
2,8.4tasmādanudite hotavyam ।
2,8.5taddha api vṛṣa śuṣmo vātāvataḥ pūrveṣāmeko jīrṇiḥ śayāno rātryāmeva ubhe āhutī hūyamāne dṛṣṭvā uvāca ।
2,8.6rātryāmeva ubhe āhutī juhvati iti ।
2,8.7rātryā hi iti sa ha uvāca ।
2,8.8vaktā asmo nveva vayamamuṃllokamparetya pitṛbhyaḥ ।
2,8.9atho eva enamna śraddhātāraḥ ।
2,8.10yadveva etadubhaye dyuragnihotramahūyata ।
2,8.11anye dyurvā tadetarhi hūyate ।
2,8.12rātryāmeva ityetadeva kumārī gandharva gṛhītā uvāca ।
2,8.13rātryāmeva ubhe āhutī juhvati iti ।
2,8.14rātryāmhi iti sā ha uvāca ।
2,8.15saṃdhau juhuyāt ।
2,8.16samudro ha vā eṣa sarvamharo yadaho rātre ।
2,8.17tasya ha ete gādhe tīrthe yatsaṃdhye ।
2,8.18tadyathā gādhābhyāmtīrthābhyāmsamudramatīyāttādṛktat ।
2,8.19yatsaṃdhau juhoti ।
2,8.20atho deva senā ha vā eṣa adhvagā haniṣyantī yadaho rātre ।
2,8.21tasyā ha ete pakṣasī yatsaṃdhye ।
2,8.22tadyathā pakṣābhyāmkṣipramadhvānamanviyāttādṛktat ।
2,8.23yatsaṃdhau juhoti ।
2,8.24atho mṛtyorha vā etau virāja bāhū yadahorātre ।
2,8.25tadyathā virāja bāhubhyāmparijigrahīṣyannantareṇa atimucyeta tādṛktat ।
2,8.26yatsaṃdhau juhoti ।
2,8.27tadu ha sma āha kauṣītakiḥ ।
2,9.1sāyamastamite purā tamasastasminkāle juhuyāt ।
2,9.2sa deva yānaḥ ketuḥ ।
2,9.3tameva ārabhya svasti svargaṃllokameti ।
2,9.4prātaḥ purodayādapahate tamasi tasminkāle juhuyāt ।
2,9.5sa deva yānaḥ ketuḥ ।
2,9.6tameva ārabhya svasti svargaṃllokameti ।
2,9.9atha yo ato anyathā agnihotramjuhoti ।
2,9.8śyāma śabalau ha asya agnihotramvikhidataḥ ।
2,9.9aharvai śabalaḥ ।
2,9.10rātriḥ śyāmaḥ ।
2,9.11sa yo mahā rātre juhoti ।
2,9.12śyāmo ha asya agnihotramvikhidati ।
2,9.13atha yo mahā ahne juhoti ।
2,9.14śabalo ha asya agnihotramvikhidati ।
2,9.15tadvai khalu yadā eva kadācana juhuyāt ।
2,9.16huta samṛddhimeva upāsīta iti huta samṛddhameva upāsīta iti ।
2,9.17