dvitīyakāṇḍe tṛtīyaḥ praśnaḥ 3
1 ā̱di̱tyebhyo̱ bhuva̍dvadbhyaśca̱ruṃ nirva̍pe̱dbhūti̍kāma ādi̱tyā vā e̱taṃ
bhūtyai̱ prati̍ nudante̱ yo'la̱ṃ bhūtyai̱ sanbhūti̱ṃ na prā̱pnotyā̍di̱tyāne̱va
bhuva̍dvata̱ḥ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ ta e̱vaina̱ṃ bhūti̍ṃ gamayanti̱
bhava̍tye̱vā'di̱tyebhyo̍ dhā̱raya̍dvadbhyaśca̱ruṃ nirva̍pe̱dapa̍ruddho
vāparu̱dhyamā̍no vā'di̱tyā vā a̍paro̱ddhāra̍ ādi̱tyā a̍vagamayi̱tāra̍ ādi̱tyāne̱va
dhā̱raya̍dvata̱ḥ
2 svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ ta e̱vaina̍ṃ vi̱śi dā̎dhratyanaparu̱dhyo
bha̍va̱tyadi̱te'nu̍ manya̱svetya̍paru̱dhyamā̍no'sya pa̱damā da̍dīte̱yaṃ vā
adi̍tiri̱yame̱vāsmai̍ rā̱jyamanu̍ manyate sa̱tyāśīrityā̍ha sa̱tyāme̱vāśiṣa̍ṃ
kuruta i̱ha mana̱ ityā̍ha pra̱jā e̱vāsmai̱ sama̍nasaḥ karo̱tyupa̱ preta̍ marutaḥ
3 sudānava e̱nā vi̱śpati̍nā̱bhya̍mugͫ rājā̍na̱mityā̍ha māru̱tī vai viḍjye̱ṣṭho
vi̱śpati̍rvi̱śaivainagͫ̍ rā̱ṣṭreṇa̱ sama̍rdhayati̱ yaḥ pa̱rastā̎dgrāmyavā̱dī
syāttasya̍ gṛ̱hādvrī̱hīnā ha̍recchu̱klāgśca̍ kṛ̱ṣṇāgśca̱ vi ci̍nuyā̱ dye
śu̱klāḥ syustamā̍di̱tyaṃ ca̱ruṃ nirva̍pedādi̱tyā vai de̱vata̍yā̱ viḍviśa̍me̱vāva̍
gaccha̱
4 tyava̍gatāsya̱ viḍana̍vagatagͫ rā̱ṣṭramityā̍hu̱rye kṛ̱ṣṇāḥ syustaṃ
vā̍ru̱ṇaṃ ca̱ruṃ nirva̍pedvāru̱ṇaṃ vai rā̱ṣṭramu̱bhe e̱va viśa̍ṃ ca
rā̱ṣṭraṃ cāva̍ gacchati̱ yadi̱ nāva̱gacche̍di̱mama̱hamā̍di̱tyebhyo̍ bhā̱gaṃ
nirva̍pā̱myāmuṣmā̍da̱muṣyai̍ vi̱śo'va̍ganto̱riti̱ nirva̍pedādi̱tyā e̱vaina̍ṃ
bhāga̱dheya̍ṃ pre̱psanto̱ viśa̱mava̍
5 gamayanti̱ yadi̱ nāva̱gacche̱dāśva̍tthānma̱yūkhā̎nthsa̱pta ma̍dhyame̱ṣāyā̱mupa̍
hanyādi̱dama̱hamā̍di̱tyānba̍dhnā̱myāmuṣmā̍da̱muṣyai̍ vi̱śo'va̍ganto̱rityā̍di̱tyā
e̱vaina̍ṃ ba̱ddhavī̍rā̱ viśa̱mava̍ gamayanti̱ yadi̱ nāva̱gacche̍de̱tame̱vādi̱tyaṃ
ca̱ruṃ nirva̍pedi̱dhme'pi̍ ma̱yūkhā̱nthsaṃ na̍hyedanaparu̱dhyame̱vāva̍
gaccha̱tyāśva̍tthā bhavanti ma̱rutā̱ṃ vā e̱tadojo̱ yada̍śva̱ttha oja̍sai̱va
viśa̱mava̍ gacchati sa̱pta bha̍vanti sa̱ptaga̍ṇā̱ vai ma̱ruto̍ gaṇa̱śa
e̱va viśa̱mava̍ gacchati
||2.3.1||dhā̱raya̍dvato maruto gacchati̱
viśa̱mavai̱tada̱ṣṭāda̍śa ca
||2.3.1||6 de̱vā vai mṛ̱tyora̍bibhayu̱ste pra̱jāpa̍ti̱mupā̍dhāva̱ntebhya̍ e̱tāṃ
prā̍jāpa̱tyāgͫ śa̱takṛ̍ṣṇalā̱ṃ nira̍vapa̱ttayai̱vaiṣva̱mṛta̍madadhā̱dyo
mṛ̱tyorbi̍bhī̱yāttasmā̍ e̱tāṃ prā̍jāpa̱tyāgͫ śa̱takṛ̍ṣṇalā̱ṃ
nirva̍petpra̱jāpa̍time̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa
e̱vāsmi̱nnāyu̍rdadhāti̱ sarva̱māyu̍reti śa̱takṛ̍ṣṇalā bhavati śa̱tāyu̱ḥ
puru̍ṣaḥ śa̱teṃdri̍ya̱ āyu̍ṣye̱veṃdri̱ye
7 prati̍ tiṣṭhati ghṛ̱te bha̍va̱tyāyu̱rvai ghṛ̱tama̱mṛta̱g̱ͫ
hira̍ṇya̱māyu̍ścai̱vāsmā̍ a̱mṛta̍ṃ ca sa̱mīcī̍ dadhāti ca̱tvāri̍catvāri
kṛ̱ṣṇalā̱nyava̍dyati caturava̱ttasyāptyā̍ eka̱dhā bra̱hmaṇa̱ upa̍
haratyeka̱dhaiva yaja̍māna̱ āyu̍rdadhātya̱sāvā̍di̱tyo na vya̍rocata̱ tasmai̍ de̱vāḥ
prāya̍ścittimaiccha̱ntasmā̍ e̱tagͫ sau̱ryaṃ ca̱ruṃ nira̍vapa̱ntenai̱vāsmi̱n
8 ruca̍madadhu̱ṟyo bra̍hmavarca̱sakā̍ma̱ḥ syāttasmā̍ e̱tagͫ sau̱ryaṃ
ca̱ruṃ nirva̍peda̱mume̱vādi̱tya2gͫ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa
e̱vāsmi̍nbrahmavarca̱saṃ da̍dhāti brahmavarca̱sye̍va bha̍vatyubha̱yato̍ ru̱kmau
bha̍vata ubha̱yata̍ e̱vāsmi̱nruca̍ṃ dadhāti prayā̱jepra̍yāje kṛ̱ṣṇala̍ṃ
juhoti di̱gbhya e̱vāsmai̎ brahmavarca̱samava̍ rundha āgne̱yama̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ
nirva̍pethsāvi̱traṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ bhūmyai̍
9 ca̱ruṃ yaḥ kā̱maye̍ta̱ hira̍ṇyaṃ vindeya̱ hira̍ṇya̱ṃ mopa̍
name̱diti̱ yadā̎gne̱yo bhava̍tyāgne̱yaṃ vai hira̍ṇya̱ṃ yasyai̱va hira̍ṇya̱ṃ
tenai̱vaina̍dvindate sāvi̱tro bha̍vati savi̱tṛpra̍sūta e̱vaina̍dvindate̱ bhūmyai̍
ca̱rurbha̍vatya̱syāme̱vaina̍dvindata̱ upai̍na̱g̱ͫ hira̍ṇyaṃ namati̱ vi vā e̱ṣa
i̍ṃdri̱yeṇa̍ vī̱rye̍ṇardhyate̱ yo hira̍ṇyaṃ vi̱ndata̍ e̱tā
10 me̱va nirva̍pe̱ddhira̍ṇyaṃ vi̱ttvā neṃdri̱yeṇa̍ vī̱rye̍ṇa̱ vyṛ̍dhyata
e̱tāme̱va nirva̍pe̱dyasya̱ hira̍ṇya̱ṃ naśye̱dyadā̎gne̱yo bhava̍tyāgne̱yaṃ
vai hira̍ṇya̱ṃ yasyai̱va hira̍ṇya̱ṃ tenai̱vaina̍dvindati sāvi̱tro bha̍vati
savi̱tṛpra̍sūta e̱vaina̍dvindati̱ bhūmyai̍ ca̱rurbha̍vatya̱syāṃ vā e̱tanna̍śyati̱
yannaśya̍tya̱syāme̱vaina̍dvinda̱tīṃdra̱
11 stvaṣṭu̱ḥ soma̍mabhī̱ṣahā̍piba̱thsa viṣva̱ṅvyā̎rccha̱thsa i̍ṃdri̱yeṇa̍
somapī̱thena̱ vyā̎rdhyata̱ sa yadū̱rdhvamu̱dava̍mī̱tte śyā̱mākā̍ abhava̱nthsa
pra̱jāpa̍ti̱mupā̍dhāva̱ttasmā̍ e̱tagͫ so̍me̱ṃdra2gͫ śyā̍mā̱kaṃ ca̱ruṃ
nira̍vapa̱ttenai̱vāsmi̍nniṃdri̱yagͫ so̍mapī̱thama̍dadhā̱dvi vā e̱ṣa i̍ṃdri̱yeṇa̍
somapī̱thena̍rdhyate̱ yaḥ soma̱ṃ vami̍ti̱ yaḥ so̍mavā̱mī syāttasmā̍
12 e̱tagͫ so̍me̱ṃdra2gͫ śyā̍mā̱kaṃ ca̱ruṃ nirva̍pe̱thsoma̍ṃ cai̱veṃdra̍ṃ ca̱
svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tāve̱vāsmi̍nniṃdri̱yagͫ so̍mapī̱thaṃ dha̍tto̱
neṃdri̱yeṇa̍ somapī̱thena̱ vyṛ̍dhyate̱ yathsau̱myo bhava̍ti somapī̱thame̱vāva̍
rundhe̱ yadai̱ṃdro bhava̍tīṃdri̱yaṃ vai so̍mapī̱tha i̍ṃdri̱yame̱va so̍mapī̱thamava̍
rundhe śyāmā̱ko bha̍vatye̱ṣa vāva sa soma̍ḥ
13 sā̱kṣāde̱va so̍mapī̱thamava̍ rundhe̱'gnaye̍ dā̱tre pu̍ro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ
nirva̍pe̱diṃdrā̍ya pradā̱tre pu̍ro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapālaṃ
pa̱śukā̍mo̱'gnire̱vāsmai̍ pa̱śūn pra̍ja̱naya̍ti vṛ̱ddhāniṃdra̱ḥ pra ya̍cchati̱
dadhi̱ madhu̍ ghṛ̱tamāpo̍ dhā̱nā bha̍vantye̱tadvai pa̍śū̱nāgͫ rū̱pagͫ
rū̱peṇai̱va pa̱śūnava̍ rundhe pañcagṛhī̱taṃ bha̍vati̱ pāṅktā̱ hi pa̱śavo̍
bahurū̱paṃ bha̍vati bahurū̱pā hi pa̱śava̱ḥ
14 samṛ̍dhyai prājāpa̱tyaṃ bha̍vati prājāpa̱tyā vai pa̱śava̍ḥ pra̱jāpa̍tire̱vāsmai̍
pa̱śūn pra ja̍nayatyā̱tmā vai puru̍ṣasya̱ madhu̱ yanmadhva̱gnau ju̱hotyā̱tmāna̍me̱va
tadyaja̍māno̱'gnau pra da̍dhāti pa̱ṅktyau̍ yājyānuvā̱kye̍ bhavata̱ḥ pāṅkta̱ḥ
puru̍ṣa̱ḥ pāṅktā̎ḥ pa̱śava̍ ā̱tmāna̍me̱va mṛ̱tyorni̱ṣkrīya̍pa̱śūnava̍
rundhe
||2.3.2||i̱ṃdri̱ye̎smi̱n bhūmyā̍ e̱tāmiṃdra̱ḥ syāttasmai̱ somo̍ bahurū̱pā
hi pa̱śava̱ eka̍catvārigͫśacca
||2.3.2||15 de̱vā vai sa̱ttramā̍sa̱tarddhi̍parimita̱ṃ yaśa̍skāmā̱steṣā̱g̱ͫ soma̱g̱ͫ
rājā̍na̱ṃ yaśa̍ ārccha̱thsa gi̱rimudai̱ttama̱gniranūdai̱ttāva̱gnīṣomau̱
sama̍bhavatā̱ṃ tāviṃdro̍ ya̱jñavi̍bhra̱ṣṭo'nu̱ parai̱ttāva̍bravīdyā̱jaya̍ta̱ṃ
meti̱ tasmā̍ e̱tāmiṣṭi̱ṃ nira̍vapatāmāgne̱yama̱ṣṭāka̍pālamai̱ṃdramekā̍daśakapālagͫ
sau̱myaṃ ca̱ruṃ tayai̱vāsmi̱nteja̍
16 iṃdri̱yaṃ bra̍hmavarca̱sama̍dhattā̱ṃ yo ya̱jñavi̍bhraṣṭa̱ḥ syāttasmā̍
e̱tāmiṣṭi̱ṃ nirva̍pedāgne̱yama̱ṣṭāka̍pālamai̱ṃdramekā̍daśakapālagͫ
sau̱myaṃ ca̱ruṃ yadā̎gne̱yo bhava̍ti̱ teja̍ e̱vāsmi̱ntena̍ dadhāti̱ yadai̱ṃdro
bhava̍tīṃdri̱yame̱vāsmi̱ntena̍ dadhāti̱ yathsau̱myo bra̍hmavarca̱saṃ tenā̎gne̱yasya̍
ca sau̱myasya̍ cai̱ṃdre sa̱māśle̍ṣaye̱tteja̍ścai̱vāsmi̍n brahmavarca̱saṃ
ca̍ sa̱mīcī̍
17 dadhātyagnīṣo̱mīya̱mekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱dyaṃ kāmo̱ nopa̱name̍dāgne̱yo vai
brā̎hma̱ṇaḥ sa soma̍ṃ pibati̱ svāme̱va de̱vatā̱g̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱
saivaina̱ṃ kāme̍na̱ sama̍rdhaya̱tyupai̍na̱ṃ kāmo̍ namatyagnīṣo̱mīya̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ
nirva̍pedbrahmavarca̱sakā̍mo̱'gnīṣomā̍ve̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱
tāve̱vāsmi̍nbrahmavarca̱saṃ dha̍tto brahmavarca̱sye̍va
18 bha̍vati̱ yada̱ṣṭāka̍pāla̱stenā̎gne̱yo yacchyā̍mā̱kastena̍
sau̱myaḥ samṛ̍ddhyai̱ somā̍ya vā̱jine̎ śyāmā̱kaṃ ca̱ruṃ nirva̍pe̱dyaḥ
klaibyā̎dbibhī̱yādreto̱ hi vā e̱tasmā̱dvāji̍namapa̱krāma̱tyathai̱ṣa klaibyā̎dbibhāya̱
soma̍me̱va vā̱jina̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmi̱nreto̱ vāji̍naṃ
dadhāti̱ na klī̱bo bha̍vati brāhmaṇaspa̱tyamekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱dgrāma̍kāmo̱
19 brahma̍ṇa̱spati̍me̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmai̍ sajā̱tān pra
ya̍cchati grā̱mye̍va bha̍vati ga̱ṇava̍tī yājyānuvā̱kye̍ bhavataḥ sajā̱taire̱vaina̍ṃ
ga̱ṇava̍ntaṃ karotye̱tāme̱va nirva̍pe̱dyaḥ kā̱maye̍ta̱ brahma̱nviśa̱ṃ vi
nā̍śayeya̱miti̍ māru̱tī yā̎jyānuvā̱kye̍ kuryā̱dbrahma̍nne̱va viśa̱ṃ vi nā̍śayati
||2.3.3||teja̍ḥ sa̱mīcī̎ brahmavarca̱sye̍va grāma̍kāma̱strica̍tvārigͫśacca
||2.3.3||20 a̱rya̱mṇe ca̱ruṃ nirva̍pethsuva̱rgakā̍mo̱'sau vā ā̍di̱tyo̎rya̱mārya̱maṇa̍me̱va
svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vainagͫ̍ suva̱rgaṃ lo̱kaṃ ga̍mayatyarya̱mṇe
ca̱ruṃ nirva̍pe̱dyaḥ kā̱maye̍ta̱ dāna̍kāmā me pra̱jāḥ syu̱ritya̱sau vā
ā̍di̱tyo̎rya̱mā yaḥ khalu̱ vai dadā̍ti̱ so̎rya̱mārya̱maṇa̍me̱va svena̍
bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vā
21 'smai̱ dāna̍kāmāḥ pra̱jāḥ ka̍roti̱ dāna̍kāmā asmai pra̱jā bha̍vantyarya̱mṇe
ca̱ruṃ nirva̍pe̱dyaḥ kā̱maye̍ta sva̱sti ja̱natā̍miyā̱mitya̱sau vā
ā̍di̱tyo̎rya̱mārya̱maṇa̍me̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vaina̱ṃ
tadga̍mayati̱ yatra̱ jiga̍miṣa̱tīṃdro̱ vai de̱vānā̍mānujāva̱ra ā̍sī̱thsa
pra̱jāpa̍ti̱mupā̍dhāva̱ttasmā̍ e̱tamai̱ṃdramā̍nuṣū̱kamekā̍daśakapāla̱ṃ ni
22 ra̍vapa̱t tenai̱vaina̱magra̍ṃ de̱vatā̍nā̱ṃ parya̍ṇayadbu̱dhnava̍tī̱ agra̍vatī
yājyānuvā̱kye̍ akarodbu̱dhnāde̱vaina̱magra̱ṃ parya̍ṇaya̱dyo rā̍ja̱nya̍ ānujāva̱raḥ
syāttasmā̍ e̱tamai̱ṃdramā̍nuṣū̱kamekā̍ daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱diṃdra̍me̱va
svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vaina̱magragͫ̍ samā̱nānā̱ṃ pari̍ ṇayati
bu̱dhnava̍tī̱ agra̍vatī yājyānuvā̱kye̍ bhavato bu̱dhnāde̱vaina̱magra̱ṃ
23 pari̍ ṇayatyānuṣū̱ko bha̍vatye̱ṣā hye̍tasya̍ de̱vatā̱ ya ā̍nujāva̱raḥ
samṛ̍ddhyai̱ yo brā̎hma̱ṇa ā̍nujāva̱raḥ syāttasmā̍ e̱taṃ bā̍rhaspa̱tyamā̍nuṣū̱kaṃ
ca̱ruṃ nirva̍pe̱d bṛha̱spati̍me̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa
e̱vaina̱magragͫ̍ samā̱nānā̱ṃ pari̍ ṇayati bu̱dhnava̍tī̱ agra̍vatī yājyānuvā̱kye̍
bhavato bu̱dhnāde̱vaina̱magra̱ṃ pari̍ ṇayatyānuṣū̱ko bha̍vatye̱ṣā hye̍tasya̍
de̱vatā̱ ya ā̍nujāva̱raḥ samṛ̍ddhyai
||2.3.4||e̱va niragra̍me̱tasya̍ ca̱tvāri̍
ca
||2.3.4||24 pra̱jāpa̍te̱straya̍strigͫśadduhi̱tara̍ āsa̱ntāḥ somā̍ya̱
rājñe̍'dadā̱ttāsāgͫ̍ rohi̱ṇīmupai̱ttā īrṣya̍ntī̱ḥ puna̍ragaccha̱ntā anvai̱ttāḥ
puna̍rayācata̱ tā a̍smai̱ na puna̍radadā̱thso̎bravīdṛ̱tama̍mīṣva̱ yathā̍
samāva̱ccha u̍pai̱ṣyāmyatha̍ te̱ puna̍rdāsyā̱mīti̱ sa ṛ̱tamā̍mī̱ttā a̍smai̱
puna̍radadā̱ttāsāgͫ̍ rohi̱ṇīme̱vopai̱t
25 taṃ yakṣma̍ ārccha̱drājā̍na̱ṃ yakṣma̍ āra̱diti̱ tadrā̍jaya̱kṣmasya̱ janma̱
yatpāpī̍yā̱nabha̍va̱ttatpā̍paya̱kṣmasya̱ yajjā̱yābhyo'vi̍nda̱ttajjā̱yenya̍sya̱
ya e̱vame̱teṣā̱ṃ yakṣmā̍ṇā̱ṃ janma̱ veda̱ naina̍me̱te yakṣmā̍ vindanti̱ sa e̱tā
e̱va na̍ma̱syannupā̍dhāva̱ttā a̍bruva̱nvara̍ṃ vṛṇāmahai samāva̱ccha e̱va na̱
upā̍ya̱ iti̱ tasmā̍ e̱ta
26 mā̍di̱tyaṃ ca̱ruṃ nira̍vapa̱ntenai̱vaina̍ṃ pā̱pāth srāmā̍damuñca̱ṉ, yaḥ
pā̍paya̱kṣmagṛ̍hīta̱ḥ syāttasmā̍ e̱tamā̍di̱tyaṃ ca̱ruṃ nirva̍pedādi̱tyāne̱va
svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ ta e̱vaina̍ṃ pā̱pāthsrāmā̎nmuñcantyamāvā̱syā̍yā̱ṃ
nirva̍peda̱mume̱vaina̍mā̱pyāya̍māna̱manvā pyā̍yayati̱ navo̍ navo bhavati̱
jāya̍māna̱ iti̍ puro'nuvā̱kyā̍ bhava̱tyāyu̍re̱vāsmi̱ntayā̍ dadhāti̱ yamā̍di̱tyā
a̱g̱ͫśumā̎pyā̱yaya̱ntīti̍ yā̱jyaivaina̍me̱tayā̎'pyāyayati
||2.3.5||e̱vopai̱tama̍smi̱n trayo̍daśa ca
||2.3.5||27 pra̱jāpa̍tirde̱vebhyo̱'nnādya̱ṃ
vyādi̍śa̱thso̎'bravī̱dyadi̱mānlo̱kāna̱bhya̍ti̱ricyā̍tai̱ tanmamā̍sa̱diti̱
tadi̱mānlo̱kāna̱bhyatya̍ricya̱teṃdra̱g̱ͫ rājā̍na̱miṃdra̍madhirā̱jamiṃdragg̍
sva̱rājā̍na̱ṃ tato̱ vai sa i̱mānlo̱kāg stre̱dhā'du̍ha̱t tat tri̱dhāto̎stridhātu̱tvaṃ
yaṃ kā̱maye̍tānnā̱daḥ syā̱diti̱ tasmā̍ e̱taṃ tri̱dhātu̱ṃ nirva̍pe̱diṃdrā̍ya̱
rājñe̍ puro̱ḍāśa̱
28 mekā̍daśakapāla̱miṃdrā̍yādhirā̱jāyeṃdrā̍ya sva̱rājñe̱'yaṃ vā iṃdro̱
rājā̱yamiṃdro̍'dhirā̱jo̍'sāviṃdra̍ḥ sva̱rāḍi̱māne̱va lo̱kānthsvena̍
bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ ta e̱vāsmā̱ anna̱ṃ pra ya̍cchantyannā̱da e̱va bha̍vati̱
yathā̍ va̱thsena̱ prattā̱ṃ gāṃ du̱ha e̱vame̱vemānlo̱kān pra̱ttān kāma̍ma̱nnādya̍ṃ duha
uttā̱neṣu̍ ka̱pāle̱ṣvadhi̍ śraya̱tyayā̍tayāmatvāya̱ traya̍ḥ puro̱ḍāśā̍ bhavanti̱
traya̍ i̱me lo̱kā e̱ṣā lo̱kānā̱māptyā̱ utta̍rauttaro̱ jyāyā̎nbhavatye̱vami̍va̱
hī me lo̱kāḥ samṛ̍ddhyai̱ sarve̍ṣāmabhiga̱maya̱nnava̍ dya̱tyaccha̍ṃbaṭkāraṃ
vya̱tyāsa̱manvā̱hāni̍rdāhāya
||2.3.6||pu̱ro̱ḍāśa̱ṃ traya̱ṣṣaḍvigͫ̍śatiśca
||2.3.6||(me2ellagīehel̤abeku)
29 de̱vā̱su̱rāḥ saṃya̍ttā āsa̱ntānde̱vānasu̍rā ajaya̱nte de̱vāḥ pa̍rājigyā̱nā
asu̍rāṇā̱ṃ vaiśya̱mupā̍ya̱ntebhya̍ iṃdri̱yaṃ vī̱rya̍mapā̎krāma̱t tadiṃdro̍'cāya̱t
tadanvapā̎krāma̱t tada̍va̱rudha̱ṃ nāśa̍kno̱t tada̍smādabhya̱rdho̍'cara̱thsa
pra̱jāpa̍ti̱mupā̍dhāva̱t tame̱tayā̱ sarva̍pṛṣṭhayā yājaya̱t tayai̱vāsmi̍nniṃdri̱yaṃ
vī̱rya̍madadhā̱dya i̍ṃdri̱yakā̍mo
(illiyavare2egīeme2ellagīehel̤abeku)
30 vī̱rya̍kāma̱ḥ syāttame̱tayā̱ sarva̍pṛṣṭhayā yājayede̱tā e̱va de̱vatā̱ḥ svena̍
bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tā e̱vāsmi̍nniṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ dadhati̱ yadiṃdrā̍ya̱
rātha̍ṃtarāya ni̱rvapa̍ti̱ yade̱vāgnesteja̱stade̱vāva̍ rundhe̱ yadiṃdrā̍ya̱
bārha̍tāya yade̱veṃdra̍sya̱ teja̱stade̱vāva̍ rundhe̱ yadiṃdrā̍ya vairū̱pāya̱
yade̱va sa̍vi̱tusteja̱sta
31 de̱vāva̍ rundhe̱ yadiṃdrā̍ya vairā̱jāya̱ yade̱va dhā̱tusteja̱stade̱vāva̍
rundhe̱ yadiṃdrā̍ya śākva̱rāya̱ yade̱va ma̱rutā̱ṃ teja̱stade̱vāva̍
rundhe̱ yadiṃdrā̍ya raiva̱tāya̱ yade̱va bṛha̱spate̱steja̱stade̱vāva̍ rundha
e̱tāva̍nti̱ vai tejāgͫ̍si̱ tānye̱vāva̍ rundha uttā̱neṣu̍ ka̱pāle̱ṣvadhi̍
śraya̱tyayā̍tayāmatvāya̱ dvāda̍śakapālaḥ puro̱ḍāśo̍
32 bhavati vaiśvadeva̱tvāya̍ sama̱ntaṃ pa̱ryava̍dyati sama̱ntame̱veṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ
yaja̍māne dadhāti vya̱tyāsa̱manvā̱hāni̍rdahā̱yāśva̍ ṛṣa̱bho vṛ̱ṣṇirba̱staḥ
sā dakṣi̍ṇā vṛṣa̱stvāyai̱tayai̱va ya̍jetābhiśa̱syamā̍na e̱tāścedvā a̍sya
de̱vatā̱ anna̍ma̱dantya̱dantyu̍ve̱vāsya̍ manu̱ṣyā̎ḥ
||2.3.7||i̱ṃdri̱yakā̍maḥ
savi̱tusteja̱statpu̍ro̱ḍāśo̱'ṣṭātrigͫ̍śacca
||2.3.7||33 raja̍no̱ vai kau̍ṇe̱yaḥ kra̍tu̱jita̱ṃ jāna̍kiṃ cakṣu̱rvanya̍mayā̱ttasmā̍
e̱tāmiṣṭi̱ṃ nira̍vapada̱gnaye̱ bhrāja̍svate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pālagͫ
sau̱ryaṃ ca̱ruma̱gnaye̱ bhrāja̍svate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ
tayai̱vāsmi̱ñcakṣu̍radadhā̱dyaścakṣu̍ṣkāma̱ḥ syāttasmā̍ e̱tāmiṣṭi̱ṃ
nirva̍peda̱gnaye̱ bhrāja̍svate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pālagͫ sau̱ryaṃ ca̱ruma̱gnaye̱
bhrāja̍svate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pālama̱gnervai cakṣu̍ṣā manu̱ṣyā̍ vi
34 pa̍śyanti̱ sūrya̍sya de̱vā a̱gniṃ cai̱va sūrya̍ṃ ca̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍
dhāvati̱ tāve̱vāsmi̱ñcakṣu̍rdhatta̱ścakṣu̍ṣmāne̱va bha̍vati̱ yadā̎gne̱yau
bhava̍ta̱ścakṣu̍ṣī e̱vāsmi̱ntatprati̍ dadhāti̱ yathsau̱ṟyo nāsi̍kā̱ṃ
tenā̱bhita̍ḥ sau̱ryamā̎gne̱yau bha̍vata̱stasmā̍da̱bhito̱ nāsi̍kā̱ṃ cakṣu̍ṣī̱
tasmā̱nnāsi̍kayā̱ cakṣu̍ṣī̱ vidhṛ̍te samā̱nī yā̎jyānuvā̱kye̍ bhavataḥ samā̱nagͫ
hi cakṣu̱ḥ samṛ̍ddhyā̱ udu̱ tyaṃ jā̱tave̍dasagͫ sa̱pta tvā̍ ha̱rito̱ rathe̍
ci̱traṃ de̱vānā̱muda̍gā̱danī̍ka̱miti̱ piṇḍā̱n pra ya̍cchati̱ cakṣu̍re̱vāsmai̱
pra ya̍cchati̱ yade̱va tasya̱ tat
||2.3.8||vi hya̍ṣṭāvigͫ̍śatiśca
||2.3.8||35 dhru̱vo̍'si dhru̱vo̍'hagͫ sa̍jā̱teṣu̍ bhūyāsa̱ṃ dhīra̱ścettā̍
vasu̱viddhru̱vo̍'si dhru̱vo̍'hagͫ sa̍jā̱teṣu̍ bhūyāsamu̱graścettā̍
vasu̱viddhru̱vo̍'si dhru̱vo̍'hagͫ sa̍jā̱teṣu̍ bhūyāsamabhi̱bhūścettā̍
vasu̱vidāma̍nama̱syāma̍nasya devā̱ ye sa̍jā̱tāḥ ku̍mā̱rāḥ sama̍nasa̱stāna̱haṃ
kā̍maye hṛ̱dā te māṃ kā̍mayantāgͫ hṛ̱dā tānma āma̍nasaḥ kṛdhi̱ svāhāma̍nama̱
36 syāma̍nasya devā̱ yāḥ striya̱ḥ sama̍nasa̱stā a̱haṃ kā̍maye hṛ̱dā tā
māṃ kā̍mayantāgͫ hṛ̱dā tā ma̱ āma̍nasaḥ kṛdhi̱ svāhā̍ vaiśvade̱vīgͫ
sā̎ṃgraha̱ṇīṃ nirva̍pe̱dgrāma̍kāmo vaiśvade̱vā vai sa̍jā̱tā viśvā̍ne̱va
de̱vānthsvena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ ta e̱vāsmai̍ sajā̱tān pra ya̍cchanti
grā̱mye̍va bha̍vati sāṃgraha̱ṇī bha̍vati mano̱graha̍ṇa̱ṃ vai sa̱ṃgraha̍ṇa̱ṃ mana̍
e̱va sa̍jā̱tānā̎ṃ
37 gṛhṇāti dhru̱vo̍'si dhru̱vo̍'hagͫ sa̍jā̱teṣu̍ bhūyāsa̱miti̍ pari̱dhīnpari̍
dadhātyā̱śiṣa̍me̱vaitāmā śā̱ste'tho̍ e̱tade̱va sarvagͫ̍ sajā̱teṣvadhi̍ bhavati̱
yasyai̱vaṃ vi̱duṣa̍ e̱te pa̍ri̱dhaya̍ḥ paridhī̱yanta̱ āma̍nama̱syāma̍nasya devā̱
iti̍ ti̱sra āhu̍tīrjuhotye̱tāva̍nto̱ vai sa̍jā̱tā ye ma̱hānto̱ ye kṣu̍lla̱kā
yāḥ striya̱stāne̱vāva̍ rundhe̱ ta e̍na̱mava̍ruddhā̱ upa̍tiṣṭhante
||2.3.9||svāhā'ma̍namasi sajā̱tānāgͫ̍ ruṃdhe̱ paṃca̍ ca
||2.3.9||38 yannava̱mait tannava̍nītamabhava̱dyadasa̍rpa̱t tathsa̱rpira̍bhava̱dyadadhri̍yata̱
tadghṛ̱tama̍bhavada̱śvino̎ḥ prā̱ṇo̍'si̱ tasya̍ te dattā̱ṃ yayo̎ḥ
prā̱ṇo'si̱ svāheṃdra̍sya prā̱ṇo̍'si̱ tasya̍ te dadātu̱ yasya̍ prā̱ṇo'si̱ svāhā̍
mi̱trāvaru̍ṇayoḥ prā̱ṇo̍'si̱ tasya̍ te dattā̱ṃ yayo̎ḥ prā̱ṇo'si̱ svāhā̱ viśve̍ṣāṃ
de̱vānā̎ṃ prā̱ṇo̍'si̱
39 tasya̍ te dadatu̱ yeṣā̎ṃ prā̱ṇo'si̱ svāhā̍ ghṛ̱tasya̱
dhārā̍ma̱mṛta̍sya̱ panthā̱miṃdre̍ṇa da̱ttāṃ praya̍tāṃ ma̱rudbhi̍ḥ | tattvā̱
viṣṇu̱ḥ parya̍paśya̱ttattveḍā̱ gavyaira̍yat || pā̱va̱mā̱nena̍ tvā̱ stome̍na
gāya̱trasya̍ varta̱nyopā̱g̱ͫśorvī̱rye̍ṇa de̱vastvā̍ savi̱tothsṛ̍jatu jī̱vāta̍ve
jīvana̱syāyai̍ bṛhadrathanta̱rayo̎stvā̱ stome̍na tri̱ṣṭubho̍ varta̱nyā śu̱krasya̍
vī̱rye̍ṇa de̱vastvā̍ savi̱toth
40 sṛ̍jatu jī̱vāta̍ve jīvana̱syāyā̍ a̱gnestvā̱ mātra̍yā̱ jaga̍tyai
varta̱nyāgra̍ya̱ṇasya̍ vī̱rye̍ṇa de̱vastvā̍ savi̱tothsṛ̍jatu jī̱vāta̍ve
jīvana̱syāyā̍ i̱mama̍gna̱ āyu̍ṣe̱ varca̍se kṛdhi pri̱yagͫ reto̍ varuṇa soma
rājan | mā̱tevā̎smā adite̱ śarma̍ yaccha̱ viśve̍ devā̱ jara̍daṣṭi̱ryathāsa̍t ||
a̱gnirāyu̍ṣmā̱nthsa vana̱spati̍bhi̱rāyu̍ṣmā̱n tena̱ tvāyu̱ṣāyu̍ṣmantaṃ karomi̱
soma̱ āyu̍ṣmā̱nthsa oṣa̍dhībhirya̱jña āyu̍ṣmā̱nthsa dakṣi̍ṇābhi̱rbrahmāyu̍ṣma̱t
tad brā̎hma̱ṇairāyu̍ṣmadde̱vā āyu̍ṣmanta̱ste̍'mṛte̍na pi̱tara̱ āyu̍ṣmanta̱ste
sva̱dhayāyu̍ṣmanta̱stena̱ tvāyu̱ṣāyu̍ṣmantaṃ karomi
||2.3.10||viśve̍ṣāṃ
de̱vānā̎ṃ prā̱ṇo̍si tri̱ṣṭubho̍ varta̱nyā śu̱krasya̍ vī̱rye̍ṇa de̱vastvā̍
savi̱tothsoma̱ āyu̍ṣmā̱npaṃca̍ vigṃśatiśca
||2.3.10||41 a̱gniṃ vā e̱tasya̱ śarī̍raṃ gacchati̱ soma̱g̱ͫ raso̱ varu̍ṇa enaṃ
varuṇapā̱śena̍ gṛhṇāti̱ sara̍svatī̱ṃ vāga̱gnāviṣṇū̍ ā̱tmā yasya̱ jyogā̱maya̍ti̱
yo jyogā̍mayāvī̱ syādyo vā̍ kā̱maye̍ta̱ sarva̱māyu̍riyā̱miti̱ tasmā̍ e̱tāmiṣṭi̱ṃ
nirva̍pedāgne̱yama̱ṣṭāka̍pālagͫ sau̱myaṃ ca̱ruṃ vā̍ru̱ṇaṃ daśa̍kapālagͫ
sārasva̱taṃ ca̱rumā̎gnāvaiṣṇa̱vamekā̍daśakapālama̱gnere̱vāsya̱ śarī̍raṃ
niṣkrī̱ṇāti̱ somā̱drasa̍ṃ
42 vāru̱ṇenai̱vaina̍ṃ varuṇapā̱śānmu̍ñcati sārasva̱tena̱ vāca̍ṃ dadhātya̱gniḥ sarvā̍
de̱vatā̱ viṣṇu̍rya̱jño de̱vatā̍bhiścai̱vaina̍ṃ ya̱jñena̍ ca bhiṣajyatyu̱ta
yadī̱tāsu̱rbhava̍ti̱ jīva̍tye̱va yannava̱mait tannava̍nītamabhava̱dityājya̱mave̎kṣate
rū̱pame̱vāsyai̱tanma̍hi̱māna̱ṃ vyāca̍ṣṭe̱'śvino̎ḥ prā̱ṇo̍'sītyā̍hā̱śvinau̱
vai de̱vānā̎ṃ
43 bhi̱ṣajau̱ tābhyā̍me̱vāsmai̍ bheṣa̱jaṃ ka̍ro̱tīṃdra̍sya
prā̱ṇo̍'sītyā̍heṃdri̱yame̱vāsmi̍nne̱tena̍ dadhāti mi̱trāvaru̍ṇayoḥ prā̱ṇo̍'sītyā̍ha
prāṇāpā̱nāve̱vāsmi̍nne̱tena̍ dadhāti̱ viśve̍ṣāṃ de̱vānā̎ṃ prā̱ṇo̍'sītyā̍ha
vī̱rya̍me̱vāsmi̍nne̱tena̍ dadhāti ghṛ̱tasya̱ dhārā̍ma̱mṛta̍sya̱ panthā̱mityā̍ha
yathāya̱jure̱vaitatpā̍vamā̱ne na̍ tvā̱ stome̱netyā̍
44 ha prā̱ṇame̱vāsmi̍nne̱tena̍ dadhāti bṛhadrathanta̱rayo̎stvā̱ stome̱netyā̱hauja̍
e̱vāsmi̍nne̱tena̍ dadhātya̱gnestvā̱ mātra̱yetyā̍hā̱tmāna̍me̱vāsmi̍nne̱tena̍
dadhātyṛ̱tvija̱ḥ paryā̍hu̱ryāva̍nta e̱vartvija̱sta e̍naṃ bhiṣajyanti bra̱hmaṇo̱
hasta̍manvā̱rabhya̱ paryā̍hureka̱dhaiva yaja̍māna̱ āyu̍rdadhati̱ yade̱va tasya̱
taddhira̍ṇyād
45 ghṛ̱taṃ niṣpi̍ba̱tyāyu̱rvai ghṛ̱tama̱mṛta̱g̱ͫ
hira̍ṇyama̱mṛtā̍de̱vāyu̱rniṣpi̍bati śa̱tamā̍naṃ bhavati śa̱tāyu̱ḥ puru̍ṣaḥ
śa̱teṃdri̍ya̱ āyu̍ṣye̱veṃdri̱ye prati̍tiṣṭha̱tyatho̱ khalu̱ yāva̍tī̱ḥ
samā̍ e̱ṣyanmanye̍ta̱ tāva̍nmāna2gͫ syā̱thsamṛ̍ddhyā i̱mama̍gna̱
āyu̍ṣe̱ varca̍se kṛ̱dhītyā̱hāyu̍re̱vāsmi̱nvarco̍dadhāti̱ viśve̍ devā̱
jara̍daṣṭi̱ryathāsa̱dityā̍ha̱ jara̍daṣṭime̱vaina̍ṃ karotya̱gnirāyu̍ṣmā̱niti̱
hasta̍ṃ gṛhṇātye̱te vai de̱vā āyu̍ṣmanta̱sta e̱vāsmi̱nnāyu̍rdadhati̱ sarva̱māyu̍reti
||2.3.11||rasa̍ṃ de̱vānā̱g̱ stome̱neti̱ hira̍ṇyā̱dasa̱diti̱ dvāvigͫ̍śatiśca
||2.3.11||46 pra̱jāpa̍ti̱rvaru̍ṇā̱yāśva̍manaya̱thsa svāṃ de̱vatā̍mārccha̱thsa
parya̍dīryata̱ sa e̱taṃ vā̍ru̱ṇaṃ catu̍ṣkapālamapaśya̱t taṃ nira̍vapa̱t
tato̱ vai sa va̍ruṇapā̱śāda̍mucyata̱ varu̍ṇo̱ vā e̱taṃ gṛ̍hṇāti̱
yo'śva̍ṃ prati gṛ̱hṇāti̱ yāva̱to'śvā̎n prati gṛhṇī̱yāttāva̍to
vāru̱ṇāñcatu̍ṣkapālā̱nnirva̍pe̱dvaru̍ṇame̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱
sa e̱vaina̍ṃ varuṇapā̱śānmu̍ñcati̱
47 catu̍ṣkapālā bhavanti̱ catu̍ṣpā̱ddhyaśva̱ḥ samṛ̍ddhyā̱ eka̱mati̍rikta̱ṃ
nirva̍pe̱dyame̱va pra̍tigrā̱hī bhava̍ti̱ yaṃ vā̱ nādhyeti̱ tasmā̍de̱va
va̍ruṇapā̱śānmu̍cyate̱ yadyapa̍raṃ pratigrā̱hī syāthsau̱ryameka̍kapāla̱manu̱
nirva̍peda̱mume̱vādi̱tyamu̍ccā̱raṃ ku̍rute̱'po̍'vabhṛ̱thamavai̎tya̱psu
vai varu̍ṇaḥ sā̱kṣāde̱va varu̍ṇa̱mava̍ yajate'pona̱ptrīya̍ṃ ca̱ruṃ puna̱retya̱
nirva̍peda̱psuyo̍ni̱rvā aśva̱ḥ svāme̱vaina̱ṃ yoni̍ṃ gamayati̱ sa e̍nagͫ śā̱nta
upa̍tiṣṭhate
||2.3.12||mu̱ṃca̱ti̱ ca̱rugṃ sa̱ptada̍śa ca
||2.3.12||48 yā vā̍miṃdrāvaruṇā yata̱vyā̍ ta̱nūstaye̱mamagͫha̍so muñcata̱ṃ yā vā̍miṃdrāvaruṇā
saha̱syā̍ rakṣa̱syā̍ teja̱syā̍ ta̱nūstaye̱mamagͫha̍so muñcata̱ṃ yo
vā̍miṃdrāvaruṇāva̱gnau srāma̱staṃ vā̍me̱tenāva̍ yaje̱ yo vā̍miṃdrāvaruṇā dvi̱pāthsu̍
pa̱śuṣu̱ catu̍ṣpāthsu go̱ṣṭhe gṛ̱heṣva̱psvoṣa̍dhīṣu̱ vana̱spati̍ṣu̱
srāma̱staṃ vā̍me̱tenāva̍ yaja̱ iṃdro̱ vā e̱tasye̎
49 ndri̱yeṇā'pa̍ krāmati̱ varu̍ṇa enaṃ varuṇapā̱śena̍ gṛhṇāti̱ yaḥ pā̱pmanā̍
gṛhī̱to bhava̍ti̱ yaḥ pā̱pmanā̍ gṛhī̱taḥ syāttasmā̍ e̱tāmai̎ṃdrāvaru̱ṇīṃ
pa̍ya̱syā̎ṃ nirva̍pe̱diṃdra̍ e̱vāsmi̍nniṃdri̱yaṃ da̍dhāti̱ varu̍ṇa enaṃ
varuṇapā̱śānmu̍ñcati paya̱syā̍ bhavati̱ payo̱ hi vā e̱tasmā̍dapa̱krāma̱tyathai̱ṣa
pā̱pmanā̍ gṛhī̱to yatpa̍ya̱syā̍ bhava̍ti̱ paya̍ e̱vāsmi̱ntayā̍ dadhāti
paya̱syā̍yāṃ
50 puro̱ḍāśa̱mava̍ dadhātyātma̱nvanta̍me̱vaina̍ṃ karo̱tyatho̍ ā̱yata̍navantame̱va
ca̍tu̱rdhā vyū̍hati di̱kṣve̍va prati̍ tiṣṭhati̱ puna̱ḥ samū̍hati di̱gbhya
e̱vāsmai̍ bheṣa̱jaṃ ka̍roti sa̱mūhyāva̍ dyati̱ yathāvi̍ddhaṃ niṣkṛ̱ntati̍
tā̱dṛge̱va tadyo vā̍miṃdrāvaruṇāva̱gnau srāma̱staṃ vā̍me̱tenāva̍ yaja̱ ityā̍ha̱
duri̍ṣṭyā e̱vaina̍ṃ pāti̱ yo vā̍miṃdrāvaruṇā dvi̱pāthsu̍ pa̱śuṣu̱ srāma̱staṃ
vā̍me̱tenāva̍ yaja̱ ityā̍hai̱tāva̍tī̱rvā āpa̱ oṣa̍dhayo̱ vana̱spata̍yaḥ pra̱jāḥ
pa̱śava̍ upajīva̱nīyā̱stā e̱vāsmai̍ varuṇapā̱śānmu̍ñcati
||2.3.13||e̱tasya̍
paya̱syā̍yāṃ pāti̱ ṣaḍvigͫ̍śatiśca
||2.3.13||51 sa pra̍tna̱vanni kāvyeṃdra̍ṃ vo vi̱śvata̱sparīṃdra̱ṃ nara̍ḥ | tvaṃ na̍ḥ
soma vi̱śvato̱ rakṣā̍ rājannaghāya̱taḥ | na ri̍ṣye̱ttvāva̍ta̱ḥ sakhā̎ || yā
te̱ dhāmā̍ni di̱vi yā pṛ̍thi̱vyāṃ yā parva̍te̱ṣvoṣa̍dhīṣva̱psu | tebhi̍rno̱
viśvai̎ḥ su̱manā̱ ahe̍ḍa̱nrāja̎nthsoma̱ prati̍ ha̱vyā gṛ̍bhāya || agnī̍ṣomā̱
save̍dasā̱ sahū̍tī vanata̱ṃ gira̍ḥ | saṃ de̍va̱trā ba̍bhūvathuḥ || yu̱va
52 me̱tāni̍ di̱vi ro̍ca̱nānya̱gniśca̍ soma̱ sakra̍tū adhattam | yu̱vagͫ
sindhūgͫ̍ ra̱bhiśa̍sterava̱dyādagnī̍ṣomā̱vamu̍ñcataṃ gṛbhī̱tān ||
agnī̍ṣomāvi̱magͫsu me̍ śaṛṇu̱taṃ vṛ̍ṣaṇā̱ hava̎m | prati̍ sū̱ktāni̍ haryata̱ṃ
bhava̍taṃ dā̱śuṣe̱ maya̍ḥ || ānyaṃ di̱vo mā̍ta̱riśvā̍ jabhā̱rāma̍thnāda̱nyaṃ
pari̍ śye̱no adre̎ḥ | agnī̍ṣomā̱ brahma̍ṇā vāvṛdhā̱noruṃ ya̱jñāya̍ cakrathuru
lo̱kam || agnī̍ṣomā ha̱viṣa̱ḥ prasthi̍tasya vī̱tagͫ
53 harya̍taṃ vṛṣaṇā ju̱ṣethā̎m | su̱śarmā̍ṇā̱ svava̍sā̱ hi bhū̱tamathā̍ dhatta̱ṃ
yaja̍mānāya̱ śaṃ yoḥ || ā pyā̍yasva̱ saṃ te̎ || ga̱ṇānā̎ṃ tvā ga̱ṇapa̍tigͫ havāmahe
ka̱viṃ ka̍vī̱nāmu̍pa̱maśra̍vastamam | jye̱ṣṭha̱rāja̱ṃ brahma̍ṇāṃ brahmaṇaspata̱
ā na̍ḥ śaṛ̱ṇvannū̱tibhi̍ḥ sīda̱ sāda̍nam || sa ijjane̍na̱ sa vi̱śā sa janma̍nā̱
sa pu̱trairvāja̍ṃ bharate̱ dhanā̱ nṛbhi̍ḥ | de̱vānā̱ṃ yaḥ pi̱tara̍mā̱vivā̍sati
54 śra̱ddhāma̍nā ha̱viṣā̱ brahma̍ṇa̱spati̎m || sa su̱ṣṭubhā̱ sa ṛkva̍tā ga̱ṇena̍
va̱lagͫ ru̍roja phali̱gagͫ rave̍ṇa | bṛha̱spati̍ru̱sriyā̍ havya̱sūda̱ḥ
kani̍krada̱dvāva̍śatī̱rudā̍jat || maru̍to̱ yaddha̍ vo di̱vo yā va̱ḥ śarma̍ ||
a̱rya̱mā yā̍ti vṛṣa̱bhastuvi̍ṣmāndā̱tā vasū̍nāṃ puruhū̱to arhan̍ | sa̱ha̱srā̱kṣo
go̎tra̱bhidvajra̍bāhura̱smāsu̍ de̱vo dravi̍ṇaṃ dadhātu || ye te̎'ryamanba̱havo̍
deva̱yānā̱ḥ panthā̍no
55 rājandi̱va ā̱cara̍nti | tebhi̍rno deva̱ mahi̱ śarma̍ yaccha̱ śaṃ na̍ edhi
dvi̱pade̱ śaṃ catu̍ṣpade || bu̱dhnādagra̱maṃgi̍robhirgṛṇā̱no vi parva̍tasya
dṛgͫhi̱tānyai̍rat | ru̱jadrodhāgͫ̍si kṛ̱trimā̎ṇyeṣā̱g̱ͫ soma̍sya̱
tā mada̱ iṃdra̍ścakāra || bu̱dhnādagre̍ṇa̱ vi mi̍māya̱ mānai̱rvajre̍ṇa̱
khānya̍tṛṇanna̱dīnā̎m | vṛthā̍sṛjatpa̱thibhi̍rdīrghayā̱thaiḥ soma̍sya̱ tā mada̱
iṃdra̍ścakāra |
56 pra yo ja̱jñe vi̱dvāgͫ a̱sya baṃdhu̱ṃ viśvā̍ni de̱vo jani̍mā vivakti |
brahma̱ brahma̍ṇa̱ ujja̍bhāra̱ madhyā̎nnī̱cādu̱ccā sva̱dhayā̱bhi prata̍sthau
|| ma̱hānma̱hī a̍stabhāya̱dvi jā̱to dyāgͫ sadma̱ pārthi̍vaṃ ca̱ raja̍ḥ | sa
bu̱dhnādā̎ṣṭa ja̱nuṣā̱bhyagra̱ṃ bṛha̱spati̍rde̱vatā̱ yasya̍ sa̱mrāṭ || bu̱dhnādyo
agra̍ma̱bhyartyoja̍sā̱ bṛha̱spati̱mā vi̍vāsanti de̱vāḥ | bhi̱nadva̱laṃ vi puro̍
dardarīti̱ kani̍krada̱thsuva̍ra̱po ji̍gāya
||2.3.14||yu̱vaṃ vī̱tamā̱vivā̍sati̱
panthā̍no dīrghayā̱thaiḥ soma̍sya̱ tā mada̱ iṃdra̍ścakāra de̱vā nava̍ ca
||2.3.14||