tṛtīyakāṇḍe pañcamaḥ praśnaḥ 5
1 pū̱rṇā pa̱ścādu̱ta pū̱rṇā pu̱rastā̱dunma̍dhya̱taḥ pau̎rṇamā̱sī ji̍gāya |
tasyā̎ṃ de̱vā adhi̍ sa̱ṃvasa̍nta utta̱me nāka̍ i̱ha mā̍dayantām || yatte̍ de̱vā
ada̍dhurbhāga̱dheya̱mamā̍vāsye sa̱ṃvasa̍nto mahi̱tvā | sā no̍ ya̱jñaṃ pi̍pṛhi
viśvavāre ra̱yiṃ no̍ dhehi subhage su̱vīra̎m || ni̱veśa̍nī sa̱ṅgama̍nī̱ vasū̍nā̱ṃ
viśvā̍ rū̱pāṇi̱ vasū̎nyāve̱śaya̍ntī | sa̱ha̱sra̱po̱ṣagͫ su̱bhagā̱ rarā̍ṇā̱
sā na̱ ā ga̱nvarca̍sā
2 saṃvidā̱nā || agnī̍ṣomau pratha̱mau vī̱rye̍ṇa̱ vasū̎nru̱drānā̍di̱tyāni̱ha
ji̍nvatam | mā̱dhyagͫ hi pau̎rṇamā̱saṃ ju̱ṣethā̱ṃ brahma̍ṇā vṛ̱ddhau
su̍kṛ̱tena̍ sā̱tāvathā̱smabhyagͫ̍ sa̱havī̍rāgͫ ra̱yiṃ ni ya̍cchatam
|| ā̱di̱tyāścāṃgi̍rasaścā̱gnīnāda̍dhata̱ te da̍rśapūrṇamā̱sau
praipsa̱nteṣā̱maṃgi̍rasā̱ṃ niru̍ptagͫ ha̱virāsī̱dathā̍di̱tyā e̱tau
homā̍vapaśya̱ntāva̍juhavu̱stato̱ vai te da̍rśapūrṇamā̱sau
3 pūrva̱ āla̍bhanta darśapūrṇamā̱sāvā̱labha̍māna e̱tau homau̍
pu̱rastā̎jjuhuyāthsā̱kṣāde̱va da̍rśapūrṇamā̱sāvā la̍bhate brahmavā̱dino̍ vadanti̱
sa tvai da̍rśapūrṇamā̱sāvā la̍bheta̱ ya e̍nayoranulo̱maṃ ca̍ pratilo̱maṃ ca̍
vi̱dyāditya̍māvā̱syā̍yā ū̱rdhvaṃ tada̍nulo̱maṃ pau̎rṇamā̱syai pra̍tī̱cīna̱ṃ
tatpra̍tilo̱maṃ yatpau̎rṇamā̱sīṃ pūrvā̍mā̱labhe̍ta pratilo̱mame̍nā̱vā
la̍bhetā̱muma̍pa̱kṣīya̍māṇa̱manvapa̍
4 kṣīyeta sārasva̱tau homau̍ pu̱rastā̎jjuhuyādamāvā̱syā̍ vai
sara̍svatyanulo̱mame̱vainā̱vā la̍bhate̱'mumā̱pyāya̍māna̱manvā pyā̍yata
āgnāvaiṣṇa̱vamekā̍daśakapālaṃ pu̱rastā̱nnirva̍pe̱thsara̍svatyai ca̱rugͫ
sara̍svate̱ dvāda̍śakapāla̱ṃ yadā̎gne̱yo bhava̍tya̱gnirvai ya̍jñamu̱khaṃ
ya̍jñamu̱khame̱vardhi̍ṃ pu̱rastā̎ddhatte̱ yadvai̎ṣṇa̱vo bhava̍ti ya̱jño vai
viṣṇu̍rya̱jñame̱vārabhya̱ pra ta̍nute̱ sara̍svatyai ca̱rurbha̍vati̱ sara̍svate̱
dvāda̍śakapālo'māvā̱syā̍ vai sara̍svatī pū̱rṇamā̍sa̱ḥ sara̍svā̱ntāve̱va sā̱kṣādā
ra̍bhata ṛ̱dhnotyā̎bhyā̱ṃ dvāda̍śakapāla̱ḥ sara̍svate bhavati mithuna̱tvāya̱
prajā̎tyai mithu̱nau gāvau̱ dakṣi̍ṇā̱ samṛ̍ddhyai
||3.5.1||varca̍sā̱ vai te
da̍rśapūrṇamā̱sāvapa̍ tanute̱ sara̍svatyai̱ paṃca̍vigͫśatiśca
||3.5.1||5 ṛṣa̍yo̱ vā indra̍ṃ pra̱tyakṣa̱ṃ nāpa̍śya̱ntaṃ vasi̍ṣṭhaḥ pra̱tyakṣa̍ṃ
paśya̱thso̎'bravī̱d brāhma̍ṇaṃ te vakṣyāmi̱ yathā̱ tvatpu̍rohitāḥ pra̱jāḥ
pra̍jani̱ṣyante'tha̱ meta̍rebhya̱ ṛṣi̍bhyo̱ mā pra vo̍ca̱ iti̱ tasmā̍
e̱tānthstoma̍bhāgānabravī̱ttato̱ vasi̍ṣṭhapurohitāḥ pra̱jāḥ prājā̍yanta̱
tasmā̎dvāsi̱ṣṭho bra̱hmā kā̱rya̍ḥ praiva jā̍yate ra̱śmira̍si̱ kṣayā̍ya tvā̱
kṣaya̍ṃ ji̱nve
6 tyā̍ha de̱vā vai kṣayo̍ de̱vebhya̍ e̱va ya̱jñaṃ prāha̱ preti̍rasi̱ dharmā̍ya
tvā̱ dharma̍ṃ ji̱nvetyā̍ha manu̱ṣyā̍ vai dharmo̍ manu̱ṣye̎bhya e̱va ya̱jñaṃ
prāhānvi̍tirasi di̱ve tvā̱ diva̍ṃ ji̱nvetyā̍hai̱bhya e̱va lo̱kebhyo̍ ya̱jñaṃ prāha̍
viṣṭa̱ṃbho̍'si̱ vṛṣṭyai̎ tvā̱ vṛṣṭi̍ṃ ji̱nvetyā̍ha̱ vṛṣṭi̍me̱vāva̍
7 ruṃdhe pra̱vāsya̍nu̱vāsītyā̍ha mithuna̱tvāyo̱śiga̍si̱ vasu̍bhyastvā̱
vasū̎ṃji̱nvetyā̍hā̱ṣṭau vasa̍va̱ ekā̍daśa ru̱drā dvāda̍śādi̱tyā e̱tāva̍nto̱
vai de̱vāstebhya̍ e̱va ya̱jñaṃ prāhaujo̍'si pi̱tṛbhya̍stvā pi̱tṝṃji̱nvetyā̍ha
de̱vāne̱va pi̱tṝnanu̱ saṃ ta̍noti̱ tantu̍rasi pra̱jābhya̍stvā pra̱jā ji̱nve
8 tyā̍ha pi̱tṝne̱va pra̱jā anu̱ saṃ ta̍noti pṛtanā̱ṣāḍa̍si
pa̱śubhya̍stvā pa̱śūṃji̱nvetyā̍ha pra̱jā e̱va pa̱śūnanu̱ saṃ ta̍noti
re̱vada̱syoṣa̍dhībhya̱stvauṣa̍dhīrji̱nvetyā̱hauṣa̍dhīṣve̱va pa̱śūnprati̍
ṣṭhāpayatyabhi̱jida̍si yu̱ktagrā̱vendrā̍ya̱ tvendra̍ṃ ji̱nvetyā̍hā̱bhiji̍tyā̱
adhi̍patirasi prā̱ṇāya̍ tvā prā̱ṇaṃ
9 ji̱nvetyā̍ha pra̱jāsve̱va prā̱ṇānda̍dhāti tri̱vṛda̍si pra̱vṛda̱sītyā̍ha
mithuna̱tvāya̍ sagͫro̱ho̍'si nīro̱ho̍'sītyā̍ha̱ prajā̎tyai vasu̱ko̍'si̱
veṣa̍śrirasi̱ vasya̍ṣṭira̱sītyā̍ha̱ prati̍ṣṭhityai
||3.5.2||ji̱nvetyava̍
pra̱jā ji̍nva prā̱ṇaṃ tri̱g̱ͫśacca̍
||3.5.2||10 a̱gninā̍ de̱vena̱ pṛta̍nā jayāmi gāya̱treṇa̱ chaṃda̍sā tri̱vṛtā̱ stome̍na
rathanta̱reṇa̱ sāmnā̍ vaṣaṭkā̱reṇa̱ vajre̍ṇa pūrva̱jān bhrātṛ̍vyā̱nadha̍rān
pādayā̱myavai̍nān bādhe̱ pratye̍nānnude̱'smin kṣaye̱'smin bhū̍milo̱ke
yo̎'smāndveṣṭi̱ yaṃ ca̍ va̱yaṃ dvi̱ṣmo viṣṇo̱ḥ krame̱ṇātye̍nān krāmā̱mīndre̍ṇa
de̱vena̱ pṛta̍nā jayāmi̱ traiṣṭu̍bhena̱ chaṃda̍sā pañcada̱śena̱ stome̍na
bṛha̱tā sāmnā̍ vaṣaṭkā̱reṇa̱ vajre̍ṇa
11 saha̱jānviśve̍bhirde̱vebhi̱ḥ pṛta̍nā jayāmi̱ jāga̍tena̱ chaṃda̍sā saptada̱śena̱
stome̍na vāmade̱vyena̱ sāmnā̍ vaṣaṭkā̱reṇa̱ vajre̍ṇāpara̱jānindre̍ṇa sa̱yujo̍
va̱yagͫ sā̍sa̱hyāma̍ pṛtanya̱taḥ | ghnanto̍ vṛ̱trāṇya̍pra̱ti | yatte̍ agne̱
teja̱stenā̱haṃ te̍ja̱svī bhū̍yāsa̱ṃ yatte̍ agne̱ varca̱stenā̱haṃ va̍rca̱svī
bhū̍yāsa̱ṃ yatte̍ agne̱ hara̱stenā̱hagͫ ha̍ra̱svī bhū̍yāsam
||3.5.3||bṛ̱ha̱tā
sāmnā̍ vaṣaṭkā̱reṇa̱ vajre̍ṇa̱ ṣaṭ ca̍tvārigͫśacca
||3.5.3||12 ye de̱vā ya̍jña̱hano̍ yajña̱muṣa̍ḥ pṛthi̱vyāmadhyāsa̍te | a̱gnirmā̱ tebhyo̍
rakṣatu̱ gacche̍ma su̱kṛto̍ va̱yam || āga̍nma mitrāvaruṇā vareṇyā̱ rātrī̍ṇāṃ bhā̱go
yu̱vayo̱ṟyo asti̍ | nāka̍ṃ gṛhṇā̱nāḥ su̍kṛ̱tasya̍ lo̱ke tṛ̱tīye̍ pṛ̱ṣṭhe
adhi̍ roca̱ne di̱vaḥ || ye de̱vā ya̍jña̱hano̍ yajña̱muṣo̱'ntari̱kṣe'dhyāsa̍te
| vā̱yurmā̱ tebhyo̍ rakṣatu̱ gacche̍ma su̱kṛto̍ va̱yam || yāste̱ rātrī̎ḥ savita
13 rdeva̱yānī̍ranta̱rā dyāvā̍pṛthi̱vī vi̱yanti̍ | gṛ̱haiśca̱ sarvai̎ḥ
pra̱jayā̱nvagre̱ suvo̱ ruhā̍ṇāstaratā̱ rajāgͫ̍si || ye de̱vā ya̍jña̱hano̍
yajña̱muṣo̍ di̱vyadhyāsa̍te | sūṟyo̍ mā̱ tebhyo̍ rakṣatu̱ gacche̍ma su̱kṛto̍
va̱yam || yenendrā̍ya sa̱mabha̍ra̱ḥ payāg̍syutta̱me na̍ ha̱viṣā̍ jātavedaḥ |
tenā̎gne̱ tvamu̱ta va̍rdhaye̱magͫ sa̍jā̱tānā̱g̱ śraiṣṭhya̱ ā dhe̎hyenam ||
ya̱jña̱hano̱ vai de̱vā ya̍jña̱muṣa̍ḥ
14 santi̱ ta e̱ṣu lo̱keṣvā̍sata ā̱dadā̍nā vimathnā̱nā yo dadā̍ti̱ yo ya̍jate̱
tasya̍ | ye de̱vā ya̍jña̱hana̍ḥ pṛthi̱vyāmadhyāsa̍te̱ ye a̱ntari̍kṣe̱ ye
di̱vītyā̍he̱māne̱va lo̱kāgstī̱rtvā sagṛ̍ha̱ḥ sapa̍śuḥ suva̱rgaṃ lo̱kame̱tyapa̱ vai
some̍nejā̱nādde̱vatā̎śca ya̱jñaśca̍ krāmantyāgne̱yaṃ pañca̍kapālamudavasā̱nīya̱ṃ
nirva̍peda̱gniḥ sarvā̍ de̱vatā̱ḥ
15 pāṅkto̍ ya̱jño de̱vatā̎ścai̱va ya̱jñaṃ cāva̍ ruṃdhe gāya̱tro vā
a̱gnirgā̍ya̱tracha̍ndā̱staṃ chaṃda̍sā̱ vya̍rdhayati̱ yatpañca̍kapālaṃ
ka̱rotya̱ṣṭāka̍pālaḥ kā̱ṟyo̎'ṣṭākṣa̍rā gāya̱trī gā̍ya̱tro̎'gnirgā̍ya̱tra
cha̍ndā̱ḥ svenai̱vaina̱ṃ chaṃda̍sā̱ sama̍rdhayati pa̱ṅktyau̍ yājyānuvā̱kye̍ bhavata̱ḥ
pāṅkto̍ ya̱jñastenai̱va ya̱jñānnaiti̍
||3.5.4||sa̱vi̱tarde̱vā ya̍jña̱muṣa̱ḥ
sarvā̍ de̱vatā̱strica̍tvārigͫśacca
||3.5.4||16 sūṟyo̍ mā de̱vo de̱vebhya̍ḥ pātu vā̱yura̱ntari̍kṣā̱dyaja̍māno̱'gnirmā̍
pātu̱ cakṣu̍ṣaḥ | sakṣa̱ śūṣa̱ savi̍ta̱rviśva̍carṣaṇa e̱tebhi̍ḥ
soma̱ nāma̍bhirvidhema te̱ tebhi̍ḥ soma̱ nāma̍bhirvidhema te | a̱haṃ
pa̱rastā̍da̱hama̱vastā̍da̱haṃ jyoti̍ṣā̱ vi tamo̍ vavāra | yada̱ntari̍kṣa̱ṃ tadu̍
me pi̱tābhū̍da̱hagͫ sūrya̍mubha̱yato̍ dadarśā̱haṃ bhū̍yāsamutta̱maḥ sa̍mā̱nānā̱
17 mā sa̍mu̱drādāntari̍kṣāt pra̱jāpa̍tiruda̱dhiṃ cyā̍vayā̱tīndra̱ḥ pra snau̍tu
ma̱ruto̍ varṣaya̱ntūnna̍ṃbhaya pṛthi̱vīṃ bhi̱nddhīdaṃ di̱vyaṃ nabha̍ḥ | u̱dno
di̱vyasya̍ no de̱hīśā̍no̱ vi sṛ̍jā̱ dṛti̎m || pa̱śavo̱ vā e̱te yadā̍di̱tya
e̱ṣa ru̱dro yada̱gniroṣa̍dhī̱ḥ prāsyā̱gnāvā̍di̱tyaṃ ju̍hoti ru̱drāde̱va
pa̱śūna̱ntarda̍dhā̱tyatho̱ oṣa̍dhīṣve̱va pa̱śūn
18 prati̍ṣṭhāpayati ka̱virya̱jñasya̱ vi ta̍noti̱ panthā̱ṃ nāka̍sya pṛ̱ṣṭhe adhi̍
roca̱ne di̱vaḥ | yena̍ ha̱vyaṃ vaha̍si̱ yāsi̍ dū̱ta i̱taḥ prace̍tā a̱muta̱ḥ
sanī̍yān || yāste̱ viśvā̎ḥ sa̱midha̱ḥ santya̍gne̱ yāḥ pṛ̍thi̱vyāṃ ba̱ṟhiṣi̱
sūrye̱ yāḥ | tāste̍ gaccha̱ntvāhu̍tiṃ ghṛ̱tasya̍ devāya̱te yaja̍mānāya̱ śarma̍
|| ā̱śāsā̍naḥ su̱vīryagͫ̍ rā̱yaspoṣa̱gg̱ svaśvi̍yam | bṛha̱spati̍nā rā̱yā
sva̱gākṛ̍to̱ mahya̱ṃ yaja̍mānāya tiṣṭha
||3.5.5||sa̱mā̱nānā̱moṣa̍dhīṣve̱va
pa̱śūnmahya̱ṃ yaja̍mānā̱yaika̍ṃ ca
||3.5.5||19 saṃ tvā̍ nahyāmi̱ paya̍sā ghṛ̱tena̱ saṃ tvā̍ nahyāmya̱pa oṣa̍dhībhiḥ |
saṃ tvā̍ nahyāmi pra̱jayā̱hama̱dya sā dī̎kṣi̱tā sa̍navo̱ vāja̍ma̱sme ||
praitu̱ brahma̍ṇa̱spatnī̱ vedi̱ṃ varṇe̍na sīdatu | athā̱hama̍nukā̱minī̱ sve
lo̱ke vi̱śā i̱ha | su̱pra̱jasa̍stvā va̱yagͫ su̱patnī̱rupa̍ sedima | agne̍
sapatna̱daṃbha̍na̱mada̍bdhāso̱ adā̎bhyam || i̱maṃ viṣyā̍mi̱ varu̍ṇasya̱ pāśa̱ṃ
20 yamaba̍dhnīta savi̱tā su̱keta̍ḥ | dhā̱tuśca̱ yonau̍ sukṛ̱tasya̍ lo̱ke
syo̱naṃ me̍ sa̱ha patyā̍ karomi || prehyu̱dehyṛ̱tasya̍ vā̱mīranva̱gniste'gra̍ṃ
naya̱tvadi̍ti̱rmadhya̍ṃ dadatāgͫ ru̱drāva̍sṛṣṭāsi yu̱vā nāma̱ mā mā̍
higͫsī̱rvasu̍bhyo ru̱drebhya̍ ādi̱tyebhyo̱ viśve̎bhyo vo de̱vebhya̍ḥ
pa̱nneja̍nīrgṛhṇāmi ya̱jñāya̍ vaḥ pa̱nneja̍nīḥ sādayāmi̱ viśva̍sya te̱ viśvā̍vato̱
vṛṣṇi̍yāvata̱
21 stavā̎gne vā̱mīranu̍ sa̱ṃdṛśi̱ viśvā̱ retāgͫ̍si dhiṣī̱yāga̍nde̱vān,
ya̱jño ni de̱vīrde̱vebhyo̍ ya̱jñama̍śiṣanna̱sminthsu̍nva̱ti yaja̍māna ā̱śiṣa̱ḥ
svāhā̍kṛtāḥ samudre̱ṣṭhā ga̍ndha̱rvamā ti̍ṣṭha̱tānu̍ | vāta̍sya̱ patma̍nni̱ḍa
ī̍ḍi̱tāḥ
||3.5.6||pāśa̱ṃ vṛṣṇi̍yāvatastri̱g̱ͫ śacca̍
||3.5.6||22 va̱ṣa̱ṭkā̱ro vai gā̍yatri̱yai śiro̎'cchina̱t tasyai̱ rasa̱ḥ parā̍pata̱thsa
pṛ̍thi̱vīṃ prāvi̍śa̱thsa kha̍di̱ro̍'bhava̱dyasya̍ khādi̱raḥ sru̱vo bhava̍ti̱
chaṃda̍sāme̱va rase̱nāva̍ dyati̱ sara̍sā a̱syāhu̍tayo bhavanti tṛ̱tīya̍syāmi̱to
di̱vi soma̍ āsī̱ttaṃ gā̍ya̱tryāha̍ra̱ttasya̍ pa̱rṇama̍cchidyata̱
tatpa̱rṇo̍'bhava̱ttatpa̱rṇasya̍ parṇa̱tvaṃ yasya̍ parṇa̱mayī̍ ju̱hūr
23 bhava̍ti sau̱myā a̱syāhu̍tayo bhavanti ju̱ṣante̎'sya de̱vā āhu̍tīrde̱vā
vai brahma̍nnavadanta̱ tatpa̱rṇa upā̍śaṛṇothsu̱śravā̱ vai nāma̱ yasya̍
parṇa̱mayī̍ ju̱hūrbhava̍ti̱ na pā̱pa2gͫ ślokagͫ̍ śaṛṇoti̱ brahma̱
vai pa̱rṇo viṇma̱ruto'nna̱ṃ viṇmā̍ru̱to̎'śva̱ttho yasya̍ parṇa̱mayī̍
ju̱hūrbhava̱tyāśva̍tthyupa̱bhṛdbrahmaṇai̱vānna̱mava̍ ru̱ṃdhe'tho̱ brahmai̱
24 va vi̱śyadhyū̍hati rā̱ṣṭraṃ vai pa̱rṇo viḍa̍śva̱ttho yatpa̍rṇa̱mayī̍
ju̱hūrbhava̱tyāśva̍tthyupa̱bhṛdrā̱ṣṭrame̱va vi̱śyadhyū̍hati
pra̱jāpa̍ti̱rvā a̍juho̱thsā yatrāhu̍tiḥ pra̱tyati̍ṣṭha̱ttato̱ vika̍ṅkata̱
uda̍tiṣṭha̱ttata̍ḥ pra̱jā a̍sṛjata̱ yasya̱ vaika̍ṅkatī dhru̱vā bhava̍ti̱
pratye̱vāsyāhu̍tayastiṣṭha̱ntyatho̱ praiva jā̍yata e̱tadvai sru̱cāgͫ rū̱paṃ
yasyai̱vagͫ rū̍pā̱ḥ sruco̱ bhava̍nti̱ sarvā̎ṇye̱vainagͫ̍ rū̱pāṇi̍
paśū̱nāmupa̍ tiṣṭhante̱ nāsyāpa̍rūpamā̱tmañjā̍yate
||3.5.7||ju̱hūradho̱ brahma̍
sru̱cāgͫ sa̱ptada̍śa ca
||3.5.7||25 u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'si pra̱jāpa̍taye tvā̱ jyoti̍ṣmate̱ jyoti̍ṣmantaṃ gṛhṇāmi̱
dakṣā̍ya dakṣa̱vṛdhe̍ rā̱taṃ de̱vebhyo̎'gniji̱hvebhya̍stvartā̱yubhya̱
indra̍jyeṣṭhebhyo̱ varu̍ṇarājabhyo̱ vātā̍pibhyaḥ pa̱rjanyā̎tmabhyo di̱ve
tvā̱ntari̍kṣāya tvā pṛthi̱vyai tvāpe̎ndra dviṣa̱to mano'pa̱ jijyā̍sato ja̱hyapa̱
yo no̍'rātī̱yati̱ taṃ ja̍hi prā̱ṇāya̍ tvāpā̱nāya̍ tvā vyā̱nāya̍ tvā sa̱te tvāsa̍te
tvā̱dbhyastvauṣa̍dhībhyo̱ viśve̎bhyastvā bhū̱tebhyo̱ yata̍ḥ pra̱jā akkhi̍drā̱
ajā̍yanta̱ tasmai̎ tvā pra̱jāpa̍taye vibhū̱dāvnne̱ jyoti̍ṣmate̱ jyoti̍ṣmantaṃ
juhomi
||3.5.8||oṣa̍dhībhya̱ścatu̍rdaśa ca
||3.5.8||26 yāṃ vā a̍dhva̱ryuśca̱ yaja̍mānaśca de̱vatā̍mantari̱tastasyā̱ ā vṛ̍ścyete
prājāpa̱tyaṃ da̍dhigra̱haṃ gṛ̍hṇīyātpra̱jāpa̍ti̱ḥ sarvā̍ de̱vatā̍ de̱vatā̎bhya
e̱va ni hnu̍vāte jye̱ṣṭho vā e̱ṣa grahā̍ṇā̱ṃ yasyai̱ṣa gṛ̱hyate̱ jyaiṣṭhya̍me̱va
ga̍cchati̱ sarvā̍sā̱ṃ vā e̱tadde̱vatā̍nāgͫ rū̱paṃ yade̱ṣa graho̱ yasyai̱ṣa
gṛ̱hyate̱ sarvā̎ṇye̱vainagͫ̍ rū̱pāṇi̍ paśū̱nāmupa̍ tiṣṭhanta upayā̱magṛ̍hīto
27 'si pra̱jāpa̍taye tvā̱ jyoti̍ṣmate̱ jyoti̍ṣmantaṃ gṛhṇā̱mītyā̍ha̱
jyoti̍re̱vainagͫ̍ samā̱nānā̎ṃ karotyagniji̱hvebhya̍stvartā̱yubhya̱
ityā̍hai̱tāva̍tī̱rvai de̱vatā̱stābhya̍ e̱vaina̱g̱ͫ sarvā̎bhyo gṛhṇā̱tyape̎ndra
dviṣa̱to mana̱ ityā̍ha̱ bhrātṛ̍vyāpanuttyai prā̱ṇāya̍ tvāpā̱nāya̱ tvetyā̍ha
prā̱ṇāne̱va yaja̍māne dadhāti̱ tasmai̎ tvā pra̱jāpa̍taye vibhū̱dāvnne̱ jyoti̍ṣmate̱
jyoti̍ṣmantaṃ juho̱mī
28 tyā̍ha pra̱jāpa̍ti̱ḥ sarvā̍ de̱vatā̱ḥ sarvā̎bhya e̱vaina̍ṃ de̱vatā̎bhyo
juhotyājyagra̱haṃ gṛ̍hṇīyā̱tteja̍skāmasya̱ tejo̱ vā ājya̍ṃ teja̱svye̍va
bha̍vati somagra̱haṃ gṛ̍hṇīyād brahmavarca̱sakā̍masya brahmavarca̱saṃ vai
somo̎ brahmavarca̱sye̍va bha̍vati dadhigra̱haṃ gṛ̍hṇīyāt pa̱śukā̍ma̱syorgvai
dadhyūrkpa̱śava̍ ū̱rjaivāsmā̱ ūrja̍ṃ pa̱śūnava̍ ruṃdhe
||3.5.9||u̱pa̱yā̱ma
gṛ̍hīto juhomi̱ tri ca̍tvārigͫśacca
||3.5.9||29 tve kratu̱mapi̍ vṛñjanti̱ viśve̱ dviryade̱te trirbhava̱ntyūmā̎ḥ | svā̱doḥ
svādī̍yaḥ svā̱dunā̍ sṛjā̱ samata̍ ū̱ṣu madhu̱ madhu̍nā̱bhi yo̍dhi ||
u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'si pra̱jāpa̍taye tvā̱ juṣṭa̍ṃ gṛhṇāmye̱ṣa te̱ yoni̍ḥ
pra̱jāpa̍taye tvā | prā̱ṇa̱gra̱hān gṛ̍hṇātye̱tāva̱dvā a̍sti̱ yāva̍de̱te grahā̱ḥ
stomā̱śchandāgͫ̍si pṛ̱ṣṭhāni̱ diśo̱ yāva̍de̱vāsti̱ ta
30 dava̍ ruṃdhe jye̱ṣṭhā vā e̱tānbrā̎hma̱ṇāḥ pu̱rā vi̱dāma̍krantasmā̱tteṣā̱g̱ͫ
sarvā̱ diśo̱'bhiji̍tā abhūva̱ṉ, yasyai̱te gṛ̱hyante̱ jyaiṣṭhya̍me̱va
ga̍cchatya̱bhi diśo̍ jayati̱ pañca̍ gṛhyante̱ pañca̱ diśa̱ḥ sarvā̎sve̱va
di̱kṣvṛ̍dhnuvanti̱ nava̍nava gṛhyante̱ nava̱ vai puru̍ṣe prā̱ṇāḥ prā̱ṇāne̱va
yaja̍māneṣu dadhati prāya̱ṇīye̍ codaya̱nīye̍ ca gṛhyante prā̱ṇā vai prā̍ṇagra̱hāḥ
31 prā̱ṇaire̱va pra̱ yanti̍ prā̱ṇairudya̍nti daśa̱me'ha̍n gṛhyante prā̱ṇā
vai prā̍ṇagra̱hāḥ prā̱ṇebhya̱ḥ khalu̱ vā e̱tatpra̱jā ya̍nti̱ yadvā̍made̱vyaṃ
yone̱ścyava̍te daśa̱me'ha̍nvāmade̱vyaṃ yone̎ścyavate̱ yadda̍śa̱me'ha̍n
gṛ̱hyante̎ prā̱ṇebhya̍ e̱va tatpra̱jā na ya̍nti
||3.5.10||tatprā̍ṇa gra̱hāssa̱pta
trigͫ̍śacca
||3.5.10||32 pra de̱vaṃ de̱vyā dhi̱yā bhara̍tā jā̱tave̍dasam | ha̱vyā no̍ vakṣadānu̱ṣak ||
a̱yamu̱ṣya pra de̍va̱yurhotā̍ ya̱jñāya̍ nīyate | ratho̱ na yora̱bhīvṛ̍to̱
ghṛṇī̍vāñcetati̱ tmanā̎ || a̱yama̱gniru̍ruṣyatya̱mṛtā̍diva̱ janma̍naḥ |
saha̍saści̱thsahī̍yānde̱vo jī̱vāta̍ve kṛ̱taḥ || iḍā̍yāstvā pa̱de va̱yaṃ nābhā̍
pṛthi̱vyā adhi̍ | jāta̍vedo̱ ni dhī̍ma̱hyagne̍ ha̱vyāya̱ voḍha̍ve ||
33 agne̱ viśve̍bhiḥ svanīka de̱vairūrṇā̍vantaṃ pratha̱maḥ sī̍da̱ yoni̎m | ku̱lā̱yina̍ṃ
ghṛ̱tava̍ntagͫ savi̱tre ya̱jñaṃ na̍ya̱ yaja̍mānāya sā̱dhu || sīda̍ hota̱ḥ sva u̍
lo̱ke ci̍ki̱tvānthsā̱dayā̍ ya̱jñagͫ su̍kṛ̱tasya̱ yonau̎ | de̱vā̱vīrde̱vān
ha̱viṣā̍ yajā̱syagne̍ bṛ̱hadyaja̍māne̱ vayo̍ dhāḥ || ni hotā̍ hotṛ̱ṣada̍ne̱
vidā̍nastve̱ṣo dī̍di̱vāgͫ a̍sadathsu̱dakṣa̍ḥ | ada̍bdhavratapramati̱rvasi̍ṣṭhaḥ
sahasraṃ bha̱raḥ śuci̍jihvo a̱gniḥ || tvaṃ dū̱tastva
34 mu̍ naḥ para̱spāstvaṃ vasya̱ ā vṛ̍ṣabha praṇe̱tā | agne̍ to̱kasya̍ na̱stane̍
ta̱nūnā̱mapra̍yuccha̱ndīdya̍dbodhi go̱pāḥ || a̱bhi tvā̍ deva savita̱rīśā̍na̱ṃ
vāryā̍ṇām | sadā̍vanbhā̱gamī̍ma he || ma̱hī dyauḥ pṛ̍thi̱vī ca̍ na i̱maṃ ya̱jñaṃ
mi̍mikṣatām | pi̱pṛ̱tāṃ no̱ bharī̍mabhiḥ || tvāma̍gne̱ puṣka̍rā̱dadhyatha̍rvā̱
nira̍manthata | mū̱rdhno viśva̍sya vā̱ghata̍ḥ || ta mu̍
35 tvā da̱dhyaṅṅṛṣi̍ḥ pu̱tra ī̍dhe̱ atha̍rvaṇaḥ | vṛ̱tra̱haṇa̍ṃ puraṃda̱ram ||
ta mu̍ tvā pā̱thyo vṛṣā̱ samī̍dhe dasyu̱hanta̍mam | dha̱na̱ṃja̱yagͫ raṇe̍raṇe
|| u̱ta bru̍vantu ja̱ntava̱ uda̱gnirvṛ̍tra̱hāja̍ni | dha̱na̱ṃja̱yo raṇe̍raṇe ||
ā yagͫ haste̱ na khā̱dina̱g̱ͫ śiśu̍ṃ jā̱taṃ na bibhra̍ti | vi̱śāma̱gni2gͫ
sva̍dhva̱ram || pra de̱vaṃ de̱vavī̍taye̱ bhara̍tā vasu̱vitta̍mam | ā sve yonau̱
niṣī̍datu || ā
36 jā̱taṃ jā̱tave̍dasi pri̱yagͫ śi̍śī̱tāti̍thim | syo̱na ā gṛ̱hapa̍tim ||
a̱gninā̱gniḥ sami̍dhyate ka̱virgṛ̱hapa̍ti̱ryuvā̎ | ha̱vya̱vāḍju̱hvā̎syaḥ ||
tva2gͫ hya̍gne a̱gninā̱ vipro̱ vipre̍ṇa̱ santhsa̱tā | sakhā̱ sakhyā̍ sami̱dhyase̎
|| taṃ ma̍rjayanta su̱kratu̍ṃ puro̱ yāvā̍namā̱jiṣu̍ | sveṣu̱ kṣaye̍ṣu vā̱jina̎m
|| ya̱jñena̍ ya̱jñama̍yajanta de̱vāstāni̱ dharmā̍ṇi pratha̱mānyā̍san | te ha̱
nāka̍ṃ mahi̱māna̍ḥ sacante̱ yatra̱ pūrve̍ sā̱dhyāḥ santi̍ de̱vāḥ
||3.5.11||voḍha̍ve dū̱tastvaṃ tamu̍sīda̱tvā yatra̍ ca̱tvāri̍ ca
||3.5.11||