मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Kauṣītaki (Śāṅkhāyana) Brāhmaṇam, Adhyāya 27

3
Khaṇḍikā 1

yaddivyupari taddaśamamahariti ha sma āha kauṣītakiḥ ।

27,1.1

tasmāttadavivākyambhavati ।

27,1.2

na hi tadaddhā veda kaścana ।

27,1.3

na idavidvānvibravāṇi iti ।

27,1.4

mitametaddeva karma yaddaśamamaharanuṣṭubeva ।

27,1.5

sa yo vyāha ।

27,1.6

so atirecayati ।

27,1.7

īśvaro vivaktārambhreṣo avnetoḥ ।

27,1.8

tadu vā āhurvyeva brūyāt ।

27,1.9

nandati ha vai yajño viduṣā āgacchatā ।

27,1.10

yanme asamṛddhambhaviṣyatyayamme tatsamardhayiṣyati iti ।

27,1.11

yadi kaścitpramatta upahanyāt ।

27,1.12

yastadadhīyāt ।

27,1.13

yastamtatra brūyāt ।

27,1.14

sa tamdeśampārśvataḥ svādhyāyamadhīyīta ।

27,1.15

api vā gṛhapatirvā ṛtvijāmvā ekaḥ paryavasarpet ।

27,1.16

sa tamdeśampārśvataḥ svādhyāyamśaṃset ।

27,1.17
Khaṇḍikā 2

yadi tathā na manyeta ।

27,2.1

tampratyeva vibrūyāt ।

27,2.2

utsṛjyate daśame ahanyanuṣṭup ।

27,2.3

vāganuṣṭup ।

27,2.4

sā eṣā vāgvrata dohuṣī krūra vahā iva bhavati ।

27,2.5

tasmādutsṛjyate ।

27,2.6

na idvācamāsīdāma iti ।

27,2.7

atha itarāṇi chandāṃsyanuṣṭubhamabhisampādayati ।

27,2.8

tadetannāha eva abhimṛśe śūdrām ।

27,2.9

no enāmprasisṛkṣāmi ।

27,2.10

no tveva anyatra yāmaka pauṃścalvāyanamme asti iti ।

27,2.11

anuṣṭubbhyeṣā daśame ahanparigītā ।

27,2.12

tadāhurna anuṣṭubha āyatanamriñcyāt ।

27,2.13

virājastatra anubrūyāt ।

27,2.14

samānamvā etacchando yadvirāṭca anuṣṭupca ।

27,2.15

na hyekena akṣareṇa anyacchando bhavati ।

27,2.16

no dvābhyāmiti ।

27,2.17

tayorvā etayostṛcayoḥ ṣaḍakṣarāṇyabhyudyanti ।

27,2.18

agnimnaro dīdhitibhiraraṇyoragniṣṭoma sāmnaḥ stotriya anurūpayoḥ ṣaṭ ।

27,2.19

tāni dvādaśa akṣarāṇi ।

27,2.20
Khaṇḍikā 3

hotā prātaranuvāke sampādayet ।

27,3.1

na ādriyeta atra eva sampannam ।

27,3.2

uṣṇigudaiti iti menimahe ।

27,3.3

gāyatrī vā ।

27,3.4

tāmprātaranuvāke sampādayet ।

27,3.5

na ādriyeta atra vai sampannam ।

27,3.6

agne tamadya aśvamna stomairityājyam ।

27,3.7

tadetatsṛṣṭamdaśamāya ahne na sampādayet ।

27,3.8

na ādriyeta atra eva sampannam ।

27,3.9

mādhucchandasaḥ praugastasya uktambrāhmaṇam ।

27,3.10

trikadrukeṣu mahiṣo yavāśiramtuviśuṣma ityaticchandasā marutvatīyampratipadyate ।

27,3.11

sā sampannā catuḥ ṣaṣṭyakṣarā ।

27,3.12

te dve anuṣṭubhau sampadyete ।

27,3.13

tatsampannam ।

27,3.14

pinvantyapīyayā dvau pragāthau saṃśaṃsati bṛhadindrāya gāyata pra va indrāya bṛhata iti ।

27,3.15

tatsampannam ।

27,3.16

aikāhikammarutvatīyam ।

27,3.17

pratiṣṭhā vā ekāhaḥ pratiṣṭhityā eva ।

27,3.18
Khaṇḍikā 4

kayā naścitra ā bhuvatkayā tvamna ūtyā iti vāmadevyasya yonau rathantaramūḍhambhavatyāgneyamsāma aidrīṣu ।

27,4.1

tanmithunamprajātyai rūpam ।

27,4.2

yāvantaḥ pragāthāstāvantyauṣṇihāni tṛcāni ।

27,4.3

dhāyyāmanyā dvipadā bhajate ।

27,4.4

saptadaśīmanyā sūktasya ।

27,4.5

tatsampannam ।

27,4.6

aikāhikamniṣkevalyam ।

27,4.7

pratiṣṭhā vā ekāhaḥ pratiṣṭhā daśamamahaḥ ।

27,4.8

pratiṣṭhānīyamvai chando dvipade pratiṣṭhityā eva ।

27,4.9

abhi tyamdevamsavitāramoṇyoḥ kavi kratumityaticchandasā vaiśvadevampratipadyate ।

27,4.10

sā sampannā catuḥ ṣaṣṭyakṣarā ।

27,4.11

te dve anuṣṭubhau sampadete ।

27,4.12

tatsampannam ।

27,4.13

abhivānanucarastasya uktambrāhmaṇam ।

27,4.14

atha nityameva aikāhikamtṛtīya savanam ।

27,4.15

pratiṣṭhā vā ekāhaḥ pratiṣṭhityā eva ।

27,4.16

tatra purastādānobhadrīyasya praśukrīyamśaṃsati ।

27,4.17

pratiṣṭhā vā ekāhaḥ pratiṣṭhā daśamamahaḥ ।

27,4.18

pratiṣṭhānīyamvai chando dvipadāḥ pratiṣṭhityā eva ।

27,4.19
Khaṇḍikā 5

virāṭsu vāmadevyamagniṣṭoma sāma bhavati ।

27,5.1

śrīrvirāḍanna adyam ।

27,5.2

śriyo virājo anna adyasya upāptyai ।

27,5.3

atho śāntirvai bheṣajamvāmadevyam ।

27,5.4

śāntireva eṣā bheṣajamantato yajñe kriyate ।

27,5.5

atha yatsamūḍhasya atirikta ukthamupayanti ।

27,5.6

tena ha atirikta ukthamāpnuvanti ।

27,5.7

atha eṣa daśamasya ahno dohaḥ ।

27,5.8

yathā sahasramca pañcadaśa ca anuṣṭubhaḥ syuḥ ।

27,5.9

tathā etadahaḥ sampādayet ।

27,5.10

pañcadaśa uddhṛtya śatasya śatasya catasraścatasra uddharati ।

27,5.11

tāścatvāriṃśat ।

27,5.12

pūrvāḥ pañcadaśa ।

27,5.13

tāḥ pañca pañcāśaduddhṛtāḥ ।

27,5.14

atha itare triṃśaddvātriṃśadvargāḥ ।

27,5.15

atha eṣā padyā anuṣṭup ।

27,5.16

gāyatryai ca uṣṇihaśca ṣaṭpadāni virājastrīṇi tāni nava ।

27,5.17

bṛhatyai catvāri tāni trayodaśa ।

27,5.18

paṅkteḥ pañca tānyaṣṭādaśa ।

27,5.19

triṣṭubhaścatvāri tāni dvāviṃśatiḥ ।

27,5.20

jagatyai ca aticchandasaśca aṣṭau tāni triṃśat ।

27,5.21

dvipadāyai dve tāni dvātriṃśat ।

27,5.22

ityeṣā padya anuṣṭubekatriṃśī bhavati ।

27,5.23
Khaṇḍikā 6

atha eṣā devatyā anuṣṭup ।

27,6.1

aṣṭau vasava ekādaśa rudrā dvādaśa ādityā indro dvātriṃśa ityeṣā devatyā anuṣṭupdvātriṃśī bhavati ।

27,6.2

atha yāḥ pañca pañcāśaduddhṛtāḥ ।

27,6.3

catuścatvāriṃśattāḥ paṅktayaḥ ।

27,6.4

tato yāścatvāriṃśattadūdhaḥ ।

27,6.5

atha yāścatasro atiyanti te stanāḥ ।

27,6.6

sā eṣā stoma akṣara anuṣṭubetena ūdhasā etaiḥ stanairetamindrasya ātmānamvratyamaharabhikṣarati ।

27,6.7

sarveṇa anna adyena sarvai rasaiḥ sarvaiḥ kāmaiḥ sarveṇa amṛtatvena abhikṣarati ।

27,6.8

etasyā u eva vikṣareṇa chandomāḥ stomataśca śastrataśca vardhante ।

27,6.9

yadu vai veda tanmayaḥ sambhavati ।

27,6.10

sa ya evaṃvidasya āyuṣaḥ parastādetamindrasya ātmānamvratyamaharabhisambhavati ।

27,6.11

tameṣā stoma akṣara anuṣṭubetena ūdhasā etaiḥ stanaiḥ sarveṇa anna adyena sarvai rasaiḥ sarvaiḥ kāmaiḥ sarveṇa amṛtatvena abhikṣarati ।

27,6.12

ya evamsampannamdaśamamahaḥ śaṃsati ।

27,6.13

tasmādevamsampannamdaśamamahaḥ śaṃsediti ।

27,6.14
Khaṇḍikā 7

atha yadatirikta ukhtyamupayanti ।

27,7.1

mana eva tatprīṇanti ।

27,7.2

tatsarva yajñairanuśaṃsanti ।

27,7.3

eṣā hi manaso mātrā ।

27,7.4

saṃsthite ahani purā patnī samyājebhya etasminkāle saṃrpasarpanti ।

27,7.5

ayajñiyā vai patnyo barhirvedi hi tā iti vadantaḥ ।

27,7.6

saṃsthiteṣu patnī samyājeṣviti tveva sthitam ।

27,7.7

atra alpako bhrātṛvya lokaḥ pariśiṣṭo bhavati iti ।

27,7.8

te saṃrpasṛpya sārparājñyā ṛkṣu stuvate ।

27,7.9

iyamvai sārparājñī ।

27,7.10

iyamhi sarpato rājñī ।

27,7.11

atho vāgvai sārparājñī ।

27,7.12

vāgghi sarpato rājñī ।

27,7.13

atho gaurvai sārparājñī ।

27,7.14

gaurhi sarpato rājñīi ।

27,7.15

āyamgauḥ pṛśnirakramīdityetamtṛcamna antariyātstotriyasya ānantarityai ।

27,7.16

asmāsu nṛmṇamdhā iti ।

27,7.17

annamvai nṛmṇam ।

27,7.18

annameva tadyajñe ca yajamāneṣu ca dadhāti ।

27,7.19
Khaṇḍikā 8

ātmānampūrvamāha ।

27,8.1

tathā asya ātmā anantaritā bhavati ।

27,8.2

vātāperhavana śruta iti ।

27,8.3

indro vai vātāpiḥ ।

27,8.4

sa ha vātamāptvā śarīrānnirahan ।

27,8.5

pratiparaityadhvaryuḥ ।

27,8.6

so anirukte gārhapatye prājāpatye dve āhutī juhoti ।

27,8.7

prajāpatirvai gārhapatyaḥ ।

27,8.8

anirukta u vai prajāpatiḥ ।

27,8.9

āhuti saṃsthe u vai stuta śastre ।

27,8.10

samāptamstotramsamāptamśastramsamāptambrahma udyam ।

27,8.11

ato nveva api kāma yajeyuḥ ।

27,8.12

atha bhakṣayeyuḥ ।

27,8.13

ayamvai venaḥ prajāpateḥ pratyakṣamtanvastā hotā vadet ।

27,8.14
Khaṇḍikā 9

annādī ca anna patnī ca ।

27,9.1

iyamvā anna adyasāvanna patnī ।

27,9.2

bhadrā ca kalyāṇī ca ।

27,9.3

bhadrā tatsomaḥ ।

27,9.4

kalyāṇī tatpaśavaḥ ।

27,9.5

anilayā ca apabhayā ca ।

27,9.6

anilayā tadvāyuḥ ।

27,9.7

na hyeṣa ilayati ।

27,9.8

apabhayā tanmṛtyuḥ ।

27,9.9

na hyeṣa bibheti ।

27,9.10

anāptā ca anāpyā ca ।

27,9.11

iyamvā nanāptā ।

27,9.12

asau dyauranāpyā ।

27,9.13

anādhṛṣṭā ca anādhṛṣyā ca ।

27,9.14

ayamvā agniranādhṛṣṭā ।

27,9.15

abhrātṛvyā tatsaṃvatsaraḥ ।

27,9.19

so asāveva gṛhapatiryo asau tapati ।

27,9.20

eṣa hi gṛhāṇāmpatiḥ ।

27,9.21

tasya ṛtava eva gṛhāḥ ।

27,9.22

eṣa patiḥ ।

27,9.23

eṣa u devo apahata pāpmā ।

27,9.24

udādravatyadhvaryuḥ ।

27,9.25

apidadhati sadaso dvārau śālāyāśca ।

27,9.26
Khaṇḍikā 10

audumbarīmanvārabhante ।

27,10.1

ūrgvai anna adyamudumbaraḥ ।

27,10.2

ūrjo anna adyasya upāptyai ।

27,10.3

uttamau pāṇī hotā kurvīta ।

27,10.4

uttamo asāni iti ।

27,10.5

uttamo ha eva bhavati ।

27,10.6

te vācamyamā āsata ā nakṣatrāṇāmdarśanāt ।

27,10.7

vācamha vā etadbhūtānyāpyāyayanti yadvācamyamāni śerate ।

27,10.8

āpīnāmvācamavyāsiktāmantata ṛdhnavāma iti ।

27,10.9

dṛśyamāneṣu nakṣatreṣvadīkṣito bahistiṣṭhannāha dīkṣitā veda iti ।

27,10.10

aporṇuvanti sadaso dvārau ।

27,10.11

evamśālāyai ।

27,10.12

te yathā prapannamupaniṣkramya mārjālīyanyantena nakṣatreṣu cakṣurvisṛjante taccakṣurdeva hitamśukramuccaraditi ।

27,10.13

jyotirvai nakṣatrāṇi ।

27,10.14

jyotireva tadātmandadhate ।

27,10.15

te parayā dvārā havirdhāne prapadyante ।

27,10.16

atha adhvaryuruttarasya havirdhānasya kūbarīmabhipadya āha satrasya ṛdhimgāya iti ।

27,10.17

gāyati satrasya ṛdhim ।

27,10.18

tatsatrasya ṛdhimāpnuvanti ।

27,10.19

sarve sāmno nidhanamupayanti ।

27,10.20

pratiṣṭhā vai nidhanampratiṣṭhityā eva ।

27,10.21

ta uttareṇa havirdhāne gacchantyadhokṣamvā uttarasya aindrīmaticchandasamjapantaḥ ।

27,10.22

aticchandasā eva tadadhokṣampāpmānamapaghnate ।

27,10.23
Khaṇḍikā 11

te nvā u vayamuttareṇa eva havirdhāne parīma iti ha sma āha kauṣītakiḥ ।

27,11.1

yajñasya anusaṃcaramsaptaṛṣibhyo anantarhitā iti ।

27,11.2

te agreṇa havirdhāne samupaviśya kāma dhyāyanti yamyamicchanti ।

27,11.3

sa u ha ebhyaḥ kāmaḥ samṛdhyate ।

27,11.4

atha ya u bahu kāmā bhavanti ।

27,11.5

bhūrbhuvaḥ svarityetāste vyāhṛtīrjapanti ।

27,11.6

te pāañca udañca utkramya vācamnihvayante ।

27,11.7

na idvākparācyasaditi ।

27,11.8

vācameva tadātmandadhate ।

27,11.9

subrahmaṇyayā vācamvisṛjñante ।

27,11.10

brahma vai subrahmaṇyā ।

27,11.11

brahmaṇā eva tadvācamvisṛjante ।

27,11.12

ta āgnīdhre saha rājā saṃviśante ।

27,11.13

tadyathā rājānamvā rāja mātramvā śrāntamveśma prapādyeyuḥ ।

27,11.14

evameva etatsomamrājānamaharaharhavirdhānābhyāmupāvahṛtya agnīdhramprapādayanti ।

27,11.15

ta āgnīdhre saha rājā saṃviśante ।

27,11.16

atha yatsamūḍhamdaśarātramupayanti ।

27,11.17

sarveṣāmeva kāmānāmāptyai ।

27,11.18

atha yadvyūḍhamupayanti ।

27,11.19

sarveṣāmeva chandasāmāptyai ।

27,11.20

atha yadvyūḍha samūḍhā upayanti ।

27,11.21

daśarātrasya eva nānātvam ।

27,11.22

samūḍha u ha eva agra āsa ।

27,11.23

tāni chandāṃsyanyonyasya sthānamabhidadhyuḥ ।

27,11.24

sarvāṇi prathamāṇi syāma sarvāṇi madhyamāni sarvāṇyuttamāni iti ।

27,11.25

atho sarvāṇyeva etacchandāṃsi sarva savana bhāñji kurvanti ।

27,11.26
Khaṇḍikā 12

gāyatra prātaḥ savanaḥ prathamastryahastriṣṭubmadhyaṃdino jagattṛtīya savanaḥ ।

27,12.1

jagatprātaḥ savano dvitīyastryahaḥ gayatra madhyaṃdinastriṣṭuptṛtīya savanaḥ ।

27,12.2

triṣṭupprātaḥ savanastṛtīyastryaho jaganmadhyaṃdino gāyatra tṛtīya savanaḥ ।

27,12.3

gāyatrprātaḥ savanamdaśamamahaḥ ।

27,12.4

tatsamānācchandasa samānamchanda upasaṃgacchante ।

27,12.5

atha yaddaśamamaharanuṣṭubhamabhisampādayati ।

27,12.6

vāgvā etadahaḥ ।

27,12.7

vāganuṣṭup ।

27,12.8

vācyeva tadvācampratiṣṭhāpayanti ।

27,12.9

te amṛtatvamāpnuvanti ye daśamamaharupayanti ye daśamamaharupayanti ।

27,12.10