अनुनिर्वाप्यया वै देवा असुरानपाघ्रत ।
4,1.1तथो एव एतद्यजमानो अनुनिर्वाप्यया एव द्विषतो भ्रातृव्यानपहते ।
4,1.2स वा इन्द्राय विमृध एकादश कपालम्पुलोडाशम्निर्वपति ।
4,1.3इन्द्रो वै मृधाम्विहन्ता ।
4,1.4स एव अस्य मृधो विहन्ति ।
4,1.5अथो आमावास्यमेव एतत्प्रत्याहरति यत्पौर्णमास्यामिन्द्रम्यजति ।
4,1.6अत्र संस्थित दर्श पूर्ण मासौ यजमानो यद्यपर पक्षे भङ्गम्नीयात् ।
4,1.7न अस्य यज्ञ विकर्षः स्यात् ।
4,1.8अथ यदमावास्यायामदितिम्यजति ।
4,1.9यज्ञस्य एव सभारतायै ।
4,1.10सा सम्याज्यातो विमृद्वती भवति ।
4,1.11अथ अतो अभ्युदितायाः ।
4,2.1एहि ह वा एष यज पथात् ।
4,2.2यस्य उपवसथे पुरस्ताच्चन्द्रो दृश्यते ।
4,2.3सो अग्नये दात्रे अष्टा कपालम्पुरोडाशम्निर्वपति ।
4,2.4अग्निर्वै दाता ।
4,2.5स एव अस्मै यज्ञम्ददाति ।
4,2.6इन्द्राय प्रदात्रे सायम्दोहितम्दधि ।
4,2.7इन्द्रो वै प्रदाता ।
4,2.8स एव अस्मै यज्ञम्प्रयच्छति ।
4,2.9विष्णवे शिपि विष्टाय प्रातर्दोहिते पयसि चरुम् ।
4,2.10यज्ञो वै विष्णुः ।
4,2.11स एव अस्मै यज्ञम्ददाति ।
4,2.12तद्यदेता देवता याति ।
4,2.13न इद्यज्ञ पथादयानि इति ।
4,2.14तिसृधन्वम्दक्षिणा ।
4,2.15तत्स्वस्त्ययनस्य रूपम् ।
4,2.16अथ अतो अभ्युद्दृष्टायाः ।
4,3.1एहि ह वा एष यज्ञ पथात् ।
4,3.2यस्य उपसवथे पश्चाच्चन्द्रो दृश्यते ।
4,3.3सो अग्नये पथि कृते अष्टा कपालम्पुरोडाशम्निर्वपति ।
4,3.4अग्निर्वै पक्षिकृत् ।
4,3.5स एव एनम्यज्ञ पथमपिपातयति ।
4,3.6इन्द्राय वृत्रघ्न एकादश कपालम् ।
4,3.7इन्द्रो वै वृत्रहा ।
4,3.8स एव एनम्पुनर्यज्ञ पथमपिपातयति ।
4,3.9वैश्वानरीयम्द्वादश कपालम् ।
4,3.10असौ वै वैश्वानरो यो असौ तपति ।
4,3.11एष एव एनम्पुनर्यज्ञ पथमपिपातयति ।
4,3.12तद्यदेता देवता यजति ।
4,3.13न इद्यज्ञ पथादयानि इति ।
4,3.14दण्ड उपानहम्दक्षिणा ।
4,3.15तदभयस्य रूपम् ।
4,3.16अथ अथो दाक्षायण यज्ञस्य ।
4,4.1दाक्षायण यज्ञेन इष्यन्फाल्गुन्याम्पौर्णमास्याम्प्रयुङ्क्ते ।
4,4.2मुखम्वा एतत्संवत्सरस्य यत्फाल्गुनी पौर्णमासी ।
4,4.3तस्मात्तस्यामदीक्षित अयनानि प्रयुज्यन्ते ।
4,4.4अथो दक्षो ह वै पार्वतिरेतेन यज्ञेन इष्ट्वा सर्वान्कामानाप ।
4,4.5तद्यद्दाक्षायण यज्ञेन यजते ।
4,4.6सर्वेषामेव कामानामाप्त्यै ।
4,4.7नाशने काममापयीत ।
4,4.8सोमम्राजानम्चन्द्रमसम्भक्षयानि इति मनसा ध्यायन्नश्नीयात् ।
4,4.9तदसौ वै सोमो राजा विचक्षणश्चन्द्रमाः ।
4,4.10तमेतमपर पर्क्षम्देवा अभिषुण्वन्ति ।
4,4.11तद्यदपर पक्षम्दाक्षायण यज्ञस्य व्रतानि चरन्ति ।
4,4.12देवानामपि सोम पीथो असानि इति ।
4,4.13अथ यदुपवसथे अग्नीषोमीयमेकादश कपालम्पुरोडाशम्निर्वपति ।
4,4.14य एव असौ सोमस्य उपवसथे अग्नीषोमीयः ।
4,4.15तमेव अस्य तेन आप्नोति ।
4,4.16अथ यत्प्रातरामावास्येन यजते ।
4,4.17ऐन्द्रम्वै सुत्यमहः ।
4,4.18तत्सुत्यमहराप्नोति ।
4,4.19अथ यदमावास्याया उपवसथ ऐन्द्राग्नम्द्वादश कपालम्पुरोडाशम्निर्वपति ।
4,4.20ऐन्द्राग्नम्वै सामतस्तृतीय सवनम् ।
4,4.21तत्तृतीय सवनमाप्नोति ।
4,4.22अथ यन्मैत्रावरुणी पयस्या ।
4,4.23मैत्रावरुणी वा अनूबन्ध्या ।
4,4.24तदनूबन्ध्यामाप्नोति ।
4,4.25स एष सोमो हविर्यज्ञाननुप्रविष्टः ।
4,4.26तस्माददीक्षितो दीष्कित व्रतो भवति ।
4,4.27अथ अत इडादधस्य ।
4,5.1इडादधेन इष्यन्नेतस्यामेव पौर्णमास्याम्प्रयुङ्क्ते तस्या उक्तम्ब्राह्मणम् ।
4,5.2स एष पशु कामस्य अन्न अद्य कामस्य यज्ञः ।
4,5.3तेन पशु कामो अन्न अद्य कामो यजेत ।
4,5.4तत्र तथा एव व्रतानि चरति ।
4,5.5दाक्षायण यज्ञस्य हि समासः ।
4,5.6अथ अतः सार्वसेनि यज्ञस्य ।
4,5.7सार्वसेनि यज्ञेन इष्यन्नेतस्यामेव पौर्णमास्याम्प्रयुङ्क्ते तस्या उक्तम्ब्राह्मणम् ।
4,5.8स एष तु स्तूर्षमाणस्य यज्ञः ।
4,5.9स य इच्छेद्द्विषन्तम्भ्रातृव्यम्स्तृण्वीय इति ।
4,5.10स एतेन यजने स्तृणुते ह ।
4,5.11अथ अतः शौनक यज्ञस्य ।
4,5.12शौनक यज्ञेन इष्यन्नेतस्यामेव पौर्णमास्याम्प्रयुङ्क्ते तस्या उक्तम्ब्राह्मणम् ।
4,5.13स एष प्रजाति कामस्य यज्ञः ।
4,5.14तेन प्रजाति कामो यजेत ।
4,5.15तद्यदध्वर्युर्हवींषि प्रजनयति तत्प्रजात्यै रूपम् ।
4,5.16अथ अतो वसिष्ठ यज्ञस्य ।
4,6.1वसिष्ठ यज्ञेन इष्यन्फाल्गुन्याममावास्यायाम्प्रयुङ्क्ते ।
4,6.2ब्रह्म वै पौर्णमासी ।
4,6.3क्षत्रममावास्या ।
4,6.4क्षत्रमिव एष यज्ञः ।
4,6.5क्षत्रेण शत्रून्त्सहा इति ।
4,6.6वसिष्ठो अकामयत हत पुत्रः प्रजायेन प्रजया पशुभिरभि सौदासान्भवेयमिति ।
4,6.7स एतम्यज्ञ क्रतुमपश्यद्वसिष्ठ यज्ञम् ।
4,6.8तेन इष्ट्वा प्राजायत प्रजया पशुभिरभि सौदासानभवत् ।
4,6.9तथो एव एतद्यजमानो यद्वसिष्ठ यज्ञेन यजने ।
4,6.10प्रजायते प्रजया पशुभिरभि द्विषतो भ्रातृव्यान्भवति ।
4,6.11अथ अतः साकम्प्रस्थाय्यस्य ।
4,6.12साकम्प्रस्थाय्येन इष्यन्नेतस्यामेव अमावास्यायाम्प्रयुङ्क्ते तस्या उक्तम्ब्राह्मणम् ।
4,6.13स एष श्रैष्ठ्य कामस्य पौरुष कामस्य यज्ञः ।
4,6.14तेन श्रैष्ठ्य कामः पौरुष कामो यजते ।
4,6.15तद्यत्साकम्सम्प्रतिष्ठन्ते ।
4,6.16साकम्सम्प्रयजन्ते ।
4,6.17साकम्सम्भक्षयन्ते ।
4,6.18तस्मात्साकम्प्रस्थाय्यः ।
4,6.19अथ अतो मुन्ययनस्य ।
4,7.1मुन्ययनेन इष्यन्नेतस्यामेव पौर्णमास्याम्प्रयुङ्क्ते तस्या उक्तम्ब्राह्मणम् ।
4,7.2स एष सर्व कामस्य यज्ञः ।
4,7.3तेन सर्व कामो यजेत ।
4,7.4अथ अतस्तुरायणस्य ।
4,7.5तुरायणेन इष्यन्नेतस्यामेव पौर्णमास्याम्प्रयुङ्क्ते तस्या उक्तम्ब्राह्मणम् ।
4,7.6स एष स्वर्ग कामस्य यज्ञः ।
4,7.7ब्रह्मणा एव तदात्मानम्समर्धयति ।
4,7.11तानि वै त्रीणि हवींषि भवन्ति ।
4,7.12त्रयो वा इमे लोकाः ।
4,7.13इमानेव तल्लोकानाप्नोति ।
4,7.14अथ अत आग्रयणस्य ।
4,8.1आग्रयणेन अन्न अद्य कामो यजेत वर्षासागते श्यामाक सस्ये ।
4,8.2श्यामाकानुद्धर्तव आह ।
4,8.3सा या तस्मिन्काले अमावास्या उपसम्पद्येत ।
4,8.4तया इष्ट्वा अथ एतया इष्ट्या यजेत ।
4,8.5यदि पौरुणमासी ।
4,8.6एतया इष्ट्वा अथ पौर्णमासेन यजेत ।
4,8.7यद्यु नक्षत्रमुपेप्सेत् ।
4,8.8पूर्व पक्षे नक्षत्रमुदीक्ष्य यस्मिन्कल्याणे नक्षत्रे कामयेत तस्मिन्यजेत ।
4,8.9तस्यै सप्तदश सामिधेन्यः सद्वान्तावाज्य भागौ विराजौ सम्याज्ये तस्य उक्तम्ब्राह्मणम् ।
4,8.10सौम्यश्चरुः ।
4,8.11सोमो वै राजा ओषधीनाम् ।
4,8.12तदेनम्स्वया दिशा प्रीणाति ।
4,8.13अथ यन्मधु पर्कम्ददाति ।
4,8.14एष ह्यारण्यानाम्रसः ।
4,8.15अथ वसन्त आगते पक्वेषु वेणु यवेषु ।
4,9.1वेणु यवानुद्धर्तव आह ।
4,9.2तस्या एतदेव पर्व एतत्तन्त्रमेषा देवता एषा दक्षिणा एतद्ब्राह्मणम्।
4,9.3ताम्ह एक आग्नेयीम्वा वारुणीम्वा प्राजापत्याम्वा कुर्वन्त्येतत्तन्त्रामेव एतद्ब्राह्मणाम् ।
4,9.4अथ व्रीहि सस्ये वा यव सस्ये वा आगते ।
4,9.5आग्रयणीयानुद्धर्तव आह ।
4,9.6तस्या एतदेव पर्व एतत्तन्त्रम् ।
4,9.7अथ यदैन्द्राग्नो द्वादश कपालः ।
4,9.8इन्द्राग्नी वै देवानाम्मुखम् ।
4,9.9मुखत एव तद्देवान्प्रीणाति ।
4,9.10अथ यद्वैश्वदेवश्चरुः ।
4,9.11एते वै सर्वे देवा यद्विश्वे देवाः ।
4,9.12सर्वेषामेव देवानाम्प्रीत्यै ।
4,9.13अथ यद्द्यावा पृथिवीय एक कपालः ।
4,9.14द्यावा पृथिवी वै सस्यस्य साधयित्र्यै ।
4,9.15प्रतिष्ठा पृथिवी ओद्म्ना असावनुवेद ।
4,9.16तद्यदेता देवता यजति ।
4,9.17एताभिर्देवताभिः शान्तमन्नमत्स्यामि इति ।
4,9.18अथ य प्रथजम्गाम्ददाति ।
4,10.1पथम कर्म ह्येतत् ।
4,10.2यद्येतस्यै ग्लायात् ।
4,10.3पौर्णमासम्वा अमावास्यम्वा हविष्कुर्वीत नवानामुभयस्य आप्त्यै ।
4,10.4अपि वा पौर्णमासे वा अमावास्ये वा हवींष्यनुवर्तयेद्देवतानामपरिहाणाय ।
4,10.5अपि वा यवाग्वा एव सायम्प्रातरग्निहोत्रम्जुहुयान्नवानामुभयस्य आप्त्यै ।
4,10.6अपि वा स्थाली पाकमेव गार्हपत्ये श्रपयित्वा नवानामेताभ्य आग्रयण देवताभ्य आहवनीये जुहुयात्स्विष्टकृच्चतुर्थीभ्यो अमुष्यै स्वाहा अमुष्यै स्वाहा इति देवतानामपरिहाणाय ।
4,10.7अपि वा अग्निहोत्रीमेव नवानादयित्वा तस्यै दुग्धेन सायम्प्रातरग्निहोत्रम्जुहुयादुभयस्य आप्त्यै ।
4,10.8एत एतावन्तः पाताः ।
4,10.9तेषाम्येन कामयेत तेन यजेत ।
4,10.10त्रिहविस्तु स्थिता ।
4,10.11त्रयो वा इमे लोकाः ।
4,10.12इमानेव तल्लोकानाप्नोति इमानेव तल्लोकानाप्नोति ।
4,10.13