मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Kauṣītaki (Śāṅkhāyana) Brāhmaṇam, Adhyāya 3

3
Khaṇḍikā 1

yaddarśa pūrṇa māsayorupavasati ।

3,1.1

na ha vā avratasya devā haviraśnanti ।

3,1.2

tasmādupavasati ।

3,1.3

uta me devā haviraśnīyuriti ।

3,1.4

pūrvāmpaurṇamāsīmupavasediti paiṅgyam ।

3,1.5

uttarāmiti kauṣītakam ।

3,1.6

yāmparyastamayamutsarpediti sā sthitiḥ ।

3,1.7

pūrvāmpaurṇamāsīmupavasedanirjñāya purastādamāvāsyāyāmcandramasam ।

3,1.8

yadupavasati tena pūrvāmprīṇāti ।

3,1.9

yadyajate tena uttarām ।

3,1.10

uttarāmupavaset ।

3,1.11

uttarāmu ha vai samudro vijate somamanu daivatam ।

3,1.12

etadvai deva satyamyaccandramāḥ ।

3,1.13

tasmāduttarāmupavaset ।

3,1.14
Khaṇḍikā 2

atha yatpurastātsāmidhenīnāmjapati ।

3,2.1

svastyayanameva tatkurute ।

3,2.2

hiṃkṛtya sāmidhenīranvāha ।

3,2.3

vajro vai hiṃkāraḥ ।

3,2.4

vajreṇa eva tadyajamānasya pāpmānamhanti ।

3,2.5

trirhimkaroti ।

3,2.6

trivṛdvai vajraḥ ।

3,2.7

vajrameva tadabhisampādayati ।

3,2.8

etena vai devāstrivṛtā vajreṇa ebhyo lokebhyo asurānanudanta ।

3,2.9

tatho eva etadyajamāna etena eva trivṛtā vajreṇa ebhyo lokebhyo dviṣato bhrātṛvyānnudati ।

3,2.10

ekādaśa sāmidhenīranvāha ।

3,2.11

ekādaśa akṣarā vai triṣṭup ।

3,2.12

traiṣṭubha indraḥ ।

3,2.13

tadubhā indrāgnī āpnoti ।

3,2.14

triḥ prathamayā triruttamayā pañcadaśa sampadyate ।

3,2.15

pañcadaśa vai pūrva pakṣa apara pakṣayorahāni ।

3,2.16

tatsāmidhenībhiḥ pūrva pakṣa apara pakṣāvāpnoti ।

3,2.17

atho vajro vai sāmidhenyaḥ ।

3,2.18

pañcadaśo vai vajraḥ ।

3,2.19

vajreṇa eva tadyajamānasya pāpmānamhanti ।

3,2.20

yadveva triḥ prathamāmtriru uttamām ।

3,2.21

yajñasya eva tadbarsau nahyati sthemne avisraṃsāya ।

3,2.22

tāsāmvai trīṇi ṣaṣṭi śatānyakṣarāṇāmbhavanti ।

3,2.23

trīṇi vai ṣaṣṭi śatāni saṃvatsarasya ahnām ।

3,2.24

tatsāmidhenībhiḥ saṃvatsarasya ahānyāpnoti ।

3,2.25

tā vai gāyatryo bhavanti ।

3,2.26

gāyatro vā agnirgāyatracchandāḥ ।

3,2.27

svena eva tatchandasā agnimstauti ।

3,2.28

abhirūpā bhavanti ।

3,2.29

yadyajñe abhirūpamtatsamṛddhamyajñasya eva samṛddhyai ।

3,2.30

uttamāyai tṛtīye vacane praṇavena nigadamupasaṃdadhāti ।

3,2.31
Khaṇḍikā 3

agne mahānasi brāhmaṇa bhārata iti ।

3,3.1

agnirvai bharataḥ ।

3,3.2

sa vai devebhyo havyambharati ।

3,3.3

atha yadyajamānasya ārṣeyamāha ।

3,3.4

na ha vā anārṣeyasya devā haviraśnanti ।

3,3.5

tasmādasya ārṣeyamāha ।

3,3.6

atha etampañcadaśa padamnigadamupasaṃdadhāti ।

3,3.9

eṣā ha vai sāmidhenīnāmnivit ।

3,3.8

tasmātpañcadaśa pado bhavati ।

3,3.9

pañcadaśa hi sāmidhenyaḥ ।

3,3.10

sa vā acchandaskṛto bhavati ।

3,3.11

dvayamvā idamsarvamchandaskṛtamca acchandaskṛtamca ।

3,3.12

tena sarveṇa agnimstavāni iti ।

3,3.13

tasya sapta padāni samasya avasyet ।

3,3.14

sapta vai chandāṃsi ।

3,3.15

sarveṣāmeva chandasāmāptyai ।

3,3.16

atha catvāryatha catvāri ।

3,3.17

catuṣṭayamvā idamsarvam ।

3,3.18

asya eva sarvasya āptyai ।

3,3.19

atha yadvyavagrāhamdevatā āvāhayati ।

3,3.20

nānā hyābhyo havīṃṣi gṛhītāni bhavanti ।

3,3.21

tasmādvyavagrāhamdevatā āvāhayati ।

3,3.22

atha yadagnimagninā āvāhayati ।

3,3.23

eṣā vā agneryajñiyā tanūryā asya havya vāṭ ।

3,3.24

sā vā asau yadado amuṣyādityasya upariṣṭāddivi iva bhāti jyotiriva ।

3,3.25

tadyadāha agnimagna āvaha iti ।

3,3.26

tāmāvaha ityeva tadāha ।

3,3.27

atha yaddevānājyapānāvāhayati ।

3,3.28

prayāja anuyājāṃstadāvāhayati ।

3,3.29

atha yadagnimhotrāya āvāhayati ।

3,3.30

sviṣṭakṛtamtadāvāhayati ।

3,3.31

atha yatsvammahimānamāvāhayati ।

3,3.32

vāyumtadāvāhayati ।

3,3.33

vāyurvā agneḥ svo mahimā ।

3,3.34
Khaṇḍikā 4

tena hi sampadya mahimānamgacchati ।

3,4.1

yadveva vācā anvāha vācā yajati ।

3,4.2

tena u ha eva asya svo mahimā iṣṭo bhavati ।

3,4.3

ā ca vaha jātavedaḥ suyujā ca yaja ityāha ।

3,4.4

āvaha ca jātavedo devāntsayujā ca devatā yaja ityeva enamtadāha ।

3,4.5

atha yatparastātsāmidhenīnāmjapati ।

3,4.6

vajro vai sāmidhenyaḥ ।

3,4.7

tameva etatśamayati purastācca upariṣṭācca ।

3,4.8

atha yatsrugādāpanena srucāvādāpayati ।

3,4.9

deva rathameva tadyunakti devebhyo haviḥ pradāsyan ।

3,4.10

sa etena deva rathena svasti svargaṃllokamsamaśnute ।

3,4.11

prayājānyajati ।

3,4.12

ṛtavo vai prayājāḥ ।

3,4.13

ṛtūneva tatprīṇāti ।

3,4.14

te vai pañca bhavanti ।

3,4.15

tairyatkiṃca pañca vidhamadhidaivatamadhyātmamtatsarvamāpnoti ।

3,4.16

samidho yajati vasantameva ।

3,4.17

vasante vā iḍamsarvamsamidyate ।

3,4.18

tanūnapātamyajati gīṣmameva ।

3,4.19

grīṣme hi tanvamtapati ।

3,4.20

iḍo yajati varṣā eva ।

3,4.21

varṣābhirhi īḍitamanna adyamuttiṣṭhati ।

3,4.22

barhiryajati śaradameva ।

3,4.23

śaradi hi barhiṣṭhā oṣadhayo bhavanti ।

3,4.24

svāhā kṛtimantamyajati hemantameva ।

3,4.25

hemante vā idamsarvamsvāhā kṛtam ।

3,4.26

tadāhuryatpañca prayājāḥ ṣaḍṛtavaḥ kvaitamṣaṣṭhamṛtumyajati iti ।

3,4.27

yadeva caturthe prayāje samānayati tadenamitareṣvanuvibhajati ।

3,4.28
Khaṇḍikā 5

atha yaduttame prayāje devatāḥ samāvapati ।

3,5.1

prayāja bhāja eva enāstatkaroti ।

3,5.2

tadyathā agniḥ sarveṣu havihṣu bhāgī bhavati ।

3,5.3

evamtadagnerbhāge devatā bhāginīḥ karoti ।

3,5.4

na atra agnimhotrādityāha ।

3,5.5

paśavo vai prayājāḥ ।

3,5.6

rudraḥ sviṣṭakṛt ।

3,5.7

na idrudreṇa yajamānasya paśūnprasajāni iti ।

3,5.8

svāhā devā ājyapā juṣāṇā agna ājyasya vyantviti ha eka āhuḥ ।

3,5.9

na tathā kuryāt ।

3,5.10

ardhamha vai yajñasya ājyamardhamhaviḥ ।

3,5.11

sa yaddha anyataradbrūyāt ।

3,5.12

ardhamha vai yajñasya samiṣṭamsyādardhamasamiṣṭam ।

3,5.13

tasmātsvāhā devā ājyapā juṣāṇā agna ājyasya haviṣo vyantvityeva brūyāt ।

3,5.14

atha yatpaurṇamāsyāmvārtraghnāvājya bhāgau bhavataḥ ।

3,5.15

paurṇamāsena vā indro vṛtramahan ।

3,5.16

atha yadamāvāsyāyāmvṛdhanvantau ।

3,5.17

kṣayamvā atra candro gacchati ।

3,5.18

tameva etadāpyāyayati tamvardhayati ।

3,5.19
Khaṇḍikā 6

tau vai juṣāṇa yājyau bhavataḥ ।

3,6.1

samāna haviṣau hi prayājairbhavataḥ ।

3,6.2

atho brahma vai juṣāṇaḥ ।

3,6.3

brāhmaṇā eva taddevebhyo haviḥ prayacchati ।

3,6.4

tau vai trivṛtau bhavataḥ ।

3,6.5

ye yajāmaho nigado vaṣaṭkāraḥ ।

3,6.6

cakṣurvā ājya bhāgau ।

3,6.7

trivṛdvai cakṣuḥ śuklamkṛṣṇamlohitamiti ।

3,6.8

tau na paśau na some karoti ।

3,6.9

paśunā vai cakṣuṣmānadhvaraḥ ।

3,6.10

na iccaturakṣambībhatsamadhvaramkaravāṇi iti ।

3,6.11

atha yadāvatyoṇhūtavatyaḥ puronuvākyā bhavanti ।

3,6.12

pravatyaḥ prattavatyo yājyāḥ ।

3,6.13

hūtvā eva taddevebhyo haviḥ prayacchati ।

3,6.14

tā vai gāyatrī triṣṭubhau bhavanti ।

3,6.15

brahma vai gāyatrī ।

3,6.16

kṣatramtriṣṭup ।

3,6.19

brahma kṣatrābhyāmeva taddevebhyo haviḥ prayacchati ।

3,6.20

ṛgante vaṣaṭkaroti ।

3,6.21

tathā ha asya sarvā yājyā rūpavatyo bhavanti ।

3,6.22

ṣaḍiti vaṣaṭkaroti ।

3,6.23

ṣaḍvā ṛtavaḥ ।

3,6.24

ṛtūneva tatprīṇāti ।

3,6.25
Khaṇḍikā 7

bārhata rāthantaramvaṣaṭkuryātpurastāddīrghamupariṣṭāddhrasvam ।

3,7.1

yaddhrasvamtadrathantaram ।

3,7.2

yaddīrghamtadbṛhati ।

3,7.3

atho iyamvai rathantaramasau bṛhat ।

3,7.4

anayoreva tatpratitiṣṭhati ।

3,7.5

atho etāvānvai vāco vikāraḥ ।

3,7.7

sarveṇa eva tadvāco vikāreṇa devebhyo haviḥ prayacchati ।

3,7.7

bhūrbhuva iti purastādye yajāmahasya japati ।

3,7.8

vaṣaṭkṛtyā anujapatyojaḥ sahaḥ saha ojaḥ svariti ।

3,7.9

vajro vai vaṣaṭkāraḥ ।

3,7.10

tameva etatśamayati purastācca upariṣṭācca ।

3,7.11

atho ete eva vaṣaṭkārasya prīyatame tanū yadojaśca sahaśca ।

3,7.12

tābhyāmeva enamśamayati ।

3,7.13

atha yadagnimprathamamdevatānāmyajati ।

3,7.14

agnirvai devānāmmukham ।

3,7.15

mukhata eva taddevānprīṇāti ।

3,7.17

atha yatpaurṇamāsyāmagnīṣomau yajati ।

3,7.17

agnīṣomau vā antarvṛtra āstām ।

3,7.18

tāvindro na aśaknodabhi vajramprahartum ।

3,7.19

yadupāṃśu yajati tena somamprīṇāti ।

3,7.22

yanniruktamtena agnim ।

3,7.23
Khaṇḍikā 8

atha yadamāvāsyāyāmindrāgnī yajati ।

3,8.1

pratiṣṭhe vā indrāgnī pratiṣṭhityā eva ।

3,8.2

atha yatsamnayannindramyajati mahā indramvā ।

3,8.3

etajjyotirvā amāvāsyā ।

3,8.4

na hyatra candro dṛśyate ।

3,8.5

atha yadasamnayanpuroḍāśāvantareṇa upāṃśvājyasya yajatyajāmitāyai ।

3,8.6

atha yatsamnayantsānnāyyasya antareṇa upāṃśvājyasya yajati tasya uktambrāhmaṇam ।

3,8.7

atha yadagnimsviṣṭakṛtamantato yajati ।

3,8.8

eṣa ha vai devebhyo haviḥ prayacchati ।

3,8.9

yo vā annamvibhajatyantataḥ sa bhajate ।

3,8.10

atho rudro vai sviṣṭakṛt ।

3,8.11

anta bhāgvā vā eṣaḥ ।

3,8.12

tasmādenamantato yajati ।

3,8.13

tasya tacchandasau yājyā puronuvākye nigado vyavaiti ।

3,8.14

tena ajāmi bhavati ।

3,8.15

vaṣaṭkṛtyā apa upaspṛśati ।

3,8.16

śāntirvai bheṣajamāpaḥ ।

3,8.17

śāntireva eṣā bheṣajamyajñe kriyate ।

3,8.18

atha yatpradeśinyāmiḍāyāḥ pūrvamañjanamadhara oṣṭhe nilimpate ।

3,8.19

uttaramuttara oṣṭhe ।

3,8.20

ayamvai loko adhara oṣṭhaḥ ।

3,8.21

asau lokaḥ uttara oṣṭhaḥ ।

3,8.22

atha yadoṣṭhāvantareṇa tadidamantarikṣam ।

3,8.23

tadyadprāśnāti ।

3,8.24

imāneva tallokānanusaṃtanvanprīṇāti ।

3,8.25
Khaṇḍikā 9

atha yadiḍāmupahvayate ।

3,9.1

sarveṣveva tadbhūteṣu upahavamicchate ।

3,9.2

atho annamvā iḍā ।

3,9.3

annameva tadātmandhatte ।

3,9.4

atho paśavo vā iḍā ।

3,9.4

paśūnāmeva āptyai ।

3,9.6

tasyāmcaturavāniti ।

3,9.9

tathā pañcapadī bhavati ।

3,9.11

pañcapadā paṅktiḥ ।

3,9.12

pāṅkto vai yajño yajñasya eva āptyai ।

3,9.13

atha yajjapena utttara iḍāmprāśnāti ।

3,9.14

brahma vai japaḥ ।

3,9.15

brahmaṇā eva enāmtatśamayati ।

3,9.16

atha yadadhvaryurbarhiṣadampuroḍāśamkaroti ।

3,9.17

pitṝneva tatprīṇāti ।

3,9.18

atha yatpavitravati mārjayante ।

3,9.19

śāntirvai bheṣajamāpaḥ ।

3,9.20

śāntireva eṣā bheṣajamyajñe kriyate ।

3,9.21

atha yadanvāhāryamāharanti ।

3,9.22

etaddakṣiṇau vai darśa pūrṇa māsau ।

3,9.23

tasmādenamāharanti ।

3,9.24

atha yatsamidhamanumantrayate ।

3,9.25

idhmasya vā eṣā eka atiśiṣṭā bhavati ।

3,9.26

tasmādenāmanustauti ।

3,9.27
Khaṇḍikā 10

atha yattrīnanuyājānyajait ।

3,10.1

trayo vā ime lokāḥ ।

3,10.2

imāneva tallokānāpnoti ।

3,10.3

atha yatsarvamuttamamāha ।

3,10.4

pratiṣṭhā vai sviṣṭakṛtpratiṣṭhityā eva ।

3,10.5

atha yatsūkta vākamāha ।

3,10.6

pratiṣṭhā vai sūkta vākaḥ pratiṣṭhityā eva ।

3,10.7

atha yaddyāvā pṛthivyoḥ kīrtayati ।

3,10.8

pratiṣṭhe vai dyāvā pṛthivī pratiṣṭhityā eva ।

3,10.9

agniridamhavirajuṣata iti ha eka āhuḥ ।

3,10.10

na tathā kuryāt ।

3,10.11

abhyāvartate ha asya devatā punaryajña iti manvānā ।

3,10.12

punarme haviḥ pradāsyati iti ।

3,10.13

sā yajamānasya āśiṣo nivartayati ya idamhavirityāha ।

3,10.14

tasmāddhavirajuṣata havirajuṣata ityeva brūyāt ।

3,10.15

atho yā eva etaddevatāḥ purastādyajati ।

3,10.16

tābhireva etadantataḥ pratitiṣṭhati ।

3,10.17

atha yatsūkta vāke yajamānasya nāma gṛhṇāti ।

3,10.18

eṣa ha vai daiva ātmā yajamānasya yamṛtvijaḥ saṃskurvanti ।

3,10.19

tasmādasya nāma gṛhṇāti ।

3,10.20

atra hi jāyate ।

3,10.21

uccairgṛhṇīyādyadyapyācāryaḥ syāt ।

3,10.22

tathā ha yajamāno aprācyāvuko bhavati ।

3,10.23

atha pañca āśiṣo vadata iḍāyāmtisrastā aṣṭau ।

3,10.24

etābhirvai devāḥ sarvā aṣṭīraśnuvata ।

3,10.25

tatho eva etadyajamāna etābhireva sarvā aṣṭīraśnute ।

3,10.26

atha barhiṣi prāñcamañjalimnidhāya japati nama upa iti ।

3,10.27

na hi namaskāramati devāḥ ।

3,10.28

atha yatśamyorvākamāha ।

3,10.29

pratiṣṭhā vai śamyorvākaḥ pratiṣṭhityā eva ।

3,10.30

atho śamyurha vai bārhaspatyaḥ sarvānyajñānśamayāmcakāra ।

3,10.31

tasmātśamyorvākamāha ।

3,10.32

atha yadapa upaspṛśati ।

3,10.33

śāntirvai bheṣajamāpaḥ ।

3,10.34

śāntireva eṣā bheṣajamyajñe kriyate ।

3,10.35
Khaṇḍikā 11

atha yadgārhapatye patnī samyājaiścaranti ।

3,11.1

gārhapatya bhājo vai patnyaḥ ।

3,11.2

āhavanīya bhāgyajamānaḥ ।

3,11.3

tasmādgārhapatye patnī samyājaiścaranti ।

3,11.4

te vai catvāro bhavanti ।

3,11.5

ā caturamvai dvandvammithunamprajananamprajātyai ।

3,11.6

te vā upāṃśu bhavanti ।

3,11.7

retaḥ siktirvai patnī samyājāḥ ।

3,11.8

upāṃśu vai retaḥ sicyate ।

3,11.9

abhirūpā bhavanti ।

3,11.10

yadyaje abhirūpamtatsamṛddhamyajñasya eva samṛddhyai ।

3,11.11

atha somamtvaṣṭāramdevānāmpatnīragnimgṛhapatimiti ।

3,11.12

etā ha vai devatā mithunānāmīśate ।

3,11.13

tā atra prīṇanti ।

3,11.14

tā asmai prītā mithunāni dadhati ।

3,11.15
Khaṇḍikā 12

somamprathamamyajati ।

3,12.1

retastatsiñcati ।

3,12.2

tvaṣṭāramdvitīyam ।

3,12.3

tvaṣṭā vai retaḥ ṣiktamvikaroti ।

3,12.4

tataḥ patnyaḥ ।

3,12.5

patnī samyājā hyete ।

3,12.6

atha yadagnimgṛhapatimantato yajati ।

3,12.7

etatsviṣṭakṛto vai patnyaḥ ।

3,12.8

tasmādenamantato yajati ।

3,12.9

atha ya apa upaspṛśati tasya uktambrāhmaṇam ।

3,12.10

atha yadṛcamjapati svastyayanameva tatkurute ।

3,12.11

atha yadilāmupahvayate yanmārjayate yatśamyorvākamāha tasya uktambrāhmaṇam ।

3,12.12

atha yadvede patnīmvācayati ।

3,12.13

vṛṣā vai vedaḥ ।

3,12.14

yoṣā patnī ।

3,12.15

mithunameva tatpatnīṣu dadhāti ।

3,12.16

tasmātpatnī veda tṛṇānyantara ūrū kurute ।

3,12.17

atha yadvedamstṛṇāti ।

3,12.18

tena ha asya darśa pūrṇa māsau saṃtatau bhavataḥ ।

3,12.19

atho etena eva asya agnihotramstīrṇa barhirbhavati ।

3,12.20

atha yadveda atiśeṣamupatiṣṭhate ।

3,12.21

āśiṣameva tadvadate ।

3,12.22

atha yadāhavanīyamupatiṣṭhate ।

3,12.23

prītvā eva taddeveṣvantato arthamvadate ।

3,12.24

atha yadapa upaspṛśati ।

3,12.25

śāntirvai bheṣajamāpaḥ ।

3,12.26

śāntireva eṣā bheṣajamantato yajñe kriyate antato yajñe kriyate ।

3,12.27