atirikta somo va eṣa yadāśvinam ।
18,1.1yadvai yajñasya atiricyate ।
18,1.2bhrātṛvyastena yajamānasya pratyudyamī bhavati ।
18,1.3atha yatparastādāśvinau yajati ।
18,1.4aśvinau vai devānāmbhiṣajau ।
18,1.5bhaiṣajyameva tatkurute ।
18,1.6atha yatra ha tatsavitā sūryāmprāyacchatsomāya rājñe ।
18,1.7yadi vā prajāpateḥ ।
18,1.8tatsahasramanvākarodduhitra ūhyamānāyai ।
18,1.9tadāsāmdevatānāmāsīt ।
18,1.10tā abruvannājimāyāma asmintsahasra iti ।
18,1.11tā ājimāyan ।
18,1.12tadaśvinā udajayatāmrāsabhena ।
18,1.13tasmādbahvyo devatāḥ śasyante ।
18,1.14atha āśvinamityākhyāyate ।
18,1.15tata u ha etaduta rāsabho na sarvamiva javamdhāvati ।
18,1.16sutammayā iti hatammanyamānaḥ sahasramśaṃset ।
18,1.17sahasramhyudajayatām ।
18,1.18tadāhuryadbṛhatyā āyatanāni pṛṣṭhāni bhavantyatha kasmāttriṣṭubhā pratipadyata iti ।
18,1.19triḥ śastā eṣā tisraśca bṛhatyaḥ sampadyanta ekā ca gāyatrī ।
18,1.20idamu ha saṃdhe rūpamyattisro bṛhatyaḥ ।
18,1.21pathama rūpamgāyatrī ।
18,1.22atha yadbṛhatīmabhisampādayati ।
18,1.23bṛhatī hyabhivṛtamsampadyate ।
18,1.24atha yadbārhatīnāmpratipadāmprathamamprathamampragāthampunarādāyamkakupkāramśaṃsati ।
18,1.25punarādāyamvai sāmagāḥ stuvate ।
18,1.26tasya eva etadrūpamkriyate ।
18,1.27āgneyamkratumśaṃsati ।
18,2.1tadimaṃllokamāpnoti ।
18,2.2uṣasyamśaṃsati ।
18,2.3tadantarikṣa lokamāpnoti ।
18,2.4āśvinamśaṃsati ।
18,2.5tadamuṃllokamāpnoti ।
18,2.6sauryamkratumśaṃsati ।
18,2.7asti vai caturtho deva loka āpaḥ ।
18,2.8tameva asya tena āpnoti ।
18,2.9pragāthamśaṃsati ।
18,2.10paśavo vai pragātha ।
18,2.11paśūnāmeva āptyai ।
18,2.12atho prāṇa apānau vai bārhataḥ pragāthaḥ ।
18,2.13dyāvā pṛthivīyamśaṃsati ।
18,2.16pratiṣṭhe vai dyāvā pṛthivī pratiṣṭhityā eva ।
18,2.17dvipadāmśaṃsati ।
18,2.18pratiṣṭhānīyamvai chando dvipadā pratiṣhityā eva ।
18,2.19bārhaspatyayā paridadhāti ।
18,2.20brahma vai bṛhaspatiḥ ।
18,2.21brahmaṇyeva tadantataḥ pratitiṣṭhati ।
18,2.22atha eṣā sampadbhavati ।
18,2.23trīṇi gāyatrī śatāni te dve bṛhatī śate ।
18,2.24saptatimanuṣṭubhaḥ saptatimpaṅktayaścatvāriṃśatśatambṛhatīnām ।
18,2.25trayāṇāmtriṣṭupśatānāmgāyatrī śatamuddhṛtya tāni trīṇi bṛhatī śatāni ।
18,2.26tacca gāyatrī śatamjagatī śatamca te dve bṛhatī śate ।
18,2.27pañcāśattriṣṭubhaḥ pañcāśaduṣṇihaḥ śatambṛhatyaḥ sampadyante ।
18,2.28atha yāḥ sapta pañcāśatambṛhatyo atra eva tāḥ sampannātḥ ।
18,2.29atha ye dvāpañcāśyau triṣṭubhau dvipadā ca tāstiro bṛhatyaḥ sampadyante ।
18,2.30tannānācchandasyānāmsahasramsatsahasrambṛhatyaḥ sampadyante ।
18,2.31na sahasramatiśaṃsenna arvāksahasrādityeṣā ha eva sthitiḥ ।
18,2.32pro tveva āśvinasya vibhūtiriti diśyate ।
18,3.1eṣa āgneyaḥ kratuḥ ।
18,3.2āgneyādeva ṛtorna niścyaveta ।
18,3.3atha yadyāgneyamkratumpurā kālātsamatīyāt ।
18,3.4āśvinamanu yatkiṃca dvidevatyamṛkṣu tadanuvartayet ।
18,3.5saurye kratau pāvamānīryathācchandasam ।
18,3.6gāyatrīrgāyatre triṣṭubhastraiṣṭubhe jagatīrjāgate ।
18,3.7sarvamsūrya nyaṅgamsauryasya āyatane ।
18,3.8sarvānaindrānpragāthānpragāthasya āyatane ।
18,3.9sarvamdyāvā pṛthivīyamdyāvā pṛthivīyasya āyatane ।
18,3.10sarvā dvipadā dvipadāyā āyatane ।
18,3.11sarvambārhaspatyampurastātparidhānīyāyai ।
18,3.12etadvai kiṃcidiva ṛcāmna pradiśyate ।
18,3.13atha vai cakrīvadāśvinam ।
18,3.14ālambadhe cakre akūdhrīcyo akṣaḥ ।
18,3.15ā vāmratho aśvinā śyenapatvā iti sa uddhiḥ ।
18,3.16atha catvāryāgastyāni yuktāni ।
18,3.17sa eṣa deva rathaḥ ।
18,3.18sa etena deva rathena svasti svargaṃllokamsamaśnute ।
18,3.19sasuparṇamsyāt ।
18,3.20vayo vai suparṇaḥ ।
18,3.21tadyathā pakṣi vayo bhūtvā evamtatsvasti svargaṃllokamsamaśnute ।
18,3.22dvireva āśvināya āhvayete pratipade ca eva paridhānīyāyai ca ।
18,3.23tadyathā pratighātena aniveṣṭyamāno dhāvayedevamtat ।
18,3.24atha ataḥ paridhānasya eva mīmāṃsā ।
18,4.1yadādityo rarāṭyāmatisarpet ।
18,4.2yadā enamsvayamhotā nirjānīyāt ।
18,4.3yadāsya lohitamāvīyāt ।
18,4.4yadeva enamsarve raśmayaḥ pratyupyeran ।
18,4.5sa kālaḥ paridhānasya ।
18,4.6etasminha vā eṣa kāle apahata pāpmā vivikta pāpmā bhavati ।
18,4.7apahate pāpmānamvivicyate pāpmanā ya etasminkāle paridadhāti ।
18,4.8atha yadyabhramsyāt ।
18,4.9etadvā asya tadrūpamyena prajā bibharti ।
18,4.10idamekamyadayamprāṇo adhyātmam ।
18,4.11atirohito madityeva tammanyamānaḥ paridadhyāt ।
18,4.12vibhrāja āhutimjuhuyādanirjñāyamāna āditye ।
18,4.13yo anupayuktaḥ syāt ।
18,4.14āvirebhyo bhavati ।
18,4.15dvābhyāmyajet ।
18,4.16dvābhyāmhyāśvinamityākhyāyate ।
18,4.17anavānamgāyatrīmuktvā virājo ardharce avāniti ।
18,4.18śrīrvirāḍanna adyam ।
18,4.19śriyāmtadvirājyanna adye pratitiṣṭhati ।
18,4.20uttareṇa virājo ardharcena vaṣaṭkaroti ।
18,4.21svarga eva talloke yajamānamdadhāti ।
18,4.22virājā eva yajediti ha sma āha kauṣītakiḥ ।
18,4.23trayastriṃśadakṣarā vai virāṭ ।
18,4.24trayastriṃśaddevatāḥ ।
18,4.25akṣara bhājo devatāḥ karoti ।
18,4.26aśvinā vāyunā yuvamsudakṣa iti tveva sthitā āśvinī triṣṭuptiro ahnyavatī ।
18,4.27tiro ahnyā hi somā bhavanti ।
18,4.28atho balamvai vīryamtriṣṭup ।
18,4.29balameva tadvīryamyajamāne dadhāti ।
18,4.30anuvaṣaṭkarotyāhutīnāmeva śāntyai ।
18,4.31āhutīnāmpratiṣṭhityai ।
18,4.32saṃsanneṣu chandogeṣu pravṛta homīye āhutī juhoti ।
18,4.33mahatśastramvākca manaśca prīte udyacchātamiti ।
18,4.34atha hāri yojanena caranti ।
18,5.1harī eva tatprīṇanti ।
18,5.2atra devāḥ sa aśvāḥ prītā bhavanti ।
18,5.3triṣṭubhamhāri yojanasya puronuvākyāmanūcya jagatyā yajati ।
18,5.4balamvai vīryamtriṣṭup ।
18,5.5paśavo jagatī ।
18,5.6bala eva tadvīrye antataḥ paśuṣu ca pratitiṣṭhati ।
18,5.7madvatī yājyā madvaddhi tṛtīya savanam ।
18,5.8anuvaṣaṭkarotyāhutīnāmeva śāntyai ।
18,5.9āhutīnāmpratiṣṭhityai ।
18,5.10tāsāmbhūyiṣṭhā dhānānāmādadīta ।
18,5.11paśavo vai dhānāḥ ।
18,5.12bhūmānameva tatpaśūnāmātmandhatte ।
18,5.13atha yadṛcamjapanti svastyayanameva tatkurvate ।
18,5.14tā āhavanīyasya bhasma ante nivapanti ।
18,5.15yonirvai paśūnāmāhavanīyaḥ ।
18,5.16sva eva enāṃstadgoṣṭhe anapakrame dadhati ।
18,5.17atha śākalānjuhvati ।
18,5.18tadyathā ahirjīrṇāyai tvaco nirmucyeta ।
18,5.19iṣīkā vā muñjāt ।
18,5.20evameva ete sarvasmātpāpmanaḥ sampramucyante ।
18,5.21atha savyāvṛto apsu somānupaparāyanti ।
18,5.22tāniha antarvedyāsādayanti ।
18,5.23taddhi somasya āyatanam ।
18,5.24vyapadadhati darbha pñjūlāni ।
18,5.25yadā vā āpaśca auṣadhayaśca saṃgacchante ।
18,5.26atha kṛtsnaḥ somaḥ ।
18,5.27tā vaiṣṇavyā ṛcā ninayanti ।
18,5.28yajño vai viṣṇuḥ ।
18,5.29yajña eva enāṃstadantataḥ pratiṣṭhāpayanti ।
18,5.30atha prāṇāntsammṛśante ।
18,6.1tadyadeva atra prāṇānāmkrūrī kṛtamyadviliṣṭamtadeva etadāpyāyayanti tadbhiṣajyanti ।
18,6.2bhakṣa paridhīnkurvate ।
18,6.3mānuṣeṇa eva tadbhakṣeṇa daivambhakṣamantardadhate ।
18,6.4avabhṛthaḥ ।
18,6.5amumeva etatsavanairīpsanti yo asau tapati ।
18,6.6udyantamprātaḥ savanena ।
18,6.7madhye santammādhyaṃdinena savanena ।
18,6.8astamyantamtṛtīya savanena ।
18,6.9sa vā eṣo apaḥ praviśya varuṇo bhavati ।
18,6.10tasmādvāruṇameka kapālampuroḍāśamnirvapanti ।
18,7.1ekasthā vai śrīḥ ।
18,7.2śrīrvai varuṇaḥ ।
18,7.3śriyāmeva tadantataḥ pratitiṣṭhanti ।
18,7.4te antareṇa cātvāla utkarā upaniṣkrāmanti ।
18,7.5taddhi yajñasya tīrthamāpnānamnāma ।
18,7.6tadetadṛcā abhyuditam ।
18,7.7āpnānamtīrthamkimiha pra vocaditi ।
18,7.8etena vai devāstīrthena yajñamprapadya sarvānkāmānāpuḥ ।
18,7.9tatho eva etadyajamāna etena eva tīrthena yajñamprapadyate ।
18,7.10sarvānkāmānāpnoti ।
18,7.11te yasyāmdiśyāpo bhavanti tāmdiśamabhyāvṛtya caranti ।
18,7.12sā vai prācī digyasyāmdevatāḥ ।
18,7.13caturaḥ prayājānyajatyṛte barhiṣkam ।
18,7.14barhiṣmantamutsṛjati ।
18,7.15na hyatra barhiḥ stīryate ।
18,7.16vārtraghnāvājya bhāgau bhavataḥ pāpmana eva vadhāya ।
18,7.17atho ha asya paurṇamāsāttantrādanitambhavati ।
18,7.18apsumantau ha eke kurvanti ।
18,7.19vārtraghnau tveva sthitau ।
18,7.20atha yadapsu varuṇamyajati ।
18,7.21sva eva enamtadāyatane prīṇāti ।
18,7.22atha yadagnīvaruṇau yajati ।
18,7.23atra agniḥ sarveṣu havihṣu bhāgī bhavati ।
18,7.24dvāvanuyājau yajatyṛte barhiṣkam ।
18,7.25barhiṣmantamutsṛjati ।
18,7.26prajā vai barhiḥ ।
18,7.21na itprajāmapsu pravṛṇajāni iti ।
18,7.28ta eka śatamprayāja anuyājā bhavanti ।
18,8.1śata āyurvai puruṣaḥ śata vīryaḥ śata indriyaḥ ।
18,8.2upa ya eka śatatamaḥ sa ātmā ।
18,8.3tadetadaṅgirasāmayanam ।
18,8.4sa etena ayanena pratipadya aṅgirasāmsalokatāmsāyujyamāpnoti ।
18,8.5atha yāḥ ṣaḍvā aṣṭau vā vaṣaṭkṛtayaḥ ।
18,8.6tadādityānāmayanam ।
18,8.7sa etena ayanena pratipadya ādityānāmsalokatāmsāyujyamāpnoti ।
18,8.8anūbandhyā ।
18,8.9caturthameva etatsavanamyadanūbandhyā ।
18,8.10tasmādacyutā bhavati ।
18,8.11caturthamhyeva etatsavanānām ।
18,8.12sā vai maitrāvaruṇī bhavati ।
18,8.13agnīṣomīyo hi purastātkṛto bhavati ।
18,8.14tasmānmaitrāvaruṇī bhavati ।
18,8.15yajñasya eva sabhāratāyai ।
18,8.16atha yadapsu varuṇamyajati ।
18,8.17atra mitro hīno bhavati ।
18,8.18tasmānmaitrāvaruṇī bhavati ।
18,8.19mitrasya eva anulabdhyai ।
18,8.20atha yadi paśurānīto anupākṛto mriyeta ।
18,8.21ṛtvigbhyastamkārayet ।
18,8.22atha anyamtadrūpamtadvarṇamālabheran ।
18,8.23tamāprītamparyagni kṛtamudañcamnayeyuḥ ।
18,8.24tasya anu nyāyamitaramkarṣayeyuḥ ।
18,8.25tayornānā vape utkhidya nānā śrapayitvā nānā vadāya samāne vaṣaṭkāre juhuyuḥ ।
18,8.26tayornānā eva paśu puroḍāśau śrapayitvā nānā vadāya samāne vaṣaṭkāre juhuyuḥ ।
18,8.27tayornānā eva haviṣī śrapayitvā nānā vadāya samāne vaṣaṭkāre juyuhuḥ ।
18,8.28evamtṛtīya gudāvevamjāghanyau ।
18,8.29yadi tvapyekayā eva āpriya āprītaḥ syāt ।
18,8.30tena eva pracureyuriti sā sthitiḥ ।
18,8.31prāṇā vai āpryaḥ ।
18,8.32prāṇāneva asmiṃstaddadhāti ।
18,8.33atha yadyaṣṭāpadī syātkathamsyāditi ।
18,9.1garbhasya tvaco vapā rūpamphālī karaṇāngarbhamiti śāmitre śrapayitvā itarasya vaṣaṭkāreṣu śāmitra eva juhuyuḥ ।
18,9.2rakṣāṃsi ha vā etadyajñamgacchanti yadatra etādṛgbhavati ।
18,9.3tāni tena apahanti ।
18,9.4tadarakṣo hatam ।
18,9.5evamnu yadi paśuranūbandhyā bhavati ।
18,9.6yadyu vai payasyā ।
18,9.7atha yadi go paśurbhavati ।
18,9.10go saṃstavau vai mitrāvaruṇau ।
18,9.11tasmādgo paśurbhavati ।
18,9.12atha yattriṣṭubho yājyā bhavanti ।
18,9.13balamvai vīryamtriṣṭup ।
18,9.14balameva tadvīryamyajamāne dadhāti ।
18,9.15yuvamvastrāṇi pīvasā vasāthe iti vapāyai yājyā ।
18,9.16pīvasā ittadvapāyai medaso rūpam ।
18,9.17yadbaṃhiṣṭhamna atividhe sudānū iti puroḍāśasya ।
18,9.18baṃhiṣṭhamiti bahula iva hi puroḍāśaḥ ।
18,9.19pra bāhavā sisṛtamjīvase na iti haviṣaḥ ।
18,9.20bāhava iti taddhaviṣo aṅgānāmrūpam ।
18,9.21udannudavasati ।
18,9.22udanhi jīva lokaḥ ।
18,9.23udannudavasāya vaiṣṇavyā ṛcā pūrṇa āhutimjuhoti ।
18,9.24yajño vai viṣṇuḥ ।
18,9.25yajñameva tadārabhate ।
18,9.26pañca kapālaḥ puroḍāśo bhavati ।
18,9.27pañca padā paṅktiḥ ।
18,9.28pāṅkto vai yajño yajñasya eva āptyai ।
18,9.29yadyu vā aṣṭā kapālaḥ paurṇamāsameva tantrambhavati ।
18,9.30pratiṣṭhā vai paurṇamāsampratiṣṭhityā eva ।
18,9.31idamtveva pratyakṣampunarādheyasya rūpamyatpada paṅktayo yājyā puronuvākyāḥ ।
18,9.32tathā eva vyatiṣaktāḥ ।
18,9.33tasyāmsaṃsthitāyāmyajamāno agnihotramjuhoti ।
18,9.34saṃsthite hyagnyādheye agnihotramhūyate ।
18,9.35tasmāttasyāmsaṃsthitāyāmyajamāno agnihotramjuhuyāditi yajamāno agnihotramjuhuyāditi ।
18,9.36