prajāpatirvai yajñaḥ ।
13,1.1tasmintsarve kāmāḥ sarvamamṛtatvam ।
13,1.2tasya ete goptāro yaddhiṣṇyāḥ ।
13,1.3tāntsadaḥ pasrapsyannamasyati namo nama iti ।
13,1.4na hi namaskāramati devāḥ ।
13,1.5te namasitā hotāramatisṛjante ।
13,1.6sa etamprajāpatimyajñamprapadyate ।
13,1.7tadatra eva yajamānaḥ sarvānkāmānāpnoti sarvamamṛtatvam ।
13,1.8atha haviṣpaṅktyā caranti ।
13,1.9paśavo vai haviṣpaṅktiḥ ।
13,1.10paśūnāmeva āptyai ।
13,1.11tāni vai pañca havīṃṣi bhavanti ।
13,1.12dadhi dhānāḥ saktavaḥ puroḍāśaḥ payasya iti ।
13,1.13pañcapadā paktiḥ ।
13,1.14pāṅkto yajñaḥ ।
13,1.15pāṅktāḥ paśavaḥ ।
13,1.16pāṅktaḥ puruṣaḥ ।
13,1.17yajñasya ca paśūnāmca āptyai ।
13,1.18sā iyamnirupyate paśūnāmeva parigrahāya ।
13,1.19atho savanānāmeva tīvrī kārāya ।
13,1.20atha vai haviṣpaṅktiḥ prāṇa eva ।
13,1.21tasmādyena eva maitrāvaruṇaḥ preṣyati tena hotā yajati ।
13,1.22samāno hyayamprāṇaḥ ।
13,1.23tadāhuryayā vai prātaryajatyṛksā tadaharyāta yāmā bhavatyatha kasmādeṣā sarveṣu savaneṣvayāta yāmā iti ।
13,2.1yadeva savanairvitārayanneti ।
13,2.2prātaḥ prātaḥ sāvasya iti tṛtīya savane ।
13,2.5tena ayāta yāmā ।
13,2.6tadāhuḥ kasmātprātareva payasyā na mādhyaṃdine na tṛtīya savana iti ।
13,2.7yajño vai maitrāvaruṇaḥ ।
13,2.8etadvai yajño jāyate yatprātaḥ savane ।
13,2.9payo bhājano vai taruṇaḥ kumāraḥ ।
13,2.10tadyathā jātāya stanamupadadhyādevamtat ।
13,2.11vṛddho vā uttarayoḥ savanayoḥ ।
13,2.12yadā vai vardhate ।
13,2.13atistano vai tadā ।
13,2.14tasmātprātareva payasyā na mādhyaṃdine na tṛtīya savana iti ।
13,2.15haviragre vīhi ityanusavanampuroḍāśa sviṣṭakṛto yajati ।
13,3.1avatsāroha prāśravaṇo devānāmhotā āsa ।
13,3.2tametasmindyumne mṛtyuḥ pratyālilye ।
13,3.3agnirvai mṛtyuḥ ।
13,3.4sa haviragne vīhi iti haviṣā agnimprītvā atha atimumuce ।
13,3.5tatho eva evamvidvānhotā haviragne vīhi ityeva haviṣā agnimprītvā atha atimucyate ।
13,3.6etairha vā antarākāśairdevāḥ svargaṃllokamjagmuḥ ।
13,3.7tānetasmindyumne mṛtyuḥ pratyālilye ।
13,3.8agnirvai mṛtyuḥ ।
13,3.9te haviragne vīhi iti haviṣā agnimprītvā atha atimumucire ।
13,3.10tatho eva evamvidvānhotā haviragne vīhi ityeva haviṣā agnimprītvā atha atimucyate ।
13,3.11tāni vā etāni ṣaḍakṣarāṇi haviragne vīhi iti ।
13,3.12ṣaḍaṅgo ayamātmā ṣaḍvidhaḥ ।
13,3.13tadātmanā eva ātmānamniṣkrīya anṛṇo bhūtvā atha yajate ।
13,3.14sa eṣo avatsārasya prāśravaṇasya mantraḥ ।
13,3.15sa na manyeta kena vā nu kena vā yajāmi iti ।
13,3.16ṛṣi kṛtena mantreṇa ṛcā yajāmi ityeva vidyāt ।
13,3.17atha soma iti vai paśumavocāma ।
13,3.18evampuroḍāśān ।
13,3.19daśa tvā ete soma aṃśavaḥ ।
13,4.1pratno aṃśuryametamabhiṣuṇvanti ।
13,4.2tṛpto aṃśurāpaḥ ।
13,4.3raso aṃśurvrīhiḥ ।
13,4.4vṛṣo aṃśuryavaḥ ।
13,4.5śukro aṃśuḥ payaḥ ।
13,4.6jīvo aṃśuḥ paśuḥ ।
13,4.7amṛto aṃśurhiraṇyam ।
13,4.8ṛgaṃśuryajuraṃśuḥ sāma aṃśuriti ।
13,4.9eta vā u daśa soma aṃśavaḥ ।
13,4.10yadā vā ete sarve saṃgacchante ।
13,4.11ataḥ somo ataḥ sutaḥ ।
13,4.12puroḍāśaircaritvā dvidevatyaścaranti ।
13,4.13ātmā vai yajamānasya puroḍāśāḥ ।
13,4.14prāṇā dvidevatyāḥ ।
13,4.15tadyatpuroḍāśaiścaritvā dvidevatyaiścaranti ।
13,4.16tathā ha yajamānaḥ sarvamāyurasmiṃlloka etya āpnotyamṛtatvamakṣitimsvarge loke ।
13,4.17te vā ete prāṇā eva yaddvidevatyāḥ ।
13,4.18vāgeva indraḥ ।
13,4.19prāṇo vāyuḥ ।
13,4.20cakṣurmaitrāvaruṇaḥ ।
13,4.21śrotramāśvinaḥ ।
13,4.22tasmādanavānamyajati prāṇānāmsaṃtatyai ।
13,5.1saṃtatā iva hi ime prāṇāḥ ।
13,5.2na anuvaṣaṭkaroti ।
13,5.3prāṇā vai dvidevatyāḥ ।
13,5.4saṃsthā anuvaṣaṭkāraḥ ।
13,5.5na itpurā kālātprāṇāntsaṃsthāpayāni iti ।
13,5.6yaktā iva hi ime prāṇāḥ ।
13,5.7aindrāvāyavampūrva ardhamsādayati ।
13,5.8pūrva ardhyo hyeṣa eṣāmprāṇāmabhidhānatama iva ।
13,5.9abhita itarau paścādupanidadhāti ।
13,5.10abhita iva hi idamcakśuśca śrotramca ।
13,5.11tānavagṛhya āste ।
13,5.12na itpravṛtta antā iti ।
13,5.13na apidadhāti ।
13,5.14prāṇā vai dvidevatyāḥ ।
13,5.15na itprāṇānapidadhāni iti ।
13,5.16idamte somyammadhviti prasthitānāmyājyā madhu ścutāmmadhumatī ।
13,5.17anuvaṣaṭkarotyāhutīnāmeva śāntyai ।
13,5.18āhutīnāmpratiṣṭhityai ।
13,5.19atha hotrāḥ samyajanti ।
13,5.20yajamānameva tadanṛṇatāyai sampramuñcanti ।
13,5.21dvidevatyānāmprathamo bhakṣaḥ ।
13,5.22atha iḍā atha hotṛ camasha ।
13,5.23ātmā vai yajamānasya puroḍāśāḥ ।
13,5.24prāṇā dvidevatyāḥ ।
13,5.25annampaśava iḍā ।
13,5.26annena vai prāṇāśca ātmā ca saṃhitaḥ ।
13,5.27tasmāddvidevatyānāmprathamo bhakṣaḥ ।
13,5.28atha iḍā atha hotṛ camasaḥ ।
13,5.29tānadhvaryave prayacchati ।
13,5.30na anusṛjatyā śeṣasya avanayanāt ।
13,5.31prāṇā vai dvidevatyāḥ ।
13,5.32na itprāṇānanusṛjāni iti ।
13,5.33dviraindravāyavasya bhakṣayati ।
13,5.34dvirhi tasya vaṣṭakkaroti ।
13,5.35sakṛnmaitrāvaruṇasya ।
13,5.36sakṛdāśvinasya ।
13,5.37sarvataḥ parihāramāśvinasya bhakṣayati ।
13,5.38sarvato hyanena śrotreṇa śṛṇoti ।
13,5.39saṃsravānhotṛ camase avanayati ।
13,6.1iḍā bhāja eva enāṃstatkaroti ।
13,6.2atha iḍāmupahvayate ।
13,6.3upodyacchanti camasān ।
13,6.4hotṛ camasamanvārabhate ।
13,6.5asaṃsparśannupahvayata iḍām ।
13,6.6vajro vā ājyam ।
13,6.7retaḥ somaḥ ।
13,6.8na idvajreṇa reto hinasāni iti ।
13,6.9tasyāmna sunvadāha ।
13,6.10na āśiṣo nirāha ।
13,6.11upahūya iḍāmavaghrāya avasyati ।
13,6.12prāśnātyuttarā iḍām ।
13,6.13atha apa ācamya hotṛ camasambhakṣayati ।
13,6.14etadvai paramamanna adyamyatsomaḥ ।
13,6.15paramameva etadanna adyamsarve samupahūya bhakṣayanti ।
13,6.16atha vai pratyupahavo acchāvākasya ।
13,6.17pratyetā vāmā sūktāyamsunvanyajamāno agrabhīt ।
13,6.20uta patiṣṭhā uta upavaktaruta no gāva upahūtā iti ।
13,6.19yadi na upajuhūṣati ।
13,6.20uta upahūta ityabhyasyati yadyupajuhūṣate ।
13,6.21pratyupahūto acchāvāko nivartadhvammā anugātā ityetasya sūktasya yāvatīḥ paryāpnuyāttāvatīranudravet ।
13,6.22hotā vā acchāvākamapratikāminam ।
13,6.23so tatra prāyaścittiḥ ।
13,6.24prāṇā vai ṛtu yājāḥ ।
13,7.1tadyadṛtu yājaiścaranti ।
13,7.2prāṇāneva tadyajamāne dadhati ।
13,7.3sa vā ayamtredhā vihitaḥ prāṇaḥ prāṇo apāno vyāna iti ।
13,7.4ṣaḍṛtunā iti yajanti ।
13,7.5prāṇameva tadyajamāne dadhati ।
13,7.6catvāra ṛtubhiriti yajanti ।
13,7.7apānameva tadyajamāne dadhati ।
13,7.8dvirṛtunā ityupariṣṭāt ।
13,7.9vyānameva tadyajamāne dadhāti ।
13,7.10tathā ha yajamānaḥ sarvamāyurasmiṃlloka etya āpnotyamṛtatvamakṣitimsvarge loke ।
13,7.11te vā ete prāṇā eva yadṛtu yājāḥ ।
13,7.12tasmādanavānamyajanti prāṇānāmsaṃtatyai ।
13,7.13saṃtatā iva hi ime prāṇāḥ ।
13,7.14na anuvaṣaṭkurvanti ।
13,7.15prāṇā vā ṛtu yājāḥ ।
13,7.16saṃsthā anuvaṣaṭkāraḥ ।
13,7.17na itpurā kālātprāṇāntsaṃsthāpayāma iti ।
13,7.18yuktā iva hi ime prāṇāḥ ।
13,7.19tadāhuḥ kasmāddhotā yakṣaddhotā yakṣadityeva sarvebhyaḥ preṣyati iti ।
13,7.20vāgvai hotā ।
13,7.21vāgyakṣadvāgyakṣadityeva tadāha ।
13,7.22atho sarve vā ete sapta hotāraḥ ।
13,7.23api vā ṛcā abhyuditam ।
13,7.24sapta hotāra ṛtuṣo yajanti iti ।
13,7.25atha yaddvirupariṣṭādvyādiśatyajāmitāyai ।
13,7.26te vai dvādaśa bhavanti ।
13,7.27dvādaśa vai māsāḥ saṃvatsaraḥ ।
13,7.28saṃvatsarasya eva āptyai ।
13,7.29sa yo atra bhakṣayet ।
13,7.30yastamtatra brūyāt ।
13,7.31aśānto bhakṣo ananuvaṣaṭkṛtaḥ ।
13,7.32prāṇānasya vyagānna jīviṣyati iti tathā ha syāt ।
13,7.33ya u vai na bhakṣayet ।
13,7.34yastamtara brūyāt ।
13,7.35prāṇo bhakṣaḥ ।
13,7.36prāṇādātmānamantaragānna jīviṣyati iti tathā ha eva syāt ।
13,7.37limpediva eva ava iva jighredatra ca dvidevatyeṣu caiti ।
13,7.38tadu tatra śāsanamvedayante ।
13,7.39atha yadamū vyaticarataḥ ।
13,7.40na anyonyamanuprapadyete adhvaryū ।
13,7.41tasmādṛturṛtumna anuprapadyata ṛturṛtumna anuprapadyate ।
13,7.42