skipLink.label

द्वितीया पञ्चिका, अध्याय 4

द्वितीया पञ्चिका, अध्याय 4

खण्ड 1

देवावैसोमस्यराज्ञोऽग्रपेयेनसमपादयन्न्सोऽवेदिन्द्रोवायुमुद्वैजयतीतितमनुपरापतत्तौसहैवेन्द्रवायूउदजयतांसहमित्रावरुणौसहाश्विनौसएषैन्द्रतुरीयोग्रहोगृह्यतेयदैन्द्रवायवस्तदेतदृषिर्पश्यन्नभ्यनूवाचनियुत्वाँइन्द्रसारथिरितितस्माद्धाप्येतर्हिभरतार्सत्वनांवित्तिम्प्रयन्ति॥

खण्ड 2

तेवाएतेप्राणाएवयद्द्विदेवत्यावाक्चप्राणश्चैन्द्रवायवश्चक्षुश्चमनश्चमैत्रावरुणर्तस्यहैतस्यैन्द्रवायवस्याप्येकेऽनुष्टुभौवाक्चवाएषप्राणाश्चग्रहोयदैन्द्रवायवस्तत्तन्नादृत्यंव्यृद्धंवाएतद्यज्ञेक्रियतेवायव्यापूर्वापुरोनुवाक्यैन्द्रवायव्युत्तरैवंयाज्ययोः॥

खण्ड 3

प्राणावैद्विदेवत्याएकपात्रागृह्यन्तेतस्मात्प्राणाएकनामानोयेनैवाध्वर्युर्यजुषाप्रयछतितेनहोताप्रतिगृह्णात्येषवासुर्पुरूवसुरिहवसुर्पुरूवसुर्मयिवसुर्पुरूवसुरुपहूतावाक्सहप्राणेनोपमांवाक्सहप्राणेनह्वयताम्प्राणावाऋषयोदैव्यासस्तानूपावानस्तन्वस्तपोजासेषवसुर्विदद्वसुरिहवसुर्विदद्वसुर्मयिवसुर्विदद्वसुशेषवसुर्संयद्वसुरिहवसुर्संयद्वसुर्मयिवसुर्संयद्वसुर्पुरस्तात्प्रत्यञ्चमैन्द्रवायवम्भक्षयतितस्मात्पुरस्तात्प्राणापानौ॥

खण्ड 4

प्राणावैद्विदेवत्याप्राणावैद्विदेवत्यायद्द्विदेवत्यानामनुवषट्कुर्यादसंस्थितान्प्राणान्संस्थापयेत्तदाहुर्द्विरागूर्यमैत्रावरुणोद्विर्प्रेष्यतिप्राणावैद्विदेवत्याआगूर्वज्रस्मनोवैयज्ञस्यमैत्रावरुणोवाग्यज्ञस्यहोता॥

खण्ड 5

प्राणावाऋतुयाजास्तद्यदृतुयाजैश्चारन्तिषळऋतुनेतियजन्तिप्राणमेवतद्यजमानेदधतिचत्वारऋतुभिरितियजन्त्यपानमेवतद्यजमानेदधतिद्विरृतुनेत्युपरिष्टाद्व्यानमेवतद्यजमानेदधतिसवाअयम्प्राणस्त्रेधाविहितर्प्राणोऽपानोव्यानैतिप्राणावाऋतुयाजानर्तुयाजानामनुवषट्कुर्याद्यदृतुयाजानामनुवषट्कुर्यादसांस्थितानृतून्संस्थापयेत्॥

खण्ड 6

प्राणावैद्विदेवत्यार्पशवैळाद्विदेवत्यान्भक्षयित्वेळामुपह्वयतेतदाहुरवान्तरेळाम्पूर्वाम्प्राश्नीयाथोतृचमसम्भक्षयेतितिअवान्तरेळामेवपूर्वाम्प्राश्नीयादथहोतृचमसम्भक्षयेद्यद्वावद्विदेवत्यान्पूर्वान्भक्षयतिप्राणावैद्विदेवत्याआत्माहोतृचमसोसर्वमायुरेतियएवंवेद॥

खण्ड 7

देवावैयदेवयज्ञेऽकुर्वंस्तदसुराअकुर्वंस्देवावैयंयमेववज्रमसुरेभ्यौदयछंस्भवत्यात्मनापरास्यद्विषन्पाप्माभ्रातृव्योभवतियएवंवेदतेवैदेवाविजितिनोमन्यमानायज्ञमतन्वततमेषामसुराअभ्यायन्सतदावावयज्ञर्संतिष्ठतेयदाहोतातूष्णींशंसंशंसतिसयएनंशस्तेतूष्णींशंसौपवावदेदनुवाव्याहरेत्तम्ब्रूयाद्॥

खण्ड 8

चक्षूंषिवाएतानिसवनानांयत्तूष्णींशंसोचक्षुष्मद्भिर्सवनैराध्नोतिचक्षुर्वाएतद्यज्ञस्ययत्तूष्णींशंसएकासतीव्याहृतिर्द्वेधोच्यतेमूलंवाएतद्यज्ञस्ययत्तूष्णींशंसोतदुवाआहुर्शंसेदेवापिवैतदृत्विजेऽहितां॥