अथ अत आज्यम् ।
14,1.1आज्येन वै देवाः सर्वान्कामानाजयन्त्सर्वममृतत्वम् ।
14,1.2तथो एव एतद्यजमान आज्येन एव सर्वान्कामानाजयति सर्वममृतत्वम् ।
14,1.3तद्वा इदम्षड्विधमाज्यम् ।
14,1.4तूष्णीम्जपस्तूष्णीम्शंसः पुरोरुक्सूक्तमुक्थ वीर्यम्याज्या इति ।
14,1.5षडृतुः संवत्सरः षड्विधः ।
14,1.6एतेन वै देवाः षड्विधेन आज्येन षडृतुम्संवत्सरमाप्नुवन्षड्विधम् ।
14,1.7संवत्सरेण सर्वान्कामान्त्सर्वममृतत्वम् ।
14,1.8तथो एव एतद्यजमान एतेन एव षड्विधेन आज्येन षडृतुम्संवत्सरमाप्नोति षड्विधम् ।
14,1.9संवत्सरेण सर्वान्कामान्त्सर्वममृतत्वम् ।
14,1.10अथ यत्पुरस्तात्तूष्णीम्जपम्जपति ।
14,1.11स्वर्गो वै लोको यज्ञः ।
14,1.12तद्यत्पुरस्तात्तूष्णीम्जपम्जपति ।
14,1.13स्वस्त्ययनमेव तत्कुरुते स्वर्गस्य लोकस्य समष्ट्यै ।
14,1.14अथ एतम्तूष्णीम्शंसमुपांशु संशति ।
14,1.15सर्वेषामेव कामानामाप्त्यै ।
14,1.16अग्निर्ज्योतिर्ज्योतिरग्निरिति ।
14,1.17तदिमंल्लोकंल्लोकानामाप्नोति ।
14,1.18प्रातः सवनम्यज्ञस्य ।
14,1.19इन्द्रो ज्योतिर्ज्योतिरिन्द्र इति ।
14,1.20तदन्तरिक्ष लोकंल्लोकानामाप्नोति ।
14,1.21माध्यंदिनम्सवनम्यज्ञस्य ।
14,1.22सूर्यो ज्योतिर्ज्योतिः सूर्य इति ।
14,1.23तदमुंल्लोकंल्लोकानामाप्नोति ।
14,1.24तृतीय सवनम्यज्ञस्य ।
14,1.25अथ वै निविदसावेव यो असौ तपति ।
14,1.26एष हि इदम्सर्वम्निवेदयन्नेति ।
14,2.1सा पुरस्तात्सूक्तस्य प्रातः सवने धीयते ।
14,2.2पुरस्ताद्द्ह्येष तदा भवति ।
14,2.3मध्ये सूक्तस्य माध्यंदिने सवने ।
14,2.4मध्ये ह्येष तदा भवति ।
14,2.5उत्तमाः परिशिष्य तृतीय सवने ।
14,2.6पश्चाद्द्ह्येष तर्हि परिक्रान्तो भवति ।
14,2.7तदेतस्य एव रूपेण निविदम्दधदेति ।
14,2.8तदु वा आहुरञ्जयो वै प्रातः सवनम्वहन्ति ।
14,2.9शिति पृष्ठा माध्यंदिनम्सवनम् ।
14,2.10श्वेत अनुकाशास्तृतीय सवनमित्यादित्येन एव ।
14,2.11द्वादश पदाम्पुरोरुचमुपसंशंसति ।
14,2.12द्वादश वै मासाः संवत्सरः ।
14,2.13संवत्सरस्य एव आप्त्यै ।
14,2.14अथ सप्तर्चमाज्यम्शंसति ।
14,2.15सप्त वै छन्दांसि ।
14,2.16सर्वेषामेव छन्दसामाप्त्यै ।
14,2.17तद्वा आनुष्टुभम्भवति ।
14,2.18वागनुष्टुप् ।
14,2.19तद्यत्किंच वाचा अनुष्टुभा व्यनूक्तम्तत्सर्वमाप्नोति ।
14,2.20पदे विगृह्णाति ।
14,2.21तत्प्रजात्यै रूपम् ।
14,2.22वि इव वै स्त्रियै पुमान्गृह्णाति ।
14,2.23यद्वेव विगृह्णाति ।
14,2.24प्रतिष्ठयोस्तद्रूपम् ।
14,2.25अथो एतद्द्ह वै मृत्योरास्यम्यदेते पदे अन्तरेण ।
14,2.26स यो अत्र अव अनन्तम्ब्रूयात् ।
14,2.27मृत्योरास्यमापाति न जीविष्यति इति तथा ह स्यात् ।
14,2.28तस्मादनवानम्संक्रामेत् ।
14,3.1अमृतम्वै प्राणः ।
14,3.2अमृतेन तन्मृत्युम्तरति ।
14,3.3समस्तेन उत्तरेण अर्धर्चेन प्रणौति ।
14,3.4वज्रमेव तत्पाप्मने भ्रातृव्याय प्रहरति ।
14,3.5ता दश गायत्र्यः सम्पद्यन्ते ।
14,3.6अष्ट अक्षरम्हि दशमम्पदम् ।
14,3.7गायत्री वै सा या अनुष्टुप् ।
14,3.8गायत्रमग्नेश्छन्दः ।
14,3.9दश प्रातः सवने अध्वर्युर्ग्रहान्गृह्णाति ।
14,3.10नवसु बहिष्पवमानेन स्तुवते ।
14,3.11हिंकारो दशमः ।
14,3.12दश इमाः ।
14,3.13ते नाना कुर्वन्तो विराजमभिषम्पादयन्ति ।
14,3.14एतद्वै कृत्स्नमन्न अद्यम्यद्विराडेव ।
14,3.15तत्सम्पाद्य यजमाने प्रतिदधाति ।
14,3.16त्रिः प्रथमया त्रिरुत्तमया एकादश सम्पद्यन्ते ।
14,3.17याज्या द्वादशी ।
14,3.18द्वादश वै मासाः संवत्सरः ।
14,3.19संवत्सरस्य एव आप्त्यै ।
14,3.20ताः संशस्ताः षोडश गायत्र्यः सम्पद्यन्ते ।
14,3.21तद्गायत्रीमाज्यमभिसम्पद्यते ।
14,3.22आग्नेन्द्र्या यजति ।
14,3.23इन्द्रमेव तदर्ध भाजम्सवनस्य करोति ।
14,3.24तस्याम्देवता अन्वाभजत इति ह स्म आह कौषीतकिः ।
14,3.25त्रयस्त्रिंशदक्षरा वै विराट् ।
14,3.26त्रयस्त्रिंशद्देवताः ।
14,3.27अक्षर भाजो देवताः करोति ।
14,3.28अग्न इन्द्रश्च दाशुषो दुरोण इति पदम्परिशिष्य विराजो अर्धर्चे अवानिति ।
14,3.29श्रीर्विराडन्न अद्यम् ।
14,3.30श्रियाम्तद्विराज्यन्न अद्ये प्रतितिष्ठति ।
14,3.31उत्तरेण विराजो अर्धर्चेन वषट्करोति ।
14,3.32स्वर्ग एव तल्लोके यजमानम्दधाति ।
14,3.33अनुवषट्करोत्याह्तीनामेव शान्त्यै ।
14,3.34आहुतीनाम्प्रतिष्ठित्यै ।
14,3.35श्ॐसावो इति प्रातः सवन आह्वयते ।
14,4.1श्ॐसामो दैव इत्यध्वर्युः ।
14,4.2तान्यष्टावक्षराणि ।
14,4.3उक्थमवाचि इति प्रातः सवन उपांशु होता ब्रूयात् ।
14,4.4उक्थशा इत्यध्वर्युः ।
14,4.5तान्यष्टौ ।
14,4.6गायत्र्या सवनम्प्रतिपद्य गायत्र्याम्प्रत्यष्ठताम् ।
14,4.7अध्वर्यो श्ॐसावो इति माध्यंदिने सवने आह्वयते ।
14,4.8श्ॐसामो दैव इत्यध्वर्युः ।
14,4.9तान्येकादश अक्षराणि ।
14,4.10उक्थमवाचि इन्द्राय इति माध्यंदिने सवने उपांशु होता ब्रूयात् ।
14,4.11उक्थशा इत्यध्वर्युः ।
14,4.12तान्येकादश ।
14,4.13त्रिष्टुभा सवनम्परिपद्य त्रिष्टुभि प्रत्यष्ठाताम् ।
14,4.14अध्वर्यो शो श्ॐसावो इति तृतीय सवने अभ्यासमाह्वयते ।
14,4.15शो श्ॐसामो दैव इत्यध्वर्युः प्रत्यभ्यस्यति ।
14,4.16तानि द्वादश अक्षराणि ।
14,4.17लोमशेन त्रयोदश ।
14,4.18वाचि इन्द्राय उक्थम्देवेभ्य इति तृतीय सवने उपांशु होता ब्रूयात् ।
14,4.19उखशा इत्यध्वर्युः ।
14,4.20तानि द्वादश ।
14,4.21सम्प्रति जगत्या सवनम्प्रतिपद्य जगत्याम्प्रत्यष्ठाताम् ।
14,4.22एतद्वै तद्यन्मध्य ओप्यते ।
14,4.23स यदि ह वा अपि व्यूढच्छन्दा भवति ।
14,4.24क्लृप्तान्येव एवम्विदुषश्छन्दांसि यज्ञम्वहन्ति ।
14,4.25अथो एतदेष ऋगभ्यनूक्ता इति ह स्म आह ।
14,4.26यद्गायत्रे अधि गायत्रमाहितम्त्रैष्टुभाद्वा त्रैष्टुभम्निरतक्षत ।
14,4.27यद्वा जगज्जगत्याहितम्पदम्य इत्तद्विदुस्ते अमृतत्वमानशुरिति ।
14,4.28अथो यदिमा देवता एषु लोकेष्वध्यूढाः ।
14,4.29गायत्रे अस्मिंल्लोके गायत्रो अयमग्निरध्यूढः ।
14,4.30त्रैष्टुभे अन्तरिक्ष लोके त्रैष्टुभो वायुरध्यूढः ।
14,4.31जागते अमुष्मिंल्लोके जागतो असावादित्यो अध्यूढः ।
14,4.32आज्यम्शस्त्वा प्रौगम्शंसति ।
14,5.1आत्मा वै यजमानस्य आज्यम् ।
14,5.2प्राणाः प्रौगम् ।
14,5.3तद्यदाज्यम्शस्त्वा प्रौगम्शंसति ।
14,5.4तथा ह यजमानः सर्वमायुरस्मिंल्लोक एत्य आप्नोत्यमृतत्वमक्षितिम्स्वर्गे लोके ।
14,5.5पवमाने स्तुत आज्यम्शंसति ।
14,5.6आज्ये स्तुते प्रौगम् ।
14,5.7तदेतत्पवमान उक्थमेव यत्प्रौगम् ।
14,5.8आज्यमेव आज्यस्य उक्थम् ।
14,5.9ते एतद्विहरति ।
14,5.10यथा रथस्य अन्तरौ रश्मी व्यतिषजेदेवम्तत् ।
14,5.11ग्रहाननु शंसति इति ह स्म आह कौषीतकिः ।
14,5.12यो असौ वायोरिन्द्र वाय्वोर्ग्रहः ।
14,5.13तम्वायव्येन च ऐन्द्रवायवेन च ।
14,5.14मैत्रावरुणम्मैत्रावरुणेन ।
14,5.15आश्विनमाश्विनेन ।
14,5.16यत्प्रस्थितानाम्यजति तदैन्द्रेण ।
14,5.17यद्द्होत्राः सम्यजन्ति तद्वैश्वदेवेन ।
14,5.18वागेव सरस्वती सर्वेषु सवनेषु ।
14,5.19अथ वै पुरोरुगसावेव यो असौ तपति ।
14,5.20एष हि पुरस्ताद्रोचते ।
14,5.21अथ वै प्रुरुक्प्राण एव आत्मा सूक्तम् ।
14,5.22अथ वै पुरोरुगात्मा एव ।
14,5.23प्रजा पशवः सूक्तम्।
14,5.24तस्मान्न पुरोरुचम्च सूक्तम्च अन्तरेण व्याह्वयते ।
14,5.25संशस्य पुरोरुचा सूक्तम् ।
14,5.26पुरोरुचे पुरोरुच एव आह्वयते ।
14,5.27वायुरग्रेगास्तत्प्राण रूपम् ।
14,5.28वायवा तदपानस्य रूपम् ।
14,5.29गायत्रम्प्रौगम्शंसति ।
14,6.1तेन प्रातः सवनमाप्तम् ।
14,6.2ऐन्द्रम्शंसति ।
14,6.3तेन माध्यंदिनम्सवनमाप्तम् ।
14,6.4वैश्वदेवम्शंसति ।
14,6.5तेन तृतीय सवनमाप्तम् ।
14,6.6अथ वैश्वदेवीम्पुरोरुचम्शंसति ।
14,6.7सा षट्पदा भवति ।
14,6.8ताम्तामृतव इत्याहुः ।
14,6.9षड्ढ्यृतवः ।
14,6.10तस्यै द्वे द्वे पदे अवग्राहम्शंसति ।
14,6.11तस्माद्द्वन्द्वम्समस्ता ऋतव आख्यायन्ते ग्रीष्मो वर्षा हेमन्त इति ।
14,6.12अत्र ह एके सारस्वतीम्पुरोरुचम्शंसन्ति ।
14,6.13न तथा कुर्यात् ।
14,6.14अतिरिक्तम्तत् ।
14,6.15रुचिता वै वाक् ।
14,6.16स्वयम्पुरोरुग्वै वाक् ।
14,6.17वायवा याहि दर्शत अश्विना यज्वरीरिष इत्येते उभे तत्प्रौगम्नवर्चम्च द्वादशर्चम्च ।
14,6.18तदेकविंशतिः ।
14,6.19एकविंशो वै चतुष्टोमः स्तोमानाम्परमः ।
14,6.20तत्परमम्स्तोममाप्नोति ।
14,6.21यद्वेव एकविंशतिः ।
14,6.22द्वादश मासाः पञ्चर्तवस्त्रय इमे लोकाः ।
14,6.23असावादित्य एकविंशः ।
14,6.24तेन एव तत्सलोकतायाम्यजमानमध्यूहति ।
14,6.25तानि वै सप्त तृचानि भवन्ति ।
14,7.1सप्त वै छन्दांसि ।
14,7.2सर्वेषामेव छन्दसामाप्त्यै ।
14,7.3अथो एतैर्वै देवा असुराणाम्सप्त साप्तान्यवृञ्जत ।
14,7.4तथो एव एतद्यजमान एतैरेव द्विषतो भ्रातृव्यस्य सप्त साप्तानि वृङ्क्ते ।
14,7.5अग्नेरग्रे प्रातः सवनमासीत् ।
14,7.6इन्द्रस्य माध्यंदिनम्सवनम् ।
14,7.7विश्वेषाम्देवानाम्तृतीय सवनम् ।
14,7.8सो अग्निरकामयत ।
14,7.9स्यान्मे माध्यंदिने सवने अथो तृतीय सवन इति ।
14,7.10इन्द्रो अकामयत ।
14,7.11स्यान्मे प्रातः सवने अथो तृतीय सवन इति ।
14,7.12विश्वे देवा अकामयन्त ।
14,7.13स्यान्नो माध्यंदिने सवने अथो प्रातः सवन इति ।
14,7.14ता अमुतो अर्वाच्यो देवतास्तृतीय सवनात्प्रातः सवनमभिप्रायुञ्जत ।
14,7.15तद्यदभिप्रायुञ्जत ।
14,7.16तत्प्रौगस्य प्रौगत्वम् ।
14,7.17तस्माद्बह्व्यो देवताः प्रौगे शस्यन्ते ।
14,7.18तस्मात्सर्वाणि सवनानि सर्व देवत्यानि भवन्ति ।
14,7.19वैश्वेभिः सोम्यम्मध्वित्युक्थम्शस्त्वा यजति वैश्वदेव्याः ।
14,7.20वैश्वदेवम्ह्येतदुक्थम् ।
14,7.21गायत्र्या गायत्रम्प्रातः सवनम् ।
14,7.22अन्विदु वषट्करवदन्विदु वषट्करवत् ।
14,7.23