यज्ञो वा आपः ।
12,1.1तद्यदपो अच्छ यन्ति ।
12,1.2यज्ञमेव तदच्छ यन्ति ।
12,1.3अथो ऊर्ग्वा आपो रसः ।
12,1.4और्जेन एव तद्रसेन हविः संसृजन्ति ।
12,1.5अथो अमृतत्वम्वा आपः ।
12,1.6अमृतत्वमेव तदात्मन्धत्ते ।
12,1.7तद्द्ह स्म वै पुरा यज्ञ मुहो रक्षांसि तीर्थेष्वपो गोपायन्ति ।
12,1.8तद्ये के च आपो अच्छ जग्मुः ।
12,1.9तदेव तान्त्सर्वान्जघ्नुः ।
12,1.10ततेतत्कवषः सूक्तमपश्यत्पञ्चदशर्चम्प्र देवत्रा ब्रह्मणे गातुरेत्विति ।
12,1.11तदन्वब्रवीत् ।
12,1.12तेन यज्ञ मुहो रक्षांसि तीर्थेब्यो अपाहन् ।
12,1.13तत उ ह एतदर्वाक्स्वस्त्यरिष्ट्याः पुनः प्रत्यायन्ति ।
12,1.14अथ अदो अमुत्र अप्स्वध्वर्युराहुतिम्जुहोति ।
12,1.15ताम्सम्प्रत्येतामनुब्रूयात् ।
12,1.16हिनोता नो अध्वरम्देव यज्या इति ।
12,2.1तस्या एव एषा याज्या देव यज्या इत्यभिरूपा ।
12,2.2आवर्वृततीरध नु द्विधारा इत्यावृत्तासु ।
12,2.3प्रति यदापो अदृश्रमायतीरिति प्रतिख्यातासु ।
12,2.4समन्या यन्त्युप यन्त्यन्या इति समायतीषु ।
12,2.5आपो न देवीरुप यन्ति होत्रियमिति होतृ चमसे अवनीयमानासु ।
12,2.6आधेनवः पयसा तूर्ण्यर्था इति ।
12,2.7आपो वै धेनवः ।
12,2.8आपो हि इदम्सर्वम्धिन्वन्ति ।
12,2.9अथ अध्वर्युर्होतारमभ्यावृत्य तिष्ठति ।
12,2.10तम्होता पृच्छत्यध्वर्यवैषीरप इति ।
12,2.11ऐषीर्यज्ञमित्येव एनम्तदाह ।
12,2.12उतेमनन्नमुरिति प्रत्याह ।
12,2.13अविदाम तद्यदास्य ऐषीष्म अनंसत तस्मा इत्येव एनम्तदाह ।
12,2.14प्रत्युक्तो होता एतम्निगदम्प्रतिपद्यते ।
12,2.15ऊर्ग्वै रसो निगदः ।
12,2.16और्जमेव तद्रसम्निगदेन हविषि दधाति ।
12,2.17अम्बयो यन्त्यध्वभिरिति ।
12,2.18आपो वा अम्बयः ।
12,2.19अपो हि यतीः स्तौति ।
12,2.20एमा अग्मन्रेवतीर्जीव धन्या इत्यागतासु ।
12,2.21आग्मन्नाप उशतीर्बर्हिरेदमित्यागतवत्या परिदधाति ।
12,2.22अभिरूपा अन्वाह ।
12,2.23यद्यज्ञे अभिरूपम्तत्समृद्धम्यज्ञस्य एव समृद्ध्यै ।
12,2.24अनूक्तः प्रातरनुवाक आसीत् ।
12,3.1अप्राप्तान्युक्थान्यासन् ।
12,3.2तानेतस्मिन्त्संधावसुरा उपायन् ।
12,3.3ते देवाः प्रतिबुध्य बिभ्यत एतम्त्रिह्समृद्धम्वज्रमपश्यन् ।
12,3.4आप इति तत्प्रथमम्वज्र रूपम् ।
12,3.5सरस्वती इति तद्द्वितीयम्वज्र रूपम् ।
12,3.6पञ्चदशर्चम्भवति ।
12,3.7तत्तृतीयम्वज्र रूपम् ।
12,3.8एतेन वै देवास्त्रिः समृद्धेन वज्रेण एभ्यो लोकेभ्यो असुराननुदन्त ।
12,3.9तथो एव एतद्यजमान एतेन एव त्रिः समृद्धेन वज्रेण एभ्यो लोकेभ्यो द्विषतो भ्रातृव्यान्नुदते ।
12,3.10माध्यमाः सरस्वत्याम्सत्रमासत ।
12,3.11तद्द्ह अपि कवषो मध्ये निषसाद ।
12,3.12तम्ह इम उपोदुः ।
12,3.13दास्या वै त्वम्पुत्रो असि न वयम्त्वया सह भक्षयिष्याम इति ।
12,3.14स ह क्रुद्धः प्रद्रवन्त्सरस्वतीमेतेन सूक्तेन तुष्टाव ।
12,3.15तम्ह इयमन्वियाय ।
12,3.16तत उ ह इमे निरागा इव मेनिरे ।
12,3.17तम्ह अन्वाद्रुत्य ऊचुः ।
12,3.18ऋचे नमस्ते अस्तु मा नो हासीः ।
12,3.19त्वम्वै नः श्रेष्ठो असि ।
12,3.20यम्त्वा इयमन्वेति इति ।
12,3.21तम्ह ज्ञपयाम्चक्रुः ।
12,3.22तस्य ह क्रोधम्विनिन्युः ।
12,3.23स एष कवषस्य एव महिमा सूक्तस्य च अनुवेदिता ।
12,3.24अथ यत्सह पत्नीभिर्यन्ति ।
12,4.1गन्धर्वा ह वा इन्द्रस्य सोममप्सु प्रत्याहिता गोपायन्ति ।
12,4.2त उ ह स्त्री कामाः ।
12,4.3ते ह आसु मनांसि कुर्वते ।
12,4.4तद्यथा प्रमत्तानाम्यज्ञमाहरेदेवम्तत् ।
12,4.5उपनामुक उ एव एनम्यज्ञो भवति ।
12,4.6ता वै विंशतिमन्वाह ।
12,4.7ता विराजमभिसम्पद्यन्ते ।
12,4.8वैराजीर्वा आपः ।
12,4.9अन्नम्विराडन्नमापः ।
12,4.10अन्नेन तदन्न अद्यम्समर्धयति ।
12,4.11त्रिः प्रथमया त्रिरुत्तमया चतुर्विंशतिः सम्पद्यन्ते ।
12,4.12चतुर्विंशत्यक्षरा गायत्री ।
12,4.13गायत्री प्रातः सवनम्वहति ।
12,4.14तदु ह प्रातः सवन रूपान्न अपैति ।
12,4.15इति न्वापोनप्त्रीयस्य ।
12,4.16अथ वा उपांशुः प्राण एव ।
12,5.1तम्हूयमानमनुप्राण्यात्प्राणम्मे पाहि प्राणम्मे जिन्व स्वाहा त्वा सुभव सूर्याय इति ।
12,5.2स एव तस्य वषट्कारः स स्वाहा कारः ।
12,5.3न ह वै ता आहुतयो देवान्गच्छन्ति या अवषट्कृता वा अस्वाहा कृता वा भवन्ति ।
12,5.4अन्तर्यामो अपान एव ।
12,5.5तम्हूयमानमन्ववान्यादपानम्मे पाह्यपानम्मे जिन्व स्वाहा इत्वा सुभव सूर्याय इति ।
12,5.6स एव तस्य वषट्कारः स स्वाहा कारः ।
12,5.7न ह वै ता आहुतयो देवान्गच्छन्ति या अवषट्कृता वा अस्वाहा कृता वा भवन्ति ।
12,5.8तौ वा एतौ प्राण अपानावेव यदुपांश्वन्तर्यामौ ।
12,5.9तयोर्वा उदिते अन्यमनुदिते अन्यम्जुह्वति ।
12,5.10इमावेव तत्प्राण अपानौ वितारयति ।
12,5.11तस्माद्द्हि इमौ प्राण अपानौ सह सन्तौ नाना इव ।
12,5.12यद्वेव उदिते अन्यमनुदिते अन्यम्जुह्वति ।
12,5.13अहो रात्राभ्यामेव तदसुरानन्तरयन्ति ।
12,5.14उभयतो ह्यमुमादित्यमहो रात्रे पाप्मानम्वा यजमान इति ह स्म आः ।
12,5.15अथ यस्य एता उभा उदिते जुह्वत्युभौ वा अनुदिते ।
12,5.16उदक याजी स न सोम याजी ।
12,5.17यस्य एव एतौ यथा यथम्हूयेते स सोम याजी ।
12,5.18इति न्वाउपांश्वन्तर्यामयोः ।
12,5.19अनूत्थेयः पवमानो न इति ।
12,6.1न अनूत्थेय इत्याहुः ।
12,6.2ऋच एतदायतनम्यत्र एतद्द्ह उत आस्ते ।
12,6.3अथ अदः साम्नो यत्र अमी साम गायन्ति ।
12,6.4स यो अनूत्तिष्ठति ।
12,6.5ऋचम्स स्वाद आयतनाच्च्यवयति ।
12,6.6ऋचम्स साम्नो अनुवर्त्मानम्करोति ।
12,6.7तस्मादु न अनूत्तिष्ठेत् ।
12,6.8न इदृचम्स्वाद आयतनाच्च्यवयानि इति ।
12,6.9न इदृचम्साम्नो अनुवर्त्मानम्करवाणि इति ।
12,6.10यदि तु स्वयम्होता स्यात् ।
12,6.11अनूत्तिष्ठेत् ।
12,6.12औपगात्रम्ह्यस्य भवति ।
12,6.13स्वर्गो वै लोकः स्वरः साम ।
12,6.14स्वर्गे लोके स्वरे सामन्यात्मानमतिसृजा इति ।
12,6.15अथ पवमाने ह वा उ प्रातः सर्वा देवताः संतृप्यन्ति ।
12,6.16कथम्तत्र अपरिभक्षितो भवति इति ।
12,6.17स स्तुते पवमान एतम्जपम्जपेत् ।
12,7.1उपहूता देवा अस्य सोमस्य पवमानस्य विचक्षणस्य भक्ष उप माम्देवा ह्वयन्तामस्य सोमस्य पवमानस्य विचक्षणस्य भक्षे मनसा त्वा भक्षयामि वाचा त्वा भक्षयामि प्राणेन त्वा भक्षयामि चक्षुषा त्वा भक्षयामि श्रोत्रेण त्वा भक्षयामि इति ।
12,7.2स एष देवैः समुपहवः ।
12,7.3तथा ह अस्य असौ सोमो राजा विचक्षणश्चन्द्रमा भक्षो भक्षितो भवति ।
12,7.4यममुम्देवा भक्षम्भक्षयन्ति ।
12,7.5अथ पशुः ।
12,7.6सोम एव एष प्रत्यक्षम्यत्पशुः ।
12,7.7उदक पेयमिव हि स्याद्यदेष न आलभ्येत ।
12,7.8सवनान्येतेन तीव्री करोति ।
12,7.9तद्यद्वपया चरन्ति ।
12,7.10तेन प्रातः सवनम्तीव्री कृतम् ।
12,7.11यत्श्रपयन्ति यत्पशु पुरोडाशेन चरन्ति ।
12,7.12तेन माध्यंदिनम्सवनम्तीव्री कृतम् ।
12,7.13अथ यदेनेन तृतीय सवने प्रचरन्ति ।
12,7.14तेन तृतीय सवनम्तीवृई कृतम् ।
12,7.15स एष सवनानामेव तीव्री कारः ।
12,7.16याश्च सोमपा देवताः ।
12,7.17याश्च पशु भाजनाः ।
12,7.18त्रयस्त्रिंशद्वै सोमपा देवताः ।
12,7.19याः सोम आहुतीरन्वायत्ताः ।
12,7.20अष्टौ वसव एकादश रुद्रा द्वादश आदित्या इन्द्रो द्वात्रिंशः ।
12,7.21प्रजापतिस्त्रयस्त्रिंशः ।
12,7.22त्रयस्त्रिंशत्पशु भाजनाः ।
12,7.23ता उभय्यः प्रीता भवन्ति यदेष आलभ्यते ।
12,7.24तमेतमैन्द्राग्नः स्यादिति ह एक आहुः ।
12,8.1इन्द्राग्नी वै सर्वे देवाः ।
12,8.2तदेनेन सर्वान्देवान्प्रीणाति इति वदन्तः ।
12,8.3तदु वा आहुरति तदिन्द्रम्भाजयन्ति ।
12,8.4अग्नेर्वै प्रातः सवनम् ।
12,8.8प्रातः सवन एष आलभ्यते ।
12,8.9अग्नेर्वा एतम्सन्तमन्यस्मै हरन्ति ये अन्य देवत्यम्कुर्वन्ति ।
12,8.10तद्यथा अन्यस्य सन्तमन्यस्मै हरेदेवम्तत् ।
12,8.11अपि केवलम्संवत्सरम्संवत्सर सदामाग्नेय एव न च्यवेत इति ।
12,8.12तद्विहा एक आहुः ।
12,8.13शिक्षायामेव अवधृत आग्नेयः ।
12,8.14तस्य भुवो यज्ञस्य रजसश्च नेता इति वपायै याज्या ।
12,8.15प्र वः शुक्राय भानवे भरध्वमिति शुक्रवती पुरोडाशस्य ।
12,8.16प्र कारवो मनना वच्यमाना इति हविष्मती हविषः ।
12,8.17एकादशिनीस्त्वेव अन्वायातयेयुरिति सा स्थितिः ।
12,8.18यदि पृष्ठ उपायम्भवति ।
12,8.19अथ आवाहने ।
12,9.1आवह देवान्यजमानाय ।
12,9.2अग्निमग्न आवह वनस्पतिमावह इन्द्रम्वसुमन्तमावह इति ।
12,9.3तत्प्रातः सवनमावाहयति ।
12,9.4इन्द्रम्रुद्रवन्तमावह इति ।
12,9.5तन्माध्यंदिनम्सवनमावाहयति ।
12,9.6इन्द्रमादित्यवन्तमृभुमन्तम्विभुमन्तम्वाजवन्तम्बृहस्पतिवन्तम्विश्व देव्या वन्तमावह इति ।
12,9.7तत्तृतीय सवनमावाहयति ।
12,9.8अत उ ह एके वनस्पतिमावाहयन्ति।
12,9.9अन्तत आवाह्यः ।
12,9.10तृतीय सवने ह्येनम्यजन्ति इति वदन्तः ।
12,9.11तदु वा आहुरात्मा वै पशुः ।
12,9.12प्राणो वनस्पतिः ।
12,9.13यस्तम्तत्र ब्रूयात् ।
12,9.14प्राणादात्मानमन्तरगान्न जीविष्यति इति तथा ह स्यात् ।
12,9.15तस्मात्पशुमेव उपसंधाय वनस्पतिरावाह्यः ।
12,9.16मीमांसितः पशुः ।
12,9.17प्रजापतिः प्रजा सृष्ट्वा रिरिचान इव अमन्यत ।
12,9.18स ह ऐक्षत ।
12,9.19कथम्नु तेन यज्ञ क्रतुना यजेय येन इष्ट्वा उप कामानाप्नुयामव अन्न अद्यम्रुन्धीय इति ।
12,9.20स तामेकादशिनीमपश्यत् ।
12,9.21तामाहरत्तया अयजत ।
12,9.22तया इष्ट्वा उप कामानाप्नोदव अन्न अद्यमरुन्धत ।
12,9.23तथो एवैतद्यजमान एतया एव एकादशिन्या इष्ट्वा उप कामानाप्नोत्यव अन्न अद्यम्रुन्धे ।
12,9.24तस्यै वा एतस्या एकादशिन्यै याज्या पुरोनुवाक्याश्चैव नाना ।
12,10.1मनोतायै च हविषः ।
12,10.2अथ इतरत्समानम् ।
12,10.3आग्नेयः प्रथमः ।
12,10.4ब्रह्म वा अग्निः ।
12,10.5ब्रह्म यशसस्य अवरुद्ध्यै ।
12,10.6सारस्वतो द्वितीयः ।
12,10.7वाग्वै सरस्वती ।
12,10.8वाचा वा इदम्स्वदितमन्नमद्यते अन्न अद्यस्य उपाप्त्यै ।
12,10.9सौम्यस्तृतीयः ।
12,10.10क्षत्रम्वै सोमः ।
12,10.11क्षत्र यशसस्य अवरुद्ध्यै ।
12,10.12पौष्णश्चतुर्थः ।
12,10.13अन्नम्वै पूषा ।
12,10.14अन्न अद्यस्य उपाप्त्यै ।
12,10.15बार्हस्पत्यः पञ्चमः ।
12,10.16ब्रह्म वै बृहस्पतिः ।
12,10.17ब्रह्म यशसस्य अवरुद्ध्यै ।
12,10.18वैश्वदेवः षष्ठः ।
12,10.19विश्व रूपम्वा इदमन्नमद्यते अन्न अद्यस्य उपाप्त्यै ।
12,10.20ऐन्द्रः सप्तमः ।
12,10.21क्षत्रम्वा इन्द्रः ।
12,10.22क्षत्र यशसस्य अवरुद्ध्यै ।
12,10.23मारुतो अष्टमः ।
12,10.24आपो वै मरुतः ।
12,10.25ब्रह्म क्षत्रे वा इन्द्राग्नी ।
12,10.29ब्रह्म यशसस्य च क्षत्र यशसस्य च अवरुद्ध्यै ।
12,10.30सावित्रो दशमः ।
12,10.31सवितृ प्रसूतम्वा इदमन्नमद्यते अन्न अद्यस्य उपाप्त्यै ।
12,10.32वारुण एकादशः ।
12,10.33क्षत्रम्वै वरुणः ।
12,10.34क्षत्र यशसस्य अवरुद्ध्यै ।
12,10.35एवम्वै प्रजापतिर्ब्रह्मणा च क्षत्रेण च क्षत्रेण च ब्रह्मणा च उभयतो अन्न अद्यम्परिहृह्णानो अवरुन्धान ऐत् ।
12,10.36तथो एव एतद्यजमान एवमेव ब्रह्मणा च क्षत्रेण च क्षत्रेण च ब्रह्मणा च उभयतो अन्न अद्यम्परिगृह्णानो अवरुन्धान एत्यवरुन्धान एति ।
12,10.37