वसूनाम्वै प्रातः सवनम् ।
16,1.1रुद्राणाम्माध्यंदिनम्सवनम् ।
16,1.2आदित्यानाम्तृतीय सवनम् ।
16,1.3तद्यदादित्य ग्रहेण तृतीय सवनम्प्रतिपद्यते ।
16,1.4स्वया एव तद्देवतया प्रतिपद्यते ।
16,1.5अथो धीर रसम्वा एतत्सवनम्यत्तृतीय सवनम् ।
16,1.6अथ एष सरसो ग्रहो यदादित्य ग्रहः ।
16,1.7तेन एव तत्तृतीय सवनम्सरसम्करोति ।
16,1.8त्रिष्टुभमादित्य ग्रहस्य पुरोनुवाक्यामनूच्य त्रिष्टुभा यजति ।
16,1.9बलम्वै वीर्यम्त्रिष्टुप् ।
16,1.10बलमेव तद्वीर्यम्यजमाने दधाति ।
16,1.11तस्य न अनुवषट्करोति ।
16,1.12सवन ततिर्वा आदित्य ग्रहः संस्था अनुवषट्कारः ।
16,1.13न इत्पुरा कालात्सवनम्संस्था अपयानि इति ।
16,1.14मद्वती याज्या मद्वद्द्हि तृतीय सवनम् ।
16,1.15अथ स्तुते पवमाने पशुना चरन्ति तस्य उक्तम्ब्राह्मणम् ।
16,1.16अथ हविष्पङ्क्त्या चरन्ति तस्या उक्तम्ब्राह्मणम् ।
16,1.17ऐन्द्रार्भवीस्तृतीय सवन उन्नीयमानेभ्यो अन्वाह ।
16,2.1यत्र ह तदृभवः प्रजापतेः प्रेमाणम्प्रापुः ।
16,2.2तदेनानिन्द्रः सोम पीथे अन्वाभेजे ।
16,2.3तस्मान्न आर्भवीषु स्तुवते ।
16,2.4अथ आर्भवः पवमान इत्याचक्षते ।
16,2.5ऐन्द्रार्भव्या तृतीय सवने प्रस्थितानाम्यजति ।
16,2.6इन्द्रमेव तदर्ध भाजम्सवनस्य करोति ।
16,2.7जगत्या जागतम्हि तृतीय सवनम् ।
16,2.8मद्वत्या मद्वद्द्हि तृतीय सवनम् ।
16,2.9अनुवषट्करोत्याहुतीनामेव शान्त्यै ।
16,2.10आहुतीनाम्प्रतिष्ठित्यै ।
16,2.11अथ होत्राः सम्यजन्ति तासामुक्तम्ब्राह्मणम् ।
16,2.12अथ इडा अथ होतृ चमसस्तस्य उक्तम्ब्राह्मणम् ।
16,2.13औपासनांस्तृतीय सवन उपास्यन्ति ।
16,2.14पितॄनेव तत्प्रीणन्ति ।
16,2.15अथ सावित्र ग्रहेण चरन्ति ।
16,2.16प्रातः सवन एतमग्रे अयजन् ।
16,2.17ताः प्रजा न प्राजायन्त ।
16,2.18तम्माध्यंदिने सवने ।
16,2.19ता उ तर नो एव ।
16,2.20तमत्र तृतीय सवने अयजन् ।
16,2.21ततः प्रजाः प्राजायन्त ।
16,2.22तस्मात्तृतीय सवने अवधृतः सविता ।
16,2.23अथो आदित्यानाम्वा एकः सविता ।
16,2.24आदित्यानाम्तृतीय सवनम् ।
16,2.25तस्मादेनम्तृतीय सवने यजन्ति ।
16,2.26त्रिष्पुभम्सावित्र ग्रहस्य पुरोनुवाक्यामनूच्य जगत्या यजति ।
16,2.27बलम्वै वीर्यम्त्रिष्टुप् ।
16,2.28पशवो जगती ।
16,2.29बल एव तद्वीर्ये अन्ततः पशुषु च प्रतितिष्ठति ।
16,2.30तस्य न अनुवषट्करोति ।
16,2.31प्राणो वै सावित्र ग्रहः संस्था अनुवषट्कारः ।
16,2.32न इत्पुरा कालात्प्राणम्संस्था अपयानि इति ।
16,2.33युक्त इव ह्ययम्प्राणः ।
16,2.34मद्वती याज्या मद्वद्द्हि तृतीय सवनम् ।
16,2.35सविता वैश्वदेवम्प्रतिपद्यते ।
16,3.1सवितृ प्रसूता वै देवास्तृतीय सवनम्समभरन् ।
16,3.2तस्मात्प्रतिपदनुचरौ सूक्तमिति सावित्राणि भवन्ति ।
16,3.3तत्सवितुर्वृणीमह इत्यनुष्टुभा वैश्वदेवम्प्रतिपद्यते ।
16,3.4पवमान उक्थम्वा एतद्यद्वैश्वदेवम् ।
16,3.5अनुष्टुप्सोमस्य छन्दः ।
16,3.6उक्तम्पद विग्रहणस्य ब्राह्मणम् ।
16,3.7गायत्रीः शंसति ।
16,3.8प्राणो वै गायत्र्यः ।
16,3.9प्राणमेव तदात्मन्धत्ते ।
16,3.10सावित्रम्शंसति ।
16,3.11सावित्रो हि ग्रहो गृहीतो भवति ।
16,3.12तमेव एतेन अनुशंसति ।
16,3.13वायव्याम्शंसति ।
16,3.14प्राणो वै वायव्या ।
16,3.15प्राणमेव तदात्मन्धत्ते ।
16,3.16तस्यै शस्त्रे द्विदेवत्यान्विमुञ्चन्ति ।
16,3.17वायौ प्राणे प्राणान् ।
16,3.18द्यावा पृथिवीयम्शंसति ।
16,3.19प्रतिष्ठे वै द्यावा पृथिवी प्रतिष्ठित्या एव ।
16,3.20तस्मिन्नध्वर्युर्मद्वत्प्रत्यागृणाति ।
16,3.21मद्वद्द्हि तृतीय सवनम् ।
16,3.22सुरूप कृत्नुम्शंसति ।
16,3.23अन्नम्वै सुरूपम् ।
16,3.24अन्नमेव तदात्मन्धत्ते ।
16,3.25अथो रूपाणामेव एष सोम पीथः ।
16,3.26रूपमेव तदात्मन्धत्ते ।
16,3.27आर्भवम्शंसति ।
16,3.28अत्र ह्येभ्यः प्रजापतिरवाकल्पयत् ।
16,3.29तस्मादत्र आर्भवम्शस्यते ।
16,3.30अथ वेनामादित्याम्बार्हस्पत्यामिति शंसति ।
16,3.31शुक्रा मन्थिनावाग्रयणमित्येव एताभिरनुशंसति ।
16,3.32अथो वैश्वदेवम्वै शस्त्रम् ।
16,3.33देवतानामपरिहाणाय वैश्वदेवम्शंसति ।
16,3.34वैश्वदेवो हि ग्रहो गृहीतो भवति ।
16,3.35तमेव एतेन अनुशंसति ।
16,3.36तस्य द्विः पच्छः परिधानीयाम्शंसति ।
16,3.37अर्धर्चशस्तृतीयम् ।
16,3.38सा विराजमभिसम्पद्यते ।
16,3.39श्रीर्विराडन्न अद्यम् ।
16,3.40श्रियो विराजो अन्न अद्यस्य उपाप्त्यै ।
16,3.41चत्वारि सूक्तानि वैश्वदेवे शंसति ।
16,4.1पशवो वै वैश्वदेवम् ।
16,4.2चतुष्टया वै पशवः ।
16,4.3अथो चतुष्पादाः पशूनामेव आप्त्यै ।
16,4.4तस्मादेनदारतम्शंसेत् ।
16,4.5रमन्ते ह अस्मिन्पशवः ।
16,4.6षोडश आहावम्वैश्वदेवम्शंसति ।
16,4.7षोडश कलम्वा इदम्सर्वम् ।
16,4.8अस्य एव सर्वस्य आप्त्यै ।
16,4.9तत्सप्तदशविधम्भवति ।
16,4.10एकादश देवताश्चतस्रो निविद उक्थ वीर्यम्याज्या इति ।
16,4.11सप्तदशो वै प्रजापतिः ।
16,4.12एतद्वा आर्ध्नुकम्कर्म यत्प्रजापति सम्मितम् ।
16,4.13विश्वे देवाः शृणुत इमम्हवम्म इत्युक्थम्शस्त्वा यजति वैश्वदेव्या ।
16,4.14वैश्वदेवम्ह्येतदुक्थम् ।
16,4.15त्रिष्टुभा बलम्वै वीर्यम्त्रिष्टुप् ।
16,4.16बलमेव तद्वीर्यम्यजमाने दधाति ।
16,4.17मद्वत्या मद्वद्द्हि तृतीय सवनम् ।
16,4.18अनुवषट्करोत्याहुतीनामेव शान्त्यै ।
16,4.19आहुतीनाम्प्रतिष्ठित्यै ।
16,4.20वागेव असौ प्रथमा अनुष्टुप् ।
16,4.21ताम्पञ्च गायत्र्यो अनुवर्तन्ते ।
16,4.22मनः सावित्रम् ।
16,4.23प्राणो वायव्या ।
16,4.24चक्षुषी द्यावा पृथिवीयम् ।
16,4.25यो अयमनिरुक्तः प्राणः स सुरूप कृत्नुः ।
16,4.26श्रोत्रमार्भवम् ।
16,4.27प्राणो अपानो व्यान इति तिस्र एक पातिन्यः ।
16,4.28आत्मा सूक्तम्यदन्तरात्मंस्तन्निवित् ।
16,4.29प्रतिष्ठा परिधानीय अन्नम्याज्या ।
16,4.30तदाहुः कस्माद्ब्रह्म क्षत्रे एव प्रच्यावुके विडच्युत इति ।
16,5.1ब्रह्म वै प्रातः सवनम् ।
16,5.2क्षत्रम्माध्यंदिनम्सवनम् ।
16,5.3विट्तृतीय सवनम् ।
16,5.4तद्यद्यथा उपपादमेव प्रातः सवन मध्यंदिनयोः परिदधति ।
16,5.5तस्माद्ब्राह्मण्यः प्रजा अनवधृतम्क्षियन्ति ।
16,5.6अनवधृतम्क्षत्रियाः ।
16,5.7अथ यत्तृतीयस्य सवनस्य परिधानीया अच्युता ।
16,5.8तस्माद्विडच्युता इति ।
16,5.9घृतस्य यज सौम्यस्य यज इत्याह ।
16,5.10एताभ्याम्वै यज्ञस्तायते यद्घृतेन च सोमेन च ।
16,5.11ते अत्र प्रीणाति ।
16,5.12प्रीते यज्ञम्वहात इति ।
16,5.13उपांशु घृतस्य यजति ।
16,5.14रेतः सिक्तिर्वै घृतम् ।
16,5.15उपांशु वै रेतः सिच्यते ।
16,5.16अथ यदुच्चैः सौम्यस्य यजति ।
16,5.17चन्द्रमा वै सोमः ।
16,5.18निरुक्त उ वै चन्द्रमाः ।
16,5.19तस्य न परस्तात्परियजेदित्याहुः ।
16,5.20तथा अमी अमुत इदमर्वाञ्चः पश्यन्ति इति ।
16,5.21परियजेदिति त्वेव स्थितम् ।
16,5.22देव लोको वा आज्यम् ।
16,5.23पितृ लोकः सोमः ।
16,5.24देव लोकमेव तत्पितृ लोकादभ्युत्क्रामन्ति ।
16,5.25अथो पितॄनेव तत्प्रीणन्ति यत्सौम्येन चरन्ति ।
16,5.26अथो एतदुपसद उत्सृज्यन्त इत्याहुः ।
16,5.27अग्निम्सोमम्विष्णुमिति वा उपसत्सु प्रतियजति ।
16,5.28अग्निम्सोमम्विष्णुमिति इदम् ।
16,5.29हरन्त्येतम्सौम्यम्सदः ।
16,5.30तम्होता प्रतिगृह्य उपनिधत्ते ।
16,5.31अथ अस्य सर्पिष्यात्मानम्पर्यवेक्ष्य अङ्गुलिभ्याम्सर्पिरुपस्पृशति ।
16,5.32चक्षुष्पा असि चक्षुर्मे पाहि इति चक्षुषी विमृजीत ।
16,5.33चक्षुरेव अस्य तद्गोपायति ।
16,5.34तदुद्गातृभ्यः प्रयच्छति ।
16,5.35अथ पत्नीवत ग्रहेन चरन्ति ।
16,6.1पत्नीरेव तदाहवनीय भाजः कुर्वन्ति ।
16,6.2तस्य न अनुवषट्करोति ।
16,6.3आज्य संसृष्टो हि भवति ।
16,6.4अननुवषट्कार भागाज्यम् ।
16,6.5उपांशु यजति ।
16,6.6रेतः सिक्तिर्वै पत्नीवत ग्रह उपांशु वै रेतः सिच्यते ।
16,6.7न अनुवषट्करोति ।
16,6.8रेतः सिक्तिर्वै पत्नीवत ग्रहः संस्था अन्वषट्कारः ।
16,6.9न इद्रेतः सिक्तम्पुरा कालात्संस्था अपयानि इति ।
16,6.10तदाहुर्यदेषा नेष्टुर्याज्या अथ कस्मादेनया अग्नीध्रो यजति इति ।
16,6.11आग्नेयी वा एषा याज्या ।
16,6.12आग्नेय आग्नीध्रः ।
16,6.13तस्मादेनया अग्नीध्रो यजति ।
16,6.14अथो एवम्समा अनुक्थानाम्वषट्कारा भवन्ति इति ।
16,6.15एकविंशत्याहावमाग्मिमारुतम्शंसति ।
16,7.1एकविंशो वै स्तोमः स्तोमानाम्परमः प्रतिष्ठानीयः ।
16,7.2प्रतिष्ठित्या एव ।
16,7.3तच्चतुर्विंशतिविधम्भवति ।
16,7.4विंशतिः पर्वाणि ।
16,7.5तानि चतुश्चत्वारिंशति ।
16,7.6चतुश्चत्वारिंशदक्षरा त्रिष्टुप् ।
16,7.7बलम्वै वीर्यम्त्रिष्टुप् ।
16,7.8बलमेव तद्वीर्यम्यजमाने दधाति ।
16,7.9वैश्वानरीयम्शंसति ।
16,7.10वैश्वानरीयो हि ग्रहो गृहीतो भवति ।
16,7.11तमेव एतेन अनुशंसति ।
16,7.12रौद्रीम्शंसति ।
16,7.13घोरो वै रुद्रः ।
16,7.14भैषज्यमेव तत्कुरुते ।
16,7.15अथो अन्त भाग्वा वा एषः ।
16,7.16तस्मादेनामन्त्ये शस्त्रे शंसति ।
16,7.17मारुतम्शंसति ।
16,7.18एतत्पूरो वै रुद्रः ।
16,7.19तदेनम्स्वेन पूगेन समर्धयति ।
16,7.20अथ यज्ञायज्ञियस्य स्तोत्रिया अनुरूपौ ।
16,7.23जातवेदसीयम्शंसति ।
16,7.24तेन अग्निमारुतमित्याख्यायते ।
16,7.25तस्मादेनदभ्यग्रम्शंसेत् ।
16,7.26यथा अग्निम्प्रदाव्यमतिमोक्ष्यमाण एवम् ।
16,7.27आपो देवत्याः शंसति ।
16,8.1शान्तिर्वै भेषजमापः ।
16,8.2शान्तिरेव एषा भेषजमन्ततो यज्ञे क्रियते ।
16,8.3तस्मादेना आरतम्शंसेत् ।
16,8.4यथा अप्सु न्युन्दानेवम् ।
16,8.5अहिम्बुध्न्यम्शंसति ।
16,8.6अग्निर्वा अहिर्बुध्न्यः ।
16,8.7तमेतया उज्ज्वलयति ।
16,8.8अथो धिष्ण्यानेव एतया अनुशंसति ।
16,8.9देवानाम्च पत्नी राकाम्च शंसति ।
16,8.10पत्नीवत ग्रहमेव एताभिरनुशंसति ।
16,8.11अथो अन्त भाजो वै पत्न्यः ।
16,8.12तस्मादेना अन्त्ये शस्त्रे शंसति ।
16,8.13अक्षर पङ्क्तयः शंसति ।
16,8.14पशवो वा अक्षर पङ्क्तयः ।
16,8.15पशूनामेव आप्त्यै ।
16,8.16अथो प्राण अपानौ वा अक्षर पङ्क्तयः ।
16,8.17प्राण अपानावेव तदात्मन्धत्ते ।
16,8.18अथो शस्त्रस्य एव स इन्द्रतायै ।
16,8.19पैत्रीश्च यामीश्च शंसति ।
16,8.20नाराशंसानेव एताभिरनुशंसति ।
16,8.21अथो अन्त भाजो वै पितरः ।
16,8.22तस्मादेनानन्त्ये शस्त्रे शंसति ।
16,8.23स्वादुष्किलीयाः शंसति ।
16,8.24सोममेव एताभिरिन्द्राय स्वदयति ।
16,8.25अथो देव लोको वा इन्द्रः ।
16,8.26पितृ लोको यमः ।
16,8.27देव लोकमेव तत्पितृ लोकादभ्युत्क्रामन्ति ।
16,8.28तास्वध्वर्युर्मद्वत्प्रत्यागृणाति ।
16,8.29मद्वद्द्हि तृतीय सवनम् ।
16,8.30वैष्णुवारुणीम्शंसति ।
16,8.31यज्ञो वै वैष्णुवारुणः ।
16,8.32यद्वै यज्ञस्य स्खलितम्वा उल्बणम्वा भवति ।
16,8.33तदेतया भिषज्यति ।
16,8.34भैषज्यमेव एषा ।
16,8.35वैष्णवीम्च आग्नेयीम्च शंसति ।
16,8.36अग्नाविष्णू वै देवानामन्त भाजौ ।
16,8.37तस्मादेनावन्त्ये शस्त्रे शंसति ।
16,8.38ऐन्द्र्या परिदधाति ।
16,8.39इन्द्रस्य ह्येषः ।
16,8.40तमिन्द्र एव अन्ततः प्रतिष्ठापयति ।
16,8.41किम्देवत्यः सोम इति मधुको गौश्रवम्पप्रच्छ ।
16,9.1स ह सोमः पवत इत्यनुद्रुत्य ।
16,9.2एतस्य वा अन्ये स्युरिति प्र्त्युवाच ।
16,9.3बह्वृचवदेव ।
16,9.4ऐन्द्र इति त्वेव पैङ्ग्यस्य स्थितिरास ।
16,9.5ऐन्द्राग्न इति कौषीतकेः ।
16,9.6अग्निना वै प्रतिपद्यते यदाज्येन ।
16,9.7इन्द्रमनु संतिष्ठत एताम्परिधानीयाम् ।
16,9.8तस्मादैन्द्राग्न इति ।
16,9.9एष वा अग्निष्टोमः ।
16,9.10एष वा उ कामाय कामाय आह्रियते ।
16,9.11यो ह वा एतेन अनिष्ट्वा अथ अन्येन यजते ।
16,9.12कर्तपत्यमेव तज्जीयते प्र वा मीयत इति ह स्म आह ।
16,9.13स वा एषो अग्निष्टोम आज्य प्रभृत्या अग्नि मारुत अन्तः ।
16,9.14यत्शस्यंस्त्रीणि षष्टि शतान्यृचाम्सम्पद्यन्ते ।
16,9.15त्रीणि वै षष्टि शतानि संवत्सरस्य अह्नाम् ।
16,9.16तत्संवत्सरस्य अहान्याप्नोति ।
16,9.17अग्ने मरुद्भिः शुभयद्भिरृक्वभिरित्युक्थम्शस्त्वा यजत्याग्निमारुत्या ।
16,9.18आग्मिमारुतम्ह्येतदुक्थम् ।
16,9.19जगत्या जागतम्हि तृतीय सवनम् ।
16,9.20मद्वत्या मद्वद्द्हि तृतीय सवनम् ।
16,9.21अनुवषट्करोत्याहुतीनामेव शान्त्यै ।
16,9.22आहुतीनाम्प्रतिष्ठित्यै ।
16,9.23ऐन्द्राग्नान्युक्थ्य उक्थानि भवन्ति ।
16,10.1इन्द्राग्नी वै सर्वे देवाः ।
16,10.2वैश्वदेवम्तृतीय सवनम् ।
16,10.3सर्वेषामेव देवानाम्प्रीत्यै ।
16,10.4आग्नेयीषु मैत्रावरुणाय प्रणयन्त्यैन्द्रीष्वितरयोः ।
16,10.5तेन तान्यैन्द्राग्नानि भवन्ति ।
16,10.6चत्वारि चत्वारि सूक्तानि शंसन्ति ।
16,10.7पशवो वा उक्थानि ।
16,10.8चतुष्टया वै पशवः ।
16,10.9अथो चतुष्पादाः पशूनामेव आप्त्यै ।
16,10.10तानि द्वादश सम्पद्यन्ते ।
16,10.11द्वादश वै मासाः संवत्सरः ।
16,10.12संवत्सरस्य एव आप्त्यै ।
16,10.13चतुराहावानि शस्त्राणि ।
16,10.14पशवो वा उक्थानि ।
16,10.15चतुष्टया वै पशवः ।
16,10.16अथो चतुष्पादाः पशूनामेव आप्त्यै ।
16,10.17द्विदेवत्या उक्थ याज्याः ।
16,10.18द्विपाद्यजमानः ।
16,10.19प्रतिष्ठित्यै ।
16,10.20तानि चत्वारि सम्पद्यन्ते ।
16,10.21पशवो वा उक्थानि ।
16,10.22चतुष्टया वै पशवः ।
16,10.23अथो चतुष्पादाः पशूनामेव अपाप्त्यै ।
16,10.24ऐन्द्रावरुणी मैत्रावरुणस्य ।
16,10.25ऐन्द्रावरुणम्ह्यस्य उक्थम्भवति ।
16,10.26ऐन्द्राबार्हस्पत्या ब्राह्मण आच्छंसिनः ।
16,10.27ऐन्द्रावैष्णवम्ह्यस्य उक्थम्भवति ।
16,10.30प्रथम उत्तमे मद्वत्यौ ।
16,10.31मद्वद्द्हि तृतीय सवनम् ।
16,10.32ता वै त्रिष्टुभो भवन्ति ।
16,10.33बलम्वै वीर्यम्त्रिष्टुप् ।
16,10.34बलमेव तद्वीर्यम्यजमाने दधति ।
16,10.35अनुवषट्कुर्वन्त्याहुतीनामेव शान्त्यै ।
16,10.36आहुतीनाम्प्रतिष्ठित्या आहुतीनाम्प्रतिष्ठित्यै ।
16,10.37