अन्तस्तृतीयमहः ।
23,1.1ते देवा अन्तम्गत्वा चतुर्थमहरैच्छन् ।
23,1.2तस्मादिच्छद्वत् ।
23,1.3तदिष्ट्वा अविन्दन् ।
23,1.4तस्माद्वित्तवत् ।
23,1.5तदाहुर्यदन्तस्तृतीयमहरथ कस्माच्चतुर्थे अहन्न्यूङ्खयति इति ।
23,1.6वाच एव तदायतनम्विराजो यच्चतुर्थमहः ।
23,1.7अन्नम्विराडन्नम्वाक् ।
23,1.10तामेव एतच्चतुर्थे अहन्विभावयति ।
23,1.11यथा अयस्तप्तम्विनयेदेवम्तत् ।
23,1.12वाचो विभूत्यै ।
23,1.13तस्य एतानि छन्दो रूपाणि ।
23,1.14संराड्वद्विराड्वत्स्वराड्वज्जातवदूतिमद्वीतिमत्परिवदभिवदुपवदिति ।
23,1.15आग्निम्न स्व वृक्तिभिरिति वैमदमाज्यम् ।
23,1.16विमदेन वै देवा असुरान्व्यमदन् ।
23,1.17तद्यच्चतुर्थे अहन्विमदः शस्यते मध्यतश्च होत्रासु च ।
23,1.18अङ्गादङ्गादेव तद्यजमानाः पाप्मानम्विमदन्ति ।
23,1.19अग्निर्जातो अथर्वणा इति जातवत् । आग्निम्
23,1.20तदेतस्य अह्नो रूपम् ।
23,1.21ताः संशस्ता दश जगत्यः सम्पद्यन्ते ।
23,1.22जगत्प्रातः सवनो ह्येष त्र्यहः ।
23,1.23विंशतिर्गायत्रीः ।
23,1.24गायत्री प्रातः सवनम्वहति ।
23,1.25तदु ह प्रातः सवन रूपान्न अपैति ।
23,1.26इति नु व्यूढे ।
23,1.27उद्धृत्य एतदग्निम्नरो दीधितिभिररण्योरिति समूढे वैराजमाज्यम् ।
23,1.28वैराजम्पृष्ठम्तत्सलोम ।
23,1.29वासिष्ठमाज्यम् ।
23,1.30वासिष्ठम्पृष्ठम्तत्सलोम ।
23,1.31हस्त च्युती जनयन्त प्रशस्तमिति जातवत् ।
23,1.32तदेतस्य अह्नो रूपम् ।
23,1.33आनुष्टुभः प्रौगः ।
23,1.34आनुष्टुभम्वै चतुर्थमहः ।
23,1.35तदेनत्स्वेन छन्दसा समर्धयति ।
23,1.36तम्त्वा यज्ञेभिरीमह इति यज्ञवत्या मरुत्वतीयम्प्रतिपद्यते ।
23,2.1पुनरारम्भ्यो वै चतुर्थे अहन्यज्ञः ।
23,2.2यज्ञमेव तदारभते ।
23,2.3श्रुधी हवमिन्द्र मा रिषण्य इति मरुत्वतीयम् ।
23,2.4ता वा एतास्त्रिष्टुभो विराड्वर्णाः ।
23,2.5ता अत्र क्रियन्ते ।
23,2.6एता ह्यह्नो रूपेण सम्पन्नाः ।
23,2.7इन्द्र मरुत्व इह पाहि सोममिति विज्ञात त्रैष्टुभम्सवन धरणम् ।
23,2.8त्रैष्टुभो वा इन्द्रः ।
23,2.9मध्यंदिन आयतनो वा इन्द्रः ।
23,2.10तानि वा एतानि विज्ञात त्रैष्टुभानि सवन धरणान्यपि व्यूढच्छन्दसो मध्यंदिनान्न च्यवन्ते ।
23,2.11त्रैष्टुभ इन्द्रः ।
23,2.12न इदिन्द्रम्स्वादायतनाच्च्यवयाम इति ।
23,2.13जातम्यत्त्वा परि देवा अभूषन्निति जातवत् ।
23,2.14जातवद्वै चतुर्थस्य अह्नो रूपम् ।
23,2.15इमम्नु मायिनम्हुव इति मरुत्वतीयम्गायत्रम् ।
23,2.16गायत्र मध्यंदिनो ह्येष त्र्यहः ।
23,2.17अथ अत इह न्यूङ्खयेदिह इति ।
23,2.18स्तोत्रिय अनुरूपयोश्च एव उक्थ मुखीययोश्च न्यूङ्खः ।
23,2.19अथ न आद्रियेत ।
23,2.20आत्मा वै स्तोत्रियः प्रजा अनुरूपः ।
23,2.21अन्नम्न्यूङ्खः ।
23,2.22अन्नमेव तदात्मनि च प्रजानाम्च दधाति ।
23,2.23आनुष्टुभम्न्यूङ्खम्न्यूङ्खयेदिति ह एक आहुः ।
23,2.24आनुष्टुभम्वै चतुर्थमहः ।
23,2.25तदेतत्स्वेन छन्दसा समर्धयति ।
23,2.26वैराजम्न्यूङ्खम्न्यूङ्खयेदिति सा स्थितिः ।
23,2.27अन्नम्विराडन्नम्न्यूङ्खः ।
23,2.28अन्नमेव तद्यज्ञे च यजमानेषु च दधाति ।
23,2.29मध्यमे पदे न्यूङ्खयेत् ।
23,2.30आत्मा वै पूर्वम्पदम्प्रजा उत्तमम् ।
23,2.31मध्यम्मध्यम्पदम् ।
23,2.32मध्ये वा इदमात्मनो अन्नम्धीयते ।
23,2.33तद्यथा अभिग्रासमन्नमद्यादेवम्तत् ।
23,2.34इन्द्रमिद्देवतातय इत्यष्ट इन्द्रः प्रगाथः ।
23,2.35एतेन वै देवाः सर्वा अष्टीराश्नुवत ।
23,2.36तथो एव एतद्यजमाना एतेन एव सर्वा अष्टीरश्नुवते ।
23,2.37कुह श्रुत इति कुह श्रुतीयाः ।
23,2.38ता वै विराजो अनुष्टुभो वा भवन्ति ।
23,2.39ता अत्र क्रियन्ते ।
23,2.40एता ह्यह्नो रूपेण सम्पन्नाः ।
23,2.41युध्मस्य ते वृषभस्य स्व राज इति विज्ञात त्रैष्टुभम्सवन धरणम्तस्य उक्तम्ब्राह्मणम् ।
23,2.42स्व राज इति स्व राड्वत् ।
23,2.43स्व राड्वदिति वा अस्य रूपम् ।
23,2.44त्यमु वः सत्रासाहमिति निष्केवल्यम् ।
23,2.45आ च्यावयस्यूतय इत्यूतिमत् ।
23,2.46ऊतिमदिति वा अस्य रूपम् ।
23,2.47गायत्रम्गायत्र मध्यंदिनो ह्येष त्र्यहः ।
23,2.48हिरण्य पाणिमूतय इत्यूतिमाननुचरस्तस्य उक्तम्ब्राह्मणम् ।
23,3.1ऊतय इत्यूतिमत् ।
23,3.2ऊतिमदिति वा अस्य रूपम् ।
23,3.3आ देवो यातु सविता सुरत्नः प्र द्यावा यज्ञैः पृथिवी नमोभिः प्र ऋभुभ्यो दूतमिव वाचमिष्ये प्र शुक्र एतु देवी मनीषा इति ।
23,3.4आ इति वा वै प्र इति वा प्रायणीय रूपम् ।
23,3.5तस्मादावन्ति च प्रवन्ति च चतुर्थे अहन्त्सूक्तानि शस्यन्ते प्रायणीय रूपेण ।
23,3.6पुनः प्रायणीयम्हि चतुर्थमहः ।
23,3.7द्विपदाः शस्यन्ते ।
23,3.8द्विपाद्वा अभिक्रमितुमर्हति ।
23,3.9अभिक्रान्त्यै तद्रूपम् ।
23,3.10तद्यथा उपरयाय स्वर्गस्य लोकस्य नेदीयस्तायाम्वसेदेवम्तत् ।
23,3.11प्र संराजो असुरस्य प्रशस्तिमिति वैश्वानरीयम् ।
23,3.12संराज इति संराड्वत् ।
23,3.13संराड्वदिति वा अस्य रूपम् ।
23,3.14क ईम्व्यक्ता नरः सनीडा इति मारुतम् ।
23,3.15तस्य तद्ब्राह्मणम्यत्प्रशुक्रीयस्य ।
23,3.16प्र यन्तु वाजास्तविषीभिरग्नय इति तिस्रो अधिकाः समूढे ।
23,3.17आ त्वेषमुग्रमव ईमहे वयमिति ।
23,3.18आ इति वा वै प्र इति वा प्रायणीय रूपम् ।
23,3.19तस्मादावन्ति च प्रवन्ति च चतुर्थे अहन्त्सूक्तानि शस्यन्ते प्रायणीय रूपेण ।
23,3.20पुनः प्रायणीयम्हि चतुर्थमहः ।
23,3.21हुवे वः सुद्योत्मानम्सुवृक्तिमिति जातवेदसीयम् ।
23,3.22तस्य तद्ब्राह्मणम्यन्मरुत्वतीयस्य ।
23,3.23वसुम्न चित्र महसम्गृणीष इति समूढे ।
23,3.24घृत निर्णिग्ब्रह्मणे गातुमेरय इति ।
23,3.25आ इति वा वै प्र इति वा प्रायणीय रूपम् ।
23,3.26तस्मादावन्ति च प्रवन्ति च चतुर्थे अहन्त्सूक्तानि शस्यन्ते प्रायणीय रूपेण ।
23,3.27पुनः प्रायणीयम्हि चतुर्थमहः ।
23,3.28अथ उक्थ्यान्युपेत्य सृप्त्वा षोडशिनमुपयन्ति ।
23,3.29षोडश कलम्वा इदम्सर्वम् ।
23,3.30अस्य एव सर्वस्य आप्त्यै ।
23,3.31अन्नम्चतुर्थेन अह्ना आप्नुवन्ति ।
23,3.32अनुष्टुभम्छन्द एकविंशम्स्तोमम्वैराजम्साम ।
23,3.33उदीचीम्दिशम्शरदमृतूनाम् ।
23,3.34साध्यांश्च आप्त्यांश्च देवान्देव जाते ।
23,3.35बृहस्पतिम्च चन्द्रमसम्च अधिपती ।
23,3.36पशवः पञ्चममहः पङ्क्तिर्वै ।
23,4.1तन्न्वस्य निदानम् ।
23,4.2पशवः पङ्क्तिरिति ।
23,4.3तस्य एतानि छन्दो रूपाणि ।
23,4.4वृषभवद्धेनुमद्दुग्धवद्घृतवन्मद्वद्रयिमद्वाजवदध्यासवदिति ।
23,4.5इममू षु वो अतिथिमुषर्बुधमित्याज्यम् ।
23,4.6रायः सूनो सहसो मर्त्येष्वेति राय इति रयिमत् ।
23,4.7रयिमदिति वा अस्य रूपम् ।
23,4.8अध्यासवत्तत्पङ्क्ते रूपम् ।
23,4.9जागतम्जगत्प्रातः सवनो ह्येष त्र्यहः ।
23,4.10इति नु व्यूढे ।
23,4.11उद्धृत्य एतदग्निम्तम्मन्ये यो वसुरिति समूढे पाङ्क्तम् ।
23,4.12पङ्क्तिर्वै पञ्चममहः ।
23,4.13यदेतदहस्तदेताः ।
23,4.14अस्तम्यम्यन्ति धेनव इति ।
23,4.15धेनुमदिति वा अस्य रूपम् ।
23,4.16बार्हतः प्रौगः ।
23,4.17पशवः पञ्चममहः ।
23,4.18बार्हताः पशवः पशूनामेव आप्त्यै ।
23,4.19यत्पाञ्चजन्यया विश इति मरुत्वतीयस्य प्रतिपत् ।
23,4.20पाञ्चजन्यया इत्तत्पञ्चमस्य अह्नो रूपम् ।
23,4.21इत्था हि सोम इन्मद इति मद्वत्पाङ्क्तम्तस्य उक्तम्ब्राह्मणम् ।
23,4.22अवितासि सुन्वतो वृक्त बर्हिष इति षट्पदाः ।
23,4.23षड्वा ऋतवः संवत्सरः ।
23,4.24संवत्सरस्य एव आप्त्यै ।
23,4.25तासाम्गायत्री शंसम्शस्त्रमिति ह स्म आह कौषीतकिः ।
23,4.26तद्वा अत्र समृद्धम्यद्गायत्री शंसम् ।
23,4.27तद्यदष्टाभिरष्टाभिरक्षरैः प्रणौति ।
23,4.28तद्गायत्र्यै रूपम् ।
23,4.29मरुत्वानिन्द्र वृषभो रणाय इति विज्ञात त्रैष्टुभम्सवन धरणम्तस्य उक्तम्ब्राह्मणम् ।
23,4.30वृषभो रणाय इति वृषभवत् ।
23,4.31तदेतस्य अह्नो रूपम् ।
23,4.32अयम्ह येन वा इदमिति मरुत्वतीयम्गायत्र ।
23,4.33गायत्र मध्यंदिनो ह्येष त्र्यहः ।
23,4.34महानाम्न्यः पृष्ठम्भवन्ति ।
23,5.1महानाम्नीभिर्वा इन्द्रो वृत्रमहन् ।
23,5.2तम्वृत्रम्हत्वा यन्तम्देवताः प्रत्युपातिष्ठन्त ।
23,5.3पराच्यो ह अस्मादग्रे अपक्रान्ता बिभ्यत्यस्तस्थुः ।
23,5.4तम्प्रजापतिः पप्रच्छ अशको हन्तुमिति ।
23,5.5एवा ह्येव इति प्रत्युवाच अनिरुक्तम् ।
23,5.6अनिरुक्त उ वै प्रजापतिः ।
23,5.7तत्प्राजापत्यम्रूपम् ।
23,5.8तमग्निः पप्रच्छ अशको हन्तुमिति ।
23,5.9एवा ह्यग्न इति प्र्त्युवाच ।
23,5.10तम्स्वो महिमा पप्रच्छ अशको हन्तुमिति ।
23,5.11स ह अस्मादग्रे अपक्रान्तो बिभ्यत्तस्थौ ।
23,5.12एवा हि इन्द्र इति प्रत्युवाच ।
23,5.13तम्पूषा पप्रच्छ अशको हन्तुमिति ।
23,5.14एवा हि पूषन्निति प्रत्युवाच ।
23,5.15तम्देवाः पप्रच्छुरशको हन्तुमिति ।
23,5.16एवा हि देवा इति प्रत्युवाच ।
23,5.17तानि वा एतानि पञ्च पदानि पुरीषमिति शस्यन्ते ।
23,5.18सो ऋच एव वेला ।
23,5.19ता वा एताः शक्वर्यः ।
23,5.20एताभिर्वा इन्द्रो वृत्रमशकद्द्हन्तुम् ।
23,5.21तद्यदाभिर्वृत्रमशकद्द्हन्तुम् ।
23,5.22तस्मात्शक्वर्यः शक्तयो हि ।
23,5.23प्रत्यस्मै पिपीषते यो रयिवो रयिंतमस्त्यमु वो अप्रहणमिति त्रयस्तृचाः ।
23,5.24अस्मा अस्मा इदन्धस इति बृहतीम्दशमीम्करोति ।
23,5.25एवा ह्यसि वीरयुरिति त्वेव स्थिता पुरीषस्य समान अभिव्याहारा ।
23,5.26तथा स स्तोत्रियेण समो वा अतिशयो वा सम्पद्यते ।
23,5.27यदिन्द्र नाहुषीष्वेति साम्नः प्रगाथः ।
23,5.28यद्वा पञ्च क्षितीनामिति पञ्च इति तत्पञ्चमस्य अह्नो रूपम् ।
23,5.29इन्द्रो मदाय वावृध इति मद्वत्पाङ्क्तम्तस्य उक्तम्ब्राह्मणम् ।
23,5.30प्र इदम्ब्रह्म वृत्र तूर्येष्वाविथा इति षट्पदाः ।
23,5.31तासामुक्तम्ब्राह्मणम् ।
23,5.32अभूरेको रयि पते रयीणामिति विज्ञात त्रैष्टुभम्सवन धरणम्तस्य उक्तम्ब्राह्मणम् ।
23,5.33रयि पते रयीणामिति रयिमत् ।
23,5.34रयिमदिति वा अस्य रूपम् ।
23,5.35अध्यासवत्तत्पङ्क्ते रूपम् ।
23,5.36तमिन्द्रम्वाजयामसि इति निष्केवल्यम् ।
23,5.37स वृषा वृषभो भुवदिति वृषभवत् ।
23,5.38तदेतस्य अह्नो रूपम् ।
23,5.39गायत्र माध्यन्दिनो ह्येष त्र्यहः ।
23,5.40तत्सवितुर्वरेण्यमिति वैश्वामित्रो अनुचरस्तस्य उक्तम्ब्राह्मणम् ।
23,6.1वाजयन्तः पुरंध्या इति वाजवत् ।
23,6.2तदेतस्य अह्नो रूपम् ।
23,6.3उदु ष्य देव सविता दमूना इति सावित्रम् ।
23,6.4वाममद्य सवितर्वामसु श्व इति वाममिति पशुमत् ।
23,6.5पशुमदिति वा अस्य रूपम् ।
23,6.6मही द्यावा पृथिवी इह ज्येष्ठे इति द्यावा पृथिवीयम् ।
23,6.7रुवद्द्ह उक्षा पप्रथानेभिरेवैरित्युक्षा इति पशुमत् ।
23,6.8पशुमदिति वा अस्य रूपम् ।
23,6.9ऋभुर्विभ्वा वाज इन्द्रो नो अच्छ इत्यार्भवम् ।
23,6.10ये गोमन्तम्वाजयन्तम्सुवीरमिति गोमन्तमिति पशुमत् ।
23,6.11पशुमदिति वा अस्य रूपम् ।
23,6.12को नु वाम्मित्रावरुणावृतायन्निति वैश्वदेवम् ।
23,6.13यज्ञायते व पशुषो न वाजानिति पशुष इति पशुमत् ।
23,6.14पशुमदिति वा अस्य रूपम् ।
23,6.15अध्यासवत्तत्पङ्क्ते रूपम् ।
23,6.16हविष्पान्तमजरम्स्वर्विदि इति वैश्वानरीयम् ।
23,6.17पान्तमिति तत्पञ्चमस्य अह्नो रूपम् ।
23,6.18वपुर्नु तच्चिकितुषे चिदस्त्विति मारुतम् ।
23,6.19समानम्नाम धेनुपत्यमानमिति धेन्विति पशुमत् ।
23,6.20पशुमदिति वा अस्य रूपम् ।
23,6.21अग्निर्होता गृहपतिः स राजा इति जातवेदसीयम् ।
23,6.22अवा नो मघवन्वाजसाताविति वाजवत् ।
23,6.23तदेतस्य अह्नो रूपम् ।
23,6.24अध्यासवत्तत्पङ्क्ते रूपम् ।
23,6.25इति नु व्यूढे ।
23,6.26अथ समूढे ।
23,6.27मूर्धानम्दिवो अरतिम्पृथिव्या इति वैश्वानरीयम् ।
23,6.28नाभिम्यज्ञानाम्सदनम्रयीणामिति रयिमत् ।
23,6.29रयिमदिति वा अस्य रूपम् ।
23,6.30आ रुद्रास इन्द्रवन्तः सजोषस इति मारुतम् ।
23,6.31गोमदश्वावद्रथवत्सुवीरमिति गोमदिति पशुमत् ।
23,6.32पशुमदिति वा अस्य रूपम् ।
23,6.33इममू षु वो अतिथिमुषर्बुधमिति जातवेदसीयम्तस्य उक्तम्ब्राह्मणम् ।
23,6.34अध्यासवत्तत्पङ्क्ते रूपम् ।
23,6.35पशून्पञ्चमेन अह्ना आप्नुवन्ति ।
23,6.36पङ्क्तिम्छन्दस्त्रिणवम्स्तोमम्शाक्वरम्साम ।
23,6.37ऊर्ध्वाम्दिशम्हेमन्तमृतूनाम् ।
23,6.38मरुतो देवान्देव जातम्रुद्रमधिपतिम् ।
23,6.39पशवः पञ्चममहरथ पुरुष एव षष्ठमहः ।
23,7.1स वै पुरुषः प्रजापतिः पूर्वो अस्य सर्वस्य ।
23,7.2अतिच्छन्दा वै प्रजापतिः ।
23,7.3तत्प्राजापत्यम्रूपम् ।
23,7.4असुरि इन्द्रम्प्रत्यक्रमत पर्वन्पर्वन्मुष्कान्कृत्वा ।
23,7.5तामिन्द्रः प्रतिजिगीषन्पर्वन्पर्वन्शेपांस्यकुरुत ।
23,7.6इन्द्रो वै परुच्छेपः ।
23,7.7सर्वम्वा इन्द्रेण जिगीषितम् ।
23,7.8ताम्समभवत् ।
23,7.9तमगृह्णादसुर मायया ।
23,7.10स एताः पुनः पदा अपश्यत् ।
23,7.11ताभिरङ्गादङ्गात्पर्वणः पर्वणः सर्वस्मात्पाप्मनः प्रामुच्यते ।
23,7.12तद्यत्षष्ठे अहन्परुच्छेपः शस्यते मध्यतश्च होत्रासु च ।
23,7.13अङ्गादङ्गादेव तद्यजमानाः पर्वणः पर्वणः सर्वस्मात्पाप्मनः सम्प्रमुच्यन्ते ।
23,7.14नित्याः पूर्वा याज्याः कृत्वा पारुच्छेपीभिर्यजन्ति ।
23,7.15तद्यदाभिस्तदहर्न वषट्कुर्वन्ति ।
23,7.16तेन उत्सृष्टाः ।
23,7.17यद्वेव एना न अन्तरयन्ति ।
23,7.18न इदच्युतम्यज्ञस्य प्रियम्देवानामन्तरयाम इति ।
23,7.19नित्यान्पूर्वानृतु याजान्कृत्वा गार्त्समदीभिर्यजन्ति ।
23,8.1तद्यदेभिस्तदहर्न वषट्कुर्वन्ति ।
23,8.2तेन उत्सृष्टाः ।
23,8.3यद्वेव एनान्न अन्तरयन्ति ।
23,8.4न इदच्युतम्यज्ञस्य प्रियम्देवानामन्तरयाम इति ।
23,8.5तेन ते अतिच्छन्दसो भवति ।
23,8.6तथा एषाम्सप्त पदाभिर्वषट्कृतम्भवति ।
23,8.7तदु ह स्म आह कौषीतकिः ।
23,8.8विराडष्टमानि ह वा एतम्छन्दांसि गोपायन्ति यो असौ तपति ।
23,8.9ताम्ते सम्पदम्मोहयन्ति ये अतिच्छन्दोभिर्यजन्ति ।
23,8.10तस्माद्वैकाहिकीभिरेव यजेयुः ।
23,8.11देव यानस्य एव पथो असम्मुग्ध्या इति ।
23,8.12तद्द्ह अप्यणीची मौनो जाबाल गृहपतीन्त्सत्रमासीनामुपासाद्य पप्रच्छ ।
23,8.13अह्नो गात परुच्छेपादिति ।
23,8.14त उ ह तूष्णीमासुः ।
23,8.15तत्र उ ह उत्तर अर्धात्सदसश्चित्रो गौश्रायणिरभिपरोवाच ।
23,8.16गौश्रो वा ।
23,8.17न आह एव अह्नो अगाम न परुच्छेपात् ।
23,8.18शस्त्रेण आह नः परुच्छेपो अहरन्वायतिष्ट ।
23,8.19ऐकाहिकीभिरयाक्ष्म ।
23,8.20तेन उ अह्नो न अगाम इति ।
23,8.21यथा यथम्यजेयुः ।
23,8.22देव आयतनम्वै षष्ठमहः ।
23,8.23तद्यत्तदहर्होता एव वषट्कुर्यात् ।
23,9.1होता एनयोर्देव आयतनम्सम्पृञ्चीत अध्वर्योश्च गृह पतेश्च ।
23,9.2आजिम्ह वा एते यन्ति स्वर्गे लोके षष्ठेन अह्ना ।
23,9.3स यो अनवानम्समापयति स स्वर्गंल्लोकमुज्जयति ।
23,9.4यद्यप्यव अन्यत् ।
23,9.5पुनः पुनः प्रतिसारमुपशिक्षेत एव ।
23,9.6अयम्जायत मनुषो धरीमणि इत्याज्यम् ।
23,9.7अयमित्यनिरुक्तम् ।
23,9.8अनिरुक्त उ वै प्रजापतिः ।
23,9.9तत्प्राजापत्यम्रूपम् ।
23,9.10अतिच्छन्दस सप्त पदाः पुनः पदाः ।
23,9.11यदेतदहस्तदेताः ।
23,9.12न पदम्च पुनः पदम्च अन्तरेण अव अन्यत् ।
23,9.13आत्मा वै पदम्प्राणः पुनः पदम् ।
23,9.14यस्तम्तत्र ब्रूयात् ।
23,9.15प्राणादात्मानमन्तरगान्न जीविष्यति इति तथा ह स्यात् ।
23,9.16तस्मान्न पदम्च पुनः पदम्च अन्तरेण अव अन्यात् ।
23,9.17आतिच्छन्दस प्रौगः ।
23,9.18आतिच्छन्दसम्वै षष्ठमहः ।
23,9.19तदेनत्स्वेन छन्दसा समर्धयति ।
23,9.20स पूर्व्यो महानामिति मरुत्वतीयस्य प्रतिपत् ।
23,9.21स इत्यनिरुक्तम् ।
23,9.22अनिरुक्त उ वै प्रजापतिः ।
23,9.23तत्प्राजापत्यम्रूपम् ।
23,9.24यम्त्वम्रथमिन्द्र मेधसातय इति पारुच्छेपम् ।
23,10.1यः शूरैः स्वः सनिता इति शूरैरिति स एव अस्मिन्परुन्न्यङ्गः ।
23,10.2स यो वृषा वृष्ण्येभिः समोका इति विज्ञात त्रैष्टुभम्सवन धरणम्तस्य उक्तम्ब्राह्मणम् ।
23,10.3वृषा वृष्ण्येभिरिति निनर्तिः ।
23,10.4अन्तः षष्ठमहः ।
23,10.5नीव वा अन्तम्गत्वा नृत्यति ।
23,10.6कद्र्यन्हि ततियात् ।
23,10.7मरुत्वानिन्द्र मीढ्व इति मरुत्वतीयम्गायत्रम् ।
23,10.8गायत्र मध्यंदिनो ह्येष त्र्यहः ।
23,10.9रेवतीर्नः सधमादे रेवानिव्द्रेवतः स्तोता इति रैवतस्य योनौ वारवन्तीयमूढम्भवत्याग्नेयम्साम ऐन्द्रीषु ।
23,10.10तन्मिथुनम्प्रजात्यै रूपम् ।
23,10.11मा चिदन्यद्वि शंसत इति साम्नः प्रगाथः ।
23,10.12सखायो मा रिषण्यत इति ।
23,10.13सखाय इति सर्व रूपम् ।
23,10.14सर्व रूपम्वै षष्ठमहः ।
23,10.15तस्मात्सखाय इति सर्वानेव अभिवदति ।
23,10.16ऐन्द्र याह्युप नः परावत इति पारुच्छेपम् ।
23,10.17परावत इति ।
23,10.18अन्तो वै परावतः ।
23,10.19अन्तः षष्ठमहः ।
23,10.20अन्ते अन्तम्दधाति ।
23,10.21प्र घा न्वस्य महतो महानि इति विज्ञात त्रैष्टुभम्सवन धरणम्तस्य उक्तम्ब्राह्मणम् ।
23,10.22महतो महानि इति निनर्तिः ।
23,10.23अन्तः षष्ठमहः ।
23,10.24नीव वा अन्तम्गत्वा नृत्यति ।
23,10.25कद्र्यन्हि तत इयात् ।
23,10.26उप नो हरिभिः सुतमिति निष्केवल्यम् ।
23,10.27याहि मदानाम्पत उप नो हरिभिरिति निनर्तिः ।
23,10.28अन्तः षष्ठमहः ।
23,10.29नीव वा अन्तम्गत्वा नृत्यति ।
23,10.30कद्र्यन्हि तत इयात् ।
23,10.31गायत्रम्गायत्र मध्यंदिनो ह्येष त्र्यहः ।
23,10.32अभि त्यम्देवम्सवितारमोण्योः कवि क्रतुमित्यतिच्छन्दसा वैश्वदेवम्प्रतिपद्यते ।
23,11.1आतिच्छन्दसम्वै षष्ठमहः ।
23,11.2तत्तृतीय सवनमतिच्छन्दा अभ्यश्नुते ।
23,11.3अथो प्राजापत्यम्वै षष्ठमहः ।
23,11.4अतिच्छन्दा वै प्रजापतिः ।
23,11.5तत्प्राजापत्यम्रूपम् ।
23,11.6अभिवाननुवरस्तस्य उक्तम्ब्राह्मणम् ।
23,11.7उदु ष्य देवः सविता सवाय इति सावित्रम् ।
23,11.8सविता सवाय इति निनर्तिः ।
23,11.9अन्तः षष्ठमहः ।
23,11.10नीव वा अन्तम्गत्वा नृत्यति ।
23,11.11कद्र्यन्हि ततियात् ।
23,11.12कतरा पूर्वा कतरा अपरायोरिति द्यावा पृथिवीयम् ।
23,11.13पूर्व अपरा इति निनर्तिः ।
23,11.14अन्तः षष्ठमहः ।
23,11.15नीव वा अन्तम्गत्वा नृत्यति ।
23,11.16कद्र्यन्हि तत इयात् ।
23,11.17किमु श्रेष्ठः किम्यविष्ठो न आजगन्नित्यार्भवम् ।
23,11.18श्रेष्ठो यविष्ठ इति निनर्तिः ।
23,11.19अन्तः षष्ठमहः ।
23,11.20नीव वा अन्तम्गत्वा नृत्यति ।
23,11.21कद्र्यन्हि तत इयात् ।
23,11.22इदमित्था रौद्रम्गूर्त वचा इति वैश्वदेवम् ।
23,11.23क्राणा यदस्य पितरा मंहनेष्ठा इति स्थितवत् ।
23,11.24तदन्त रूपम् ।
23,11.25अन्तः षष्ठमहः ।
23,11.26तिष्ठति इव वा अन्तम्गत्वा ।
23,11.27कद्र्यन्हि तत इयात् ।
23,11.28अन्तः षष्ठमहः ।
23,11.26तिष्ठति इव वा अन्तम्गत्वा ।
23,11.27कद्र्यन्हि तत इयात् ।
23,11.28तस्य द्वे परिशिष्य ये यज्ञेन दक्षिणया समक्ता इत्येतम्नाराशंसमावपति ।
23,11.29आत्मा वै सूक्तम्प्रजा पशवो नाराशंसम् ।
23,11.30मध्य एव तदात्मन्प्रजाम्पशूनुभये दधाति ।
23,11.31अहश्च कृष्णमहरर्जुनम्च इति वैश्वानरीयम् ।
23,11.32अहरर्जुनम्च इति निनर्तिः ।
23,11.33अन्तः षष्ठमहः ।
23,11.34नीव वा अन्तम्गत्वा नृत्यति ।
23,11.35कद्र्यन्हि ततियात् ।
23,11.16प्रयज्यवो मरुतो भ्राज दृष्टय इति मारुतम् ।
23,11.37तस्य तदेव अन्त रूपम्यत्सोदर्कम् ।
23,11.38इमम्स्तोममर्हते जात वेदस इति जातवेदसीयम् ।
23,11.39तस्य तदेव अन्त रूपम्यत्सोदर्कम् ।
23,11.40मा रिषाम मा रिषाम इति ।
23,11.41तदन्ततो अरिष्ट्यै रूपम् ।
23,11.42अपः षष्ठेन अह्ना आप्नुवन्ति ।
23,11.43अतिच्छन्दसम्छन्दस्त्रयस्त्रिंशम्स्तोमम्रैवतम्साम ।
23,11.44अर्वाचीम्दिशम्शिशिरमृतूनाम् ।
23,11.45विश्वान्देवान्देव जातम् ।
23,11.46प्रजापतिमधिपतिम्प्रजापतिमधिपतिम् ।
23,11.47