वज्रो वा एष यद्यूपः ।
10,1.1तद्यदुपवसथे यूपमुच्छ्रयन्ति ।
10,1.2वज्रेण एव तद्यजमानस्य पाप्मानमपघ्नन्ति ।
10,1.3स न अपनत इव स्यात् ।
10,1.4अशनायतो वा एतद्रूपम् ।
10,1.5अभिनत इव उदरेण ।
10,1.6अथ आहवनीयम्पुनरभ्यावृत्तः ।
10,1.7तद्वै सुहितस्य रूपम् ।
10,1.8अनशनायुका ह अस्य भार्या भवन्ति य एवम्रूपम्यूपम्कुरुते ।
10,1.9पालाशम्ब्रह्म वर्चस कामः कुर्वीत ।
10,1.10बैल्वमन्न अद्य कामः ।
10,1.11खादिरम्स्वर्ग कामः ।
10,1.12त्र्यरत्निः स्याल्लोकानाम्रूपेण ।
10,1.13चतुररत्निः पशूनाम्रूपेण ।
10,1.14पञ्च अरत्निः पङ्क्त्यै रूपेण ।
10,1.15षडरत्निरृतूनाम्रूपेण ।
10,1.16सप्त अरत्निश्छन्दसाम्रूपेण ।
10,1.17अष्ट अरत्निर्गायत्र्यै रूपेण ।
10,1.18नव अरत्निर्बृहत्यै रूपेन ।
10,1.19दश अरत्निर्विराजो रूपेण ।
10,1.20एकादश अरत्निस्त्रिष्टुभो रूपेण ।
10,1.21द्वादश अरत्निर्जगत्यै रूपेण ।
10,1.22एता मात्राः सम्पदो यूपस्य ।
10,2.1तासामेकाम्सम्पदमभिसम्पाद्य यूपम्कुर्वीत ।
10,2.2तदु वा आहुर्न मिनेद्यूपम् ।
10,2.3अपरिमित एव स्यात् ।
10,2.4मितम्ह वै मितेन जयति ।
10,2.5अमितममितेन ।
10,2.6अपरिमितस्य अवरुद्ध्यै ।
10,2.7यत्र एव मनसा वेलाम्मन्यते तत्कुर्वीत ।
10,2.8तद्यूपस्य च वेदेश्च इति ह स्म आह ।
10,2.9प्रजापतिर्वै मनः ।
10,2.10यज्ञ उ वै प्रजापतिः ।
10,2.11स्वयम्वै तद्यज्ञो यज्ञस्य जुषते ।
10,2.12यन्मनो मनसः ।
10,2.13वाजपेय यूप एव अवधृतः सप्तदश अरत्निः ।
10,2.14सो अष्ट अश्रिर्निष्ठितो भवति ।
10,2.15सर्वेषामेव कामानामष्ट्यै ।
10,2.16अथ एनम्प्रणेनिजति ।
10,2.17तद्यदेव इदम्परशुना क्रूरी कृत इव तष्ट इव भवति ।
10,2.18तदेव अस्य एतदाप्याययति तद्भिषज्यति ।
10,2.19अथ एनमभ्यञ्जति ।
10,2.20तद्या एव इमाः पुरुषः आपः ।
10,2.21ता एव अस्मिंस्तद्दधाति ।
10,2.22स्वभ्यक्तम्स्वयमेव यजमानः कुर्वीत ।
10,2.23तथा ह यजमानो अरूक्ष इव भवति ।
10,2.24अञ्जन्ति त्वामध्वरे देवयन्त इत्यक्तवतीमभिरूपामज्यमानाय अन्वाह ।
10,3.1उच्छ्रयस्व वनस्पते समिद्धस्य श्रयमाणः पुरस्ताज्जातो जायते सुदिनत्वे अह्नामूर्ध्व ऊ षु ण ऊतय ऊर्ध्वो नः पाह्यंहसो केतुना इत्युच्छ्रितवतीश्च उद्वतीश्च उच्छ्रीयमाणाय अन्वाह ।
10,3.2युवा सुवासाः परिवीत आगादिति परिवीतवत्या परिदधाति ।
10,3.3अभिरूपा अन्वाअह ।
10,3.4यद्यज्ञे अभिरूपम्तत्समृद्धम्यज्ञस्य एव समृद्ध्यै ।
10,3.5ता वै सप्त अन्वाह ।
10,3.6सप्त वै छन्दांसि ।
10,3.7सर्वेषामेव छन्दसामाप्त्यै ।
10,3.8त्रिः प्रथमया त्रिरुत्तमया एकादश सम्पद्यन्ते ।
10,3.9एकादश अक्षरा त्रिष्टुप् ।
10,3.10त्रैष्टुभाः पशवः पशूनामेव आप्त्यै ।
10,3.11इति न्वेक यूप एक पशौ च ।
10,3.12अथ यद्येक यूप एकादशिनीमालभेरन् ।
10,3.13पशौ पशावेव अध्वर्युः सम्प्रेष्यति ।
10,3.14पशौ पशावेव युवा सुवासाः परिवीत आगादिति सा एव परिधानीया सा परिवीयमाणाय ।
10,3.15इति न्वेक यूपे ।
10,3.16अथ कथम्यूप एकादशिन्यामिति ।
10,3.17एता एव सप्त सप्तादशभ्यो अनुब्रूयात् ।
10,3.18अथ यमुत्तमम्सम्मिन्वन्ति ।
10,3.19तस्मिन्यत्सूक्तस्य परिशिष्येत तदनुवर्तयेत् ।
10,3.20प्रगातह्स्य उपरिष्टात्तत् ।
10,3.21शृङ्गाणि इव इत्शृङ्गिणाम्सम्ददृश्र इति सर्वानेव अभिवदति ।
10,3.22युवा सुवासाः परिवीत आगादिति सा एव परिधानीया सा परिवीयमाणाय ।
10,3.23तमाहुरनुप्रहरेत् ।
10,4.1यजमानो वा एष यद्यूपः ।
10,4.2स्वर्लो लोक आहवनीयः ।
10,4.3तदेव एनम्स्वर्गंल्लोकम्गमयति ।
10,4.4तत्स्वर्ग्यमिति ।
10,4.5तदु वा आहुस्तिष्ठेदेव ।
10,4.6यदिदमास्थानम्स्वरोस्तत ईश्वरा यदि न असुर रक्षसान्यन्ववपातोः ।
10,4.7तस्मादेष वज्र उद्यतो यज्ञ वास्तौ तिष्ठेदेव असुर रक्षसान्यपघ्नन्नपबाधमानो यज्ञम्चैव यजमानम्च अभिगोपायन्निति ।
10,4.8अथ यूप्य एको द्रव्य एको गर्त्य एकः ।
10,4.9यो अवाचीन वकलः स गर्त्यः ।
10,4.10तस्य आशाम्न इयात् ।
10,4.11अथ य ऊर्ध्व वकलो द्रव्यः स मानुषः ।
10,4.12कामम्तस्य अपि कुर्वीत ।
10,4.13अथ यस्य प्रसव्यादित्यस्य आवृतमन्वावृत्ता वकलाः ।
10,4.14स यूप्यः स स्वर्ग्यमेकस्थो भ्रातृव्यः ।
10,4.15यो वा अनुवृतः पलाशैरामूलात्स्यात् ।
10,4.16सो अनग्नः स पशव्यः ।
10,4.17तम्पशु कामः कुर्वीत ।
10,4.18अग्नीषोमयोर्वा एष आस्यमापद्यते यो दीक्षते ।
10,5.1तद्यदुपवसथे अग्नीषोमीयम्पशुमालभते ।
10,5.2आत्म निष्क्रियणो ह एव अस्य एष तेन आत्मानम्निष्क्रीणीय अनृणो भूत्वा अथ यजते ।
10,5.3तस्मादु तस्य न अश्नीयात् ।
10,5.4पुरुषो हि स प्रतिमया ।
10,5.5तदु वा आहुर्हविर्हविर्वा आत्म निष्क्रयणम् ।
10,5.6हविषो हविषि एव स तर्हि न अश्नीयात् ।
10,5.7य आत्म निष्क्रयणमिति न अश्नीयात् ।
10,5.8तस्मादु काम एव अशितव्यम् ।
10,5.9अहोरात्रे वा अग्नीषोमौ ।
10,5.10तद्यद्दिवा वपया चरन्ति ।
10,5.11तेन अहः प्रीतमाग्नेयम् ।
10,5.12रात्रिमनु संतिष्ठते ।
10,5.13तेन रात्रिः सौमी प्रीता ।
10,5.14सा एषा अहो रात्रयोरतिमुक्तिः ।
10,5.15अत्यहोरात्रे यज्ञेन मुच्यते।
10,5.16न एनम्ते आप्नुतः ।
10,5.17य एवम्विद्वानेतम्पशुमालभते ।
10,5.18तमाहुर्द्विरूपः स्यात्शुक्लम्च कृष्णम्च अहो रात्रयो रूपेण इति ।
10,6.1शुक्लम्वा च लोहितम्चग्नीषोमयो रूपेण इति ।
10,6.2तस्य एकादश प्रयाजा एकादश अनुयाजा एकादश उपयाजाः ।
10,6.3तानि त्रयस्त्रिंशत् ।
10,6.4त्रयस्त्रिंशद्वै सर्वे देवाः ।
10,6.5सर्वेषामेव देवानाम्प्रीत्यै ।
10,6.6प्राणा वै प्रयाजा अपाना अनुयाजाः ।
10,6.7तस्मात्समा भवन्ति ।
10,6.8समाना हि इमे प्राण अपानाः ।
10,6.9तदाहुः कस्मादृचा प्रयाजेषु यजति प्रतीकैरनुयाजेष्विति ।
10,6.10रेतः सिक्तिर्वै प्रयाजाः ।
10,6.11रेतोधेयमनुयाजाः ।
10,6.12तस्मादृचा प्रयाजेषु यजति प्रतीकैरनुयाजेष्विति ।
10,6.13अथ यत्सर्वमुत्तममाह ।
10,6.14स्वर्ग एव तल्लोके यजमानम्दधाति ।
10,6.15आप्रीभिराप्रीणाति ।
10,6.16सर्वेण ह वा एष आत्मना सर्वेण मनसा यज्ञम्सम्भरते यो यजते ।
10,6.17तस्य रिरिचान इव आत्मा भवति ।
10,6.18तमस्य एताभिराप्रीभिराप्रीणाति ।
10,6.19तद्यदाप्रीणाति ।
10,6.20तस्मादाप्र्यो नाम ।
10,6.21पर्यग्निम्पशुम्करोति रक्षसामपहत्यै ।
10,7.1अग्निर्वै रक्षसामपहन्ता ।
10,7.2त्रिः प्रसवि पर्यग्नि करोति ।
10,7.3तद्यथा तिस्रो अग्नि पुरः कुर्यादेवम्तत् ।
10,7.4तस्मात्पुनः परीहि इत्यग्निधम्ब्रूयात् ।
10,7.5यमिच्छेन्न प्रच्यवेत इति ।
10,7.6दैव्याः शमितार उत च मनुष्या आरभध्वमुपनयत मेध्या दुर आशासाना मेधपतिभ्याम्मेधमिति ।
10,7.7तद्द्ह एक आहुः ।
10,7.8यजमानो वै मेध पतिरिति ।
10,7.9को मनुष्य इति ब्रूयात् ।
10,7.10देवता एव मेध पतिरिति ।
10,7.11षड्विंशतिरस्य वङ्क्रय इति ।
10,7.12पर्शव उ ह वै वङ्क्रयः ।
10,7.13उभयतो असृक्पर्यवानिति ।
10,7.14असृग्भाजनानि ह वै रक्षांसि भवन्ति ।
10,7.15न इद्रक्षसाम्भागेन दैवम्भागम्प्रसजानि इति ।
10,7.16स एषो अध्रिगुः संशासनमेव ।
10,7.17अङ्गानि मा परिकर्तोरिति ।
10,7.18यद्द्ह वा अदुष्टम्तद्देवानाम्हविः ।
10,7.19न वै ते दुष्टम्हविरदन्ति ।
10,7.20नवकृत्वो अध्रिगाववानिति ।
10,7.21नव इमे प्राणाः ।
10,7.22प्राणानेव तद्यजमाने दधाति ।
10,7.23सर्वायुत्वाय अस्मिंल्लोके ।
10,7.24अमृतत्वाय अमुष्मिन् ।
10,7.25त्रिः परिदधात्यपर अक्त्वाय ।
10,7.26सकृत्पुरस्तादाह ।
10,7.27सकृदिव वै पितरः ।
10,7.28पितृ देवत्य इव वै पशुरालभ्यमानो भवति ।
10,7.29अथ यत्त्रिरुपरिष्टादाह ।
10,7.30त्रिर्वै देवत्याः ।
10,7.31देव देवत्यमेव एनम्तदयात यामानम्करोति ।
10,7.32परिधाय उपांशु जपत्युभावपापश्च इति ।
10,8.1अपापो ह वै देवानाम्शमिता ।
10,8.2तस्मा एव एनम्तत्सम्प्रयच्छति ।
10,8.3स हि देवाननुवेद ।
10,8.4अथ स्तोकीया अन्वाह ।
10,8.5स्तोकानेव एताभिरग्नये स्वदयति ।
10,8.6एता ह वा उ तेषाम्पुरोनुवाक्या एता याज्याः ।
10,8.7तस्मादभिरूपा भवन्ति ।
10,8.8स्वाहा कृतिभिर्श्चरित्वा वपया चरन्ति ।
10,8.9प्रयाजानेव तत्पशु भाजः कुर्वन्ति ।
10,8.10न स्वाहा कृतीश्च वपाम्च अन्तरेण वाचम्विसृजेत ।
10,8.11प्राणा वै स्वाहा कृतयः ।
10,8.12आत्मा वपा ।
10,8.13न इत्प्राणांश्च आत्मानम्च अन्येन अन्तर्दधाति इति ।
10,8.14अथ यदनुष्टुभो अग्नीषोमीयस्य पशोः पुरोनुवाक्या भवन्ति ।
10,8.15गायत्री वै सा या अनुष्टुप् ।
10,8.16गायत्रमग्नेश्छन्दः ।
10,8.17अथ यत्त्रिष्टुभो याज्याः ।
10,8.18क्षत्रस्य एतच्छन्दो यत्त्रिष्टुप् ।
10,8.19क्षत्रम्सोमः ।
10,8.20तद्यथा छन्दसम्देवते प्रीणाति ।
10,8.21अथ वै पशुमालभ्यमानम्पुरोडाशो अनुनिरुप्यते ।
10,8.22अथ यत्र पुरोडाशो निरुप्यते ।
10,8.25तत्पुरोडाश स्विष्टकृदच्युतः ।
10,8.26अग्निर्वै स्विष्टकृत् ।
10,8.27तस्मादच्युतो भवति ।
10,8.28वैश्वामित्रीम्पुरोडाश स्विष्टकृदच्युतः ।
10,8.26पुरोनुवाक्यामनूच्य वैश्वामित्र्या यजति ।
10,8.29ततिर्वै यज्ञस्य पुरोडाशः ।
10,8.30वाग्वै विश्वामित्रः ।
10,8.31वाचा यज्ञस्तायते ।
10,8.32अथ मनोतामन्वाह ।
10,9.1सर्वा ह वै देवताः पशुमालभ्यमानमुपसंगच्छन्ते मम नाम ग्रहीष्यति मम नाम ग्रहीष्यति इति ।
10,9.2तासाम्सर्वासाम्पशावेव मनांस्योतानि भवन्ति ।
10,9.3ता अत्र प्रीणाति ।
10,9.4तथा ह आसाम्सर्वासाममोघाय एव उपसमेतम्भवति ।
10,9.5तदाहुर्यन्नाना देवताः पशव आलभ्यन्ते अथ कस्मादाग्नेयमेव अन्वाह इति ।
10,9.6तिस्रो वै देवानाम्मनोताः ।
10,9.7अग्निर्वै देवानाम्मनोता ।
10,9.8तस्मिन्ह्येषाम्मनांस्योतानि भवन्ति ।
10,9.9अथो वाग्वै देवानाम्मनोता ।
10,9.10तस्याम्ह्येषाम्मनांस्योतानि भवन्ति ।
10,9.11अथो गौर्वै देवानाम्मनोता ।
10,9.12तस्याम्ह्येषाम्मनांस्योतानि भवन्ति ।
10,9.13अग्निर्सर्वा मनोताः ।
10,9.14अग्नौ मनोताः संगच्छन्ते ।
10,9.15तस्मादाग्नेयमेव अन्वाह इति ।
10,9.16ता वै त्रयोदश भवन्ति ।
10,9.17त्रयोदश वै पशोरवदानानि भवन्ति ।
10,9.18त्रिः प्रथमया त्रिरुत्तमया सप्तदश सम्पद्यन्ते ।
10,9.19सप्तदशो वै प्रजापतिः ।
10,9.20एतद्वा आर्ध्नुकम्कर्म यत्प्रजापति सम्मितम् ।
10,9.21सप्तदश सामिधेनीरन्वाह ।
10,9.22सप्तदशो वै प्रजापतिः ।
10,9.23एतद्वा आर्ध्नुकम्कर्म यत्प्रजापति सम्मितम् ।
10,9.24अथ यत्र पशुरालभ्यते ।
10,9.25तद्वनस्पतिरच्युतः ।
10,9.26अग्निर्वै वनस्पतिः ।
10,9.27स वै देवभ्यो हविः श्रपयति ।
10,9.28तस्मादच्युतो भवति ।
10,10.1स उ वै पयो भाजनः ।
10,10.2अत्र अग्निः सर्वेषु हविह्षु भागी भवति ।
10,10.3तदाहुर्यद्धाम भाजो देवा अथ कस्मात्पाथो भाग्वनस्पतिरिति ।
10,10.4धाम वै देवा यज्ञस्य अभजन्त ।
10,10.5पाथः पितरः ।
10,10.6पितृ देवत्य इव वै पशुः ।
10,10.7पितृ देवत्यम्पयः ।
10,10.8तस्मादिति ब्रूयात् ।
10,10.9तदाहुः कस्मात्सौम्य एव अध्वरे प्रवृत आहुती जुह्वति न हविर्यज्ञ इति ।
10,10.10अकृत्स्ना एव वा एषा देव यज्या यद्द्हविर्यज्ञः ।
10,10.11अथ एषा एव कृत्स्ना देव यज्ञा यत्सौम्यो अध्वरः ।
10,10.12तस्मात्सौम्य एव अध्वरे प्रवृत आहुती जुह्वति न हविर्यज्ञ इति ।
10,10.13जुष्टो वाचो भूयासम्जुष्टो वाचस्पतेर्देवि वाक् ।
10,10.14यत्ते वाचो मधुमत्तमम्तस्मिन्नो अद्य धाः स्वाहा सरस्वत्या इति पुरस्तात्स्वाहा कारेण जुहोति ।
10,10.15वाचम्तदुत्सृजते ।
10,10.16तस्माद्वागत ऊर्ध्व उत्सृष्टा यज्ञम्वहति ।
10,10.17मनसा उत्तराम् ।
10,10.18मनहा हि मनः प्रीतम्मनः प्रीतम् ।
10,10.19